(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Historia Artis Grammaticae Apud Syros"

This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project 
to make the world's books discoverable online. 

It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject 
to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books 
are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge thafs often difficult to discover. 

Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the 
publisher to a library and finally to you. 

Usage guidelines 

Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the 
public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to 
prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying. 

We also ask that you: 

+ Make non-commercial use ofthefiles We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for 
personal, non-commercial purposes. 

+ Refrainfrom automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine 
translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 

+ Maintain attribution The Google "watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of 
any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner 
anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe. 

About Google Book Search 

Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers 
discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web 



at jhttp : //books . qooqle . com/ 



Historia artis 
grammaticae 
apud Syros cui 
accedunt 
Severi bar ... 



Jacob bar Shakko, 
Jacob (of Edessa), 
Dionysius (Thrax.) 



gitized by 



Google 



V 




Digitized by 



Google 




Digitized by 



Google 



Digitized by 



Google 



Digitized by 



Google 



Historia 

artis grammaticae apud Syros. 



i \ 



Digitized by 



Google 



Atahancllixn^en 

fttr die 

Kunde des Morgenlandes 

herausgegeben von der 

Deutschen Morgenlandischen Gesellschaffc. 



IX. Band. 

No. 2. 



Digitized by 



Google 



Historia 

artis grammaticae apud Syros 



cui accedunt 

V 

Severi bar Sakku dialogus de grammatica 

Dionysii Thracis grammatica syriace translata 

Iacobi Edesseni fragmenta grammatica cum 

tabula photolithographica 

Eliae Tirhanensis et duorum anonymorum de 

accentibus tractatus 



Composuit et edidit 



Adalbertus Merx* 



Leipzig 1889 
in Commission von F. A. Brockhaus. 



Digitized by 



Google 



Digitized by 



Google 



\i 






^ 



MANIBVS 
GVILELMI WRIGHT 

CANTABRIGIENSIS 

EXIMII SOCIETATIS NOSTRAE DECORIS 

HOC OPVS 

SACRVM ESSE VOLVIT 



^ AVCTOR. 



(RECAP) 

2.W5" 

,GSG 



Digitized by 



Google 



Digitized by 



Google 



Praefatio. 

Ea mihi videtur nostra aetate litterarum Syriacarum con- 
dicio, ut paullatim procedendum sit a descriptione codicum et 
collectione observationum singularum ad delineandam totius rei 
litterariae imaginem, quod ita.tantum iieri potest, ut singularum 
partium accurate perlustratarum initia, incrementa, decrementa, 
extremae condiciones seorsum depingantur. Itaque historiographiae, 
poeseos, philosophiae, theologiae, medicinae, et si quae aliae sunt 
artes, historia describenda est, et quod majus et difficilius est, 
scriptorum vita, mores, indoles litteraria, consilia et proposita explo- 
randa sunt, ut pulsis nebulis eorum personae quasi vivae procedant, 
quibuscum commercio quodam ingeniorum jungi, quorum gaudiis 
delectari, quorum doloribus affici possimus. Quod si non fit, nihil 
unquam habebimus nisi membra disjecta manibus doctis trita 
hominum oscitantium, e quorum laboribus operosis fructus in 
usum publicum non redundabunt. Denique nisi historia litterarum 
cum historia cultus humani civilisque conjuncta componitur, verus 
philologiae Syriacae finis non attingitur, et qui ab adolescentibus 
de conscribenda dissertatione consuluntur nihil melius suadebunt, 
quam ut scriptoris cujusdam vitam, ingenium, consilium per- 
quirant, ut historia litterarum suo nomine digna ex singulis talibus 
lucubrationibus paullatim possit componi. Syrorum natio, quae 
reipublicae unitate nunquam coercita vitam litterariam tantum 
vixit et peculii graeci haeres per decem saecula locum medium 
inter graecas et arabicas litteras occupavit, partes gravissimas 
in historia litterarum humanarum egit, quas accurate perquirere 
et describere opus est laborem utilitate compensans. 

Ex magno illo negotio partem parvam eligens libro hoc 
historiam studiorum grammaticorum descripsi, quae propter 
materiae simplicitatem et propter restrictum librorum grammati- 
corum numerum facillime tractanda videbantur. Quum vero ex 
libris grammaticis praeter Barhebraei et Eliae Tirhanensis et 
Eliae Nisibeni opera publici juris nihil sit factum, operae pretium 
visum est adicere ad historiam grammaticae etiam documenta 
inedita, Dionysii dico grammaticam et Severi dialogum, quem 
propter maximam difficultatem, quam typothetae parasset punc- 
torum in Severo copia, manu mea describendum censui. Denique 



Digitized by 



Google 



— VIII — 

Wrightio concedente ipsius editionem fragmentorum Jacobi 
Edesseni repetivi, cujus exemplaria quinquaginta a Wrightio 
distributa perpaucorum in manibus sunt, nec vero in Wrightii 
catalogo manuscriptorum Syriacorum ii loci continentur, quos 
codex Oxoniensis exhibet. Itaque totam Wrightii editionem libro 
meo adscripsi simulque adjeci tabulam photolithographicam non 
sine difficultate paratam, in qua Jacobi vocales melius cernuntur 
quam in ipso codice. Josephi bar Malkon Rete punctorum et 
Johannis bar Zusbi librum prolixum edendos esse non censeo, 
quae scitu sunt necessaria excerptis meis exhibentur. E contrario 
dissertationes tres de accentibus Nestorianorum integras pro- 
posui, quarum auxilio Barhebraei compilatio illustratur simulque 
demonstratur, Barhebraei fontes ad varia pertinuisse systemata. 

Omissis erroribus typographicis minoribus, qui lectoribus 
difficultatem non parant, graviores hoc loco recenseo: 

P. 13 Not. 6 leg. ^jofcOD pro ^jdL/. — Not. 7 JojJQjl ^jL 
pro JopQO, 

P. 15 Not. 1 leg. B pro BC. 

P. 20 L. 25 leg. A pro AB. — Ibidem Not. 2 juxta P jb 
corrigenda est. 

P. 21 L. 4 deest pro dust. 

P. 24 L. 10 d§luq§/&al pro duqgbal. 

P. 38 Not. 1 Paranikas pro Paramisas. 

P. 51 L. 17 J^flcftCX* pro J^.*». L. 22 appenderetur. 

P. 92 L. 12 \^; L. 22 ^j yp, 
P. 94 L. 12 ^JJ./ et .Jj^j. 

P: 99 et 100 in prima columna scribe Josephus pro Paulus. 

P. 133 L. 10 in canonibus nominis pro verbi. 

P. 188 Not. 1 in signo J»*A tenuius punctum haud bene 
expressum est. • 

P. 215 L. 20 dele Hilgard . . . p. 8 »/3. 

Ceterum P. 16 Not. 7 juxta ea emendanda est, quae P. 250 
exposita sunt. P. 27 L. 15 pro anaQifxcparov scribas 
ecoQiGvov, non enira de Infinitivo praepositc* agitur, sed 
de verbo finito. P. 44 Jacobi labores circa Pentateuchum 
(Martin La Masore P. 115) omisi. Denique J^OOO P. 87 
L.. 10 uno puncto constare dixi, quod P. 95 L. 10 duobus 
punctis designari docetur. 

Scripsi Heidelbergae, d. XXI. mensis Maji. 

Adalbertus Merx. 



Digitized by 



Google 



Index capitum. 



I. Introductio. P. 1. 
II. Interpretatio graminaticae Dionysii. P. 9. 

III. De studiis Syrorum ad rectam lectionem pertinentibus. 
P. 29. 

IV. De Jacobi Edesseni vita et studiis. P. 34. 

V. De Jacobi Edesseni grammatica syriaca. P. 48. 
VI. De accentibus syriacis a Jacobo excultis et de ratione, 
quae intercedit inter puncta Graecorum, Syrorum, 
Hebraeorum. P. 62. 
VII. De grammaticis Nestorianis, 3Anflni£o3, Honain. P. 103. 
VIII. De Elia Nisibeno, Josepho bar Malkon et codicibus 
masorethicis. P. 109. 
IX. De Elia Tirhanensi et scholae arabizantis initiis. P. 137. 
X. De Johanne bar Zu3bi. P. 158. 

Appendix I. Tres tractatus de accentibus Nestorianorum. 

P. 177. 
Appendix II. Observationes de orthoepia aramaea et he- 
braea ex codice Reuchliniano. P. 200. 
XI. De Jacobo Tagritensi, qui et Severus bar Sakku. P. 209. 



Digitized by 



Google 



— X — 

XII. De Barhebraeo grammatico. P. 229. 

XIII. Conclusio. P. 269. 

XIV. Index tripartitus. P. 276. 

XV. Textus syriaci: 1, Severi bar Sakku dialogus de grammatica. 
P. 3. 

2, Excerpta ex ejusdem armonia ^araglah- 
mu#a. P. ^V 

3, Dionysii Thracis grammatica. P. *A2D # 

4, Jacobi Edesseni fragmenta ex Wrightii 
editione descripta. P. y^A. 



^•^ 



> 



Digitized by 



Google 



Caput I. 

Prolegomena. 

Jfc^W Ojb^ ^O v2)QDCU Jjfc^. ^ojokjj Jju/ 
^Lqid^j JUL* Lo2>\. JJd^o Vs^JSw ^ioo** 

JJo OpOQ^ ^ )0*CQJ oW .JtQ^\ JQ2>0D JU} Jju/ 
.JjtOy°)\ ^wO) OjDO .^YlV^ JO^OJO JjO^~OfcOQJ 

Honain bar Ishaq. 

Ingenii graeci fertilitatem qui laudibus suis extollunt poeseos 
suavitatem gravitate temperatam, signorum venustam pulcritudinem, 
miram templorum atque aedificiorum publicorum majestatem, phi- 
losophiae denique res humanas et divinas perscrutantis profundi- 
tatem solent commemorare ac praedicare, et quis est, qui insignem 
Graecorum gloriam hisce in rebus detractet! Attamen nisi aliam 
rem excoluissent , quae tenuis quidem et jejuna videtur ei, qui 
oculis illarum artium splendore praestrictis contemnit id quod 
illis aequiparari nequit, nullo modo omnium populorum in bonis 
artibus fuissent magistri Graeci, quos totus eruditorum orbis 
celebrare solet. Inde enim a labentis imperii Romani temporibus, 
per tot saecula quotus quisque per totum occidentem Homerum 
legit et Pindarum et Sophoclem, quis signorum ac statuarum 
decorem est miratus, quas ipsos Eomanos loco movisse et neglectas 
projecisse constat? Quis templorum magnificentiam curavit, quorum 
columnas Christianorum greges diripuerunt et ad basilicas suas 
exstruendas adhibuerunt? Denique quis in intimos recessus philo- 
sophiae penetravit et quae Graeci infecta reliquerunt perfecit? 
Attamen vero philosophiae studium prae ceteris viros ineuntis medii 
aevi doctos cum eruditione graeca conjunxit, cujus rara lumina 
intra tutos monasteriorum muros pingui Minerva conservabantur, 
ne penitus exstinguerentur. At non statim logices vel dialectices 
mysteriis adolescentuli poterant imbui, paranda erat via, qua in- 
cederent, et quae apud Graecos Stoicorum opera ex logica derivata 
est, grammatica medio in aevo aditum logices iterum reclusit. 
Oassiodorus et Isidorus Hispalensis studium grammaticae com- 
Abhandl. d. DMG. IX. 2. 1 



Digitized by 



Google 



— 2 — 

mendaverunt, per quam ad pbilosophiam adscenditur, quae est 
porta theologiae, a studiis poetarum antiquorum abhorrebant, sui 
temporis judicium secuti, quo Gregorius papa scripsit, uno ore 
cum Jovis laudibus Christi laudes non capi, nec debere episcopum 
canere, quae laicum religiosum non decerent. 

Quae saeculo sexto et septimo in Italia et Hispania inchoata 
est clericorum in monasteriis eruditio mox inter Hibernos ad 
magnam perfectionem est perducta. Theodorus Cantuariensis, Tarso 
oriundus primus in Britannia scholas instituit, cujus deinde vestigia 
prementes Beda venerabilis, Egbertus, Alcuinus, postea Hrabanus 
suorum temporum fuerunt lumina. Qui omnes litteris saecularibus 
adolescentes instituebant, ut melius exculti ad studium litterarum 
sacrarum accederent. Omnis vero saecularis institutio septem 
artibus liberalibus comprehendi solebat, trivio scilicet, ad quod 
grammatica, metrica, dialectica cum rhetorica pertinebat, etquadrivio, 
quod arithmetica, geometria, musica et astronomia constabat. Artium 
omnium maxime necessaria et quasi fundamentum haberi solebat 
grammatica, sine qua ne libri quidem haberi recte scripti possent. 
(Hrabanus de Clericorum institut. III, 18.) Itaque grammatica 
potissimum fuit, qua graecae eruditionis quaedam scintillae per 
tenebras ineuntis aevi medii sunt dispersae, et grammatici Grae- 
corum totius occidentis fuerunt magistri per ea saecula, quibus 
bonarum artium studia frigebant. 

Haud ita res cessit populo Syrorum, quorum in scholis tirones 
non a grammatica verum a lectione psalmorum incipere solebant, 
quod eam ob causam lieri potuit, quod Syri libros sacros sua 
lingua expressos legebant, in occidente vero apud Germanos, Gallos, 
Anglos, Hibernenses interpretationes vernaculae in ecclesiis non 
recitabantur. Ea enim fuit methodus studiorum, quum apud 
Jacobitas *) tum apud Nestorianos , ut psalmis perlectis primum 
novum tum vetus testamentum, deinde doctores ecclesiastici deni- 
que commentarii evolverentur. 

Doctores qui apud Jacobitas legebantur erant Dionysius Atheni- 
ensis, Basilius, Gregorius Nazianzenus, Severus, Ephremus, Mar 
Isaacus, Jacobus Serugensis, Chrysostomus , Cyrillus, Theodotus, 
Architheus (Arcadius). Quorum operibus accedunt historiae patrum, 
doctorum et martyruin, Palladii paradisus, Basilii Hexaemeron, 
Jacobi Edesseni orationes septem, ejus de Theologia oratio cum 
multis epistolis. Ex commentatoribus legebantur Ephraemus, Chry- 
sbstomus, Moses bar Cephae et Barsaiibi. 

Doctores quorum libros Nestoriani lectitabant sunt Theodorus 
Mopsuestenus, HanansiSoS cujus homilias totius anni legebant, Ko3 
bar Nun, Paulus, Barsauma. Libri mystici et ascetici viris maturae 
aetatis reservabantur. 



1) Cf. Assemani Bibliotheca orient. III. II p. 937 sq. 



Digitized by 



Google 



_ 3 — 

Ex libris profanis in usum scholarum apud Jacobitas selegi 
solebant, Antonii Tagritensis liber, qui est ejus liber de Bbetorica 
ni fallor (Wright Catalog. II p. 614) Aristotelis Organon (Categ. 
Peri herm. Analyt. et Apodictica! Top. Sophist. elench.) cui ad- 
jungebant ejus Poeticam et Ehetoricam et Physicam acroasin, a 
Metaphysica vero abstinebant, cujus argumentum tantum discebant 1 ). 
Quos libros profanos Nestoriani evolverint ab Assemanio non tra- 
ditur, ceterum Aristoteli eos operam navasse constat. Ass. III. I. 85. 
Hoflmann de hermeneuticis apud Syros Aristotelis Lips. 1869 
p. 141. 

Non igitur studii grammatici vestigia in hisce regulis in- 
stituendae eruditionis clericorum invenimus et quod Assemanius 
deinde addit III, II 941, Babaeum Nisibenum in scholis gram- 
maticam et musicam restituisse, non est comprobatum, nam in 
vita Babaei III, I 178 de musica et ordine canticorum quidem 
agitur, grammaticae vero mentio non fit. Quae qui secum re- 
putaverit non mirabitur in occidente quidem grammaticas in usum 
tironum semper esse compositas, non vero apud Syros, quibus 
aliena lingua non erat necessaria, quum sua lingua libros sacros 
redditos legerent. 

Ex universa igitur scholarum natura explicatur, cur Syri 
antiqui grammaticam neglexerint, simulque intellegitur cur ea ratio 
tractandae grammaticae apud Syros invaluerit, quam in libris eorum 
invenimus. 

Studium fundamentale apud illos fuit lectio librorum sacrorum, 
in qua ut discipuli bene proficerent opus erat primum institutione 
rectam pronuntiationem inculcante, deinde explicatione vocum 
ignotarum vel etiam litteris similium, pronuntiatione et sensu 
distinctarum. Ex prima institutione processit doctrina de punctis, 
vocum deinde explicationes in unum volumen congestae glossaria 
produxerunt, itaque studii grammatici radices fuerunt curae in 
libros sacros orthoepicae et glossographicae. Quodsi quis singu- 
larum observationum et explicationum farraginem certo quodam 
ordine disponere conabatur, Grammaticorum graecorum aderant 
lucubrationes , quarum ad exemplum etiam Syri sicut Latini et 
Armenii grammaticas suas poterant delineare. Id quod re vera 
factum est, ea enim sunt grammatices apud Syros initia, ut quae 
in lingua habebantur vocum genera et formae ad normam gram- 
maticae graecae disponerentur, praemissis regulis orthoepicis, quibus 
docebatur, quem sonum puncta vocalismum indicantia exprimerent. 
Quodsi hoc loco etiam vocum difficilium explicationem, quam nos 
lexicis tribuimus ad grammaticam retuli, Graecorum mentem se- 
cutus feci, qui Syrorum erant magistri, nam secundum Graecos 



1) Locus Ass. 1.1. 938 turbatus est, vox matematiqaje videtur delenda, 
et pro men semSa ^gyanaya legendum est wggen semSa etc. 

1* 



Digitized by 



Google 



_ 4 — 

"grammatices partes sunt 1 ccvdyviaaig &VTQi/3r)g xard ngoGtpdiav 1 ) 
2 QijyyGiQ xara rovg kvvndo%ovTag noiriTixovg TQonovg, 3 ylum- 
ocov TB xal Igtoqimv 7ZQO%6iQog dnoSooiQ 4 frvfioXoyiag evQeoig, 
5 dvaXoyiag kxkoyiG^iog^ 6 XQiGig noirjfidTwv. Ceterum deinde 
ex glossarum collectionibus paullatim lexica sunt composita , quo 
facto grammatica liberata est a materia seorsum tractanda. Doctrina 
de punctornm usu et significatione pertinet ad partem primam 
(dvdyvaxHv) , et quia recta membrorum orationis distinctio, quae 
punctis quae accentus dicuntur efficitur, ad dvdyvcoGtv pertinet, 
antiqui grammatici primo loco egerunt de signis vocalium, de 
ftspiratione , de accentibus vel potius de interpunctiorie , seriores 
deinde ab hac ratione recesserunt, ita ut post alios Barhebraeus 
leges de punctis ultimo loco posuerit, ita prorsus a theoria prima 
alienus, quam etiam Graecos rejecisse ex appendicibus Grammaticae 
Dionysianae intellegitur. 

Quae hucusque e causis ad educationem puerorum pertin- 
entibus concludere conati sumus, testimoniis ex historia petitis jam 
nunc demonstranda sunt, itaque in unam seriem congesta pro- 
ponimus ea quae de antiquis Syroruin grammaticis colligere contigit. 

Quod supra diximus, Graecorum grammaticos a Syris esse 
lectitatos , - eorumque normam Syris faisse exemplum quod se- 
querentur in componenda grammatica linguae syriacae, facile sibi 
persuadebit, qui memoria tenet quae de antiquissimis Syrorum 
conatibus condendae grammaticae traduntur. Quidquid enim ten- 
-tatum est, a viris graeca philosophia imbutis, interpretandis Graec- 
orum libris omni studio deditis, factum videmus. Ad quod eo 
magis est adtendendum, quia hoc interpretandi officium simul 
causa esse debebat, cur collectiones vocabulorum seu vocabularia 
'Syro-graeca , quibus termini technici philosophorum continebantur 
conderentur. 

Quomodo interpretes illi egerint, quod intellexisse juvat ad 
tiijudicandam condicionem textus syriaci Dionysii Thracis, quem 
mox proposituri sumus, ex fragmento meinoratu dignissimo cognos- 
citur, quod in fine Dionysii syriaciin Codice Musei Britt. Add. 

14620 fol. 25 b legitur hunc in modum ^>q^ A Jto^ .^Jj 

.jjoot? 33^20^00^/ .J iV^cvo JjooJj . JLojo ^-^->/ *JULJSjd 

ocoj^o gz*ro\c\°)o/ ♦Jxa^>o <* fc °>/ ♦Jfc^ t -»jo ♦ >$ o «.fr-jD? 

*j£~*2> ^gpA.cnS) ♦J^op .^Aqjd *J_\.^o ^'^o ♦JsJfS 

*J>oaxo ^L^ao^fioSoo) ♦J»cu.L .oti/ ♦Jsocu.t ♦ ^poV. 

Quae habes nihil est nisi interpretatio syriaca inter lineas 
servato ordine verborum syriacorum interposita, deinde turbato 
ordine descripta^ quae turbatio inde est exorta, quod Syri verba 



1) Huc pertinent Syrorum leges de orthoepia 



Digitized by 



Google 



— 5 - 

aliter disposuerunt quam Graeci Initium est definitio vulgata ho- 

minis : dv&Qwnog iari — £wov Xoyixov &vt]Tov vov xai kmory- 

fit]g Sbxtixov. Sequuntur singula vocabula graece et syriace. 

3 2 1 

Hanc definitionem Syrus quidam recte vertit jLo^O JJAiO JLq~» 

6 5 4 

Jfcs^»jO JjOOfJ Jjl^^jQJSO , quae verba deinde discipulus quidam 

cum graecis secundum numeros contulit 1 L,wov 2 Xoyixov 3 &vr]~ 
tov 4 vov xai 5 iniOTr\fxt]g 6 bexxvxov. Quo facto haec exorta 
est series 1 £wov = Jko**., 2 Xoyixov = JL2Saa, 3 &vt]TOv = 
jLcutt, 4 vov xai = JiV^nvy 5 lniGxr]fir]g = JjoOfj, 6 &xn- 
xbv = Jfcs^^jo. Haec deinde litteris syriacis scripta postquam 
&vt]t6v = >oAjL in >P&V corruptum est, hunc efficiunt textum : 
Jfojj .jLcu» [*$&*/] *$&*L .JJLJsjo ^jq-^A .JLq~* .^Jj 
♦ JkA**JO .^q^^joj .Jjoojj gritXifcm^t .J l\^Ott>. Similem 
confusionem hic illic etiam in Dionysio observabimus. Quae se- 
quuntur nomina graeca primae declinationis accusativi forma ex<- 
hibent, scilicet >§JfcJ^/ = andxr]v , \\~ \ K *> • op^OD^QSo/ = 

vnoxQWig, \o>\2> C^cdJ»; ^ # ^o = MTQav, J^;»; ^AqjD = 
xoiXiav, Jod;d; deinde ^gfj^CQ^ = y&og, \§+*2>: ,gpoV — 
ogpg, J^oa~L: oV/ = oqo^ \.x>q.„L sic!-, ^gp^oo^oo^ooj = 
vnoGTaGig , Jy>p f p Habes igitur specimen vocabularii antiquis- 
simi graeco-syri, in quo eodem inodo accusativus graecorum 
nominum primae declinationis , et pluralis secundae in u exstat, 
uti in posterioribus libris scribi solet. 

Verbum igitur primum verbo reddentes, ordinem vero deinde 
verborum ad indolem linguae syriacae disponentes antiqui Syrorum 
doctores libros Graecos syriace expresserunt ; quodsi ordo verborum 
mansit graecus, quem in prima interpretatione habuerant ac se- 
cunda vice interpretationem expolientes demum mutabant, confusio 
exoritur, cujus exempla infra in paradigmate verbi TVTiTto. Ex 
hac ratione verbum verbo reddendi exorti sunt non solum Grae- 
cismi sed etiam eae interpretationes , quae sine auxilio vocum 
graecarum intelligi non possunt uti Jjqa, ***Qjl ' = bfiwvyfia et 
Jcu* J Q^O Jxx*j = (Sv ovofia fiovov xbvvov. Hoffmann de 
Hermeneuticis apud Syros Arist. P. 17. 



Digitized by 



Google 



- 6 — 

Iis qui primi libros graecos ad philosophiam pertinentes 
syriace interpretati esse dicuntur, accensendus est Sergius Resain- 
ensis *), Agapeto papae anno 536 defuncto coaevus et paullo ante 
eum mortuus 2 ), qui ab Ephremo Antiochenorum patriarcha 527 
— 545 3 ) Monophysitas impugnante Romam missus cum Agapeto 
papa Roma Constantinopolin profectus est. Vir doctus sed moribus 
corruptus, mulieribus et pecuniae conquirendae deditus perhibetur, 
qui inter Syros medicinae peritissiraus archiatros solet dici, et 
dignitate sacerdotali idem ornatus erat. 

Exstant in codice Mus. Britt. 14658 saeculi VII lucubrationes 
Sergii de logica, de causis universi, de genere, specie et singulari- 
tate , de effectu quem producit luna secundum mentem astronom- 
orum cum appendice de solis actione, quarum nonnullae Theodoro 
episcopo Maru (Assem. B. 0. III, I, 147) dedicatae sunt. His 
accedit scholion de notione vocis schema (Wright Catal. 1162) et 
interpretatio libri Aristotelis de mundo (ib. 1157) et interpretatio 
partis ad plantas pertinentis ex Galeni libro de simplicium medica- 
mentomm temperamentis quae amplectitur librum VI, VII, VIII 
quam eodem ut videtur Theodoro presbytero rogante composuit 4 ). 

Quibus libris ad philosophiam et medicinam pertinentibus 
accedit opus theologicum, introductio in opera Dionysii Areopagitae, 
quae et in linguam syriacam transtulit (Wright 1. 1. 500, 494). 
Quo opere aeque ac sermone de fide pietatem suam demonstravit, 
quam vitae moribus eum polluisse Zacharias Rhetor (Land Anecdot. 
III 289) dixit, quum alii eum pium et castum fuisse tradant 
(Wright Cat. 494). Quo vario de Sergii vita judicio comprobari 
videtur, virum eum fuisse sua aetate egregium, parti orthodoxorum 
(Agapeto, Ephremo) aestimatissimum , Monophysitis vero exosum, 
qui tamen tam gravem eum habuerunt, ut in codice monophysiticam 
doctrinam proponente et defendente mortem ejus enarrare non 
omiserint (Wright Catal. P. 983, Land Anecd. III 289). 

Rixis igitur orthodoxorum contra Monophysitas occupatum 
quum Sergium nostrum videamus haud inepte coniciendum est, 
eundem eum fuisse, quocum Severus Antiochenus Patriarcha de 
duabus Christi haturis litteris datis disputavit, quarum fragmenta 
graeca inedita latent in Bibliotheca Coisliniensi (Montefalconius 



1) Ita Barhebraeus apud Ass. B. O. II 315. Sed libros theologicos jam 
Diodorus circa annum 470 transtulit Martin DMZ. 30, 224 et jam ante eum 
Theodori Mopsuesteni libri translati sunt Hoffmann de Herm. P. 142. 

2) Zacharjae Rhetoris hist. apud Land Anecdot. orr. IU 289 sq. quocum 
conferendus est Barhebraeus Chron eccles. 1 207 sq. Barhebraeus Zacharjam 
secutus est, sed Zacharjae textus mendis laborat. 

3) Severum patriarcham anno 518 Antiochia pulsum (Bhbr. Chron. eccl. 
193) secutus est Paulus annum unum, deinde Euphrasius 521 — 527 denique 
Ephraemus Amidensis 527 — 546. Bhbr. Chron. eccl. 195 sq. 

4) Totam hanc interpretationem perlegi et quae edenda videntur edidi 
iu DMZ. XXXIX, P. 237. Codicem descripsit Wright Catal. P. 1187. 



Digitized by 



Google 



— 7 — 

Bibl. Coisl. P. 44, 55, 56, 57) et quarum fragmentum apud Photium 
(Bibliotheca P. 283 b, 28 Bekker) exstat. Eaedem vero epistolae 
et syriace servatae sunt in codice Musei Britannici (Wright Catal. 
P. 557), in quarum inscriptione se ipsum dicit grammaticum, quo 
nomine etiam apud Photium insignitur. Grammaticus vero Sergius 
citatur a Choerobosco et in Etymologico magno P. 223, 1 , quod 
Zonaras sub voce ralcc repetit. Quod si recte disputatum est 
Sergium presbyterum et archiatrum eundem esse hominem, quem 
alibi grammaticum dictum invenimus , a veri specie est alienum 
tractatum grammaticum a Wrightio illi licet dubitanter attributum, 
quod Dionysii Thracis opusculum esse statim videbimus, ab illo 
esse compositum vel potius syriace translatum. 

Continet enim codex Musei Britt. Add. 14658 praeter Sergii 
opera modo enumerata complures dissertationes ad philosophiam 
pertinentes et interpretationes librorum graecorum de philosophia 
quas Renanum secutus l ) Wrightius fortasse Sergio cum specie 
veritatis attribuendas esse coniecit. Quem hanc ob causam Por- 
phyrii Isagogen, Aristotelis categorias et librum de anima Aristoteli 
male adscriptum syriace edidisse ac de partibus orationis et de 
negatione et affirmatione tractatum composuisse Wrightius dixit. 
Sed obstare videtur quod in codice sex opuscula Sergio disertis 
verbis tribuuntur, scil. 1 logica, 2 de universo, 3 de mundo, 4 de 
genere, specie et singularitate , 5 de effectu lunae, 6 de effectu 
solis, unde concludendum est reliqua non ad eum pertinere, in 
quorum inscriptione nomen ejus non legitur, quod si de inter- 
pretatione librorum philosophorum nunc probare non possumus in 
opusculo grammatico probari facili negotio potest. 

Bis enim idem tractatus exstat in Museo Britannico in codice 
Add. 14658, Wright Catal. P. 1156, 5, et in codice Add. 14620, 
Wright P. 802, 9. Sed in Add. 14658, quem jam B dicturi 
sumus, in quo Sergii lucubrationes inveniuntur, ea pars tantum 
exstat tractatus, quae de nomine agit, totum opusculum uno in 
Add. 14620, quem A dicimus, servatum est. 

Horum codicum haec est condicio, ut A = 14620, quamvis 
saeculo IX tribuendus, textum antiquiorem praebeat quam B, in 
quo perpolita sunt ea , quae in A leguntur. Textus in A is est, 
quem ex prima interpretatione, in qua non omnia ad finem erant 
perducta, sed quae schediasma potius erat quam opus elaboratum 
et limatum, homo descripsit, qui voces interdum turbato ordine 
in charta positas non recte collegit, ita ut modo lacunae modo 
malae vocum consecutiones sint exortae. Amplissima exempla 
dabunt formae verbi tvnra) in fine positae, alia in adnotatione 
ad interpretationem adjecta sunt proposita. 



1) Renan in Journal asiatique 1852, Tom. XIX P. 320. 



Digitized by 



Google 



- 8 — 

E contrario codex B = 14658, saeculi VII, licet antiquior 
quam A, textum praebet, qui ex schediasmate in A servato con- 
fectus est, qua in re tamen redactor nihil nisi partem de nomine 
instauravit et limavit, reliqua prorsus omisit. 

Unde intellegitur, ubi de interpretationis origine quaeratur red- 
eundum esse ad cod. A, cujus in subscriptione, quid sibi voluerit, 
scriptor dixit, quamvis hodie in cod. A lacunis foedetur subscriptio. 
Omnia quae [graece] de re grammatica invenit succincte in usum 
discipulorum uno libro comprehendit, nihil vero invenit nisi partem 
Dionysii secundam. Talia Syrus in civitate a commercio litterarum 
longinqua degens dixit, Sergius vero Alexandriae studiis deditus 
dicere non potuit, quem Zacharias Rhetor multis Graecorum libris 
perlectis perpolitum et Theologia Originis eruditum confirmat. 
Accedit quod Sergius se ipse grammaticum dixit, siquidem Sergius 
grammaticus idem est qui archiatros, et grammaticum eum, qui 
a Choerobosco dignus habetur, cujus opiniones proferat, Dionysio 
excepto alia non invenisse Graecorum de re grammatica scripta, 
statui omnino non potest. Itaque quid sit censendum de inter- 
pretationibus et lucubrationibus philosophis anonymis in codice 
B servatis , si in dubio relinquimus , id dici potest , Dionysii 
interpretationem anonymo cuidam deberi neque tribuendam esse 
Sergio. 

Haec omnia scripseram, quum clarissimus Ricardus Gottheil mihi 
dono dedit apographum codicis Berolinensis Sachau 226 anni 1881, 
qui Dionysii interpretationem continet nostram, quae in hoc codice 
Josephi Huzitae esse dicitur. Codicis hujus lectiones gravissimas 
in caput secundum recepi, omnes in textu syriaco adnotavi. Josephum 
scripsisse opusculum mihi non constat, quamvis nihil in eo insit, 
quod obstei At quaero cur ejus nomen in codicibus Londinensibus 
saec. VII et IX non legatur? In codice Severi Berolinensi anni 
1825 Jacobus Tagritensis mutatus est in Jacobum Edessenum. 
Fortasse nomen celeberrimum a scriba recenti opusculo anonymo 
inscriptum est. Codex textum praebet limatum, in quo posterioris 
redactoris manus facile deprehenditur, cui redactio B non ignota fuit. 

Sed jam tempus est ipsum opus proponendi, quod ex codice A 
exscriptum edimus, varia lectione codicis B adjecta, qui opusculum 
secundis curis correctum et limatum continet, qua in re non con- 
stat utrum ipse interpres an alius quidam emendator fuerit. 

Interpretatio nostra, quam commentarii loco addere placet, 
quia hoc modo difficultates plurimae simplicissima ratione expediri 
videntur, ita confecta est, ut quae ex Graeco desumsit graece, 
quae vero mutavit et idiomati syriaco adaptavit latine redderentur. 
Uno conspectu tali ratione dijudicatur, quam viam iniverit scriptor, 
qui eadem ratione uti Armenius Dionysii interpres primam armenia- 
cam grammaticam ita syriacam primam ex graeca grammatica 
exaravit. 



Digitized by 



Google 



— 9 



Caput II. 



Interpretatio antiquissimae gramraaticae syriacae 
ex graeco Dionysii libro confectae. 

Add. 14620 fol. 23 a = A. Add. 14658 fol. 92 a = B. 
Cod. Berolinensis Sachau 226 = C. 

A Item sermo grammaticorum de partibus orationis. B Item 
oratio philosopha. C Rabban Mar Josephi Huzitae de argumento 
grammaticae. 

Dicunt ergo philosophi Graecorum, quod hi&g l ) kaxl ftigog 
parvum (gr. kXd%iaxov) compositionis 2 ) Xoyov. Aoyog Se haxv 
cursus compositionis 3 ) l&ewg Sidvoiav avxoxelr) St]Xovaa. Tov 
3e Aoyov fiegrj haxlv oxxw, hoc vero est ovofia, Qt)fia 4 )] fiexoxr), 
agd-Qov, dvxwvvfiia, nQO&eaig 5 ), kniQQtjfia, avvSeafiog. [A in- 
serit ndmina graeca litteris syriacis et graecis, distincta numeris, 
qui respondent vocibus syriacis.] 

Graeci vero sicut dicunt [rj yuQ nQoar/yoQia 6 ) deest apud 
ABC] wg eldog X(p orofiaxt, vnofiephixai. "Ovofia (igitur ut 
dicunt) haxl ftiQog Xoyov [om. AB nxwxixov] r) awfxa r) nQayfia 
arjfiaivov, awfiq fiev [om. AB olov] homo, equus hi&og, nQayfia 
Se [om. AB oJoi'] natSeia, sapientia, prudentia [A repetit sapientia] 
xoivwg 1 ) xe xai ISiwg Xeyofievov , xoivwg fihv [om. AB olov] 



1) AC nibil habent nisi JLOJ+20jfeOO , qua voce Xe£tg in opusculo solet 
reddi, quum J&20 sit Xoyog. B conjungit jLOJV^oJtODJ J&20J hic et infra, 
quod ex compositione duarum interpretationum fluxisse videtur. 

2) AC J^DOJJ, quod in B OO^OJJ expolitum est. 

3) ABC Ji*Of9 uti legitur cursum designat, sed quum graece legatur ne^rjg 
kegeojg ovvfreoig, dubito an textus syriacus ex prima interpretationo, qua ns^oe 

voce JJLO)? exprimebatur, in eam formam sit immutatus, quae jam sensum satis 
perspicuum praebere videtur a Graeco vero sine causa justa recedit. 

4) Prifia redditur J^JOJ^O , pro quo posteriores dicere consueverunt 
Jl&^O , quod apud nostrum est loyos. Primi intorpretes librorum philosophorum 
terminologiam usu receptam non invenientes vario modo interpretati sunt. 
Exempla praebet Hoffmannus De hermeneuticis P. 18. — Punctum post J^OJ20 
rectum est, fieroxv enim redditur JL.Q2>LQJLj ita ut non pendeat de J^O>^0 . 

5) A pro TiQC&eoig habet JvN-fv^ LO2O*02D. B puncto distinxit duo 
vocabula JvN-fVH # Jv^frv^ quod rectum esse non potest. C Jw-«nn \pX). 

6) Deest in ABC vox, quae respondet graeco ngooriyoeia, in quo reddendo 
haerens interpres finem tantum enuntiati expressit. C ^2U = vnopipkr/iai. 

7) B addit ^J quo facto phrasis melius currit, A omittit ^J = 8t quod 
Graecus non habet. Itaque B secundis curis limatus est, quod etiam nominibus 
modo sequentibus Paulus, Petrus, Johannes comprobatur. C turbatus. 



Digitized by 



Google 



- 10 — 

dvfrgomog, Xnnog, bos, iSiwg Si [om. &B olov] Plato, Aristoteles , 
J£(oxgc6T9]g. [B pro his nominibus praebet Paulus, Petrus, Jo- 
bannes, C Petrus, Paulus Johannes.] 

ILugineTai [proprie adhaerent] Se T(p ovofiaTi haec nivTV 
yivtj, eiSt], a%ii/LiaTa, ccgifrfioi, nToiaeig [BO nTcoaig]. 

rivi] [om. ABC phv\ oxrv eiav in lingua [add. BC quidera] 
graeca Tgia^ ccgaevwov et frqXvxdv et aliud praeter haec, id quod 
neque femininum est, tamquam proprietas linguae graecae. In lingua 
vero syriaca genera sunt duo, masculinum et femininum. "Eviot, 
Se ngoaTi&eaai TOVTOig dXXa Svo et unum quidem dicunt nomen 
commune (xoivov) illud vero alterum ad-commune (knixoivov = Sal 
gawwanaya). Nomen igitur commune est sicut id quod camelum 
et aquilam, mares nempe et feminas, masculine dicimus. Ad-com- 
mune (hnixoivov) vero est id quod hirundines et passeres et ea 
quae similia sunt his, enim feminine appellamus l ). C limatus. 

EiSf/ Si sunt Svo, graece et syriace, ngcDTOTvnov xai na- 
gdyooyov. TJgoTOTvnov est to xaTa tt/v ngcirr/v (jtev add. AB) 
&iaiv Xe%&kv f oiov coelum et (A om. et) yr/ et ignis et aer 
[BC om. et aer 2 )], id vero quod a typo primo constituitur et dicitur 
(= nagdyooyov) sicut coelestis yair/iog, ignitus. [C in coelo, pro 
coelum!] 

Et (B om. et) elSr/ nagaycoycov 3 ) hariv inTcc et dicuntur a 
patribus (= naTgojvv/tuxov), a possessione 4 ) (= xtt/tixov) et a 
comparatione (= avyxgiTixov) et a positione (vnegdev ixov) et 
a diminutione (= vnoxoQiaTixov 5 )) et ab extra a nomine (= na~ 
goivvfjiov 6 ) et a verbo = gitfiaTixov. 



1) B praebet: id quod hirundo et ea quae sicut haec mares vero et 
feminas feminine dicimus. — Ceterum )\MJ aquila est mscl., JJJQ^ camelus 
com., jfeoJQJOD hirundo et )\2>% passer fem. Graece duo vocabula epicoena 
apud Dionysium leguntur %sXiB(ov , aeros, duo xoivd, scil. tnnos, hvojv, 
quibus substituit Syrus camelum et passerem 

2) A addit aer, sed in paragogis nihil respondet, itaque uno alterove loco 
aliquid turbatum est. Voces graecae a<f/* etegov t^v yevsoiv £o%T}ic6s omissae 
sunt, nam '+JD 'J. ^O )Q-JOtODJ OO) respondet voci naqdytoyov. — Hinc 

exortae sunt posteriorum doctrinae de j - ** f °*J, et ) » ^V \ denique de 

l^jJ^SfcOD. 

3) A proprie: et si'Sr] ea quae a typo primo exsistentiam adquirunt. BC 
vero: ei'd~j eorum quae rel. 

4) A male a numero menyana. pro qenyana. 

5) A jtoij^O quod in BC mutatum est in J1.QJ9J&, 

6) ABC men le/?ar men sgma, lefiar men = naqa. Qui sibi videntur 
ex Syriaco facili negotio restituere textus graecos, ad has voces adtendant, quis 
enim sme Graeco hasce voces recognoverit! 



Digitized by 



Google 



— 11 — 

FlaTgcovvfitxov (proprie: a nomine patrum) piv ovv ifiTi 
to xvgiwg 1 ) ccno nariowv (graece naTQog) io^iaTtOfiivov (ad 
litteram: positum *) sicut Levita, Judaeus. xaTaxgtiGTixtZg 8i xai 
(to om. AB) dno ngoytvwv 3 ) olov Israelitae, Ammonitae, Idumaei. 

Graece vero hoc nomen (om. A) tres typos recipit, syriace 
autem unum ut Ihudaya, sAmaliqaya, Mesraya. Ita vero etiam 
nomen femininum graece tres typos recipit, syriace autem unum 
tantum sicut Isarlayta, Ihudaytil, 3E/9rayta (om. B) 4 ). A nominibus 
autem feminarum non ponitur hoc nomen. [C turbatus et limatus.] 

A nomine possessionis 5 ) dicitur to vno Ti]V xtrjaiv nenTU)- 
xog et comprehendit (conjungit, vincit) possessionem cum possessore 
sicut pallium Josephi et (om. A) virga Aharonis et (om. A) gladius 
Goliathi 6 ). [C a nominibus possessionis cet.] 

2£vyxgiTix6v Si iGTiv, quando unus cum altero in genere 
comparatur (= to ttjv ovyxgiotv i'%ov ivog ngog %va djuoioyevrj) 
(bg ecce plus quam Salomo heic (Matth. 12, 42) — r) ivog ngog 
nokkovg iTegoyeveeg (ad litt. extra genus) tbg Salomo sapiens fuit 
nempe (B om.) plus quam omnes filii orientis (1 Reg. 5, 10). 
Twv Se ovyxgiTixaiv tvnoi 7 ) qui graece et syriace eioi Tgelg 
uti magis quam aliquis, bene ante aliquem, plus quam omnes. 

'Yneg&eTixov (vero) iOTi quando unus quidem (om. B) ponitur 
et cum multis comparatur 8 ). (Graece to xaT* iniTaav ivog 
ngog noVkovg nagaXafiftavofievov iv ovyxgioei) Tvnov 8i avrov 
(B om.) eici . Svo graece et syriace unus olov vanitas vanitatum 
et canticum canticorum, alius vero sicut magnus ex magnis, laudatus 
ex laudatis 9 ). 



1) Kvpiatt ad litteram redditur feojj+^O . 

2) Cogitavi de JCUQPOftOO pro )Q*ODLfcOD. 

3) A expressi, qui pro nooyovoi posuit patres patrum. B habet sicut 
quod a patribus patrum. B deinde inverso ordine Israel. Idum. Amm. 

4) i. e. Israelita, Judaea, Ebraea. 

5) B JjUiJD} JiQJb £> ; A JjUAO? JiO) ^O , quod rectum est, sed latine 
vix potest reddi. Graece esset anb iov Trje XTtjaecog. A habet: JjO) ^O 
OOf |Jkt*Jl Opdfek*20 jlrJ^ = ab eo possessionis dicitur tahtaya = inferior 

is qui rell. Nescio num JJ^**Jl sit hallucinatio scribae an interpretatio quaedam 
male feriata. 

6) A inepte in hoc enuntiato habet negationem: et non comprehendit. 

7) B Typus vero comparationis male. Tres Graecorum formas in xe^og, 
ia)v et cov Syrus imitatur tribus formulis ^O +*hs* , ^O ^l , ^O tfcoJO . 

8) B unum ponitur super multa cum multis comparatur. 

9) Syri sibi non constant, unum typum dicontes sed duo afferentes, scil. 
genetivum in statu constructo et per Particulam J formatum, quo imitantur 
graecas formas in raioe et ros. 



Digitized by 



Google 



— 12 - 

c YnoxogiOTtx6v x ) S4 hOTi ro fieiwaiv tov ngcoTOTvnov dovy- 
xoiTwg = AC praeter comparationem cum alio , B praeter com- 
parationem alius) SqXovv olov fieigaxvXhov , dv&gconioxog. 

Uagwvvfiov (ad litt. extra nomen) Se hOTiv [deest ro nag y 
ovofia noiri&iv] olov Judas Maccabaeus et Antiochus Epiphanes 2 ). 

'PqfiaTixov Se hOTi to dno gr^fiaTog 3 ) assumens deno- 
minationem (= nagyyfievov) olov sapiens et sciolus et amatus. 

^xhfiaTa Sh bvofiuTwv karl Toia, dnkovv, avv&erov et 
plus quam compositum (= nagaavv&erov). 'Anlovv fiev olov 
a/S (pater) avv&erov Se olov A/?-ram, naoaavv&exov de olov A/?- 
ra-ham 4 ). — ToZv Se avv&tTutv (A Singul.) Siaqzogai eioi tres 
(graece Thaoageg) d fihv [ydo om. AB] avrwv eloiv hx Svo re- 
Xeiwv ita ut fiat [B fiant] unum 5 ) a Sh hx Svo anoXeinovTWv 
(ad litt. ex duabus partibus imperfectis) olov — Moyses, a Sh h% 
anoXeinovTog xal TeXeiov olov^) — mgle^ malke (rex regum) a Sh 
composita hx rekeiov xal dnokeinovTog olov Bar-daJeh (i. e. 
patruelis Levit. 25, 49, Jud. 10, 1 sed AC praebent Bar-hadad i. e. 
Benhadad 1 Reg. 15, 18) 7 ). 



1) A reddit JJLo* ,D2DJ = diminutionis, BC JLOJUSDJ === blanditiarum 
quod a } J stridit, modulatus est processit. Sic et vocem ueicootv A reddit 
JLOWP B vero jLQJ$a>D # C fieicooiv ut A JloV*p. 

2) Quae uncinis inclusa sunt aut propter homoeoteleuton in Syriaco ex- 
ciderunt, aut interpres rem non ad finem perduxit. 

3) B qt}{i<xtix6v hoc loco vertit Jj.^20 a Jj^O quod contra usum hujus 
interpretis , cui J&3D est koyog. Kecte AB praebent J^oJ^O JO. Sed in ano 
pV/uaros etiam A sibi non constat , scribens J! \ v*v* ^O , C J^oJ^O ^O . 
Graece exempla sunt Nor/ficov et <PiAi}ficov quae Syrus suo modo est imitatus. 

4) Biblico exemplo rem explicat, quae ceterum Semitis est inusitata. 
Graecum exemplura est Mifivcov, 'Aya-fidfivoiVy L4ya/u,efivovt8r]g. — AB male 
habent ^O/, A prima vice jam praebet )OOj^( ubi recte BC )0+3f. 

5) Deest exemplum post haec verba *_*• JOO^-JJ «*Of **+( quae B 
mutavit in +a» >COO}JJ *a+( — Secundum exemplum Moyse ex duabus im- 
perfectis secundum notam etymologiam a FNZ5U et D^73 intellegendum est. 

6) A omittit omnia inde a Moyses usque ad hanc vocem. Si mglejj habe- 
tur imperfectum, intellegitur cur / status emphatici dici possit JA3DOJLJ ^2oS. 
Severus P. 25 Textus syr. 

7) Syriacus textus imperfectus et confusus ex autographo in libro liturario 
jsrocessit. Primum tria tantum genera voluit .distinguere sed quatuor recepit 
1 duo perfecta membra, 2 duo imperfecta 3 imperfectum cum perfecto, 4 per- 
fectum cum imperfecto, ad quae efficienda deinde duobus exemplis mgle^ malke 
et Bar-ha#a# sive Bar-da^eh utitur, quae ex imperfecto cum perfecto constant. 
Quodsi in A Moyses rell. desunt et tria genera revera proponuntur, . lectio 
perversa est, Moyses enim solum duobus imperfectis constat. 



Digitized by 



Google 



— 13 — 

'AQi&fioi vero in lingua (B linguae) [graecae sunt tQelg^ 
ivtxog et SvCxog et nXtj&vvtixog in lingua vero A omittit] syriaca 
sunt duo singularis et pluralis (om. B sing. et plur.) uti homo 
et homines. Sunt vero etiam nomina alia, quae singularia quidem 
sunt et de multis indicant, uti populus, turba, turma. Iterum 
vero sunt etiam nomina alia, quae pluraliter quidem dicuntur, de 
uno vero vel de duobus indicant, uti Semayya (coelum) et mayya 
(aqua) et ra^sa (equi AC, at B praebet ra^Sa i. e. reptilia) *). Iterum 
vero sunt nomina alia quae singulariter quidem dicuntur et de 
duobus (B de duobus vero) indicant, uti par (zauga) jugum 
(paddana). 

Quae praecedunt ex graeco desumta sunt, qui haec habet: 
eiai S6 tiveg ivixoi %aQaxtiJQeg xal xatd noXk&v Xeyopevoi, 
otov Srjfiog 9 %ogcg , d%Xog' xal nXy&vvrixoi xatd ivixwv te 
xai Svixwv, ivixdiv fiiv cbg .4&rivai % &rj/3ai, Svixwv Si wg 
afKpotegoi.] 

Iltwaeig vero ivofidttav secundum linguam graecam eiai 
nkvte, hoc est OQ&fi, yevixr), Sottxi), aittatixr), xXrjtixr)*). 

Rectus nempe est tanquam nominatus sicut quis dicit : h o m o. 
[Respondet graeco Xiyetai Si r\ fikv oo&rj ovofiaattx?], deest 
xai ev&eta] 

i] Si yevixr\ est xttjtixr} te xai [om. B] TtatQixr) hoc est 
[B homo] hominis, equi 3 ). 

r) Si Sotixrj est dativus (eandem vocem qua Sotixr)v de- 
signavit pro intataXtixfj repetit), hoc est homini, 

r) Si aitiatixr) est causalis, hoc est per hominem (sic !) 4 ) 

r\ Se xXrjtvxr) est vocatus, sicut o homo. 

Syriace vero haec species confusa est nec distincta. [C limatus.] 

'Ynonintwxe Si t<p ovofiati 5 ) tavta, d xai avtd etSi] 
nQoaayoQevetac 6 ), 1 xvqiov, 2 nQoar^yoQixov, 3 kni&etov, 4 nQog 
ti #x ov > & wg nQog tv $%ov, 6 ofiwvvfAOV, 7 avviavvfiov, 8 (pe- 
Qwvvfiov, 9 Siojvvfiov 7 ) , 10 Inwvvfiov, 11 l&vixov, 12 iQoott]- 



1) In A |aOV habet puncta, quae posterioribus grammaticis materiam 
regulae dederunt. 

2) In textu syriaco nomina baec adverbialiter expressa sunt oofrais, ys- 
'vixcog etc. Sic et in sequentibus. 

3) Post ,hominis< rasura in A. 

4) Interpres sequitur scholiastam aliquem. Cf. tJhligii editio P. 32. 

£>) Plur. in B temerario scribae tribuendus, sic et Signum Pluralis quod 
in A deest. 

6) Uti hic ^J-OL/ = JZOoarjyoQEverat, sic infra nQOoqyoQixbr =* 
JxO£)fcOD. C ^OfcOO pro ^ODfcOO, hic et infra. 

7) Syr. B pOJL %*x\l, sensu caret. A praebet ^A.1» , conjicio «*JuVl» 

Jp0QJt. c Jopoo ^jL. 



Digitized by 



Google 



— 14 — 

fiaTixov , 13 ccoqictov, 14 . .?*) . ., 8 xal bfioicofjtaTixcv, dv- 
ranoSoTtxbv xal SetXTixbv est, 15 neotlrjnTixov, 16 hntfieQitp- 

flEVOV, 17 71EQMXTIXOV, 18 M7ZOltJfl&VOV, 19 yeVtXOV, 20 IStXOV, 

21 raxr/aoV, 22 aQi&firiTixov, 23 dnolekvfievov *). 

1. Kxqiov fikv ovv (A xiJo. (%) £tfrt to r??i/ idVai' oiaiav 
6i}fialvov , otov Joseph , Benjamin , Jacob (Jacob , Joseph , Ben- 
jamin BC). 

2. IlQoariyoQixov Se kCTv to rrjv xoivrjv ovaiav crjualvov 
olov dv&Qconog, innog, bos (BC hoc tantum praebent: nQoarjyoQ. 
84 iaTtv olov 'innog, dv&Qconog — C av&Q., innog, bos.) 

3. 'Eni&erov Se kcTi rb knl (bvofiaToq) xvQiov et nQoar r 
yoQtxov Tt&ifievov xai Srfkovv (+r) A) inatvov r) ipoyov. Aafi- 
(idveTav 81 TOi%(iog vel dnb ijJV%r]g, vel dnb coifiaTog, vel dno 
tcov kxTog. Anb fiiv ipv%rjg cog ccocfQcov vel contemptus, dnb 
Si cdfiaTog cbg gravis, levis, dnb Se tcov ixTcg, cbg nXovaiog, 
nevrjg. [A pro levis habet masl§ya reprobatus.] 

4. IlQog ti fyov Si iartv cbg naT7%> versus filium, vlbg versus 
patrem 3 ), et qpiXog versus ainicum, Se&bg versus simistrum. 

5. l Sig 4 ) nQog tv fy ov $* icTiv cbg vi>% et rjfiiQa. 

6. 'Oficbvvfiov Si iCTiv rb xara noXXcov bficovvficog (om. B) 
Tt&ifievov, olov Joseph filius Jacobi et (B om. et) Josephus filius 
SEH et (B om. et) Joseph Ramathensis. AC deinde addunt. : Homo- 
nymia vero est sicut canis maris (phoca) et canis aridi (canis 
domesticus) et canis d'gra, C dgsurta 5 ). C limatus. 

7. 2vvcovvfAov Se iatt Ta iv bvofiaai uev SiaqpoQOig Tryv 
avrrjv nQoar^yoQiav Sr^XovvTa olov ensis, mucro, gladius (B vero 
habet: 2vvcov. Si icrv Ta bvofiaTi (sic!) fiev dvaqpiQovTa rb 
amb 3i arifiaivovTa). C pro nQoarjyoQiav actum habet. 

8. fteQcbvvfia 6 ) Si icri sicut id, quod ab iis quae accidunt 
posita B, cui respondet graece Ta dno tvvcov avfi/Se/SrjxoTCov 
re&ivTa) Jog Benjamin et Jokebar (et Zerafe add. A). 



1) Graece est avaa>ogixov, o xai xtX. Unde sequitur in Syriaco voca- 
bulum deesse , nam J i -\**f* *2>J? OO) respondet graeco xai Ofioicofiajixor. 

2) Ex hoc catalogo discitur quam difficile voces graecae e 8yriacis inter- 
dum recognoscantur. Quis sine Graeco haec intellexerit ! 

3) AC praebent sicut pater versus filium, B vero, sicut filius versus patrem. 
Ex graeco : narijg vios filos det-iog sequitur in utroque codice dimidiam partem 
textus originalis esse servatam. 

4) In B deest a>g! 

5) Imitatur graecum exemplum uvg &aXdootoe et fivg yriyevtfg. Cf. 
Wright Catal. of Syr. Mspts. 1019 a et Payne-Smith Thesaurum 1742. 

G) Syriace lopQJt -LfurfS -,¥!> i. e. afferentes nomina. 



Digitized by 



Google 



— 15 — 

9. diwvvfia *) Si kanv (B om. kOTw) quando duo nomina 
ponuntur principaliter super unum (graece esset: brav Svo ovo- 
fiata Tt&wvTat sive Ti&Y(rai xvQiwg xa&* ivog), sicut Azarja et 
Uzzia (B qui dicitur Uzzia). Hoc vero nomen non redit ad se 
ipsum (graece legitur ovx avaOTotyovTog xov Xoyov) quia non 
(A non vero) omnis qui Azarja etiam Uzzia est (A qui Uzzia 
dicitur Azarja est) Graece exstat : ov yao ei ng 'AXQavSQog ovTog 
xal ndoig*). 

10. 'Envivvfiov Si koTi to kcp 9 iTegov (ad verbum 

super nomen aliud) xvgiov (A xvgiwg) Xeycfievov, sicut secundum 
unum nomen belluae Pharao et Aegyptus appellantur 3 ) (deest o 
xal Sidvvfiov xaXeiTai). 

11. E&vixov Se kaTiv to neol if&vovg (ad verbum de gente) 
SrjXovv (og Canaanaei, Pherezitae, Jebusitae. 

12. 'EowTriuaTixov Se kaTc id quod erotematice dicitur 
(= to xax f kQCtiTtjOtv Xeyofievov, sed B id quod interrogat) olov 
Tig, notog, nooog, ntjXixog. A post noiog = 'aina inserit aika 
ex dittographia exortum, hic enim vocis 'aika i. e. u b i locus non est. 

13. 'Aqqiotov Se koTc to T(p kgwTfjfiaTtxfp kvavriwg Xeyo- 
fievov, olov oOTig, cnocog, onooog, onr\Xixog. 

14. 'OfiocwftaTcxov 4 ) Se kOTcv o xal avTanoSoTt- 

xov xaXeaac (B kOTcv) to bfjcoiutocv ot]fiacvov (ad verbum et 
de similitudine quadam indicans), olov TOiovrog et toc* 
avTr\ et TYiXixovTog (ad litt. sicut hoc omne). 

15. TleQiXrinTixdv 5 ) Si koTc sicut quantum olov 

Sr t fjLog 6%Xog, x°Q°S- Textus syr. haud dubie a Graeco recedit. 
Graece est: negtXrjnTtxov Se kOTt, to rq5 ivcxtp ccgc&ficp nXrj&og 
arjfiaivov olov Sijfi. xtX. 

16. ' EnifieQit,6uevov Si koTc to kx Svo f (xat om.) nXeco- 
vtav knc ev tyov ty\v avacpogdv 6 ) ocov ixaTegog ZxaOTog. 



1) BC uti in catalogo JopQJL %*x\I A cum rasura ^JvA. Supra conjeci 

2) Graeco exemplo dionymi substitut nomen regis Judaei Uzziae qui alio 
nomine Azarja dicitur. 

3) Alludit ad Ezechielem (29, 3; 32, 2) qui Pharaonem dicit belluam, 
qua voce Jesaj. 51, 9 designatur Aegyptus. 

4) A recte J 1 -\ "** *> unde in B exortum j - }\ Y> quod esset xvoiov. 

Animadvertendum est fc^»JxOO^D infra 18 esse uiurjTixcog, quum J f f jX>¥* 
sit b/uoKO/uaTixor. 

5) Syriace J WCYtiO i. e. includens r continens unde J*>~<w> summa. 

6) Cum AC legendum JjjQQQ2D i. e. efferens, causativum vocis dOt^QD. 
Quod redactor in B non intellegens scripsit JjjQOQ^fcOO = decisum, quia 



Digitized by 



Google 



— 16 — 

17. HeQiexTixov S4 koTi to kutfaivov tv to neQie^ofievov 
kv avT(p olov nctQ&evvbv, xriQeia 1 ). 

18. Flmoirifiivov Si kOTi to tkxqcc rag rd!v r)%tov ISiottj- 
Tag fiiuVTixoHg eiQtjuivov, olov fpkoiofiog (ad verbum rugitus 
maris) Sovnog (?ad verb. clamor terrae). 

19. Tevtxov Si kOTi to eig noXXa etSrj SiaiQe&iv, olov 

£toOV CfVTOV. 

20. 'ISixov Si koTi to kx tov yivovg SiaiQe&iv, olov fiovg 
et innog (A add. et leo) et dunekog et kkaia. C glossa auctus. 

21. TaxTixov 2 ) S4 icTi to tu%iv Sr{kovv , olov ngwTog 
SevTeQog TQhog. 

22. AQi&ftrjTixov Si toTt, to doi&uov orjuaivov, olov elg, 
SvOy TQeig. 

23. Anokekvfiivov 3 ) Si kaTiv olov &eog Xoyog. 

Rationabilium (BC Xoyov) A ) Sia&doeig eiol Svo, kviQyeia xal 

nd&og, kviQyeia fikv est wg xQiTr)g 6 XQivwv, nd&og Sk est ibg 
xQirog 6 xQivofievog. 

Et haec quidem dicta sunt de nomine, quae est pars prima 
orationis 5 ). Loquamur vero deinde etiam de verbo, quae est pars 
secunda orationis 

IleQl QtifiaTog. 

'Prjfia vero kon k£ig dnTCJTog, kniSexTixr) vero ^poVov 6 ) 
(r«) xcci nQoarinotv xai aQi&fiwv et (om. Gr.) kviQyeiav et 
(graece rj) nd&og naQiOTaoa. TlaQineTca Sh T<p Qr]uaTi oxToi' 
lectiones (gr. kyxkioeig 7 )) , Sta&ioeig, eiSt], o^rjuaTa, doi&uoi, 

dQ_OQ_& cum y, \ Q> sensu dispertiendi comparandum esse inepte putavit. 
Deinde +** ^O^Jl ^O est exdreoog et >£0}J£0 *~ ^S ^O est ^xaotoe. 

1) Cum AC legendum est et vertendum virginitatis , viduitatis. Quorum 
prius quum sit nao&svcov, alterum est domus viduarum, tfiQeia dicta Didascalia 
Apostol. ed. Lagarde 62, 2. C in hac paragrapho limatus. 

2) Ita cum A legendum. B Jt«^ Aon*> inepte. Sic et JOQDll cum A 
rectum est, ^A. rasura deletum huc non pertinet. C f^^^L ^SJ OOf . 

3) Syr. y*\*L i. e. solutio respondet graeco anoheKvfUvov = absolutum. 
— Desunt verba o xaO' eavxo voeizai. 

4) Graecum vov 8e ovo/iaioe in BC redditur J&209 quod esset xov Xoyov. 
Hinc in A factum est J| v\ v^f = rationabilium (sunt duae dispositiones). 

5) Add. 14,658 = B hic habet: Explicit oratio philosopha. Quae se- 
quuutur in A et C leguntur. 

6) Sic Cod. sed JiijJ emendaudum est. 

7) Cur flexiones dicantur jbo+JO inde explicatur, quod varia pronun- 
tiatione punctis insignita variae verborum formae oriuntur. Hinc factum est 
ut apud posteriores grammaticos flexio cum punctorum positione simul doceretur. 
Cf. quae de Josepho bar Malkon Cap. VIII sub finem docuimus. 



Digitized by 



Google 



_ 17 — 

nQoaojna , xqovoi , avtpyiai (leg. J^pj)- Secundum linguara 
graecam octo sunt, in lingua vero syriaca septem sunt. 

(Kal om. Syr.) kyxXiaeig fikv elat nivTe^ oQiaTixr, npoata- 
xtixt, evxTixi], vnoTaxTixi] (adlitteram: recipiens), vox ex verbo 1 ), 
(gr. anaQiucpaTog). 

Jia&kaeig Si elai TQetg, kvtgyeia et nd&og et fteaoTtjg. 
*Evkgyeia vero (Graec. fihv) est olov TvnTO), facio, scribo, nd&og 
Sk est olov TvnTOfiai, fio, scribor, fieaoTrjg Sk est rj noTk (jiiv 
om.) ab energia naQaaTa&eiaa (sic ad litteram, gr. legitur kvkgyeiav 
nagtOTaaa), noTS a passione, olov descendi, meavi, sedi, cucurri, 
transii 2 ). 

EtSrj Si sunt Svo, nQOJTorvnov (ad litter. typus primus) xal 
naQuyojyov (ad litt. id quod a typo primo compositum est), nQoj- 
TOTvnov fiiv est olov gamarna (perficio), nagayojyov Sk est olov 
me#-g§marna (perficior) 3 ). 

J£%rjuctTa Si Tgia sunt, anXovv, avv&eTov^ nagaavv&eTOv 
(ad litter. plus quam compositum); dnXovv ukv est, olov raSena 
(pasco gr. (pQOVCo), avv&eTOV Si est olov mei9--ra3ena (cogitavi 
gr. xaTa-(j)Qovol>\ nagaavv&eTOV Si olov medraSayu me#-ra3ena 
(cogitando cogitavi, gr. dvTi-yov-iCo), q>t,hinn-i£,oj). 

'AQt&fioi quidem secundum linguam graecam TQetg, id est 
vero ivtxog, SvCxog (om. xai) nXt]&WTtx6g 4 \ secundum linguam 
vero syriacam duo, singularis et pluralis. Et ivvxog uiv est olov 
Tvnroj, facio, scribo, [omittitur: Svtxog Se olov TvnTeTOv] nkij- 
&WTixog Si est olov TvnTOfiev, facimus, scribimus. 

IlQoaojna Sk sunt TQia, nQoJzov, Sevxeoov, tqitov, nQolrov 
fikv est is, dq>' ov est 6 hoyog, SevTegov Si est is, ngog ov est 
6 Xoyog, tqItov Si est is, negl ov fit 6 Xoyog. 

Xqovol Si sunt TQeig, kveoToig, naQeXriXv&ojg, ueXXojv (Tov- 
tojv om.) 6 naQelf]Xu&(og igitur tyei SiacpoQccq TiaaaQag et 
dicuntur dalqubl^ (i. e. oppositus = naQaTaTixov), qarrl/?a (i. e. 
propinquus = naQaxeifievov) mg&amlgya (i. e. perfectus = vneQ- 
avvTeXixov), la mgtahhgmana (i. e. indefinitus = doQiaTOv). 

Affines 5 ) vero sunt tres (ita pro graeco ojv avyykveiai elat 



1) In fine dicitur me^amranut^a men mimra. Itaque etiam hoc loco 
ita legendum est = Ae£ie ^jjfiaroe. Cf. p. 28. 

2) Medii exempla corrupta sunt, pro &0&3 ©t 1 |^v haud dubie le- 
gendum est fcofc^ et 1 t*^ v et s * c voces reddidi. Sed graece legitur hnotrjod- 
ftrjv^ iyoaxpdfirjvl 

3) Cf. quae P. 33 de doctrina grammatici Ahudemeh exposita sunt, quae 
ad schemata aeque quadrant atque ad species. 

4) Hic et deinde Syrus habet Adverbia enxcoq, SvCxdJs, nlrj&vvTtxwg. 

5) Voces Jj£CuJfeO0 JJ huc non pertinent et ex praecedentibus inepte 
repetitae sunt, aut ad dooioiov iu fine pbrasis pertinent. 

Abhandl. d. DMG. IX. 2. 2 



Digitized by 



Google 



- 18 - 

TQStg), hvsOTooTog nQog naQaTarixov (dalqublaya), naQaxsifiivov 
TtQog vnsQOWTikixov (hau dgmen kadu Sebar i. e. qui jam prae- 
teriit ! )), aoQioTov 2 ) tiqoq uslXovTa. 

Et haec dicta sunt 3 ) de parte tertia orationis: 

flSQl USTO%riQ. 

Msto%t) vero kCTi Xi^ig f quae composita est ex proprietatibus 
verborum et nominum (gr. usrs%ovoa ttjq toov (jrjuccrwv xai ttjq 
toov ovoucctcov iSioTrjTog). IlaQinsTai etiam (gr. Ss) avTrj TavTU 
a (xai om.) r<p Qr]uaTi xal toiq bvouaov 8i%a nQOOooncov ts 
xal iyxXioscov 4 ). 

IIsQi CcQ&QOV. 

"Aq&qov (add. Ss) Iotv u4qoq quartum Xoyov, nQOTaooo- 
usvov toov xXiosoov toov bvoficcTcov. Et ab initio quidem ponitur 
sicut in lingua syriaca, in fine vero sicut (in) lingua graeca 5 ). 
[Desunt nonnulla] sicut id factor, factio, factum (factoris 6 )) = 
olov 6 noitjTr/Qf r) noirjotg, to noirjua. 'AQv&uoi 3i sunt duo, 
ivixbg (om. Svvxog) xai nXij&WTixog, ivvxbg fiiv olov (ad litter. 
sicut ad dicendum) homo, nXrj&WTixog Sh homines. IlTcoovg 
(secunda manus ex rasura plur. IlToiosig) Si vel perfectio 7 ) sicut 
in lingua syriaca plerumque est, in lingua vero graeca aliter est. 
Etiam hoc de articulo, in quantum dici potuit. 

Loquamur vero etiam (de om. Codex) pronomine, quae est 
pars quinta orationis 

Pronomen. 

'AvTowvuia Si kOTV vox (qala), Xi%ig aliqua 8 ), ccvTi bvo- 
uaTog naQaXaufiavouivr) , et est nQOOooncov coQiOfiivow Srjkoo- 
tvx/j., UaQknsTai 8i avTy TavTa (gr. ££ 9 )), nQOOoona, yivij, 



1) Termini techniei non sunt iidem, res nondum ad finem est perducta. 

2) In Syr. J OQ^fcOO JJ restituendum. 

3) Haec est inscriptio paragraphi sequentis. Omnia quae ad ov£vyiav 
pertinent omittere debuit Syrus. 

4) Iterum [Jfeo+jO pro graeco fyxltaig, uti mox pro xliois. 

5) Patet legendum esse ab initio in lingua graeca, a fine in lingua 

o 
syriaca. Noster igitur grammaticus primus Alay status determinati articulum 

esse odoratus est. 

6) Haec vox delenda est. 

7) Perfectio J_-\X»Qft ad Alay status determinati et ad suffixa pertinet 
cf. Severum P. 26. Notio perfectionis mihi non originalis vidotur. 

8) Syr. duplici vocabulo utitur JULo = vox, et JlO, \\ X)JfeOO = Xe|*c. 
Fortasse legendum est JULo L^ pro simplici JULo. 

9) Quinque tantum res enumerantur, itaque §£ mutatum est. 



Digitized by 



Google 



— 19 #- 

aQi&fioi, nTwaeig, positiones (gr. c%r,fAaTa, syriacum )w~to haud 
dubie corruptum est ex jaaxDOo/), etSrj. 

IJQoawna nQWTOTvnwv (ad litter. typi primi) sunt haec iyw, 
av, X, naoaywywv l ) Si sunt haec iuog, cog, og. Genus person- 
arum primarum (sed corrigendum est: genera prototyporum Sia 
fiiv Tfjg (pwvijg (ad litt. per filiam vocis i. e. per vocabulum) ov 
omnia SiaxgivsTai, per scriptionem vero distinguuntur olov iyw 
et tu 2 ). Ex iis vero (sunt) quae et per vocabulum (filiam vocis) 
et per scriptionem secundum linguam syriacam distinguuntur uti 
li (mihi), le# (tibi femin.), Sglai (super me) Sglaik (super te femin.), 
hau (ille) hu (conjicio hai, illa), lah (illi fem.), leh (illi mscl.), et 
quae his similia. Ea vero quae a typo primo composita sunt 
(i. e. naQaywya), sunt sicut hau dil (meus) hau dile/ (tuus fem.) 
hau dilah (suus fem.). 

'Aqi&[*oI Si nQWTOTvnwv sunt, ivtxog fiiv iyw, av X (omit- 
titur dualis) nfoj&WTixdg Si rjfieig, Vfieig, acpelg, naQaywywv 
(ad litter. ea vero, qui a primo typo composita sunt) Si ivixog 
ifiog, aog, og s ) (dualis deest) nlti&vvtixdg Si noster, vester, il- 
lorum (ergo rifiiTeQog, vuitSQog, acpireQog pro ifioi, aoi, 01 Gr. 
expressit aut legit). 

Tlrwaeig sive perfectio 4 ) (om. Si) nQWTotvnojv sunt, 0Q&fjg 6 ) 
uiv (gr. fiiv 6q&.) iyw, av, i, yevixijg Si mei (nostri) °) tui ejus 
(pro graeco ifiov , aov, ov) SoTixrjg Si ifioi, aoi, ol, alTiaTixfjg 
Si per me , per te, per illum 7 ). [Omittit Syrus xkrjnxrjg Si cv] 
naoaywywv Si ifiog , aog, og, \ifiov, aov, ov\, iftqi, [a<p], <p, 
ifiov, cov, ov. [2%r)fiaTa Si Svo, avv&eTov anlovv.] 2%*]' 
fia fiiv anXovv est ifiov, cov, ov, cvv&eTov Si est iftavtov, 
aavTOV, iavTOV (ad litteram meum, animae meae; tuum, animae 
tuae; suum, animae ejus). 

EiSr) Si (om. oti) al fjuiv eici nQWTOTvnoi cw^ iyw , cv, 
i, ai Si, sicut dicitur, a typis (adde primis derivatae) = 



1) In Syr. legendnm ^OdOktt \*&+C JflOSO^ ^OJ. 

2) Quae syriace de primis personis Jj/ et i~ dicuntur recta sunt , sed 
secundum textum graecum nihilo setius eraendandum est, quia infra vocem 
,omnes c textui inseruit, et quae de scriptione dixit, ad &j/ et *J^j/ referendum 
est. Hinc sequi videtur pro fct-jjo J-jJj «*6f ***/ legendum esse **Of %**/ 

*J^jJo kjjj. 

3) Legendum est OOfJ, 

4) Cf. supra P. 12 Not. 6; 18, 7. 

5) Iterum Syrus adverbia posuit. 

6) Syr. \_ffi = T]u6Ti()Ov facile emendatur in **St*JJ = ifiov, possessiva 
vero pro personalibus expressit Syr. 

7) Cf. supra P. 13 Nota 4. Deinde non omnes formas Dativi et Gene- 
tivi distinxit. 

2* 



Digitized by 



Google 



— 20 - 

naQdywyoi <hg ndaai ai XTt]Tixai, at xa\ SmQoawna Y ) xaXovv- 

rai Quae sequuntur apud Syrum corrupta sunt 2 ). 

ToSv Si avxwvvfiitov (leg. Sgmahe) ai ftiv elav ovvaQ&Qoi, 
ai Si dovvaQ&Qoi' ovvaQ&Qoi fiiv sunt olov 6 ifiog, tuus 3 ) 
davvaQ&QOi Si sunt olov iyoi, tu, is. (Gr. ordinera inversum 
praebet.) Et haec dicta sunt de (om. textus) pronomine ; loquamur 
vero etiam de praepositione, quae est pars sexta orationis. 

JIsqI nQo&iaecog. 

TlQo&eaig Se (om. Gr.) kati M&g aliqua nQOTi&efiivri ab 
initio ndvTwv rwv rov Xoyov fieQwv, #v te avv&ioei eorum 
(rukabhen) xai avvtd^ei eorum (tekshen). Eiai Si ai ndaai 
(om. nQo&iaeig) secundum linguam graecam oxtoj xal Sixa, sim- 
plices (pro graeco cov fiovoavXXaftoi fiiv) &; [desunt praepositiones 
iv , elg etc.], compositae (sic pro SiavXXaftoi) Se Svo xai Sixa. 
In lingua vero syriaca non potest servari ordo earum, et propterea 
confusae sunt. Itaque quantum possum, eas propono, ut sententia 
earum diligentibus innotescat. 

Simplices igitur sunt hae 4 ) (deest earum catalogus 

una cum his verbis: Compositae sunt hae:) lgSel, lgtajit, beh, 
Sammeh, lgbar, bglaqp, 3al (huc non pertinent) Salauhi, bainat, tehet, 
yattir meneh. Etiam de his dictum est quantum potuit. 

Dicatur vero etiam de adverbio 5 ) , quae est pars septima 
orationis. 

'EniQQTjfia 6 ) corrigendum neQl iniQQrjfiatog. 

'EniQQYifid (vero dicunt philosophi, quod) iaTi fieQog Xoyov 
axforov 1 ) (xatd Q?]fiarog Xeyofievov in Ms. AB deest, sed facile 
suppletur) ri iniXeyofievov Qr]fiaxi. Tviv (Si om.) kmQQ^fidrwv 
rd uiv iaTiv dnXd, td Si ovv&eta, et ex iis sunt mediae. Cf. infra. 



1) Syr. J t\*N^v^ recipientes habet pro xrrjTixai. Deinde legendum 
est ^»+JOkOO j2>0,+2) ^*VLl >-2>j J , sic enim postulat vox 8tno6ocona. 

2) Primum quod dicit ad nomina pertinet et non hujus est loci: Sunt 
vero quidem alia, quae unam vocem designant uti vetus (sive veteris), compo- 
sita vero sunt vetus veterum (sive veteris veterum). Sequitur locus de pos- 
sessivis : Ex iis sunt quidem sicut : mei (Genet.) tui, sui ; pluraUter quidem, sicut 
a multis, velut rjfial^ TjfiereQoe. — Ultima graece exstant. 

3) Syr. corrigendus est, pro <-A-»J OO) scribas %f\*9 OOJJ OOJ. 

4) Hoc loco adparet scriptoris Syri opus ad finem non esse perductum. 
Lacuna enim non scribae neglegentia sed inde exorta videtur, quod librum 
imperfectum descripsit. Cod. Berol. cum Graeco facit. 

5) Legend. J^j» ^ ^. 

6) Legendum J^J» ^V. ^.. 

7) Hic dxkttoe est Jj^l^P JJ, itaque xkuos Jx^JO. 



Digitized by 



Google 



— 21 _ 

'AnXd fAtv sunt (deest apud Syrum olov ndXai, avv- 

&sta S£ olov nQonakai Cod. C praebet haec). 

1. Td Sk xqovwv (sic!) StjkwTtxd, olov vvv tots (hayden) 
av&tg (haydai^). TovTOtg S£ (bg [dust stSt]] ponimus eas subter 
tempora: Temporum proponentes (= xatQOV naQctGTctTixd) sunt 
olov ar]fisQov, avQtov (jxSTavQtov x&&9t nQOX&eg add. Syr. et 
omittit ToqjQa, Tiwg, nijvixa). 

2. Ta Se usaoTtjTog, olov xaXwg, perspicue, aocpwg. 

3. Ta Sh actionum (sed cogitandum noiOTijTog 1 )) olov nvl; 
(syr. qgphah i. e. pugnis cecidit Cureton Anc. Docum. p. 2) Xa% 
(syr. bgSat calcitravit) /3otqvS6v (syr. s§gula'it), dyslqSov (syr. 
keni&a'it), probrose (syr. 3edila'it, C. ggdilaSit = tortuose, yvv%?). 

4. Tcc Si noaon]Tog, olov noXXdxtg, ohydxtg (om. fiVQtd- 
xtg recte ut videtur). 

5. Td Si aQt&fiov SylwTtxd (ad litter. quaedam indicantia 
sunt nominum numerorum) olov unus, duo, tres. 

6. Ex iis sunt indicantia locos sicut in loco , ad locum 2 ). 
Td Sh Tontxd sunt, olov dvco, xdrco, wv Gxkastg (ad litter. sen- 
tentiae) sial TQStg sicut (gr. ri) sig Tonov, (rj) kv Tontp (gr. in- 
vertit) (rj) kx Tonov, olov otxaSs, oixot (gr. invertit) otxo&sv. 

7. Td Sh svx^g 6t]fiavTtxd olov miserere mei, exaudias me 
adjuves me 3 ). 

8. Ex iis vero declarantia sunt stuporis = T« Sk axSTkta- 
GTtxd olov uh, way (= lov, (psv). Deest nanaL 

9. Td Si &avfiaGTixd (ad litt. ad admirationem incitantia) 
olov babai (= ftafiai). 

10. Td Sh aQvrjaswg (kgfurya) ri dnocpdaswg (kelyana i. e. 
prohibitionis) StjkwTtxd (om. Gr.), olov ov = la, ov^i = lau, 
ovSr,Ta — la hawe, ovSi = la den (Gr. om. ovSs), ovSafiwg 
= kul kuleh (sed deest la). 

11. Td Si avyxaTa&sastog (ad litter. declarantia confessionem, 
adsensum 4 )) olov *en = si, 'in = vai, 'enger = nam si, 'enden 
= si vero 5 ). 

12. Td Si dnayoQSvaswg (ad litter. declarantia non-persua- 
sionem) olov laggmar = omnino, sa/ = finis. [Verum patet deesse 



1) Cf. scholia ad hunc locum in editione Uhligii in quibus Tvoiozrje cum 
Tiotelv inepte componitur. Ita Syr. jLojCClM explicatur. — Simplicius ad 
Aristot. Categ. P. 8b, 26 ed. Berolin. addidit: eioi fiiv ai notorrjreg Suvdfieig, 
Tcai 8ia tovto noirjiixai, xtA. Cod. C, habet ji»Qu**j}. 

2) Haec verba prorsus superflua demonstrant scriptorem opus suum non 
ad finem perduxisse. 

3) Exompla biblica sive ex hymnis petita sunt. 

4) Duplex interpretatio scriptoris oscitantiam docet. 

5) Bn cum compositis huc non pertinere patet, locus igitur turbatus est. 
An de formula juramenti hebraici cogitandum? 



Digitized by 



Google 



— 22 — 

ter repetitam particulam negationis; legendum est la, la lagemar, 
la s% = firi, ^SIJTa, fitjSafiwg.] 

14. Td Si nagafioXrg r) Ojuoiwaeojg (ad litt. ex iis vero 
sicut comparatio .et parabola sunt) olov 'a^zena = dg, 'agzgna 
g&r = woneQ, 'a^zena d&i = sicut vero. Reliqua rjVTe, xa&d, 
xa&dneQ desunt. 

15. Td S£ elxaofiov (masberanui^a) otov . . . reliqua in A desunt. 
16 (deest xd Se Ta%ewg olov sed proponitur exemplum, 

quod ad hanc classem pertinet, scilicet lebar i. e. %(*>Qig. Alterum 
exemplum t% = *d%a praecedenti classi adnumerandum est; 
tertium kema zabnin = noodxig ex loco biblico (C habet 15), 
desumtum esse conicio) *). Haec in C desunt, qui sub 15 ditior. 

17. Td Sk d&Qoioewg (collectionis cujusdam) olov aQSr t v 
(= gemiralt, universe), dfta (a#h§da), fjfotta (= qallila 'a^ad 
i. e. paullum simul!). C habet malyait a#ha<$ = plene simul. 

18. Ex iis vero sunt indicantia typorum (sed patet cogi- 
tandum esse de Tonixolg, quod litteris syriacis \uj)S scriptum 
cum trapse confusum est) sicut lehal = ultra, vneQ, meneh walehal 
= ab eo et ultra, noQQW et meneh walej^a = ab eo et amplius, 
knixeiva 2 ). 

19. Td Se naQaxekevoewg (ad litt. naQaxekevoTixd) olov 
sine (= ea syr. *arpa), dye ('aubel), cpiQe ('aita), i (zel), veni (ta) 
fac (Sebed). 

20. Td Sk avyxQioewg (ad litt. ovyxQiTtxd) sunt, olov fidX- 
Kov, tJttov. 

21. Td Si kQwrr^oewg (ad litt. kQWTtjftaTtxd) , olov no&ev 
(aimej^a), quando ('emat, nrjvixa ?), nwg (aikan), 'aika = ubi, nov, 
'aikana = quomodo. C pro aimej^a habet a^ma. 

22. Td Sh kncTaaewg (ad litt. vim exprimentia) olov multum 
bonum, valde bonum. 

23. Ex iis quaedam de juramento docent sicut : Ita cujusdatn 
[scil. affirmatio est. Sic enuntiatum complendum esse censeo]. 

24. Td Se fiefiaiwoewg (ad litt. confirmantia) olov St]kaSr, 
(galyai) notum est ('idiSai). 

25. Ex iis vero viarum sunt uti abeat (nerde), abeant (nerdon). 

26. Ex iis vero significationem laudationis habent sic egregie, 
magnifice, mire. 

Etiam de hac septima orationis parte brevi dictum est a 
nobis. Loquamur vero etiam de Conjunctione , octava orationis 
parte et finiamus verbum ne excedat modum epistolae, neve moveatur 
nausea lectori. 



1) Quae loci condicio non ex scribarum incuria procossit sed inde, quod 
opus nondum limatum et secundis curis perfectum descripserunt explicanda est. 

2) Iu erotematis Dionysianis adjiciuntur itdoQto et inixeiva ad exempla 
opicorum avca , xdrof. Inde huc tralata haec exempla classem peculiarem 
effecorunt C jfiQJ&Ql = jontxd in j^^^A corruptum praebet. 



Digitized by 



Google 



— 23 — 

IIgqI ovvSiofiov. 

2vvSeOfiog igitur katl Xi£ig aliqua, ovvSiovoa Sidvoiav 
fiercc Tcc&ojg et colligens effusionem et dispersionem orationis ex- 
plicationis (gr. nihil nisi xai to Tt)g iQfir^veiag xe%t]vdg nlt]Qoi>oa). 

Twv Si ovvSeOfiwv ol fiiv eioi ovfinkexTixoi , ol Si alTto- 
Xoyixoi (Sellg^anaye), ol Si ovWoyiOTixoi (met9'amrane l ). [Syrus 
laceratus est. C octo genera Graeci recenset.] 

1. (Kai om. Syr.) ovfinkexTixoi fiev eioiv, oooi Tt)v hQfit]- 
veiav (Syr. habet Pluralem) in* ccneiQOV ixcpeQOfxivrjv (ad litt. 
citra modum dispersas) ovvStovow (ad litter. coUigunt et con- 
jungunt) olov (gr. legitur eioi Si oiSe) man = fiiv, den = Si, 
*§,qp = xai, 'ell§, = dXkd, au-man = rjfiiv, au-den (sic legendum) 
= rjSi, au-'enden = ? [Omittuntur t6, ctTaQ, avTccQ, t)TOi, nisi 
forte unum ex ultimis respondet syriaco au-end^n.] 

2. Ata^evxTixoi Si eioiv, ooot, Tt]v (fiiv om. S.) cpQ&oiv 
(mamlla) imovvSiovocv, et ccno (Si om. S.) nQccyfiaxog eig nQccyfia 
SuOTaoiv (mejsannen 2 )), olov (gr. eioi Si oiSe) 'au = rj, 'au-kai 
= ? aukit = fjrov, 'au-'en = rji. 

3. 2vvanTixoi (mebanyane) Se eioiv oooi consensum ('auyuta) 
quidem aliquam indicant. (Sic pro vnaQ^iv fiiv ov Srjkovoi, sed 
puto corrigendum esse de,3al hgwayuta man medem la maudgSin 
quod cum graeco concinit), otjfiaivovoi Si dxolov&iav 3 ) olov 
(gr. eioi Si oiSe) 'en = ei, 'en-hu = elneQ, en-den = eiSr] 
(deest vox pro eiSr t neQ posita). C pro mebanyane habet maqqgfane. 

4. TlaQaovvanrixoi (yattir mebanyane) Si eioiv oaov fie& % 
vndo^eojg (leg. hewayuta pro 'auytlta, quod si non vis vertendum 
est: qui cum consensu etiam ordinem indicant) xai tcc^iv Sij- 
Xovoiv, olov (gr. eioi Si oiSe) Sal = inei, Sal-kul dehu = inei- 
neQ*), Sal den = ineiStj, Sal kul den dehu = ineiSrjneQ. 

5. AiTioXoyixoi Si eioiv ooot in' dnoSooei propter odium 
(mgtul sene'ta = aHiag Svexev 5 )) declarant (gr. esset Srjkovoi) 

et propter hoc causative naQakafiftdvovTai [Lacuna 

in textu syriaco est. Desunt haec : eioi Si otSe ' iva, 6<pQa, onwg, 



1) Graecum ovXXoytortxos modo alibi inaudito redditur. 

2) Haec vox in novo Testamento est fis&ioirjfit. De huDO( = rjrot 
cf. Payne-Smith. Ceterum de his particulis consulenda erit interpretatio Phi- 
loxeniana, quam non contuli. 

3) Syr. JJLg^LJQJ proprie cohaerentiam designat. 

4) Bestituendum est ^\, == insi, deinde OOJJ ^O ^A, = ineineo, 
quod sequitur ex ultimo exemplo. 

5) Textum graecum corruptum Syr. ea ratione videtur tractasse ut aiziav 
culpam censeret designare. Ex culpa collato verbo afotao&at deinde finxit 
.pdium, ad quod retributio «= anoBoots quadrabat, Latini ahtattxrjv dixerunt 
Accusativum. 



Digitized by 



Google 



- 24 — 

%vexa, ovvexa, Sto, Sioxt, xa&6, xa&oxt, xa&oaov. 'AnoQi?- 
fiaxtxot. — Ex exemplis duo Syrus servavit, 'aikan et 'aikana, 
quae cum xa&6, xa&oxt vel xa&oaov componenda videntur.] 

6. ['j4noQt]fiaxtxot] Se eiatv ii, quos cum neglegimus eon- 
versionem (mhyn cujus littera una deest in mahnien emendandum 
censeo; C mehappejrinan hefa#a#a) consuevimus conectere. [Exempla 
desunt.] Gr. est . . eiatv, oaoig hnanoQovvxeg eid&afiev avvSetv 
eiai Se otSe, ccQa, xdxa, fitav. 

6. 2vlXoytaxixoi Si eiaiv oaoc nQog xdg kntcpoQag xe xa\ 
avlXrtyeig (duqgbal \fiq>e wekuna&e ad litt. contra impetus et 
collectiones) xcZv dnoSei£ecov (ev om. Syr.) Stdxetvxat, olov (eiai Si 
otSe gr.) aQa, aXXa. . . . [Lacuna in textu syr. usque ad na- 
QanXtjQWfiaxixoi.] 

7. [IlaQanXriQtafiaxixot fiev eiatv, oaot = . . . it man, quod 
in itaihun man emendandum] fiixQov r\ xoafiov tvexev naQaXaft- 
ftdvovxat olov (gr. eial Sk otSe) 'in ! ) = Sf}, ella = aQa (nisi 
T in Y emendandum est) hallu^ 2 ) = vv, ai^ den = sicut vero, 
ai# la man = sicut non nempe, ai# man = sicut quidem, ai# 
ger = sicut enim. [Quibus particulis hae voces respondeant de- 
finire non ausim.] 

Porro sunt quidam qui addunt illis (gr. Ttvig Si nQoaxt- 
&iaat xat ivavxttafiaxtxovg (hanon dalqublaye) olov ifinr^g (bgram) 
Ofiwg (bgram den). 

Haec quoque dicta sunt a nobis de conjunctione 3 ). 



Hucusque Syrus textum Dionysii graecum secutus est, textus 
syriaci vero sequentis condicio quum ea sit, ut omnismodi lacunis 
sit foedatus, reliqua non ad litteram interpretanda esse censemus. 
Liberius procedentes, quae addenda sunt uncinis inclusa inter- 
ponimus , quae emendanda syriace corrigimus. ^JJaud pauca inter- 
ciderunt. Itaque haec est subscriptio grammatici, cui debetur haec 
Dionysii interpretatio, quam graece reddimus, quia scriptor graece 
doctus erat, cujus verba in C specie emendationis adulterata sunt: 

IleQi ixeQov xtvog ov% evQov (ovSiv) kv xlj [xalv 'Elkrjvwv] 
ykwaay, oaa Si evQov, cbg otofiat, awxofitag (C dxQtfiuig) xi&etxa 



1) Syriace legendum est ^jj ^6) *+-»(. Ceterum Jacobus Edessenus 
(Wright. Catal. 544 b) graecum 8rj reddit fcs-^O. De voce ^( conferendus est 
Severus P. 81 ubi yf emeudavi. Sed ^/ respondere graeco Srj haec monstrat 

phrasis ) JS >£0*\ ^00)0 ^/ y/ = ei Sf/ iaovrai Ass. B. O. III, I, 135 a. 

2) Cf. Payne-Smith s. v. 

3) Hujus catalogi condicione maxime ad eam sententiam perducti sumus 
ut censeamus totum opusculum ab auctore non ultimis curis esse perfectum et 
completum. In cod. C omnia aequabilius currunt, est liber refectus. 



Digitized by 



Google 



- 25 - 

eig SiaTQiftrjv re xai naiSeiav twv avayiyvwaxeiv fiekkoVTwv. 
Eig St nkeiova yvwaiv inoirfia (pelhet) rov koyov fxia Xifeei xai 
SiSwfii airiav rotg ttjv yvwfirjv Setvotg, otav cpigwvvai kvrev- 

&ev airiav xaxd rrjv Sivafuv avTwv 1 ), xaXwg Stoo&w- 

aaai dcftrovwg St wv evnQenwg avviygatpav . . Std rrjg bptoXoyiag 
avTwv xaTafieflatwot xai tcq avvayayovxt avTcc dnoSwai tov 
fita&ov twv nQoaev%wv* ai)Twv, iva 6 xvQiog Std twv avxwv 
nQoaev%wv dvdyy fie nQog rov &qovov Ttjg %c<QiTog, xai dcpy 
uov rd vareQrjfiaTa, xai d£tway rjfidg tov kliovg avTov rov 
nQoaxvveiv rolg noaiv ifiwv Tolg uyiotg .... xai evcpQavfrj} 
Ty bfiiXitf hxeivr t g Tr)g treiag awayioyiig* Pro kv ry [twv l Ek~ 
Xr,vwv\ ywaay, Cod. C praebet kv ry avQtaxy yXwaay, quod 
ineptum. Inde ab *avrwv omnia in C desunt. 



Quae sequuntur nihil sunt nisi laciniae quaedam paradigmatis 
verbi ivnTW , quae servatae sunt ex uberioribus formarum cata- 
logis, qui in Codice Monacensi graeco 310 graece 2 ) et in Dionysii 
versione armeniaca armeniace exstant. Quaedam verba loco mota 
sunt, nec pauca in textu syriaco desunt, quae aut eam ob causam 
interciderunt, quod librarius ex liturariis ea quae habemus descripsit, 
quos recte legere non poterat, aut quia interpres ille, qui para- 
digmata graeca syriace exprimere conatus est, rem ipse ad finem 
non perduxit. Id tamen editionis armeniacae cum syriaca consensu 
procul dubio confirmatum censemus, saeculo p. Chr. quinto gram- 
maticae Dionysianae appendicem fuisse additam, qua paradigmata 
verborum, et nisi fallor etiam nominum — exstat enim eorum 
fragmentum apud Armenium — proponebantur discentibus. Graeca 
haec paradigmata imitati sunt Latini, Armenii, Syri; recentioram 
grammaticorum qui Hnguas hodiernas excoluerunt in occidente 
doctores Latini fuerunt, in oriente vero Syri christiani primi 
flexionis schemata a Graecis mutuo accepta ad suae linguae in- 
dolem adaptaverunt et tali modo reliquis populis orientalibus 
exemplar proposuerunt, quod sequerentur. Graecorum grammaticos 
jure oixovfievtxwv StSaaxdXwv titulo honoratos esse , jam nemo 
erit , qui neget , quorum doctrinas inde ab Euphrate et Tigride, 
nam de Indis tacere satius duco, Gaditanas oras et ultimam Thulen 
transgressas per terras extremas occidentis dispersas videmus, 
quarum ne nomen quidem Graecis ipsis innotuit. 

Ipsius vero denique paradigmatis fragmenta quorum disjecta 
membra secundum ordinem textus graeci reposuimus haec sunt: 



1) Sensus loci lacerati non potest esse nisi is ut lectoribus suadeat cor- 
rigere et emendare in quibus ipse erraverit. Quam conjecturam cod. C confirmat. 

2) Cf. Uhlig Dionysii Thracis ars grammatica Lipsiae 1884 P. 125 
et XVI. 



Digitized by 



Google 



— 26 — 

Prjpia oqiotixov ivegyrjTixov, icnXovv av£vyiag nQWTrjg 

Mimra metahljema maudeSana 

[dgmaSbgdanuta 1 ) 

twv fiagvTovcw QtiftaTWV, iyxliaecog 0QiGTixr)g 

Xgovov ivecTWTog est cf. infra 

dgzabna [dgqayem 2 )] 'itauhi demenyana *) 

Toiv TQltoV 71Q061O71WV TB XCCl CCQl&pLlOV 

datglata dgqayem Not. 2 dgmenyana Not. 3 

iviXU TV71T0) TV71TSIQ TVTtTU 

tgdanalt ma^e'ena mahe'at mahe 

nkrj&WTixd TinTOfiev TvnTeTe tvtztovoi 

saggi'a'it mahenan maheton mahen. 

*Evegyr]Tixov 

— Nota 1 — [%Q0vov nagelrjhv&oTog 4 ] 

dgmaSbedanuta. Deza/?na daSgbar 

ivixd HVTITOV $TV71TSQ HVUTB 

frgdana'it mahe hgwit mahe hgwait mahe hgwa 

nfai&WTixa kTvnTOfAW iTvnTeTe $TvnTov 

saggi'a'it mahe nan 5 ) mahen hgwaiton mahen hewau. 

[EveQyijTixov] pikkovTog ivixa tvvju) Tvyjeig 

DgmaSbgdanuta dgzabna daStid hgdana'it emhe temtte 

tvxjju nlrj&vvTixa Tvxpofiev TvxpeTe 

nem^e saggi'a'it [excidit propter praecedens nemhe] temhon 

TVXpOVOi. 

nemhon. 

.... OQiGTixa na&r]Tixa 

Mimra maudeSana dgparsope 

Verbum dgfras&a personarum 

kveGTwTog? i L [nagaxeifiivov] 

tglata trium de zabna daqgdam 6 )! 

1) Hoc vocabulum loco motum iufra traditum est. Exempla talis con- 
fusionis cf. supra P. 4 — 5. 

2) Loco motum in fine exstat. 

3) Loco motum. 

4) Proprie nnQaiaxixov et P. 17 sub XQ° V01 * 

5) Restituendum mahen hgwain. 

6) Ita codex , ubi deqayem (sic C) exspectatur. Sed designare potest hoc 
nomen etiam Perfectum, cujus exempla sequuntur, quod admitterem nisi post 
tres perfecti formas statim positae essent tres personae plusquamperfecti. 



Digitized by 



Google 



TiTVfifiai 

'etmgljit 

kTBTVflflB&a 

etmghin hgwain 



— 27 - 

Tirvxpai 

'etmghit 

MTvq&e 



xai 



iocxcog 



kTSTVyaTO. 

etmg^iw hewaiton J ). 



TiTvnTav \ T 

, , ,. J Lacuna 
etmglji J 

T6T Vfifiivoi r t Gav 

etmg^iw hgwau 

MiXlovTog 

Dgzabna daSgtid 



kvtxa 

hgd§n§'it 

Ttlrj&WTixa 

saggi^it 



Tvqp&rjGOfiav 

etmghe 

Tvqp&tjGOfAS&a 



TVqp&TjGt/ 

tetmg^e 

TVfp&rjGe&e 

tetmghon 



TVqp&rJGeTai 

netmghe 

Tvqp&ijaovTai 

netmghon *) 



Sequuntur formae in quibus Infinitivus cum verbo finito con- 
junctus est, quarum titulus mimr§, la metaljhgmana mihi quidem 
gfjfia anaoificpaTOV designare videtur i. e. Infinitivum, cui accedit 
zabna !§. mgtahhgma i. e. aoQtGTog. Itaque : 



\ri\fia anaQSficpaTOV} 

Mimra la mgtahhgm§.na 
Verbum non definitum 


XQOVOV 

dgzabna 


aOQlGTOV 

la metahhgm§ 


iveQyrjTixov 
maudeSana 




ivixa 

hed§na'it 


frvxpa 
memha 


de masbgdanuta 3 ) 




m§he 'ena 


eTVipag 
memha 
mahe 'at 


eTVxpe 

memha 

m§he 


nkri&vvTixa 

saggi'a'it 


iTV\pafiev 

memh§, 
m§henan 


iTVxpaTe 

memfca 

mahen atton 


hvxpav. 
memha. 
m§hen 4 ). 


'Pr)fia 

Mimra 


CIOQIGTOV 

la mgtahhgma 


na&7]Tixov 

maudgS§n§, 
dgha§&§, 


evixcc 

tgdana'it 


iTvqp&rjv 

memh§ 
mglje 'ena 


iivqp&rjg 

mem^a 
mg^e 'att 



1) De secunda persona hallucinatus est. Quodsi hoc pro forma ionica 
fictum esse conicio, Armenius est qui ad hanc opinionem me perduxit. De quo 
conf. dissertatio mea in Uhligii artis Dionysianae editione. In C omnia plana. 

2) Ordo turbatus est propter similitudinem formarum netm«he [quae ex- 
cidit] et netmehon. 

3) Hanc propter vocem deinde activum Htvxpa scribendum esset. Si vero 
lacuna admittitur passivum irvfp&rjv ponendum est, cui favet scriptio formarum 
in codice. Sed quum eaedem formae repetantur sensu passivo apparet puncta in 
textu syriaco male esse appicta. 

4) Ita corrigendum in codice. 



Digitized by 



Google 



— 28 — 

kTvy&t} nXri&WTixd hTVcp&rjfiev kTV(p&t]Te kTV<p&r)6av 

[C memha saggi'a'it memha memha memha 

mehe] mehenan x ) mehen atton mghen *) 

Quae sequuntur ad Infinitivos , quorum de nomine ke%tg kx 
IrffAaTog cf. supra P. 17 Not. 1, pertinent, sed non ex arte Dionysiana 
sunt desumpta. Graece ita fere reddenda sunt : Ae%ig Si rj hx tov 
QTjfiaTog ov Stjloi ovts %Qovovg oihe TigoGCtma ovts aQi&povg, 
ovtb kvhyQUav ovts nd&og, aXk' aXrj&wg \kyeTai ovToog tvtituv, 
noielv, yQdcpew, iivav xai Ta TOVTOig ofioia Svvaifir^v dv 
nQOcpiQeiv . . . Reliqua in C sunt servata. 

Subscriptio in codice A : Explicit epistola grammaticorum. In 
cod. C praecedit paradigmata brevis praefatiuncula , et sequitur 
subscriptio qua Josephus Huzita libelli auctor nominatur. 



Caput m. 



De studiis Syrorum ad rectam lectionem 
p erti nentibus. 

Dionysiani compendii partem primam de litteris et syllabis 
tractantem interpres omisit, cujus lingua et scriptura hac in 
re cum graeca haud facile potuit comparari. Sed hanc quoque 
rem, de qua pendet institutio de lectione recta, dvdyvoooig Graecis 
dicta, et de glossarum prompta explicatione idem aggressus est 
Josephus Huzita presbyter, Narsetem (f post 500) magistrum in 
regenda schola Nisibena secutus, si modo Josephus libelli est auctor. 

Josepho a Barhebraeo 2 ) tribuitur lectionis mutatio, de qua 
quid sit sentiendum jam videamus. Non agi de vocalium pro- 
nuntiatione, quae unius viri negotio toti populo non potuisset 
obtrudi, jam Assemanius docuit, agitur potius de distinctione 
membrorum orationis, quae punctis appositis designatur, quae 
puncta accentus dicere ex usu Grammaticorum Hebraeorum con- 
suevimus. Haec enim docet codex Masorethicus, quem Wrightius 
descripsit (Catalog. I 107 b) in fine, ubi inter traditiones ma- 
gistrorum scholarum (maSlgmanwai^a (Jerabbane (Jeskole) hoc 
legitur: „Porro scias, accenttis samke etSesyane et zauge et pa- 
qoSe et mgnihane et mgSayyglane, et eum, qui compositus 
est ex duobus zauga, etSellaye ettahtaye, qui in Scriptura 
insunt, omnes appositos esse a Josepho Huzita, novem enim sunt. 
Ita vero hos accentus (sejame) fecit, (ut) secundum mentem inter- 
pretationis litteralis (sint). Quoniam Sanctus dominus Theodorus 



1) Ita corrigendum. 

2) Chron. Eccles. III P. 78. Assemani Bibl. Or. II 407. Hoffmann Aus- 
ziige aus syrischen Acten persischer Martyrer Leipzig 1880 P. 117. 



Digitized by 



Google 



— 29 — 

(Mopsuestenus) graece exposuit Scripturam et ex graeco in syriacum 
sermonem traduxit Mar Ibas, episcopus Edessenus, cum aliis viris 
librorum divinorum bene peritis J ) u . Haec accentuum appositio, 
illo tempore quidem nova, erat lectionis immutatio, cujus Bar- 
hebraeus mentionem fecit, lectiones enim sive qerayai^a, ea legendi 
praecepta dicebantur, quae in usum discentium a magistris tra- 
debantur, unde liber masorethicus inscribitur: Collectio vocum 
difncilium et lectionum , quae exstant in Genesi , in Exodo etc. 
Inter explicationes vocum difficilium referendum est si vox 'orayta 
explicatur nuhra 'e#a i. e. NnN -riN, si Gihon esse Nilus fluvius, 
perhibetur (Wright 104a), o ad lectiones pertinent ea quae de pro- 
ferendo aut occultando 'Alaop et Ked', vel de mutando Kaqp in 
Gomal, Taw in Dala# urbanae pronuntiationis causa docentur. 
Ex. c. kaqp in 'a^barteh ut g proferendum est 'agbarteh, 
taw in lgme^bar legendum est ut d, ergo l§me<?bar. Hanc 
proferendi elegantiam ad Graecorum regulas Syros finxisse puto, 
et huc pertinet tota illa de mediis, aspiratis et tenuibus doctrina 
quam in textu syriaco p. 43 ex Severo dedimus, in qua nihil 
habemus nisi observationes masorethicas in canonis formam redactas. 
Eecta vero lectio sine bona membrorum orationis destinctione 
non est , itaque etiam punctorum positio ad lectionem sive q § - 
rayta pertinet, quam immutasse Josephus Huzita perhibetur, ante 
quem Nestoriani per omne tempus , quo Narses scholae Nisibenae 
praefuit eodem modo legerant uti „nos occidentales" pro ut dixit 
Barhebraeus 2 ). In apponendis punctis enim Josephus interpretationem 
Theodori Mopsuesteni secutus rem non modo grammaticam verum 
etiam theologicam egit, ita ut vel in lectione scholae Nisibenae 



1) Haec sunt verba: . JjQa^O J^OjO JiS^O Ja»CDJ >\J OOtO 

N*jj JJ^Uio j^io x^oj ^Vi ^o ^o^oj ooj JjXjiboo ),u.vi>oo 
Vs^I^aX ^o^od J-joo) .^rooA ^o^o ^Ao* *ofco liop 

J-2Q-^6sja JqjlQSJ JjuJU ^ . JVftttA >£j/ Q\ JlDOfO ^OO) 

JSka^. jqaS fc^Jjou 3D090J0JL ~;jo Jju^j ^&^q * opa^N&^ 

)Q^ .~OpoJj JSQQCO^/ J^O^/ M }2D J~KICX>\ J*JOu ^O \0^0 
J*0J&. J^&£0 ww-JtV^-20 \s++*( J*j/. Quum novem fuisse accentus a 

Josepho appositos disertis verbis doceatur, nou possum quin JQ <^3+2D9 OOJ 

♦• ••• 
^SvOj ^L tanquam nomen accentus iutellegam. 

2) Locus Barhebraei hic est : w'ehad dukteh (scil. dg Narsi f post 500) ba 
Nesi/?in Yosip Huzaya #almi#eh, wghu sahley qerayta 'orhayta lgha^e ma^ne- 
hayta #a'hi#in Nestoriane, w'ella bg^ulleh za/?na tie Narsi 'a^waflan magre^aye 



qaren hewau. 



Digitized by 



Google 



— 30 — 

ejus Nestorianisnius perciperetur, a quo Edesseni abhorrebant. Tali 
modo exorta est certa quaedam legendi traditio Nisibena, cujus 
in libris masorethicis fit mentio (Wright. Catal. 104 b). Hujus- 
modi libri, quos kgt^a/Je S§ maqrejane *) Syri dicunt inde a 
tempore Narsis et discipulorum ejus Abrahami et Johannis Beth- 
Rabbanensium compositi et in scholis lecti sunt. Primae huic 
apparatus masorethici collectioni deinde accesserunt lectiones doctoris 
EamiSoS, qui paullo post exstitit, nam inter discipulos Mar Abae 
catholici Nestorianorum f 552 refertur (Ass. B. 0. II 412) et 
scholae Seleuciensi praefuit (ib. III. I. 86). Duo tali modo genera 
lectionum distinguuntur , antiquiores erant lectiones magistrorum, 
recentiores lectiones a RanrisoS profectae, id quod luce clarius ex 
inscriptione partis codicis masorethici sequitur, quam Wrightius 
edidit Catal. 105 b, in qua distinguuntur accentus, qui inveniuntur 
in libris dgmaqreyane, ab iis qui exstant in libro d§ Babban 
R&mi&oS 2 ). 

Antiquiori doctorum classi accensendus est Josephus Huzita, 
qui punctis suis exegesin Mopsuesteni, quoad fieri potuit, expressit. 
Hic est auctor scholae masorethicae Nisibenae, quam deinde ii qui 
maqrgyane dicuntur excoluerunt. Josephus Narsetem in re- 
genda schola secutus est, libri doctorum, qui maqrgyane appel- 
lantur inde a tempore Narsetis, Abrahami et Johannis, qui ejus 
discipuli fuerunt componi coepti sunt, omnia igitur haec circa lecti- 
onem textus sacri studia Nisibi ineunte saeculo sexto floruerunt 3 ). 

Jam si interpretes philosophorum graecorum Dionysium Thra- 
cem secuti theoriam grammaticam Graecorum in scholas syriacas 
traduxerunt, cujus opera indigesta observationum materies di- 
sponeretur et secundum analogiam certis canonibus et regulis 
circumscriberetur, ipsa illa materies congesta est ab iis qui maqr§- 
yane dicuntur magistris. Unde facile explicatur cur totam materiam 
apud Grammaticos seriores ex libris Theologorum et Philosophorum 
neque ex lingua vulgi collectam inveniamus, ita ut linguam lit- 
terariam potius quam vulgarem descripserint , deinde vero et hoc 
intellegitur, jam magistros illos masorethicos ipsos initium fecisse 
observationes suas in formam canonum generalium redigendi. Dupli- 
cem igitur grammatices syriacae scribendae habemus radicem, ma- 
terialem, observationes doctorum in sacris libris, formalem, theoriam 
grammaticam ex Graecorum libris haustam. 

Exempla schediasmatum grammaticalium apud Masorethicos 
doctores idem ille praebet codex Musei Britannici Add. 12,138, ex 



1) Hoc est libri magistrorum lectionem docentium. Deinde brevius dicitur 
bgmaqreyane apud magistros sive in hisce libris. 

2) Haec sunt verba inscriptionis : Tu^ bgya^ 'Allaha ^afrbman nisa 8g- 
ymhama S&xg&Kpe dgmaqrgyane wa^erabban RamisoS. 

3) Scholae Nisibenae quasdam proprietates commemoravit Barhebraeus in 
grammatica majore P. 153 1. 9; 154 1. 13; 199 1. 11; 200 1. 2. 



Digitized by 



Google 



— 31 — 

quo quae praecedunt hausimus. Continet enim quatuor tractatus 
grammaticos perbreves, quos a magistris in usum tironum collectos 
ipsa subscriptio testatur 1 ). Agitur hic primum de compositione 
particularum b. d. w. 1. cum nominibus et verbis, et vestigia hujus 
rationis tractandi particulas illas, in qua id potissimum quaeritur, 
utrum vocali a instructae esse debeant an non, apud grammaticos 
posteriores etiam recognoscuntur. Nam quum de recta pronuntia- 
tione tantum ageretur neque de significatione harum vocum, pro- 
poni potuit lex de earum usu sive ante nomina sive ante verba 
ponuntur, et ex hac consuetudine explicatur, quomodo deinde 
Severus (text. syr. p. 17, 6) duas quaestiones potuerit distinguere, 
scilicet primum, quomodo hae particulae, Severo mappgla^a i. e. 
casus appellatae, praefigantur nominibus, deinde quomodo verbis 
p. 18, 18. Praeterea haec quoque Severi verba 17, 7 „dicimus, 
mapp§la#a esse litteras, quae ante nomina ponuntur etprimam 
litteram nominis ruka^a afficiunt si ad litteras 
pertinet, quae aspirationem ferunt", demonstrant, haec 
ex libris masorethicis hausta esse, nam quis, quaeso, ubi de par- 
ticulis illis loquitur, nihil amplius habebit, quam de earum vi 
aspirationis verba facere, nisi pertinet ad magistros lectionis accu- 
ratae et urbanae? Et re vera secunda in codice 12,138 disser- 
tatiuncula agit de tractandis consonantibus , quae aspirationem 
patiuntur bgdkpt, si praecedunt particulae bdwl. 

Eodem modo, quae de litteris perfectionis (ai9wa#a #§&um- 
laya) 'hwyntk dicuntur, qua in re iterum nomina et verba pari 
modo tractantur cf. text. syr. p. 26 2 ), ex libris masorethicis pro- 
cessisse patet, nam eaedem litterae in quarta dissertatione cod. 
12,138 conjunctae proponuntur, qua in re id potissimum notione 
dignum est, quod etiam 'Alaqp nominatur, terminatio status de- 
terminati. Denique quum in tertia dissertatione codicis de con- 
sonantibus ', m, n, t agatur, quibus tempora et personae de- 
signentur, mirum non est, etiam apud Severum p. 8 1. 3 sermonem 
esse de vocalismo consonantium, quae futurum designant, t, n, m, 
quo in loco quarta consonans 'Alaqp propter rei naturam com- 
memorari non potuit. Nam hoc loco de m littera verba fieri 
omni modo memoratu dignum est, quum m non ad futurum za/9na 
<5a3§ti<J sed ad participium pertineat, quod hoc loco za/?na d§ 
qa'em i. e. kvearaig dici debuisset. Jacobusde futuro agere con- 
stituens, antiquos illos doctores incaute secutus m adjecit, quod 
illi jure addiderunt, quia non de futuro sed de omnibus tem- 
poribus agebant. 



1) Verba subscriptionis haec sunt: Sglem .... $ukasa medem dgsappir 
'e^takkas meu mallg^ane rabbanain 1'i^ag^a dg yaloye hgnan bgnaihon i. e. 
explicit compositio quaedam, quae pulchre composita est a doctoribus, magistris 
nostris, in usum discentium, nostrum, qui filii eorum sumus. 

2) Littera w quae post h in p. 26 1. 1 deest a codice Londinensi praebetur. 



Digitized by 



Google 



- 32. - 

Quae praecedunt satis demonstrare videntur, grammaticos ex 
libris masorethicis observationes doctorum antiquorum hausisse, 
quorum tamen adnotationes non libris biblicis tantum verum etiam 
scriptis recte pronuntiandis patrum in scholis legendorum appone- 
bantur. Librum talem, qui editionem bibliorum sacrorum et 
scriptorum patrum in usum scholarum comparatam continet, de- 
scripsit Wrightius in Catal. 114. Post libros novi testamenti 
positi sunt catalogi librorum et excerpta eorum ecclesiae graecae 
doctorum, quos in scholis Monophysitae legebant, Dionysii Areo- 
pagitae, Basilii Caesariensis, Gregorii Nazianzeni, Severi Antiocheni, 
quibus alia interspersa sunt cf. Assem. B. 0. III. II 937 et 
supra P. 2 infra. 

Hinc perspicitur denique ratio locorum probantium, quos pro- 
fert Barhebraeus in grammatica majore, desumpti enim sunt fere 
omnes ex iis scriptoribus , quos in scholis legi P. 2 diximus. 
Quorum ex numero tres tantum non citantur Severus, Theodotus, 
Architheus, quod casu factum esse videtur, nam reliqui omnes 
citantur, quemadmodum in indice editionis recensentur a Martino: 
Dionysius, Basilius, Gregorius Nazianzenus, Ephraem, Mar Isaac, 
Jacobus Serugensis, Chrysostomus , qui sub nomine Mar Iwannis 
latet, Cyrillus, Palladius libri Paradisi auctor 1 ), Jacobus Edessenus, 
Antonius Rhetor, Aristoteles. Praeter hos scriptores, si gram- 
maticos non curamus, nullum fere nisi Narsetem et Theodorum 
Mopsuestenum commemoratum invenimus. Jure igitur observationes 
in grammaticas receptas ex studiis in scholis theologicis profectas 
esse contendere nobis videmur. 

Post Josephum Huzitam, in schola Nisibena masorethicae 
artis fundatorem celebris grammaticus exstitit Ahudemmeh, metro- 
polita Orientis, Jacobita, qui a Jacobo Burd§3ana anno 559 con- 
secratus est, postquam jam antea a Christophoro Armenorum 
Catholico episcopus regionis BaSarbaye ordinatus est, inter Nisibin 
et Tigridem sitae. Duo coenobia instituit, quorum de nominibus 



1) „Duo opera sunt, quae Paradisi nomen apud Syros Chaldaeos potis- 
simum praeferunt: Historia nimirum monastica Palladio et Hieronymo inscripta, 
quae Paradisus absolute dicitur, et liber Davidis ex monacho Episcopi 
cui Paradisi minoris titulum auctor praefixit. Ceterum tam Palladii, Hieronymi 
et Davidis historia quam Joannis Moschi et Anastasii Synaitae Pratum com- 
muui Paradisi nomine apud Orientales appellantur: quin etiam plures hujus- 
modi collectiones cernere est tum Syriacas tum Arabicas easquo ab hisce quae 
modo memoravi plane diversas, quae tamen Paradisi titulo praenotantur : 
Ejusmodi sunt I Paradisus Monachorum seu Patrum dicta et gesta liber 
in capita 313 divisus, quo continentur Apophthegmata fere omnia quae Cote- 
lerius edidit. Cod. Arab. Amid 17 Tom. I Bibl. Or. p. 584. II Apophthegmata 
patrum in capita 897 quae a Cotelerianis parum differunt Arab. Cod. Beroeensis 
2. Tom. cit p. 585 III Excerpta ex Paradiso Patrum nostrorum monachorum 
Cod. Arab. Vat. 152". Ita de variis Paradisis Assemanius III. I. 287. Ceterum 
de Paradiso consulendus est Wrightius Catal. 1070 — 1080 ubi de 'AnanisoSi in 
librum Paradisi curis, cf. Ass. B. O. III. I 145, disseritur. 



Digitized by 



Google 



- 33 - 

non constat 1 ) et quorum alterum prope Tagritum fait. Denique 
prope Tagritum multos magos doctrina christiana imbuit, inter 
quos erat regiae stirpis adolescens, quem baptizatum Georgium 
appellavit. Quod ubi rex Chosrau I AnoSirewan cognovit caput 
Metropolitae amputari jussit, cujus cadaver Christiani in ecclesia 
Mahuzae sepeliverunt. Mortuus est Ahuhdemmeh feria sexta, se- 
cundo mensis Ab. 886 Gr. = 575 p. Chr. 

Ahuhdemmehum philosophia Graecorum imbutum fuisse ex 
inscriptionibus librorum ab eo compositorum intellegitur , scripsit 
enim adversus philosophos, et adversus magos, deinde omnis modi 
definitiones (tuhame Se%u\ se/?wan) et librum de logica, et orationes 
de compositione personarum, qui liber exstat in Museo Brittanico 
Wright. Catal. 802 b. Praeterea editis libris de libero arbitrio, 
de anima, de homine microcosmo, deque aliis rebus, quos eleganti 
stylo composuisse perhibetur, inter suos claruit. Ass. B. 0. III. 
I 192 sq. 

Ejus vitam exhibere videtur 2 ) codex Mus. Brit Wright. 1113; 
ecclesia ei dedicata in monasterio Beth Qube prope IJarranum, 
in quo Tagritensium congregatio erat, inter quos quondam apostolus 
et martyr exstitit, commemoratur Wright. Catal. 151 b. 153 a. 147 b. 
Patet praecipue inter Tagritenses memoriam Ahuhdemmehi esse 
cultam. 

Ex libris Ahuhdemmehi unus tantum tractatus hodie innotuit, 
mi'mra #e3al ruka/?eh dg/9amaSa , cujus initium Wrightius 802 b 
edidit, simul conjiciens convenire hunc librum cum eo, cujus 
titulum Ebedjesu dicit mi'mro «JgSal ruka/9 qenume. Libellum in 
manuscripto legi, scriptorem hominem doctum et bene cordatum 
fuisse vidi. 

Grammaticam ab eo compositam affert Joannes bar Zuibi Ass. 
B. 0. III. I. 256. 308, quam ad exemplum grammaticae graecae 
compositam esse locus docet de derivatione verborum, quem Bar 
ZuSbi servavit 3 ). Notum est Graecos verbis tribuisse schemata 
tria, ankovv fihv olov (fQovu), ffiv&erov olov xaracpQovw , na- 
gaavv&erov olov avxiyovit/u, (pikinni£u). Dionys. supra P. 17. 
Hanc distribuendi rationem secutus est 'Ahuhdemmeh, de quo 

haec dicit Bar ZuSbi: \opoJj 6>Q~/ ~;»J JjuiJ ^/ ^p Jw-wt/ 

.j^oyo v*k*o J^o;»o j£t**9 .^pMfc^/ JfcAL . t OpQA Jit^JjO 

jAiSHL ^o^W ^l . opo«x J-)*~Jjo J-JSS. ^;»j ^j \i+i$ ^l 

1) Barhebr. Chron. eccl. III, 101 et Ass. III. I. 192 inter se non con- 
veniunt. 

2) Praecedit enim vita Maruthae a Denha urgentibus Tagritensibus fide- 
libus conscripta. Marutha Metropolita Tagritensis mortuus est ao. 649 Denha 
ejus successor 659. His duobus Tagritensibus accedit tertius Ahuhdemmeh, 
tertius ante Marutham metropolita. 

3) Cod. Mus. Britt. Add. 25876 fol. 107 b. 

Abhandl. d. DMO IX. 2. 3 



Digitized by 



Google 



X 



- 34 - 

jiik-*i*fcOOO. Tria haec schemata deinde Afcuhdemmeb ita distinxit: 
Simplex est Jj/ jj, Jj/ O«j02D i. e. Participium activum cum 
pronomine, quae conjuncta efficiunt kvKSt&ra vel za/?na <$g qayem 
i. e. praesens; compositum est li/ ll^fcoo, li/ —^LfcOD i. e. parti- 
cipium passivum, cujus fcoo pro composito membro habetur; de- 
compositum Jj/ Jpk» OJpfcOO, Jj/ jjojj^p OujojJ^O i. e. con- 
junctio Infinitivi cum praesenti. Quae de Elia dicuntur infra 
explicanda sunt. 

Haec de grammatica 'Ahuhdemmehi protulit Bar ZuSbi, qui 
praeterea grammaticum appellat I§o3d§natium episcopum, quod 
tradidit Assem. B. 0. III. I 308 e Cod. EcchelL 17, equidem e 
codice Londinensi ejus nomen non exscripsi, itaque ibi deesse puto. 
Hujus Grammatici nullam aliam inveni notitiam, quum vero unum 
tantum illius nominis scriptorem inter tot scriptores Syros com- 
memoratum videam, nostrum eundem esse conjecerim, quem Ebed- 
jesu in catalogo (B. 0. III. I 195) Mar IsoSdgnah d§ Qasra appellat. 
Qasra urbs episcopalis erat, nescio an Mata S§ Qasra prope Zabum, 
quam Badgerus visitavit J ). I&oSdenah post 695 p. Chr. vixit. 



Caput IV. 

De Jacobi Edesseni vita et studiis. 

Omnes qui praecedunt grammaticos celeberrimus superavit 
Jacobus Edessenus, quem mgqpaSSgqana da^g^a/tfe, librorum inter- 
pretem nuncupant. Ordinatus est episcopus Edessenus 679 p. Chr. 
(alii 677) mortuus est 708 p. Chr. = 1019 Gr., vel 710 quod ex 
Dionysio Telmahrensi et Barhebraeo protulit Assemanius B. 0. 
II 336, 104 at quod non ab omni parte certum videtur. Ib. I 426 2 ). 



1) Badger, The Nestorians and their Rituals I 394. 38. 

2) Etiam de ejus successore Habibo auctores locis laudatis sibi non con- 
stant, Dionysius enim ao Gr. 1021 Habibum successisse tradit, quum Barhebraeus 
post quartum annum Jacobi, qui Edessam reliquerit, in ejus locum Habibum 
suffectum esse doceat. Viginti deinde annis elapsis post Habibi mortem Jacobus 
Edessam revocatus est et per quatuor menses usque ad mortem episcopatu 
functus est teste Barhebraeo Chr. Eccl. I. 290 Ass. B. 0. 336. Si vero recta 
est Pohlmanni conjectura de libro generali ad omnes gentes a Jacobo conscripto, 
cujus auctor triginta annos Edessenum episcopatum gessisse et cum maximis 
calamitatibus sese conflixisse tradit, quae ex Barhebraeo et Dionysio proferuntur 
maximam partem recta esse non possunt. Nam quomodo se triginta annos epi- 
scopum Edessenum fuisse dicere potest, qui sedem post quatuor annos ultro 
reliquerit? Ceterum Pohlmanni conjecturae adstipularaur quum Jacobus plus 



Digitized by 



Google 



- 35 T 

Natus est Jacobus in oppido 3lndl/9a (fons lupi) regionis 
Gumiae in agro Antiocheno, in coenobio deinde Aphthonii in urbe 
Kinnesrin graecam linguam didicit, unde Alexandriam profectus 
philosophiae (he^ma^a) operam navavit, quo facto in Syriam rediit. 
Iter ejus Alexandrinum non ante annum 640 potuit perfici, nam 
qui 708 mortuus est, si quod rarum est integros octaginta annos 
in vivis fuit anno 628 natus est, itaque puer duodecim annorum 
Alexandriae philosophiae studuisset. Ad veri speciem potius accedit 
eum post annum 640 Alexandriam adiisse, quod eam ob causam 
memoria dignum videtur, quia tali modo comprobatur etiam post 
captam a Mohammedanis urbem scholam illic floruisse, eamque 
juvenes e longinquis regionibus venientes frequentasse. Hoc vero 
factum esse, postquam a Muhammedanis bibliotheca Alexandrina 
combusta sit, non credibile est, locum cujus thesauri ante breve 
tempus confiagrati sunt nemo adibit litterarum causa. Itaque etiam 
haec Jacobi vita contra historiam de combusta ab Omare biblio- 
theca Alexandrina testimonium est amplissimum sed hucusque non 
in censum vocatum *). 

Alexandriae qui litteris operam navabat, a studio quum gram- 
maticae tum philosophiae alienus esse non poterat, itaque mirum 
non est Jacobum Porphyrii Isagogen syriace expressam commentario 
instruxisse et Aristotelis Categorias, Perihermenias et Analytica 
praemissa vita Philosophi, syriace translata edidisse. Assemani 
B. 0. I 493. Neque omnino aberat a methodo scribendi philo- 
sopha, qua singulam de qua agitur quaestionem altius repetere 
conatur, quemadmodum ubi de Graecorum 111111 disserit de 
prima origine vocum quaerit et disciplinarum graecarum, quae 
inter se oppositae originem linguae aut xcctcc tpvoiv aut xarcc 
&£aiv asserunt, peritissimum sese praestitit DMZ. 32, 481 sq. 
Alibi quoque in epistolis meditationibus philosophis deditum eum 
videmus, ubi de variis in creatione partibus agit, quae Deo, naturae 
et rationi competunt Wright. Catal. 592 a, vel de discrimine inter 
animam, spiritum et rationem disserit; ib. 604 b. Tali modo 
philosophia imbutus vitae asceticae temeritati inimicum se praebet, 
ingenue scribens: Qiium corpore praeditus sim et simul spiritu, 
sensibus et ratione, quum spiritus sim cum luto in unum con- 
coctus, simulque angelus factus et homo, et ita creatus ut, dum 
ratione nihil quodammodo circumscribo , ipse hac carne in qua 
habito et loco circumscriptus sim, quum actionibus mundanis vel 



triginta annis 677 — 709 episcopus fuerit, vel ut ipse dicit: kattgred* bg^esmes^a 
hade /?gris Samma Sfty 'ai^ tglatfin sgnayya. Cf. Pohlmannum in DMZ. XV 
655. sq. et Ass. B. O. I 462. Quodsi Jacobus non Edessae sed prope An- 
tiochiam natus est, in libro generali vero se ipsum scriptor appellat 'nas mghila 
£g men 'Orhay etc. , id ad rem nostram nihil facere puto, non de loco natali 
enim loquitur, sed de loco ubi degit. 

1) Krehl in Atti del IV Congresso intemazionale degli Orientalisti a 
Firenze 1880 p. 433. 

3* 



Digitized by 



Google 



^v 



- 36 - 

mea sponte vel etiam coactus afficiar, quomodo mihi eam imponere 
possum legem, ut alterutram ex illis viis sequar, quas coelestem 
et terrestrem nuncupant? Lorigus etiam est in disserendo de 
termino vitae, quem a Deo praefinitum esse non concedit Wr. 
599 b, qua in re etiam testimonium Porphyrii, philosophi pagani, 
non repudiat. Lepido denique fuit ingenio, quum amico, qui ut 
sese viseret eum invitaverat, formam suam describeret miseram imber- 
bem, magnis dentibus, vultu tristi, statura brevi, capite calvo, quam 
Elisae ignominiam vocat, quae sibi jam anno aetatis quadragesimo 
secundo caput deformaret Neque superbe verum modeste de suis 
in litteras meritis judicat, quum amicum aquilam, sese vero picam 
(gyula) nominet pennis alienis ornatam 1. 1. 593 b. 

Inique verum de se judicavit vir doctrina eximius, qui quod 
jam Barhebraeus in prooemio Chronici ecclesiastici laudibus suis 
extulit, praeter syriacam et graecam linguam etiam hebraeam didi- 
cerat, cujus cum aramaea similitudinem recte docet, cujus vocalium 
sonos bene distinguit, ubi scripsit ta t5* = *J^K> ^ n ? = **-»/, 
S-HDN = Jjl/ ? immo in qua recte distinguit ^nfct ab "OiN DMZ. 
32, 479 sq. 491 infr. Neque ignorat particulam KD quaeso 1 ), 
quam a suffixo distinguit Wright. 544 b et ubi de Behemot agit 
formam pluralis bene novit. DMZ. 24, 290 infr. Haec si probant, 
Jacobum linguae hebraicae studuisse, etiam res Samaritanorum eum 
cognitas habuisse constat, in scholio enim ad Jos. 8, 33 editionis 
Saraaritanae mentionem fecit, quae in loco Deuter. 27, 4 pro Ebal 
(apud Syros G§bel) potius Gerizim montem prabet. Assemani 
B. 0. I 489. 

Varia igitur doctrina Jacobum sua aetate excelluisse non potest 
in dubium vocari, ita ut facile intellegamus , cur in epistolarum 
cotnmercio amicl de tot rebus admodum diversis interrogare eum 
consueverint. Sed non in acquirenda doctrina studium ejus princi- 
pale positum esse videmus, verum in regenda ecclesia, quam quo 
animo rexerit ex responsis ad Adaeum datis cognoscimus in La- 
gardii Reliquiis juris ecclesiastici pag. 117 syriace editis. Cf. 
Wright. Catal. 223 a, 388 b, 815 a, alii enim ejus canones ib. 221 a 
inediti latent. Cf. Assem. B. 0. 476. Singula perquirere non 
hujus est loci, verum lenitatem viri severitate sapienter temperatam 
responsa ejus ubique monstrant, quibus superstitionibus vulgaribus 
de usu hostiae consecratae, de reliquiis martyrum, de incanta- 
tionibus et artibus magicis strenue adversatur, de commercio cle- 
ricorum cum haereticis , Judaeis , Muhammedanis praecepta ^edit, 



1) Haec sunt ipsius verba: „Etiam si na (in Hosianna) simile est con- 
junctioni ('esara) n a apud Hebraeos tamen non est idem". Antea varias voces a 
yW derivatas "irPSMB'', 9W**, TWW* protulit. Etiam vocem ^30 Genesis 
22, 13 commemorat, et de notione vocis D1M, quam collectivam esse docet disserit. 
Ephraemi Syri Opp. I 131, 172. Varia radicis yiC derivata affert ib. II 211. 



Digitized by 



Google 



- 37 - 

quibus dignitatis ecclesiae omnino non oblitus caritatem ante omnia 
servandam jubet, quibus denique confessionem coram presbytero 
utilem quidem dicit medicinam, nec tamen eam ob causam peccata 
a Deo non remitti docet, quod peccator non confessus sit. Nullum 
enim dicit esse peccatum, quod poenitentiam adeo superet, ut 
homo salute privetur, dummodo peccata fugiat et poenitentiam 
agat, quia Deus nolit interitum hominis ab ipso creati. Lagarde 
1. 1. 143, 9. 

Curis ecclesiasticis commotus Jacobus deinde haud paucas 
epistolas amicis rogantibus 'composuit, quibus de variis ecclesiae 
ritibus disseruit. Hisce adnumeranda est epistola ad Adaeum data 
Assem. B. 0. I 486, in qua de benedictione aquae egit, cujus et 
ordinem novum et sollemnem composuit. Cf. Wright. Catal. 224 b, 
et epistola ad Johannem Stylitam de festo inventionis crucis die 
XIV mensis Hul celebrando, cujus originem se ignorare confitetur 
Wr. 597 a. Eidem etiam de benedictione aquae scripsit Ass. 
1. 1. 486. Peritissimum deinde rituum indagatorem se praestitit 
epistola ad Thomam presbyterum data, qua ritura missae Syrorum 
ejusque ab aliarum ecclesiarum ritibus discrepantiam proposuit 
Ass. 1. 1. 479, Wr. 224 a, ipse denique et ordinem baptismi ex- 
aravit, qui a Maronitis, Jacobitis et Melchitis receptus est. Ass. 
1. 1. 477. Mysticam rituum sacrorum explanationem in libro 
thesaurorum exhibuit Ass. 1. 1. 487. 

Imo epistolam criticam de authentia homiliarum duarum, quae 
Jacobo Sarugensi tribui solebant, composuit et amico Johanni Estu- 
naya inscripsit, quam edidit Schroeter in DMZ. 24, 261. 

Qui disciplinae et ritibus ecclesiae tantas impendit curas etiam 
cantum ecclesiasticum neglegere non potuit. Itaque non est quod 
miremur, Jacobum maximo negotio de recte servandis et intel- 
legendis hymnis sollicitum fuisse, cujus rei testimonium amplis- 
simum exstat in codice Musei Britannici a Wrightio p. 330 de- 
scripto. Eandem hymnorum collectionem etiam alius continet 
codex ib. p. 339, neque omisit Assemanius B. 0. I 487, II 47 
Jacobi de hymnis studia. Quorum rationem, ut recte intellegant 
lectores, haec monenda videntur: 

Carmina ecclesiastica Graecorum nec metro nec rythmo neque 
homoeoteleuto adstricta, ea tantum lege componi solebant, ut cuique 
versui certus syllabarum numerus competeret. Tali modo factum 
est, ut singuli in prima stropha versus tot syllabas et accentus 
haberent quot iidem versus in sequentibus strophis, itaque ubi 
in prima stropha versiculus primus duodecim, versiculus secundus 
quindecim, tertius sex syllabas continet et sic porro, in reli- 
quis strophis versus eodem numero distincti totidem syllabas 
habent, quot in prima servato accentu. Hanc poeseos ecclesiasticae 
apud recentiores Graecos legem diu ignoratam Pitra recognovit 
et exposuit, exempla deinde permulta dederunt Christ et Para- 



Digitized by 



Google 



— 38 — 

nikas *). Hymni tali modo compositi , ubi cum modis cantandi 
a Syris recipiebantur ita debebant syriace enarrari, ut quot syllabae 
in singulo versiculo graeco inerant, totidem etiam syriace effice- 
rentur. Tales sunt hymni Severi Alexandrini, Johannis bar Aphthu- 
naya abbatis Kinnesrinensis , alius Johannis efc anonymorum quo- 
rundum poetarum, quibus in codicibus supra nominatis Jacobus 
curas criticas impendit, et jam audiamus quid de opere suo Ja- 
cobus ipse dixerit, ad quod conferenda in Wright. Catal. III, 
Tab. V: 

„Translati sunt (hymni) ex lingua graeca in sermonem Edes- 
senum id est syriacum a sancto Mar Paulo, qui fuit episcopus 
urbis Edessae, quum Persarum persecutionem fugiens in insula 
Cypro degeret. Adornati et cum exemplaribus graecis collati sunt 
deinde maxima diligentia et labore et omni qua fieri potuit sub- 
tilitate a me ipso misero et peccatore, Jacobo qiXonovcp anno 
nongentesimo octagesimo sexto Graecorum (= 675 p. Chr.) se- 
cundum computationem ab initio regni Seleuci Nicatoris regis 
Syriae, Indictione tertia, qua in re omni industria distinxi ea quae 
sunt verba ipsius poetae (doctoris) ab iis quae addita sunt a Mar 
Paulo eo consilio, ut eadem procederet vocum summa 
(quantitas) in carmine (qala) propter brevitatem et 
concisionem (qgcjpisut^a) vocum dictionis hujus sy- 
riacae cum graeca comparatae. Quae poetae sunt atra- 
mento scripsi, quae addita sunt, colore rubro, denique quae 
interpres immutavit, eandem ob causam alia pro 
aliis ponens, ut aequalis mensura exsisteret verborum 
syriacorum et graecorum, subtiliter et emendate membris 
intra versiculos tibi superscripsi, ut facile cognosceres , ubicunque 
velles, quaenam verba in textu graeco haberentur 14 . Locos biblicos ad 
quos hymnorum scriptores respexissent diligentissime sese addidisse 
sub finem Jacobus monet. Ex his omnibus vero intellegitur, 
Jacobum hymnos ex graeco syriace enarratos recensuisse et omni 
diligentia id expetivisse, ut graeca ab additamentis syriacis quam 
facillime segregarentur , quo facto Jacobi circa textum studium 
tum demum vere intellegetur, si syriacis graecos hymnos appo- 
suerimus, qui tamen fere omnes deperditi sunt, aut certe mihi non 
innotuerunt. Continet tamen codex etiam hymnum angelicum Gloria 
in excelsis, quem secundum traditionem Cinnesrinensem Mar Paulus 
transtulit et cujus certe versiculi quidam cum graecis possunt 
comparari, in quibus vocabula rubricata lineola superducta di- 
stinximus, ea vero quae intra versiculos Jacobus scripsit suo loco 
reliquimus. Itaque hunc proponimus textum, cujus pars graeca 
ex Lagardii editione constitutionum Apostolorum et ex Anthologia 
graeca, quam Christ et Paranikas ediderunt desumta est: 



1) Pitra Hymnographie de TEglise grecque Rome 1867; Christ et Para- 
misas Anthologia Graec. Lipsiae 1871. Hi legem accentus constituerunt. 



Digitized by 



Google 



— 39 — 

.J»0£03 jo£4J J*OQjl M%a hv vxpiOToig &eqi, 

JjuJL 
.J 2o\ jl j^V ^^o Kal hni yrjg eigrjvt], 

O Jio. tov^Jt 
.J aivrA J-2L^ JV^XD '£V dv&Qwnoig evdoxia. 

♦ ^ v u^^»X> Aivovfiev oe [vuvovfiiv oe om. 

Christ. Par.] 
.^. ^uo + aX) 5 Evloyovuev oe [ev/aQuSToifiiv 

oov do^oXoyovfiiv oe] 
.*£. ^u^wQD /Igoaxvvovfiiv oe [Sid tov ue- 
ydXov ctQXteQitog oh tov ovTa 
&eov ayevvtjTov %va anqo- 
gitov uovov Chr. Par. om.] 
.*A. ^uora\> J*»?»oa, LoWttMO Jo^oXoyovfiiv oe 

.*j±. ^jujcub Ev%aQiOTovuiv ooi 1 ) 

fah l^ojt 
•*jX»J J*OQjlJ JJ.Q-3* ^^0 Jid TY t v ueydXtjv oov So^av 

• JxJDjl Jo\v» o JjCC*i ^pDio Kt/(>t£ ftaailev hnovodvu 

>^D ♦***/ J^/ Jo^ ©€c, naTYiQ navToxQatofQ, 

.J-»***»* J^ Jo^ I^v» Kvqm vih fiovoyevtj (vig) 

. J^aJ^ O >\QJU 'It]OOV XQlOTh 

• Jju+O J~oto Kai aywv nvevfia. 
.Jo^ J^;»i5 Kvqu 6 &eog, 

J 

• Joji^S.? or+tt/ '0 duvog tov &eov, 

• Jd)j J&200 J^ 6 i/ios roi) naTQog, 

n°^ 

0)&M^ A * > ^jQjt b^Oo/ ^jQjlJ OOf o aiQtov Tag dfiaQuag tov 
J*n\v « xoVov, 



1) Verba apud Christ. Paran. alio ordine leguntur, a textu Syri et Con- 
stitutionum diverso. Ceterum de do^d&iv et evxaQWieXv cf. Pesch. Rom. 1, 21. 
Hinc J^DOft loNStYO est Sotoloyia uti JfcOVJL io2&SUO Wright. Cat. 
541 a est ysvsaXoyiat, 



Digitized by 



Google 



— 40 



•^Jk. )Q~'Lj o £PQ~ tterjaov r)fidg. 

Of^M^M^jQjt k*Oo/ ^jQjlJ 06) 20 6 aiQWV tdg dfiaQtiag tov 
. Jsfc^J xoapov, 



• yto^ ^3£Q *jJj/ ^» w\. TtgoaSe^ai tr)v ditjtiiv ijfjiojv, 



) i .«.3 ..» ^o I^DQjO obJj o6f 6 xa&r^ievog kv Se%tqi rov 
.~OfQ2>Jj nctToog 



.^Jk. )Q~'l/ o 3PQ~ kkit}6ov ifidg* 

•Jjw+O r jcu\ OO) NjJj ^^d oti^ ffi) €? fiovog dyiog, 

. J-»VSO r JQ*-\ OO) fej/25 (yi/ gj: fiovog xvQiog, 

• J*»*j£D >\Qju 'lyoovg %Qi6tog, 

> J ju» C ^jj J*.oi )OV [cum spirituo tuo sancto] 

• ^o/ J^ Jo^j J^ 2 » Q jl \ eig So^av &eov natQog* dfiijv. 
K>Q- >^ 



j Jfcood* <$o*\o ^j\n^ 
•«pva/ 

J0 J tl ft\ wy^Jt/ ja/, 

• )o\\\ Jo;2*do 



)o\ \\ Jqjqjco ~OjOk->Jl OOf 

r W J 



>^o «**»/ J-v» N-j/ y^o 
.^.j JtobJj W 

J 



9JOJ-200 



^Y\\V 



♦^o/ ^OQ^V )o\& Jfco»Q2*Ao 



Ka&' ixdatrjv r)fiiQav ev- 
koyroo) ae 

xai aiviaco to ovofid 6ov 
eig tov aitova 

xai eig tbv aitova tov aito- 
vog [xata£io)6ov xvqu xai 
tr)v i)fiiQav tavttjv dva- 
fiaQ tr]tovg (fvXax&r)vai 
r)fidg Cbr. et Paran. add.] 

Evkoytjtog el xvQie 

6 &eog twv TiatiQwv r)fjitov 

xai aivetov xai SeSo%a6fi4- 
vov to ovofid 6ov eig tovg 
aiwvag. dfiv\v. 



Digitized by 



Google 



- 41 



.Jqq\qjo JJs ^ 
.Jajo^j Jo^XJI 



35 



>^od «a*+o J^ov^ ja/4 



-Sbi nginu alvog 

aol nginu vpvog 

60I So%a nginu 

[rtp natQi xai tqi 

viqi] 

xai T<p ayiqp nvwfiari 

elg rovg amvag taiv aiojvwv. 



Patet formulam syriacam ex recensione graeca diversa ab ea 
profectam esse, quam ex Constitutionibus apostolorum et ex Antho- 
logia exhibuimus , ubi vero graeca syriacis accurate respondent, 
eundem etiam fere syllabarum numerum in utroque textu habemus, 
praesertim si in vocibus^ uti ayiog, xvgiog duae tantum syllabae 
numerantur propter pronuntiationem recentiorem hagyos, kyryos *), 
et in vocibus syriacis, uti ^^0, uO)o\i, syllabae duo admit- 
tuntur, quod cantandi modus postulare videtur 2 ). Ubi vero Ja- 
cobus intra lineas ea posuit, quae graecis verbis accuratius re- 
spondere censuit, simiam Graecorum sese praestitit, qui suae 
linguae indolem falsa alienae admiratione pessumdedit, quemad- 
modum svSoxia bene redditur sa/?ra ta/Ja, pro quo male restituitur 
sappiru# se/Jyana, et 'emreh d'allaha superposito 'Aleqp in 'emra 
male emendatur, quia graece 6 afivog xov &eov legitur. 

Servilem hanc Graecorum imitationem hominis male feriati 
etiam in homiliis Severi invenimus 8 ), quarum in interpretatione 
de voce xaTt]%yaig mirum in modum disputat, t]%og enim z§- 
m & m a reddit unde derivat mazmanu#a, quo xaTY]yY\oiq vocetn 
studet exprimere, quod vocabulum hoc sensu Syris prorsus est 
inauditum. Cf. E. Nestle Brevis linguae Syriac. Gram. etc. Karoli- 
ruhae 1881 p. 79 sq. Qua homiliarum graecarum interpretatione 
quum ecclesiam Syrorum monophysiticam locupletaret, neque ipse 
a praedicandi officio posset esse immunis, tamen homiliae ab ipso 



1) De numero syllabaruin certo judicari non potest, nisi coutractionum 
in lingua yivente usitatarum habetur ratio. Quae quatenus extendantur vide 
in carmine neograeco apud A. Boltz Die hellenische Sprache der Gegenwart 
P. 19, 56. 

2) Cf. cantica syriaca notis musicis instructa, quae edidit Villoteau in 
Description de 1'Egypte Tom. XIV. 

3) Codicem descripsit Wright. Catal. p. 534, Assem. B. O. I 494. II 46. 
Partem homiliae LXXXII edidit e codice Romano J. P. Martin in opusculo, cui 
inscripsit Jacobi Episcopi Edesseni epistola ad Georgium Lpz. Brockhaus 1869; 
ubi e. gr. p. 16 hassa #gsu/?ha sgriqa nihil est nisi graecuiu na&os xevo8o£iai. 



Digitized by 



Google 



- 42 - 

compositae aetatem non tulerunt, homo enim umbratilis magis ad 
instituendos varia doctrina clericos alios videtur aptus fuisse, quam 
eo animo praeditus, ut ipse concionaretur. Itaque educando clero 
eum videmus occupatum, quae pars gravissima officii episcopalis 
eum etiam ad conscribendam grammaticam perduxit. Non enini 
satis fecisse sibi visus est, cum litteras sacras variis commenta- 
tionibus illustraret, verum ipsa sanioris intellegentiae fundamenta 
iacere constituit. 

Innumeris enim scholiis cum res tum linguam librorum 
sacrorum explicuit, maxime vero difficultatibus iis operam navavit, 
quae in rebus sunt positae , Ass. B. 0. 488 — 92, Wr. 591, 910, 
de quibus duobus operibus egit, quorum alteri pu&aqa i. e. com- 
mentarius, alteri Scholia inscripsit. In epistolis quoque res ad 
crisin scripturae sacrae pertinentes tractavit, quemadmodum genea- 
logiam Jesu, ubi occasione oblata etiam de filio Pantherae locutus 
est Wr. 597. Jacobi Scholia cum Ephraemi et aliorum commen- 
tariis a Severo quodam monacho in unum esse conjuncta notum 
est, ita ut haud parva pars in editionis Ephraemi Bomanae vo- 
lumine I et II legantur, alia ediderunt Phillips, Wright, Schrtiter, 
Nestle *). Imprimis rebus physicis et geographicis eum occupatum 
fuisse, neque totum in mystica interpretatione versari, memoria 
dignum est, quod probant scholia de variis maribus, de natura 
aeris, de eclipsibus solis, de luna, de natura solis et lunae, de 
montibus tempore cataclysmi depressis, quia aquae summos montes 
tegere non potuissent, quam doctrinam hodiernis interpretibus com- 
mendamus, tali modo enim simul probat superficiem terrae hodie 
eandem esse, quae ante cataclysmum fuerit 2 ). Longus deinde 
est in enarrandis rebus historicis, uti de nominibus mulierum Esau, 
de Rechabitis, de muliere Aethiopica Exod. XII, de Susanna et 
Joachimo al 3 ). Cf. Lagarde Materialien zur Kritik cet. des Pentat. 
I P. XVI. 

Imprimis curae ei est chronologia. Quum locum Danielicum 
de septuaginta hebdomadibus explicaret, annum Jesu natalem dixit 
fuisse annum Graecorum et Edessenorum 309 (Ephr. Opp. II 221), 
qua in re ab Eusebio differt, ita ut ob amico interrogatus rem 
seorsim tractandam susceperit Wright. 598. Egregio hoc chrono- 
logiae studio denique ad conscribendum chronicon commotus est, 
cujus fragmenta Londini exstant Wright. 1062 4 ). Hic quoque de 
errore trium annorum computi Eusebiani disseruit, cujus opus 
inde ab Olympiade CCLXXVI continuavit et instar Hieronymi 
locupletavit et ultra Abu Becri Chalifae tempus perduxit, quamvis 

1) Phillips Scholia on Passages of the old Testament by Mar Jacob 
Londoni 1864 Wright in Journ. of sacred Litterature X, Schroter in DMZ. 24, 
Nestle ib. 32. 

2) Ephraemi Opp. I 123, 118 t 125, 126, 

3) Ephr. Opp. I 175 II 144, Wright 601 a. 

4) Librum finivit anno 692. Bosen Catalog. P. 88, Col. 1. 



Digitized by 



Google 



— 43 — 

ultima Olympias ejus sit CCCLII, quae incipit ao p. Chr. 627, opus 
enim mutilatum est, quod ad quem annum perductum fuerit igno- 
ramus. Hominem studiis historicis adeo deditum, qui in Chronicon 
etiam res gestas virorum doctorum sese recepisse affirmat, historia 
haeretiorum latere non potest, itaque de Petro fullone, Timotheo 
Aeluro, de Sabbathianis , disserit Wr. 600, 603, ac de historia 
litterarum syriacarum disputat, tres distinguens homines, qui no- 
mine Isaac innotuerint, nomenque et originem hymnorum qui 
Quqaei audiunt enarrans J ). Hinc etiam factum est, ut de libris 
apocryphis et canonicis doceat, quamvis Syros apocrypha non 
curasse satis notum sit. Henochi igitur librum commendat, si 
vere de libro nostro aethiopice servato agitur, — Salomonis vero 
tres tantum libros esse , non quinque , contendit , et Siracidem 
Tobiam, Maccabaeos una cum libro mulierum (Esther, Susanna, 
Thecla Wr. 98, Judith) e numero librorum sacrorum resecat Wr. 
598 b, 601. 

Incidit aetas Jacobi in tempus, quo Arabes ubicumque pro- 
cedentes Edessam cum adjacentibus regionibus occupaverunt. Epi- 
scopus Edessenus urbem in fidem Arabum ao. Hegirae 18 tra- 
didisse fertur (Beladsori p. 174) itaque clerum etiam ea quaestione 
occupatum videmus , quomodo cum Mohammedanis habendum sit 
commercium. Cujus rei vestigia in canonibus a Jacobo ad Adaeum 
datis invenimus 2 ), quum interrogetur , utrum abbati monasterii 
liceat cum duce islamico ex eadem scutella cibum sumere, et 
utrum presbytero christiano liceat filios Muhammedanorum litteris 
instituere, quod utrumque Jacobus non vetuit. Haud igitur 
nimio rigore quum uteretur, aliis tamen episcopis non satis- 
fecit, qui monebant ut temporum ratione habita a canonum eccle- 
siasticorum observantia nimium difficili desisteret 3 ). Quod quum 
nollet, libro canonum tanquam inutili in ludibrium episcoporum 
nimia lenitate cedentium publice combusto primum in monasterium 
Mar Jacobi de Chisuma (Kaisum), deinde in monasterium Eusebonae 4 ) 
sese recepit, ubi per undecim annos psalmos et lectionem librorum 
(qeryana <Ja;f§#a/#e) docuit, studiumque linguae graecae exstinctum 
fere instauravit. Itaque per totum hoc tempus pueris instituendis 
occupatus erat , qui a legendis psalmis incipere solebant (cf. 
p. 2), qua in re quum monachi Graecorum inimici eum impug- 
narent, Monasterium magnum Tell sAddae in dioecesi Antiochena 



1) Jacobi Chronico usus est Barhebraeus. Assem. II, 310. 

2) Lagarde Reliquiae juris eccl. antiquissimae syriace 1856 p. 140. 
Quaestio 47, 48. 

3) Ass. B. O. II 336 — Bhbr. Chron. eccl. I la 'nas sa.% samSeh, ella 
xulhun daleypud* za/£na lgsuSrane nassey malgkin hewau leh. 

4) Assemanius dairaye 8 Eusebona scripsit. Nescio utrum sit celebris 
Oonventus Eusebii prope Apameam. Kaisum propo Samosatam erat. 



Digitized by 



Google 



_ 44 - 

situm l ) petivit, ubi Vetus Testamentum (non vero solum secundum 
graecam LXX interpretationem) recensuit. Per annos novem ibi 
degit, ita ut viginti annos officiis magistri sit functus. De chrono- 
logia cf. P. 34 et Wrightii dissertat. Syriac Litterature in Ency- 
clopaedia Brit. XXII P. 839. 

Studiis quibus hoc tempore deditus fuit haud dubie tribuendae 
sunt curae criticae circa litteras sacras, quarum partes quaedam 
usque ad hunc diem servatae suni De psalmis disserens textum 
psalmorum recensuit (Ass. B. 0. I 493), quem ad finem praeter 
graecam etiam hebraicam traditionem inspexit. Psalmum secundum 
e. c. dicit, apud Hebraeos sine inscriptione legi; de Selah in fine 
ps. 9 hebr. posito haec dicit: „Interpretes illi, qui ab Adaeo 
apostolo et Abgaro rege Edessae in Palaestinam missi sunt, ut 
litteras sacras interpretarentur, quum post verba ,ut sciant populi 
quod homines sunt' diapsalma invenissent, huncce locum psalmum 
decimum esse existimaverunt. In nonnullis hebraicis exemplaribus 
pro diapsalma scriptum est ,omni tempore*. Hoc vero ita se habet : 
Ubicunque cantores, qui Deum psalmo laudant verba sua inter- 
rumpunt, populum qui auscultat illis respondere decet: ,omni 
tempore 4 ac si diceretur, omni tempore Deus sit laudatus et bene- 
dictus hisce psalmis. Quemadmodum apud nos in ecclesia post 
verba „nunc et omni tempore et in saecula saeculorum" populus 
confirmandi causa respondet: ,Amen'." Quod qui accurate intel- 
legere vult, adeat Sommeri librum Biblische Abhandlungen , ubi 
de Sela agitur 2 ). 

Uti hisce in exemplis Hebraeos respicit, ita Ps. 5, 10 quum 
pro gaggarta ponat ya§ta, graecum Xdgvy^, et Ps. 4, 1 ubi pro 
Senaitany scripsit SemaStany, graecum eiaaxoveiv expressit, ita ut 
eum Graecorum pedissequum fuisse discamus. Cf. etiam Ps. 22, 28 
ubi PeS. habet §arba#a, LXX natgiai Jacobus denique 'abahwa#a. 

Praeter hasce et alias recensionis Psalterii lacinias in Bar- 
hebraei Horreo mysteriorum servatas exstant etiam libri Samuelis 
secundum syriacam et varias graecas editiones recensiti, quem 
librum anno 705 in magno monasterio Tell sAddae compositum esse 
subscriptio docet. Wright. Catal. 38. Eidem fere tempori tribuenda 
est recensio Jesajae prophetae, cujus fragmentum Wr. p. 28 editum 
est, quod licet brevissimum sit, tamen bene demonstrat quomodo 
PeSittha a Jacobo secundum LXX sit immutata. Locus in Pes. 
hic est: Mgtul hana (LXX xovxo unde Jac. ha<?e) SemaSw melle#eh 
(LXX loyov, Jac. petf-gameh) de marya ^a/?re mgmayyeqane (LXX 
xe&Xipfiivot, unde Hxpl. *§lise, sed Jacobus ut PeS.) riSauhy §al- 
litauhy (Jac. w§5allit.) dgSamma hana ^e/yurislam, mgtul demartun 
'aqimn q§yama (LXX knoi^aafiev Sia&rjxyv, unde Jacobus : daSgftid 



1) Hoc in monasterio etiam post Jacobi tempora studia floruerunt Wr. 
498 b. Tell SAddae deinde etiam monasterium Graecorum orat ib. 818 a, quae 
res Jacobo fortasse ut illuc sese conferret causa fuit. 

2) Lagarde Praetermissorum libri duo p. 102, 82; 109, 92. 



Digitized by 



Google 



- 45 - 

lan di'ai9iqi) Sam mauta (LXX rov aSov ergo Jac. Siyul) etc. 
Quod si vero meraayyeqane retinuit pro ti&lififiivoi , Aquilae 
vocem xkwaafiov vel Symmachi ^Ast/affra/ respexit, nisi ipsum 
textum hebraeum contulit. 

Doctor qui tanta diligentia textus recensuit nihil magis potest 
expetere quam fructus laboris sui bene servari et tradi, quod 
Jacobum aegerrime desiderasse ex celebri ejus ad Georgium epi- 
scopum epistola videmus, in qua de ratione docet, qua libros a 
sese conscriptos tradi et describi volebat. Ex fine epistolae in- 
tellegitur, missam eam esse una cum parte sive tomo medio inter- 
pretationis homiliarum epithroniarum Severi ad Georgium eo con- 
silio, ut scribas moneret, ne in rebus ad orthographiam, ad puncta, 
ad adnotationes criticas et exegeticas pertinentibus quid immutare 
audeant, quum Jacobus non sine idonea causa haec omnia scripserit 
uti habentur. Tota epistola igitur re vera non ad grammaticam 
pertinet, sed nihil est nisi institutio scribarum de bene trans- 
scribenda homiliarum interpretatione, qua in re non a veri specie 
abest, etiam in aliis suis operibus describendis e. c. in editione 
hymnorum , eadem diligentia scribis utendum esse , Jacobi fuisse 
mentem. Jubetur a Jacobo Georgius ut per abbatem Julianum 
et homiliarum partem mediam et epistolam recte et accurate de- 
scribi, et quasi editionem originalem adornari curaret, ac sicuti 
Jacobus ipse voluit ita hodie ante mediam homiliarum tomum 
epistolam in codice Nitriensi XXX (Ass. B. 0. I 570) re vera 
invenimus. Quodsi recentiore tempore , uti videtur Martino '), 
primum folium, quod epistolae fragmentum continet, assutum est, 
ex ipsius epistolae fine intellegitur , recens hoc folium in locum 
vetustioris esse suffectura. Quibus praemissis quid sibi velit haec 
epistola facile intellegitur, cujus haec sunt ultima verba: 

„Fraternitati tuae sanctae rogans dico: Hoc scriptum quod 
ad sanctitatem tuam dedi (i. e. epistolam) jube scribas describere 
ante tomum medium libri hujus (i. e. qui una cum epistola mit- 
titur) homiliarum epithroniarum. Et lemniscos [si hoc nomine 
uti licet ad designanduin hoc signum *y , quod nuqze dasgtimin 2 ) 
Jacobus i. e. ,puncta ligata' appellat] in tomo supradicto, quem 
equidem ipse maximam partem contuli et lemniscis instruxi (sattg- 
me#) et propter amorem vestrum et propterea, ut consilium meum 
(nisa dily) perspiciatur, relinquite in eo (scilicet tomo) sicuti sunt, 
neve radite de eo (tomo) unum ex illis, antequam exemplar apud 
quempiam descriptum est, ut quum viderint scribae 8 ) ea quae 



1) Jacobi Edesseni Epistola p. V. — Ceterum codicem illum revera media 
partem homiliarum amplecti numeri probant. Continet homiUus 49 — 91, prior 
pars itaque 1 — 43, ultima 92 — 125 continuit. 

2) De )QJSGD cf. Barhebraeus Gram. maj. ed. Martin 248, 49 et alibi 

3) Martin edidit haze lehun kato/$a, sed verbum deinde est nestakkglun, 
itaqne etiam hazen lghun kato/de legendura est. 



Digitized by 



* 



- 46 — 

lemniscis sunt distincta ('ailen dasg^imin) et ea quae pro iis posita 
sunt *), intellegant quid sibi velint ea, quae de punctis in epistola 
mea ad te dixi (ad litter. scopum meum de punctis illis, qui in 
epistola mea ad te). 

Denique fraternitatem tuam rogo : (Sigillum tuum) annulo tuo 
imprime ante epistolam meam (i. e. ab initio epistoiae) 2 ) ; quum 
scribis ad Abbatem Julianum eumque meae paupertatis nomine 
salutas, mitte epistolam 3 ) et tomum medium, iit ilie primus eum 
describat et adtendat ad positiones punctorum illorum et ad ea 
quae iemnisco distincta sunt et ad ea, quae pro illis (ponenda 
sunt); denique (adtendat) ad adnotationes eas, quas scriba baud 
bene lemnisco instruxit (sgtam, alia lectio sam posuit), 
quas equidem ipse apposui, non tamen in locis aptis 4 ). 

Bogo ut vos quoque amorem monstretis sancto illi eiecto, quem 
dixi, et ut quid velim discat. Voio eum sumere et describere 
(homiiiarum medium tomum) pro otio suo et finem (uitimam partem) 
ejus quod ibi est 5 ), quod quicunque videt, cognoscit. 

Geterum (dejattir == koinov) magis quam alii, qui m ea in- 
cidunt, quae dicta sunt, salvus a Domino servatus sis, frater sancte, 
dum pro paupertate mea precaris et gratiam raihi a Deo expetis. 
Araen". Martin Jacobi epistola P. o L* 3. 

Postquam igitur initio epistolae de scribis questus est, quos 
negotio suo nobilissimo, quod reliqua dignitate superet, pessime 
fungi censet, suos libros fidelissime transscribendos esse monet 
etiam ubi ab usu aliis recepto recesserit. Quae deinde sibi propria 
enumerat, in quibus nihil mutari vult, haec sunt: 

1. Nomina graeca, hebraea, latina non secundum consuetu- 
dinem sed recte scribantur. ltaque non Slaimun sed Soloraon 
ponant. Sic et litterae Aleqp, Waw, Yud, quas Jacobus inseruit 
servandae sunt. 



1) Field Hexapla p. LV adnot. 14: ,Forma *y in codice est merus index 
cujus superscriptione lectiones marginales cum textualibus connectuntur'. Eodem 
signo in codice homiliarum epithroniarum (Britt. Mus. Add. 12, 159) hunc in 
finem re vera scriba utitur, ubi notae marginales cum verbis textus connectendae 
sunt. Itaque etiam hic codex ad mentem Jacobi exaratus est. 

2) Martin edidit dfly Assemani B. O. I 478 vero dila*, sed dila^ rectum 
esse non potest. Jacobi epistola Juliano mittenda Georgii sigillo authentica 
declaratur. 

3) Cum Ass. 11. legendum est saddgreh lah leyarta, ubi Martin edidit 
saddgreh weleyarta. 

4) Secundum lectiones a Assemanio propositas vertendum est: ,quas scriba 
haud bene posuit sicuti in superiore margine posita erant, neque etiam locis 
aptis'. Variam lectionem hic propono tantum , de genuina judicium non fero, 
quum ad rem nostram non pertineat. Verbis „in superiore margine" expressi 
syriacum leSel. 

5) Martin ed. dghuitauhy, puto legendum esse d§hu dg'itauhy. Agitur 
de alio Jacobi codice scriptura insigni. 



Digitized by 



Google 



- 47 -~ 

2. Yoces a ri&a (caput) derivata non sine Yud scribantur, 
neve etiam berasi# ponatur pro berl§i# l ). 

3. Voces Rumaye, Rumi, Synodos, parresia et similes sine h 
scribantur contra antiquara consuetudinem. Hoc Severus etiam 
retulit p. 43, 8. 

4. Distinguatur particula temporis baiden continuo scripta 
a h a i d e n (illa vero), quod separandum est, et punctum superius 
flagitat. Sic et a^eda continuo scriptum distinguatur ab ai# 
hgda, et aqpla ab aqp la. 

5. Distinguatur 'ett§qpis (rad. pws) obtemperavi ab edtgpis 
(a graeco typus) in typum redactus, formatus sum 2 ). 

6. Vox 'e#mal et mena#emal sine Yud in fine scribatur 
ut a derivatis verbi mgla distinguatur. Rem retulit Severus p. 43, 10. 

7. Idem etiam commemorat quae de fcenan docuit Jacobus. 
Qui sa/?en henan al. neque sa/?6nan etc. eam ob causam scribi vult, 
ut a s§/Sainan distinguatur. Sic etiam mei^kattg&ana continuo 
scriptum distinguatur a me#katta& 'ena 3 ). 

8. Denique monet scribas ne voces recentiore tempore formatas, 
antiquioribus scriptoribus non usitatas uti hikaJiyuda (identitas) 
tartaya (secundus) dilayta (proprius) et dilanayu#a (proprietas) 
commutent. 

Sic ea quae ei in mente erant, nam etiam alia monenda 
essent, si recordaretur, scribas docet, in fine vero de bene et ac- 
curate neque justo plus nec minus ponendis punctis monet 4 ). De 
vocalibns hic non agit, verum de puncto uno distinctivo, quo voces 
iisdem litteris scriptae, sono vero et sensu diversae inter sese 
distinguuntur, quo puncto ,imperfecta haec scriptura mesopotamica, 
edessena scilicet aut clarius syriaca' utitur; haec enim puncta sunt 
paroSe wam§8aud§3ane S§ medem medem i. e. distinctiva et va- 
rium sensum indicantia. 

Hoc loco quum sit altum silentium quum de binis punctis, 
quibus vocales designantur, tum de usu vocalium graecarum, quem 
Jacobi tempore paulatim procedentem videmus (Wright. Catal. 38 a, 



1) Hunc usum non receptum esse ipse ille codex Mus. Britt. Add. 12178 
docet, in quo Jacobi epistola legitur, nam ibi incipit Genesis verbo berasid'. 
Wright Catalg. 108. 

2) Locus, quem Martinus difficultate non carere dixit, ita est intellegendus : 
Ne scribant Tet in ettgyise^ et in iis quae ab eodem verbo derivantur. Quia 
inter etfyeyise^ (cum Tet) 'ena men 'nas et inter qabbled* pgyasteh, w'ettgy>i- 
se^ d^eSbe^ leh id discrimen est, quod id, quod derivatur a pgyasta scilicet ab 
obedientia non recipit Tet. — Ceterum pro man legendum men in aida d'i#eh 
xnen pgyasta. De alio illo cum Tet scribendo cf. Euseb. Theophania ed. 
Lee I, 49. 

3) Textus corruptus est, sed hic sensus non potest in dubium vocari. 

4) Hunc locum praebet Tabula VI, quae in volumen III Catalogi Wrightiani 
mserta est. 



Digitized by 



Google 



- 48 - 

337 b et Tab. VI. VII 1 )), certo concludendum est, utrumque scri- 
bendi modum a Jacobo non fuisse adhibitum, id quod ejus gram- 
matica ipsa comprobat, quae nobis tractanda nunc est, et cujus 
fragmenta pretiosissima Martini observationibus nisi Wrightius et 
Neubauer invenerunt ac publici juris fecerunt 2 ). 

Pretiosissima vero haec fragmenta eam ob causam dicenda 
sunt, quia Jacobus linguae Syriacae grammaticam condidit, et re 
vera primus est, cujus nomen ad nostra usque tempora pervenit, 
qui arduum opus condendi linguae alicujus semiticae grammaticam 
omni diligentia suscepit. Masorethae illi, quorum mentionem fe- 
cimus , materiam quidem variam singulis observationibus quam 
plurirais compositam collegerunt, philosophus ille, qui Dionysiuni 
syriace expressit, notiones grammaticas suo populo infundere conatus 
est, grammaticam vero nemo scripsit. Hoc Jacobus fecit, conditor 
primus grammaticae semiticae. 



Caput V. 

De Jacobi Edesseni grammatica syriaca. 

Litteris graecis imbutus Graecorum vestigia non premere 
Jacobus non potuit, qui artem grammaticam adeo excoluerant, ut 
fundamenta totius studii, doctrinas dico de sonorum natura, de 
partibus orationis, de flexione, de analogia et anomalia 3 ), de syn- 
taxi, ab iis vere perfecta fuisse viderentur. Graecam hanc tractandae 
linguae rationem Jacobus in orientem traduxit, quod grammaticae 
ab eo conscriptae fragmenta quum dispositione generali tum multis 
rebus singulis demonstrant. 

Incipit grammatica Graecorum post prolegomena expositione 
elementi (rov 6TOi%eiov) i. e. variorum sonorum et agit de eorum 



1) In tab. VII exempla duo occurrunt, in quibus i per Jota graecum ex- 
primitur quod a consuetudine recepta prorsus est alienum. Hinc sequitur scri- 
bam hujus codicis ao. 719 exarati, quo recensio librorum Samuelis a Jacobo 
instituta continetur, usum posteriorem nondum habuisse. — Ceterum Martino as- 
sentimur, qui usum vocalium graecarum inde repetit, quod quae in margine 
scribebantur nomina graeca ipsa causa fuerint, ut graecae vocales vocibus syriacis 
in textu ascriptae sint. 

2) Fragments of the turas raamlla nahraya or syriac grammar of 
Jacob of Edessa ed. by W. Wright. Only fifty copies printed for private circu- 
lation. Sed pars major in Catalogo Mspt. Musei Britt. P. 1169 edita est. 

3) Qui intellegere vult, quid philosophorum graecorum de analogia et 
anomalia dissensus ad grammaticam excolendam contulerit, Steinthalium legat 
Geschichte der Sprachwissenschaft bei den Griechen und Roemern Berlin 1863 
p. 522. Ex hoc enim de analogia et anomalia lite consuetudo processit canones 
flexionis adornandi, e quibus denique systema apud nos receptum profectum est, 
quo declinationes et conjugationes adomare consuevimus. 



Digitized by 



Google 



— 49 — 

partitione. Haud alio modo Jacobus rem suam instituit, ita vero 
egit, ut statim videamus eum linguam et lectionem Syriacam de- 
scribentem, omnia cum graeco usu comparavisse. Itaque primo 
fragmento, quod ad initium grammaticae pertinuisse patet, de de- 
fectu scripturae syriacae cum graeca comparatae loquitur. 

Vocales Syri non scribunt, quem defectum cum defectibus 
litterarum antiquissimarum graecarum aequiparandum esse putat, 
quas septemdecim tantum fuisse Grammatici cujusdam auctoritate 
confisus perhibet *). Graeci numerum litterarum paulatim auxerunt, 
quo facto eorum scriptio absoluta est, et ad sonos omnes expri- 
mendos apta (E#taqqan seqpra mgSamlgya). ,Ego vero', Jacobus 
pergit, ,quum causam sciam, quae illos ipsos (doctores Syros indi- 
cari a Jacobo patet) impediverit, quominus litteras augerent, sci- 
licet, ne omnes libri interirent, qui usque ad hoc tempus imper- 
fecto hoc scribendi genere exarati sunt, et quum parcere velim 
labori eorum qui ante me [scripserunt] , operam dedi ut [satis- 
facerem] desiderio tuo, [quo a me petivisti, ut opera mea lit- 
terae syriacae etiam vocalium signis augerentur 2 )]\ Praeterea 
etiam id mihi propositum est, — ita fere rem suam prosequentem 
scripsisse Jacobum sententiarum nexus docet, — ut linguam ipsam 
certis canonibus describam ,scilicet ut hujus linguae canones diortho- 
tici (= mgi^arresane) proponantur sine additamento signorum vo- 
calium, quae in scriptura desunt, et quorum opera demonstrari 
potest usus canonum, et diorthosis (turasa) nominum et verborum 
per canones illos. Itaque quum ab utraque parte constringerer, 
et desiderio tuo et periculo perdendorum librorum, quo ii com- 
movebantur qui ante me fuerunt, hoc excogitavi ut, dum propter 
sensum tantum et institutionem canonum litterae (vocaUum) ad- 
duntur, uti mutationem scilicet et pronuntiationem sonorum s ) com- 
monstrent, neque propter perfectionem et institutionem scriptionis 
(adhibentur), desiderio tuo satisfacerem, propter amorem, qui hoc 
postulat et quia dictum est : ,Scienti bonum facere et non facienti, 
peccatum est illi' Jac. 4, 17. 

Quae praecedunt duabus rebus insignia sunt: 

1. Jacobus signa sua vocales indicantia in usum communem 
neque excogitavit neque ab omnibus adhiberi voluit sed 

2. signa sua excogitavit ad illustrandos canones de flexione 
nominum ac verborum, et huic soli fini ea destinavit. 



1) Plerique sedecim litteras fuisse docent Bekker Anecdot. gr. 780. Cur 
vero Jacobus septemdecim fuisse docet? Bekker 1. 1. 777. 

2) Ita lacunam complendam esse ex Bar-Hebraei grammatica majore p. 194 
ed Martin patet. Verba quibus lacunas complevimus uncinis inclusa sunt. 

3) Vox Bgna# qale, uti deinde videbitur in hac Jacobi commentatione 
non voces sed sonos designat, qui eodem modo filiae vocis possunt no- 
minari. 

Abhandl. d. DMG. IX. 2. 4 



Digitized by 



Google 



- 50 — 

Hinc me quidem judice concludendum est, Jaeobi temporibus 
neque vocalium formas graecas neque vocalium signa binis punctis 
comppsita in usu fuisse, deinde etiam boc patet, grammaiici Graeci 
Theodpsii metbodum flexionum canonibus describendarum a Jacobo 
esse receptam. 

Et ut primum de vocalibus moneamus, Jacobi temporibus in 
libris manuscriptas bic illic vocales graecae appingi coeptae sunt, 
binorum punctorum vero vestigia non mveniuntur, quae si habuisset 
Jaqobus, non opus fuisset nova signa exoogitare, quum bina puncta 
pro natura rei scripturae syriacae optime convenirent. 

Huc denique accedit alia oausa, qua impedimur quomimus 
putemus Jacobum systema illud binorum punctorum cognitum 
habuisse, id enim, quod ipse introduxit, ab illo diversum est et 
sonum admittit illi ignotum. Hoc vel ex Barhebraei verbis (p. 3 
et 194 ed. Martin) oolligitur, quamvis Barhebraeus ipse rem non 
recte descripserit, ita ut secundum grammaticae fragmenta corri- 
gendus sit. Ex octo enim vocalibus &, a, e, e, %, i, i2, o, quas 
Barhebraeus p. 3 proponit, unam 8 dicit a Jacobo fuisse rejectam 
et aliam, u scilicet medium, esse introductam, ubi vero p. 194 
formas a Jacobo inventas enumeravit, ipse Barhebraeus e (rg/?&s& 
#ary&) habet, u vero medium (3gs&s& mes8ay&) omisit. Denique & 
(Zgq&7 &) quod Jacobus littera 'Aleep expressit, non commemoravit, 
fortasse qui 'Ale<jp non signum novum est. Itaque si septem 
signis a Barhebraeo p. 194 depictis, &, e, #, %, t, H, o ad? 
dimas 'Ale<p, signum vocalis a (&), et 3gs&s& medium, novem har 
bemus Jacobi vocales, quas octo tantum fuisse Barhebraeus haud 
recte dixit. 

Huc accedit, quod rg/9&s& #ary&, quod Jacobum respuisse 
Barhebraeus p. 3 contendit, a Barhebraeo ipso p. 194 depingitur, 
neque fieri potest, ut pro rg/9&s& #ary& scribendum esse kg/?Ss& 
#ary& coniciamus, quae vocaHs in fragmentis non occurrit, nam 
haec vocalis non modo a Barhebraeo recensetur verum etiam 
exemplo addito t^hen comprobatur. Vocales igitur in lingua Edes- 
sena sive Mesopotamica a Jacobo distinctae hae sunt: 

1 a\ Pg#&li&. 

2 &. Zgq&<p&. 

3 e. Rg£&s& 'arfy&. 

4 e\ Rg/?&s& #ary&. 

5 i. Hg/S&s& 'arty&. 

6 i. Hg/?&s& *ary&. 

7 u. 3gs&s& 'arfy&. 

8 u? 3gs&s& mes3&y& (revera o). 

9 o. 3gs&s& #ary& (revera o). 

Exempla vocalis nonae probant, hanc vocalem a Nestorianis 
puncto super Waw indicari, sunt enim jLo^, JJ»Gl\., %+afib/ 9 



Digitized by 



Google 



- 61 - 

JL6;~, itaque v&calie nona est o 1 ). Yocalis septima est u; quod 
exemplum cu**J probat, quid igitur est 3§sS§§. ^&ryS,? 

Exempla hujns vocalis sunt k^tiLSELflD', tnoyyoQ, k<pV-£, 
«yhtpK, arabiz&tum 'utrug&, et nomina locorum Lp;flD, Loi^, 
forma ejus haec est ^, ea ipsa, quain Barhebr&eus £§$&$& 'avij|f& 
dixit, quam in nifcu =t ^ ~? * invenisse dibi videtur. Qutun 
eandem vocalem, quae in nifcu habetur, etiam in Jlo^., J^CtiDJ, 
Jtaoftt exspectes, fragmenta grammatioae oontrarium monstrant, htte 
voces enim 3o signo ^ Scribuntttr, qttod Bafhebraeus SgsasS, #ary& 
dixit, qua in re maxima Barhebraei, Si non ipsius, tamen eorum 
qui librum ejus descripserunt , habetur donfosio. Hocce signum 
\ enim nom est gg§&8& ^farya, quod apud Jacobtim hoc est ^» st 
jc. a Barhebraeo 1 praetermiesum est. Missis igitur Barhebraei 
erroribuB, ctti quidem primam totius rei notitiam at vero valde 
confusam debemus, ex fragmentis ipsis ita statuendum est: 

3§sa§& 'ari^a = yy, Jk4_»y, jto»y, ai 

SgsM ^aryl = ^ 8 ), J^Ud, JL^O 9)ft>, anoyyos, 8. 
3es&s& mes&y& =±» jt- 4 ), J*^j, J^j, <>> *- 
Postquam tali modo signorum sonos proprios reoognovimus, 
etiam de formis judioium potest ferri, nam ^ = u nihil est nisi 
oY contractum, eti ita quidem ut Y oblique ponei*etu*, o infra ap- 
pend&tur ^. Deinde % ^ ^ es ^ ^i ° fiixgov' supra lineam 
positum et cum linea conjunctum, denique i exw mutatum esse 
conjicere audeo. Pro hocce w in voce wOfto/ Barhebraeus p. 194 
aliud signum habei quod in phototypia libro nostro adjeeta e 
codice Londinensi Add. 7201 exhibemus.' Btiam signum P§#fLfoae 
V nihil' est nisi a inversum et £ videtur esse Jota. De reliquifc 
formis non tam facile potest judicari, quamvis mihi quidem non 
sit dubium formam e = £ cum E, e cohaerere, H enim propter 
Itacismum adhiberi non potuit. Quae de variis formis vocalis 5, 



1) Cf. Grammaticam meam p. 38, 48. De Hgro^a vide Hoflmanni Bar 
Alium 4054, apud Leeium punctum inferius Genes. 32, 26 expressum est. 

2) Hoc signum Barhebraeus Sgsasa X&rya dhrit. 

3) Hoc signum Barhebraeo est Sgsasa 'arfya. 

4) Hoc signum Barhebraeus omisit. De O «= o cf. Grammaticam meam 
p. 38, 48. 

4* 



Digitized by 



Google 



— 52 — 

u et o diximus, re vera ita sese babere patebit ultimo loco ex 
iis, quae de ordine eanonum infra dicentur. 

Hoc vero novem vocalium systema, quae litteris graecis in 
lineam ip sam insertis designantur, non a Jacobo inventum 
esset, si systema duorum punctorum vel etiam aliud illud signorum 
graecorum bene excultum fuisset ante ipsius tempus, ipse vero 
suum systema ad elucidandos canones tantum invenit, et usu recipi 
disertis verbis vetuit. Sed haec bactenus. 

Postquam de defectu vocalium locutus est Jacobus, pergit de 
lectione disserere, quae non eam ob causam difficilis est (ita nexus 
supplendus videtur), quia consonae quaedam adsunt a Graecis non 
receptae (h, 3, s, §), nam una quaeque lingua sonos babet, qui in 
aliis linguis proferri non possunt, sed cujus diffieultas posita est 
in defectu vocalium. 

,Et sicut supra dixi nibil possunt (Syri) recte legere nisi tribus 
rationibus, quae supra propositae sunt 1 ). Dico vero legi 

1) aut divinatiorie (bgqesma) propter convenientiam et sensum, 
qui eam lectionem objecti propositi cujuscunque postulat (qeryaneb 
dg Sarba 'aina <$ehu Jgsim = avccyvcoGiv xov TtQceyfiarog ovn- 
voaovv rov xeifitvov); 

2) aut ex traditione aliorum, qui antea objectum et lectiones 
in eo tentaverunt, et voces (sonos?) recte possunt proferre aliis- 
que tradere. Hoc non procedit ex recta pronuntiatione litterarum, 
quam non babent, verum etiam illi (sciL primi lectores) ex tra- 
ditione aliorum legunt; 

3) aut ex multo studio (pulhana), quum cursim pertranseant, 
et quum, ut ita dicam, velut si illis hae (lectiones) narrarent, 
verborum sensus ipsis advolet, qua in re etiam distinctiones per 
puncta eos adjuvant , et puncta indicantia varios sensus 2 ) , ita ut 
ii, qui recipiunt (discunt), non ex litteris intellegant sed ex sonis, 
qui procedunt opera labiorum tradentis (docentis)'. 

Tertium hunc modum a primo et secundo non bene distingui 
posse fateor, neque tamen puto me Jacobi mentem non esse asse- 
cutum. — Hucusque quum de defectu litterarum verba fecerit, 
jam de iis consonantibus agit, quae non pronunciantur, tali modo 
praeparans doctrinam posteriorem de litteris occultatis. Affert n u n 
vocis gabbara (gnbr*), quod insertum dicit ut a ga/9ra distinguatur. 



1) Apud Dionysium statim ab initio agitur de avayvaioei. Sic et Jacobus 
antequam de elemento egit de lectione disseruit. 

2) Cave haec de vocalibus binis punctis designatis intellegas. Dicit 

enim punctis distingui varios sensus sive significationes vocum. Agit potius de 

■ v | «p . «o 

uno puncto quo J+Z^. distinguitur a J+Z^. ©t J+^2k, de quo in fine epistolae 

ad Georgium locutus est. Ceterum haec puncta sunt adjumenta, non suffi- 
ciens vocalium designatio. 



Digitized by 



Google 



— 53 — 

Quid hae litterae sibi velint multos praesertim occidentales 
non intellegere tradit, qui hanc ipsam ob causam voces ita scriptas 
recte legere non possint, ita ut denique ipsi Edesseni purioris 
linguae obliti falsam lectionem secuti sint. Hoc vitium imprimis 
cernitur in vocabulis aliunde receptis, hebraeis, graecis, latinis, 
persicis, de quibus antea — scriptorem prolegomenorum suorum 
mentionem facere conicio — sese exposuisse affirmat. Eamque 
denique causam fuisse, qua commoti multi ante ipsum novas litteras 
invenire studuerint, quorum tamen conatus a Jacobo respui supra 
vidimus. Jam intellegimus cur in epistola ad Georgium data usum 
litterae h in RAumi, SynAodos, parrAesia et in similibus vocibus 
prohibere studuerit. 

Dionysius Thrax postquam de vocalibus egit de consonantibus 
loquitur, hoc vero etiam Jacobus fecit, ipse enim sese primo libro 
dissemisse testatur de ,litteris', quae inter se oppositae essent neque 
ferrent, ut sibi invicem anteponerentur aut una post alteram 
poneretur. Sunt vero incompatibiles 3a/?ya#a = Saaia, aspiratae, 
mes3aya#a = fieoa, mediae et naqdada = ifjikd, tenues. Totam 
hanc rem Severus ex Jacobo recepit, cujus locum p. 43 edidimus. 
Linguae syriacae natura fert, ut ordo Graecorum, qp, #, #, et /9, 
y, S et Tij x, r non immutatus recipi non potuerit, quia inversio 
sonorum gravissima et regularis, qua t characteristicum reflexiv- 
orum post z in d, post s in t abit, ad sibilantes pertinet, de quibus* 
Graeci nihil praeceperunt. Mirum igitur non est Jacobum graecam 
doctrinam ulterius esse prosecutum, et sibilantes primum, deinde 
etiam gutturales in tres mutarum classes recepisse, qua in re acutum 
de natura sonorum judicem sese praestitit. Quae igitur apud 
Severum loco laudato habentur ex Jacobo sine dubio hausta sunt, 
quod insequenti Jacobi loco confirmatur. Itaque Jacobus tali 
modo consonantes distribuit: 

Aspiratae sive 3a/?ya#a sunt ^ y. , J, ), ^. 

Mediae sive mes3aya#a sunt 2). O, 1», flD, Jt, *•. 

Tenues sive naqdai9*a sunt _ ? jo ? 1, ., o». 

o . 
Jam quae Jacobus in fragmentis grammaticae p. 3 a docet, ita 

se habent : Aspirata ante mediam mutatur in mediam, ante tenuem 
in tenuem. Quam ob rem in vocibus Jj\^o#$ , Jj&JOO^. , JjJ»)CU1 , 
in quibus ante mediam JL praecedunt aspiratae ^ et j et tenuis jo , 
si vera pronuntiatio litteris exprimenda est, pro ,. poni debet o, 
pro j vero co et pro jo iterum o. Itaque sese scripsisse affirmat 
Jacobus Jjfcoa*^ Jj^OGLA, JjkCDCUI, quod tamen loco laudato 
in codice non legitur, qui solam vocem Jjkcocu^ secundum hanc 
legem scriptam exhibet, ideoque aut non accurate ad mentem 



Digitized by 



Google 



- 54 - 

Jacobi esaratus est, aut banc scriptionem in eo loco ediibuit, 
qui nuu$ intercidit, initium enim totius expositionis deest Haec 
vero dicit Jacobus; ,Propterea (i. e. propter legem modo allatam) 
in yocibus antea scripti? sicuti pronuntiatio (mapjp§q$b dgbat qala- 
=== esitus yocis 1 )) postulat serjjnsd, quam unawquamque litteram 
ia eognatam inutawim secundum litteram, <juae post unamquam- 

qa& earum apposita est. In J^k^cui igitur et J&dDO^, quia L 

non ferri potest post aspiratum ^ aut post tenue ,0 ? guum ipsum l 

sit medium , utrumqiae ^ et jo in s> mutari , quod medium est 

sicut JL. In JjijCU^, quod a }Uo$ derivatur, et cui naturali 

modo inest ) y quum l ejus (seU. l&terae )) aspiratkxram non admittat, 
itlud ipeum ) in qd mvtavi. Simiii* mutatio Htterarum etiam 
multis aliis in locis occurrit, praesertim in verbis, ubi etiam seorsim 
de ea acturus sum*. 

Casu factum est, »t de aapiratarum mutetione tantum locus Jacobi 
exstet in fragmentis, nam etiam mecUas et tenues eodem modo trac- 
tan^as esse non solum ex natur,a rei sequitur, verum etiam a Severo 
dis$rtig verbis docetur p. 43. Tota vero fcaec doctrina apud poste- 
riores grammaticos npn est oinissa, qnamquam apud Barbebraeum 
qui rem (Gram. major p. 205) uberrjme tractavit frustra usum 

termi&orum Jfcoa\, Jt?flu, j&*£t*4» quaeres, quos Severus quidem 

rptinuit, Barbebraeus yero arabizandi studio delectatus neglexit. 
Hic enim quatuordecim Jocos in ore enumerat, a quibus propedunt 
&pni et 17 vel potius 16 consonantium classes 2 ) distingnit, in quibus 
natura totius grammatiQae Barbebraei, in qua graecis doctrinis 
arabicae annexae sunt, optime perspicitur. Quae a schola graeca 
repetenda sunt graece vertimus, quae ab Arabibus hausit arabice 
expressa sunt: 

Distinguit igitur qjlanaya»?*a ==s waivfevTai 

la qalay!na#a = dqxova sed rectius ovficpcova. 

Hasce graecas distinctiones excipiunt arabicap haecce: 

Jfe»*0£» gutturales = *A&^\Jt, 

Jk*l£$ft» fiibilantesf f=* j^iuoil ^J 3j ^% 



1) Arabes locum ubi consona pronuntianda formatur _-^V*o dicunt. 

2) Sedecim dico, quia ultimae duo classes rahma^a et san'ai9"& i. e. sese 
amantes et sese odio proseqaentes revera unam classem compatibilium et in- 
compatibilium efficiunt Graecorum orthoepiam vide in Anonymi grammaticae 
Epitoma ed. Egenolff Berolini 1877 p. 7 — 11. 

3) Docet proferri basce sibilantes inter ,linguae caput et dentes anteriores', 
qua in re vocem arabicam j^Lwt reddidit. 



Digitized by 



Google 



55 - 



( cum sequentibus convenire videntur. 



JfcosA^. fortes j 

j^fiV^r debiles 

JL^*. fortes = ^ja^ <Xjc\-&. 

J&laV debiles = ja^ jJ>j . 

Jfcc^^D mediae = ^J\^ ^XjJciJl ^-o. 

jK*?o>> clausae = *juL* # 

jk~.,Ng> apertae = jL^UaJU. 

!)fcsx\\ superiores = >lJL*aw> # 
JfeJbJlJl inferiores = Kto,^, 
JbodibtpO clamantes = AifiJLftJt vJsp-. 
jfcwSJ quietae. 

!)kOQ*»V amicae = compatibiles. 
JtjjOD inimicae = incompatibiles. 

Hae igitur Barhebraei classes cum arabicis conveniunt, quas 
de Sacy (Gram. arabe I § 55 sq.) enumerat, neque quidquam negotii 
cum Jacobi distinctione habent. Geterum quum Barhebraeus 11. p. 194 
tradat, Jacobum primum puncta QuSaya et Ruka^a introduxisse, 
patet systema ejus ex graeco ad normam linguae syriacae adap- 
tatum esse, nam, /?, S, j, %, cp, # non aspiratas consonantium 
b, g, d, k, p, t appellavit, sed molles, illas vero duras, quum 
Graeci %y& appellarint Saoia et nomen mollium omnino non ad- 
hibuerint. 77 denique graecum litteris syriacis addidit, quo facto 
hasce Jacobi divisiones recognovimus : 



crassae = Saoia: ^ ^ j ; j ? >\. 

me§3aya#a, mediae = fiioa: 3> y o y L ? ad, Jt, *•-. 

naqd&i^a, tenues = ipikd: n graece 1 ), jO ? 1, ., Of. 

♦ o 

mgqaS&yatfa, fortes = z>, ^ j, 6, 2>, i. 

merakk§£&#a debiles = D., ^, ?, ?, ^, *>• 

Desunt in hoc systemate J, o, ~ et ^ )o, _), *. Hasce 
ultimas ab illo liquidas (vygd = dfierdflola) dictas esse con- 

o 

jecerim, illas vero litteras furto abductas (Ad-wat^a <J§ me#ganban), 
de quibus Severus p. 24 egit 2 ). 

1) Cf. Qrammatica mea syr. p. 13. 

2) Quodsi Jacobus Graecorum classes propter suae linguae indolem mutavit, 



Digitized by 



Google 



- 56 — 

In grammatica graeca post litteras agitur de syllabis. Hac 
quoque in re Graecos secutus videtur Jacobus, qui syllabam ap- 
pellat Sgq&la, quod a Sgqal = latiftdvuv formatum est. Posteriores 
grammatici bac voce non utuntur, omnino enim apud grammaticos 
linguarum semiticarum doctrina de syllabis prorsus neglecta est. 
Arabes vocem, quae designat syllabam non babent, h a g a apud illos 
est: consonantem una cum vocali insequenti proferre, Syris hey- 
y & n §. est modus proferendae consonantis addita vocali, lineola m § - 
haggy&na signum est, quod indicat consonanti addendam esse 
vocalem, verbum haggi idem valet quod 'aziS i. e. movit, quod 
arabico harraka quam accuratissime respondet, sicuti et vice versa 
vox defectum vocalis designans Salya arabico sukun significatione 
quietis respondet. Apud ipsum Jacobum h e y y a n a est pronuntiatio, 
proferendi modus, denique generaliter lectio 1 ). Dicit ex. gr.: Litterae 
nominis sacrosancti tetragrammati esse y et h, halen d§#ad tarten 
za^nin me^tgsiman henen ka<J henen hgda /9a#ar h§()§, m§rak- 
ke^&n bghe^y&nhen laSma banS, mgyaqqerl etc. i. e. quae 
ubi bis una post alteram positae sunt, efficiunt (sive com- 
ponunt) pronuntiatione sua nomen illud majestaticum 
(DMZ. 32, 491 1. 5). Denique in Rell. juris antiq. ed. Lagarde 
p. 140, 19 heyyan§, est lectio, quae opponitur scripturae (lgme^ta/?). 
Quodsi apud Barhebraeum he/yan^ syllaba esse videtur, cave 
rectius compares arab. ^arakat, motiones sive vocales, re 
vera enim syllabae brevissimae (Sewata) non heyyanae nomine de- 
signantur, verum tantum syllabae vocalibus scriptis insignitae. 

Jacobus itaque vocem ovklaflr) recipiens syriace expressit 
Sgqala, quam vocem Severus p. 46, 11 retinuit, sed non ut Graeci 
syllabam fiaxgdv, figa%eiav et xoivrjv distinxit, quod in lingua 
syriaca nullius esset momenti, verum docuit esse syllabam simpli- 
cem (pesit&), compositam (mgrakkg/Ja) , et duplicatam (Sgqpiqpa). 
Syllaba simplex composita est consonante cum vocali 
brevi, syllaba composita constat consonante cum vocali 
longa, syllaba duplicata denique consonante, vocali et 
altera consonante. Utrum a duabus consonantibus an ab 
una syllaba incipiat non curatur. Simplex est mha in m^a-wa-^a, 
composita est w&, duplicata est hri-#& ex hrin-^a et sic sine dubio 
etiam me<M(n)-#a al. Cf. infra. Sed cur de syllabis et earum 
generibus Jacobum videmus quaerentem, quam rem posteriores 
grammaticos Syrorum omnino neglexisse diximus? 

Respondent ad hanc quaestionem fragmenta, quae supersunt 



idem fecit, quod Armenius in armeniace reddenda grammatica Dionysii Thracis, 
qui in graecos ordines sonos armenios recepit longe plures quam Graeci habent. 
Cf. Cierbied Grammaire de Denys de Thrace publi^e en Grec, en Armenien et 
en Francais. Paris 1830 p. 15. 

1) Thomas Diaconus (Martin Jacobi Edess. epistola p. 12) nomen graecum 
ovXkaflri retinet; ubi de zggorud" he/yane loquitur (linea paenultima), de defectu 
vocalium agit. 



Digitized by 



Google 



- 57 - 

de flexione nominum, quorum catalogum componere et flexionem 
describere non poterat, quin syllabas respiceret. Quosnam vero 
magistros secutus sit ex subscriptione discimus, qua finivit cata- 
logum masculinorum. Ppst quadragesimum septimum canonem 
masculinorum dicit: Sglemw qanone ^aSgmahe pgSi^e «Je^ranaye qa<?- 
maye aop datfrayane sgtar men 3ellg#anaye , quod graece clarius 
exprimitur quam latine sic: TiXog xavoviav twv agoevixaiv ovo~ 
fidtfav r<av ccnkcov, tojv ngtoTOTvnwv tb xal naQaydywv x M Q l S 
tojv $ell§#anaye. Commentarii loco est Dionysius syriace enar- 
ratus, qui ubi de scbematis nominum agit o%rifia ankovv vocat 
pgSita et ovv&btov mgrakkg^a, eidrj vero, nQOJTOTvnov dicit tuqpsa 
qa<Jmaya et nagdywyov dgmen tuo;sa qa&naya met^qayyam. Hinc 
explicatur dicendi modus Semahe qa&naye i. e. nomina prototypa, 
quibus facile adduntur terayane i. e. secunda vel paragoga, quam- 
vis hanc ipsam designationem alibi non invenerim. Sed quum 
Selle^anaye (i. e. Adjectiva in aya et ani, exeuntia) ad paragoga 
in Dionysio syriaco referantur, quae hoc loco ad tgrayane referun- 
tur, dubium esse nequit, quin hanc vocem recte explicuerimus J ). 
Quae si ita se habent, etiam Jacobus de nominum genere, 
specie, numero, schemate egit, casuum vero mentionem 
non repperi, quam tamen ab ejus opere grammatico exulasse nullo 
modo credo, quia apud posteriores grammaticos (Severus p. 17, 6) 
de iis agitur. 

Fraeter generalem hanc nominum descriptionem ad normam 
graecam propositam, singulas nominum formas singulis canonibus 
proposuit, ad quos recte constituendos notione syllabae carere non 
potuit. Sequitur enim hac in re exemplum Theodosii, qui in 
disponendis nominum formis ubique omni cura syllabarum habet 
rationem. Quod ut recte intellegamus , adtendendum est ad in- 
dolem et naturam canonum Theodosianorum , quibus tota flexio 
nominum comprehenditur. 

Ad bene distribuendum formarum numerum ante omnia opus 
erat principio sano divisionis, quod praebuit triplex genus. Neutro 
vero lingua syriaca caret, itaque distinxit Jacobus nihil nisi canones 
masculinorum et femininorum. Graeci deinde classes distinxerunt 
in quovis genere secundum consonantem finalem, et in classibus 
ita constitutis primum ad vocalem penultimam adtenderunt deinde 
ad numerum syllabarum. 

Quodsi enim iri eadem classe e. gr. in ea, qua comprehen- 
duntur masculina in i?g, in genetivo plures syllabae cernuntur quam 
in nominativo, quae negiTTOovkkafiovvTa dicuntur, praecedunt 



1) Jure igitiir Barhebraeus (Splendor p. 16) ubi de ,domesticatione' lo- 
quitur, addidit: „Sanctus Jacobus baec elStj (ad quae pertinet derivatio ad- 
jectivorum jdomesticatorum') appellavit axVfiata, sed oxfj/uara, simplex scilicet 
et compositum appellavit eidrj. Sed non in verbis est immorandum". — Vidit 
igitur Barhebraeus Jacobum a solita Graecorum via recessisse. 



Digitized by 



Google 



— 58 — 

nsQtTTOOvkka^ovvra et sequuntur, quae eodem syllabarum numero 
utuntur looovkkafiovwa dicta. Tali modo prima masculinorum 
classis est Aiag, AlavTog (simul diovkka/iov et n*gtTxoovXka- 
ftovv), sequitur xo%ki&g, xo%Mov (simul TQiovkkaftov et looovk- 
kafiovv) , deinde Aaxrjg , Ad%qTog (Siovkka/3ov et negiTToavk.) 
et Xgvcr& Xgvoov (Siovkk. looavkk.) denique Jfffioo&iv^g, Ar^- 
fioo&ivovg (plus duahus syUabis oompositum et icoovkkaflovv). 

Hasce voces in ag et yg exeuntes deinde excipiunt nomina 
w ig, ug, evg, vg, ovg, wg, in quibus ante g inveniuntur vocales 
secundum ordinem litterarum, deinde voces in Xg, vg in quibus 
consonantes praeoedunt g finale. Post voces in g posita sunt 
nomdna in v hoc ordine: av, rjv, w, vv , wv, tum nomina in § 
hoc ordine a£, ??£, i£, v%, w£, deinde nomina in g hoc ordine 1%>, 
€»g, denique voces in ty uti Kvxkcotp 1 ). Non vero ea qua par 
est cura Theodosius etiam de monosyllabis egit, quae ab initio 
tractanda fuissent, qua in re Choeroboecus 2 ) eum excusaturus dioit: 
lotiov Si, oti mgi tcov <elg ag povoovkkccficov ovSiv biti&v 6 
&soS6oiog, iog sigog dcayofUvovg xov koyov noiovpewog xai 
ovvrofuag (fQovri&v. Haec igitur Theodosii incuria posterioribus 
haud probata est, ita ut Jacobum quoque a nominibus monosyl- 
labis incepisse jure dicere mihi videar. Nam re vera secundum 
hancce Theodosii rationem, in qua numerus syllabarum maximi 
est momenti, Jacobum catalogos suos composuisse jam nunc est 
demoastrandum. 

Primum uti Theodosius etiam Jacobus nomina in duas classes 
secundum genus distribuit, masculina exceptis 3elle#anaye 
comprehendit 45 canonibns, femininorum plus quam 29 canones 
proposuit. Nominum bisyllabieorum 83 ruerunt canones, itaque 
etiam syllabas eum respexisse videmus. 

Deinde ubi longiorem canonum seriem in fragmentis habemus, 
cernitur ordo secundum vocales 3 ) prout in litteris graecis se in- 
vicem sequuntur a. e. v. o. ov> <w. Quod comprobatur serie 
canonum femininorum, qui hi sunt: 

Canon 18 pera^a, pgraza a. 

Canon 19 mggenna, pgredda e. 

Canon 20 g§/&#a, %*#a «. 

Canon 21 Jfri&b proprie 'Ijrmta 4 ) i. 



1) Distinctiones graecas reconditas hic praetermittendas censeo. 

2) Georgii Choerobosci Dictata in Theodosii Canones ed. Gaisford Oxonii 
1852 p. 16. 

3) Neglegitur a finale status determinati, quod Atya perfectionis Severo 
dicitur, p. 26 1. 4. 

4) Hio eanon hano solam vocem comprehendit, quae voi constat una 
syllaba composita et una syllaha duplicata SeyifL Hino puto syl- 
laham composttam eonstare ex consonante et vocali longa, duplicatam 
vero ex consonante , vocali et consonante. Unde sequitur syllaham simpli- 
cem constare ex eonsonante aut duahus oonsonantihus et vocali 



Digitized by 



Google 



Canofi 22 JLqSjcd, cnoyyoq o. 
Canod 23 s§/ft2*a, ubi u = ov. 
Canon 24 bgrot^a ubi, jt. = 6 = o sx^ w. 

Eundem ordinem etiam in ultima fragmentorum parte habemus, 
post canonem 28™*™ per e distinctum (exempl. apkkyfta) canon 
29*s contmet voces per t formatas, uti trl<Ja, quae duabus syllabis 
compositis constant. Etiam vox pSi-<pS§, (cimex Johannes Ephes. 
Hist. eccl. ed. Oureton p. 71 1. 16) ad hunc canonem pertinet, 
nam duabus syllabis eompositis constat. Deinde, — nescio an 
canon interciderit — proponuntur voces, quae duabus syllabis 
compositis efficiuntur, quarum prima est o uti dlo-^ya, mso^rql, 
glo-sqa 1 ). Post hanc classem proposuit feminina cum x = w 
uti zSorta, b^orta. Itaque et hio observamus ordinem e, i, 5, o, 
id est ordinem vocalium graecarum, quibus canones graecos di- 
stingui antea vidimus. 

Ubi de signis vocalkim supra egimus et de sono triam 
signorum fj^ \ jxl disseruimus, ultimam rationem, quae suadeat 
*| esse o, ^ ov, .x. w > fru* 1 demum afferri posse diximus, quum 
de ordine canonum constet. Jam igitnr quum dispositionem ca- 
nouum eandem esse viderimus, quae apud Theodosium graece habetur, 
et quum <| in voce J^JJ2lcd = anoyyos sine dubio sit o, 

quod in canone 23 excipit u = ov, deinde in canone 24 = co, 
dubium non esse videtur, quin horum signorum sonos recte con- 
stituerimus. 

Sed ut omni modo comprobemus, Theodosii methodum a 
Jacobo ad linguam syriacam esse translatam, denique affero phrasin, 
qua utitur, ubi exceptiones a regula canonis proponendae sunt. 
Hisce in locis dicere solet : rgSimin vel r§Sima 1% rel. i. e. signata, 
signatum tibi sit etc. Sic p. 5 a, ubi docet feminina formae g§/?i#a, 
quae a masculinis bisyllabicis , syllaba simplici & continente et 
syllaba compositd constantibus procedant, uti gS-/?ya, pluralem habere 
ga/fya-#a pergit: BgSima den 1& 1% pfmii^a, pcnyai^a, b§rt#a, 
b«rya#a, i. e. signatum tibi est p§nt#a (quod secundum canonem 



brevi. Revera syllaba prima pluraHs voeis mhfe^a p. 6a 1. 8 dieitur simplex. 
Jam quum forma sit mba-wa-#"a rem confirmatam videmus. Ceterum syllabae 
cum brevissima vocali g non numerantur, ita ut in talibus compositionibus uti 
rg^i^a dispescendum sit r#£-gpa, tri-#a. Initium non respicitur, rdi et tri cum 
duabus consonantibus haud alio modo tractantur quam o?a et 8& et sunt syllabae 
compoaitae. 

1) Bar Ali vocales masorqa tradit. In glo-sqa graecnm xdXXi£ latere 
docet Kohut jn editione Lexici A*uch. s. v. pDlb^. Penique dlo-fcya rell. a 
Nestorianis scribunter per Waw cum puncto superiore. 



Digitized by 



Google 



— 60 — 

faceret panya#a) penya#§, etc. Eadem phrasis occurrit p. 5 b infra, 
neque quidquam aliud est nisi interpretatia graeci ceatjfieitoTai, 
quod eodem sensu apud Theodosium ejusque commentatorem Choe- 
roboscum adhibetur *). Itaque terminum technicum scholae a Theo- 
dosio desumsit. 

Ex canonibus de masculinis ultimus tantum (47 m us) servatus 
est, qui nomina quattuor syllabis composita complectitur, unde hoc 
certe videmus, quinquesyllabica nomina mscl. ab eo seorsim non esse 
tractata. A reliquis vero masculinis segregavit Sellgi^anaye, i. e. ad- 
jectiva qualitativa in ana, aya, anaya, quorum canones seorsim propo- 
suit. Pertinent ad terayane i. e. naqaywya, cf. p. 57, quod ex Dionysio 
desumptum est, sed nomen eorum Sellgi^anaye i. e. causata a Syris ipsis 
ea ratione inventum et adhibitum est, ut nomen primitivum (e. gr. 
terra) tanquam causa nominis secundarii (e. gr. terrenus, terrestris) 
designetur, ita tamen ut ,causatum* non de eo tantum praedicetur, 
quo causatum est (e. gr. terrena de terra) verum etiam de aliis 
nominibus, quae aliis adjectivis causa sunt, ut homo dici potest ter- 
renus. Jacob. Fragm. p. 3. Posteriores hanc adjectivi ad nomen 
primarium relationem me#baitayu#a dixerunt, quod deinde apud 
Amiram voce domesticatio expressum est, quam eandem esse 
dicit p. 105 quam speciem sive elSog, ad quod haec relatio apud 
Dionysium pertinet. Ceterum recentior hic terminus mei^baitayui^a 
ex grammatica arabica desumptus est, nam nihil est nisi vox el- 
nisba (el 'asmau Tmansubatu) syriace explicata, itaque scholae 
Syrorum arabizanti debetur. Ipsa Jacobi doctrina ad omnes gram- 
maticae syriacae scriptores pervenit, apud quos longae hac de re 
solent esse ambages. 

Haec fere ex grammaticae fragmentis colligi potuerunt de 
indole et natura hujus operis pretiosissimi , quo omnium primus 
Jacobus Edessenus linguam aliquam semiticam describere inchoavit. 
Praeterea ex loco p. 3b, ubi de mutatione mutarum, aspiratarum 
dico, mediarum et tenuium loquitur, quae in verbis locum habet, 
discimus verba post nomina esse tractata, quae est ratio Graecorum. 
Denique ex fragmentis p. 3b videmus Jacobum ad normam graecam, 
ab interprete Dionysii initam, tria tempora principalia distinxisse, 
nam commemorat tempus praesens (za/?na d§qayem = &veOT(og) 
quod in participio recognoscere sibi videbantur veteres, praeterea 
etiam passiva (melle hasSanaye) commemorat, itaque distinctiones 
activi et passivi adhibuit 2 ). Recedit vero ab antiquiore modo 
dicendi, verba enim non ut Dionysii interpres syriacus mi'mre 
appellavit, sed vocabulo posteriore tempore ab omnibus adhibito 
melle. Cf. supra p. 9 4 . 



1) Ex. causa Bekker Anecdt. 977, 25 aearj/jieiatrat to Tlixias JJixiar* 
ros f quod secundum canonem y.o%kiai, %o%liov formandum esset, sed a canone 
recedit. 

2) Sed quaerendum num etiam medium distinxerit. Posteriores grammatici 
notionem passivi non habuerunt. Cf. infra Cap. IX. 



Digitized by 



Google 



— 61 — 

Jacobi opus perditum esse summopere dolendnm est, adeo 
enim perfectnm fait, ut insequentes grammatici a ratione quam 
iniit recedere non ausi sint. Vestigia enim Jacobi ubique quum 
Severum (Jacobum Tagritensem) , tum Barhebraeum videmus esse 
secutum, etiam in locis in quibus Jacobi nomen non commemora- 
verunt, quod paucis illustrandum videtur. 

Barhebraeus l ) ubi de plurali nominum agit nomina ad syl- 
labarum numerum distributa recenset, generis vero nullam habet 
rationem. Haud ita Jacobus, qui etiam ad genus respexit; ubi 
vero Jacobi canones cum Barhebraei enumeratione possunt com- 
parari eundem apud utrumque ordinem videmus, unde sequitur, 
Barhebraeum Jacobi canones in librum suum recepisse. Quod non 
negabit is qui hanc femininorum seriem comparaverit : 

Jacobus canonl8 Jo;S, JU*~, \*&L — Bhbr. 31, 22; 32, 4. 

19 J t ^ «% = Bhbr. 32, 5. 

20 jfcsJx^ = Bhbr. 33, 14. 

21 Jtt-/ = Bhbr. 33, 18. 

22 J^^paco = Bhbr. 33, 20. 

23 JLq»j = Bhbr. 33, 21. 
23ajLa\. = Bhbr. 33, 21. 

24 deest (i in syllaba prima) apudBhbr. 33,23 Jfct20j*Of # 

25 deest (u in syllaba prima) apud Bhbr. 33, 24 J^jio/. 

26 deest (u in syll. pr. et l fem.) apud Bhhr. 33, 25 

JU~o/. 

27 deest (in syll. secunda a et l fem.) apud Bhbr. 
33, 26 Jfcaa^. 

28 J y > /?o> (in syll. secunda e apud Bhbr. trans- 
positum 33, 10). 

29 JL^^ apud Bhbr. 34, 1 Jfcjut». 

30 Jo»a\^apud Bhbr. 34, 3 idem. 

31 | [ apud Bhbr. 34, 3 jKW.v» Jfcjoa» alia. 
(jLteaa) 



1) Barhebraeus nomina secundum hasce categorias scholae graecae tractavit 
1 genus, 2- species, 3 schema, 4 numerus, 5 qualitas, 6 casus. Qualitates, de 
quibus etiam egit Barh., sunt sensus activus, passivus, descriptivus cum possessivo, 
quas etiam Amira in grammaticam suam recepit p. 115. Haec doctrina ex fine 



Digitized by 



Google 



— 62 — 

Ubi Jaoobi canones habemus Barhebraeum eum describentem 
vidsmufi, ubi canones desunt in Barhebraet catalogis J&cobi systema 
deprehendimjtts. Quod solum in eo loco factum eese, quem quia 
inter &agmenta> exstat comparare possmnus, nemo credet, ita ut a 
veri specxe non videatur abesse opinio nostra> in Barhebraei gvam- 
maticam totum Jacobi opus esse receptum. 



€apat VI. 

De accentibus syriacis a Jacobo excultis et de ratione, 

quae intercedit inter puncta Graecorum, Syrorum 

et Hebraeorum. 

Tandem aliquando Jacobi labores mittere possemus, nisi res 
gravissima superesset, de qua hucusque nihii diximus, doctrina de 
interpunctione sive de accentibus prout dicere consueverunt. Hanc 
enim ad Jacobi mentem Severus p. 37, 8 exposuit, cujus verba 
mirum in modum conveniunt cum locis de nominibus punctorum, 
quos Jacobo ipso et Thomae Diacono attributos Martinus et Phil- 
lips ediderunt. Ipse denique Barhebraeus (Oeuv. gram. I 247) idem 
fere docuit, etiam hac in re Jacobi discipulus. 

In armeniaca Dionysii Thracis enarratione post caput de con- 
junctionibus legitur tractatus de ar-okanoutfAiun , qua voce red- 
ditur ngoacpSia. Ar enim est rtgdg, ok-em est loqui, a radice v a c , 
unde latine vox, ita ut vox armeniaea eodem modo ad graecam 
formam accedat, uti latinum nomen ac-centus, quod ad litteram 
graecum TTQog-cpSia exprimit. Hinc sequitur, saeculo p. Oh. sexto 
in fine compendii grammaticae graecae caput de accentu exstitisse, 
cujus textum graecum Bekker Ancdt. 674 et Uhlig Dion. 105 
exhibent. Quod caput utrum ab initio grammaticae an in fine sit 
tractandum inter scholiastas ambigitor. Is quem Bekker p. 676, 9 



eorum, quae Dionysius Thrax de nomine docuit, exculta est, ubi haec leguntur: 
iov Se SvdftaToe Sta&eoete eioi 8vo, iveqyeia (= 3a/?o#u#a) xai nd&oe 
(= halosut^a), evigyeta coe xQiifje o xotv&i', nd&oe 8e\ cbe xonoe o xqivo- 
pevoe. Haec ad analogiam verbi seripta esse patet, oui tertia Bid&eoie scilicet 
/leoorrje tribuitur, quam in descriptivo genere nominum apud Barhebraeum iterum 
habemus, cui tribuuntur nomina qualitatem signiieantia uti intellegentia, 
castitas etc. Recentior igitur haec de qualitate dootrina est, cujus apud Dio- 
nysium prima tantum initia habemus, quae tamen in scholis solebat tractari. Legitur 
enim in scholio (Bekker Anecd. 880) ei dpa ta uvofiaza fyovoi $iad"eoeis y 
Sid xi [fit)] Xiyopev £§ TtaQeneo&ai t$ ovSpari, olov eiBrj, y&vt), oyfifiaTa, 
aQt&poi, itTc&oate, $ia&ioete\ hanc viam iniit Barhebraeus, Splend. p. 36. 40, 
hae in re scholae graecae pedisequus, quacum alibi doctrinam arabicam conjunzit. 



Digitized by 



Google 



— 63 — 

edidit, ab accentu oriundum esse oenset, quem sequatur r) tijg 
te%voXoyiag Qyyyoie, ia vero, quem DionyBii inierprea armemacms 
secutus est, de accentu ultimo loco egit, Eandem rationem JaGobum 
Edessenum iniisse eam ob caussam statuendum cen&emus, quia 
et Severus et Barhebraeus accentus in fine librorum suorum pro- 
posuerunt, quos de Jacobo pendere satis superque demonstravimus. 
Quae vero fuerint Jacobi de accentu curae jam videamus. 

Ad dvdyvtcaiv Graeci etiam eas distinctiones referebant, quibus 
singula enunciatorum membra punctorum opera dispescuntur, quae 
apud nostrates colon, semicolon, comma etc. vocari solent. Docent 
enim legendum esse xa&' i)noxQtatv, xard nQoatpSiav, xatd 
Staatohqv. De vnoxQiaa sive actione in grammatica nihil prae* 
cipiunt, vemm de nQoatpSttf. Prosodiae enim partes numerantur 
tempore recentiore quatuor: Tovot, XQ° Voc * nvevfiata, nd&rj 
(Bekker Ancdt. 674, 11), antiquitus vero tres: Tovog, XQ 0V °V* 
nveifia (ib. 703, Sl) 1 ) Uhlig 1: 1. 107. Sensu latiore ad XQ 0V0V perti- 
net distinctio membrorum enunciati; quae per aTtyfir)v solet indicari. 
Tali modo distributio membrorum logica et rhetorica cum nQoatp- 
dla secundum mentem grammaticorum antiquorum est conjungenda. 
Rem vere sese ita habuisse Stephani (Saec. VII in.) scholion docet ad 
Dionysii caput de GTtyfiij, quod legitur apud Bekkerum Ancdt. 
759, 26 : Sxonov tytuv 6 Teyvtxog elaaywytxrjv yQatfUV rixvtjy, 
drtotpevyet tdv tcvtav vd ova%€Qrj, tovteati to nvevfia, tov 
XQovov xm> td nd&rj .... tva <J$ firj mavtekdig dvorjtovg xa- 
ralunrji «g. nig tig xaAog tgotpevg kx navtog bS&Cfjuatog bafidrv 
fiezaSLSuiat, naiSl tQftpoudvtp [vn'] : avttp, ovtmg ovvog navtog 
t*xvixov Sifidyjiatog tu Xentofiegrj avvdytav knti&riatv rjfuv, 
xat fietaflaivefr ndhp dfi v*)v GTiyfirjv, tnfUfOQog ydg batt xal 
avtrj ty dvayvdaet, tijg yQaptfiattxijg, Et Melampus eodem modo 
sentiens dicit: nfol tw dvayxatotdfov ttZv nQoatpStciv, tov- 
tfru nsQi tov tqvpm, Stdd£ag rjfidg tog to» owwfHp, neQt ttiv 
attyuwv, tovtiatt neQt trjg StaatoXr}$ StaXafifidvet xtX. 

Quod vero adtinet ad StaatoXriy, quae per attypv\v sive 
punctum indicatur, paucis hoc loco inonendem videtur, antiquis- 
simum esse systema id, quo ttleia attyftr) in fine periodi ponitur, 
inoattyfir) vero inter protasin; et apodosin, uiaij OTtyptr) denique 
illic locum habet, ubi membra enunciati nimium longa dispescenda 
sunt propter spiritum legenti ducendum. Melampus quidem, 
quo sibi yidetur acutior, fiiatjv non recte dici atiyfir)v docet, 
quia non omnes eodem loco spiritum ducant, neque attyfir, dici 
possit, quod non unicuique conveniat (Bekker Ancd. 759, 6). 



1) Ghoeroboscus 1. 1. rovoi fiev eiai tqbTs, 6£ela, fiaQela, neQionw- 
fievrj' xqqvoi Svo, fiaxQa xal pQaxela' nvavfiaxa Bvo Saoeta xal xpiXt]. 
Byzantini inter nd&rj referunt: anSorQoipov, vyiv et vnoSiaajoXrjv^ sed Choero- 
boscus Herodianum secutus haec proprie non ad TCQOOcpSias pertinere censet 
1. 1. 705, 7. — Armeniaca Dionysii interpretatio Uhlig p. 107 na&rj omittit. 



Digitized by 



^le ' 



— 64 — 

Exemplum fiiorjg est punctum post dvaxTi in versu: 
AnOAACJNI ANAKTh TOTS HYKOMOC T€K€ AHTGf 

exemplum inoOTiyftrjg est punctum post icpieig in hoc versu 

aytap eneiT aytoici B6A0G exeneYKec evieic. 

BAAACN* 

Quod si quaeritur, quomodo distinguantur GTiyfir) et inoOTiyfirj, 
respondent: x&° V( P> nam P os ^ OTiyfirjv TeXeiav tacent quantum 
tempus volunt, post inooriyfir\v vero statim procedendum est 
(Bekk. 762), quia est symbolum xgeuafiivrig Tt)g dcavoiag xai 
TtQog GVfinXrjQwoiv bXiyov Seouivrjg. Locus GTiyprjg TeXeiag 
juxta suminam litteram est {ri&eTcu ini xeqxxlrjg tov yQafifiaTog) 
locus imoGTiyftrjg juxta imam litteram, fiiorjg vero juxta mediam 
litteram (Ti&BTai, r) fiior] iv T<p fiiotp tov ygdfifiaTog, i\ Si ino~ 
OTiyfir) fiefr' inoxQioeiag *) xaToorccTio tov yQdfifiiaTog Bekk. 760). 
Cuinam vero phrasi TeXeia GTiyfir} conveniat, cave ex more nostro 
dijudices, quo in fine periodorum tantum illud punctum ponere 
consuevimus, aliter enim ac nos de sententiarum perfectione judica- 
verunt veteres, qui quomodo egerint Priedlaenderus luculenter 
docuit 2 ). Res eo redit, ut membra quoque longiorum periodorum 
avTOTelrj i. e. perfecta esse censuerint, et TeXeicf GTiyfirj distinxe- 
rint, quae nos perfecta non habemus. Exemplo sit H. 2, 23 

eYjeic ATPeoc Yie aakpponoc hi/iojamoio- 

0Y XPH nANNYXION eYACIN BOYAWWPON ANJPA 

o)i aaoi reniTerPA<PATAi kai tocca MeMHAeN 

ubi post InnoSdfioio ponitur TeXeia GTtyfir), inei dovvdeTog 6 
Xoyog. Friedlaender 1. 1. 47. Nos signum interrogationis aut 
exclamationis poneremus, quo opprobrium exprimitur. 

Accedit denique ad distinctivos hosce accentus etiam con- 
junctivus, cui nomen est iq>iv, orifieiov ovvacpeiag ovv&iTWV X4- 
gecw r) or]fieiov ivdoewg Svo X&etov olov vi/xoXaog Bekker 699. 

Quam lineolam in vocibus nagaovv&iToig addere Scholiastae p. 702 
superfluum videtur, in vocibus vero synaloepha conjunctis neces- 
saria censetur ejus appositio. 

Simplex et antiquum hoc systema, ad recte legendum Ho- 
merum ut videtur excogitatum, a Syris est receptum, exstat enim 
in codice syriaco antiquissimo Musei britannici 12150, in quo punc- 
tum superius sententias perfectas claudit, punctum medium ad 
sejungenda membra adhibetur, inferius protasin ab apodosi distinguit, 
quae scribendi ratio posteriori Syrorum usui contraria est, se- 
cundum quem sententiae perfectae puncto inferiore in linea posito 
finiuntur. 



1) Hoc quid sibi velit explicuit Friedlaender Nicanoris Tteql 'iXiaxrjs 
anyfifjs reliquiae (Regimontii Prussorum 1850 p. 59). 

2) Friedlaender 1. 1. p. 24. 



Digitized by 



Google 



- 65 - 

Exempli gratia affero Titum Bostrenum II 47 ed. Lagarde: 
^O) jvojboo ^oL Jju/ ^ ^JOboo Ji» ^fr»J |^J «W x? \{ 
Jjlj/ ^ Lj_» ^/ ^DOjji» >^joj J4»JL/ jiK^so JfcaSjj 

Of*J-^? OOf \ v^ fK>\ J^OJJ-S ~Of J^JL-J^J Jj~LL v / JjOj ~0>J 
* \Lofi otf&\ . Protasis sententiae Jyy *ju/ ^j / puncto inferiore 
segregatur ab apodosi, quae incipit verbis J^oJfc^O ool» et puncto 
superiore finitur. Quae insertae sunt quaestiones duae a verbis 
Jitt ^A>20 incipientes puncto medio distingui possunt sed non 
debent 

Simplicius hoc est exemplum II 45 : ^AdIIo ^*DO) «jC^J.1 
J?qA. s^fr^Dj J-ujl ^a»j Jioj^jo ~o> *a/ Jsaaco/ J-*o^ 
•^^^Jkfccj jot-» ^ n^»j ^gpv^Ljj ooj *JJ<L£uo ^ojteoj ^joj 

^J ^JQp) *Sjo *^^fO JlCLJ ^AO JljV^ ^ s&t V^ JAOOJ 

*J^jj ^JOfj f "^ JKqq\« Graece est neQiyQanTiov roivw tov- 
xov tov TQonov xal iry xard twv &avaaifio)v Xeyofiivtav /?o- 
tovwv xaTfjyoQiav T<p fuzvivvi, ndvra SiafidXXuv kanovdaxoTi. 
ovto) yaQ xal ai8r t Qov xal nvQog xaTaipevSeTai , TovvavTiov 
noioov xal h> tovtoiq ov fiovXeTav. Patet Syrum periodos graecas 
in singula membra resolvisse, et quae ipsi secundum suam linguam 
avroTsXrj viderentur, puncto superiore i. e. TeXeitf OTiyfirj distinxisse. 
Exemplum reXeiag et vnoaTiyfifjg habes II 54 (p. 74, 3) 
)aX OOJ OCUD ^OJ ^/ *Jj,Y>«\ JojlS&S. Ql\. t^? ^-OOJ wO20 

Ja^ Jbof *pl M-^? ^J QJOj Jioj io»pj o^ ^jdNjoo # J^j 
*«*0)Qk*Jj ^JO. Graece est 6 Toivvv Mdvyg kx&ud£ojv wg 
Ttjg (pvaeojg ovTa tov dya&ov tov f,Xiov, xivSvvevu nvQouSij, 
fiaXXov aaqxSg toiovtov 8r) Tiva tov aya&ov eladyeiv. Ultima 
TeXeia respondet vnoaTtyfiy post J^l, prima reXeia sententiam 
avTOTeXfj JjcOJti. JojS^. ol\ t^ v ? distinguit. 

Addimus exemplum ex recognitionibus Clementinis syriacis 
p. 127, 29 quo comprobetur, post ea verba, quibus secundum 
nostram rationem punctum rtXewv apponi solet, puncta non poni 
a Syris (et Graecis): J-^-l? Ji-JJ ^QfU*Y^ Jql^» *&Jo J-i-OO) 
^A-^Jj^ ^^-JOOJ v / 'taXCQJ JI6 Jlj J0t» ^I Jl p ^ajo <^gdO 
Abhandl. d. DMG. IX. 2. 5 



Digitized by 



Google 



— 66 — 

o»&~j Q2> > JJj ^JJ JQJJL» Jo^fcs. * Mv&» JOO) J^J j&OO ^JOJL JJj 
^^.fca JJj ^» ^/ ^k|i? J^j JJj Vs^ JW • o\^ov>\ JojJ^J 
W *• *J-=>j JJ ^QJLIJ *>♦» OOf Vs^>V ^jN» |i.o r ^/ |k» 
Jjoj ^^o JioS\^j >^J JojJ^ 1-oA, J~o;s JQ2CDJ Jb^j. \ur>oi 
^jto. Graece legitur hom. 10, 12 extr.: ovtojq <pvoixd)Q ai 

afiaQxiav avaiQoioi tov afiaQtdvovta, xav dyvotov nQuaon a 
jbirj Sel XIII. JBl Si krii naQaxorj loywv xqioiq yiverai, noXko) 
fiaXkov 6 &eoQ 6Xo&Qevev tovq fir) &eXr]oavTaQ Tr)v aig ainov 
&QT]Gxeiav avaSe£ao&ai,. 6 yaQ firj &&o)v fia&eiv tva fifj &>o- 
XOQ y, fiSti ojq eiSd>Q XQiveTai. fyvw yaQ S firj axovoai &4lw 
oioTe ovSiv Svvaxai nQOQ anoXoyiav inivoia (Recogn. calliditas) 
nQOQ xaQSioyvo)Oxrjv &eov. Sio xtX. Ubi nos periodum finitam 
dicimus, Syrus punctum non ponit, membra avTOTeXij puncto 
superiore distinguit, puncto medio hodie id respondet signum, 
quod comma sive virgulam dicere consuevimus. Denique punctum 
ultimum sub Jo^. vim conjunctivam habet, de qua infra agetur. 

Eandem rationem etiam in Eusebii Theophania deprehendimus, 

cuju8 initium ita punctis distinguitur : JadoL ^^, ^V^oJj ^$-*6j 

JV2D JJjO •JUYH;Q>Y> JJO pQJt Oj\ W JJ? . . . . . J*&A. O^D JjOjJ 

ooij Jju/ JJboo Jjtj^so fe^Jo 4CPO Jo-Jo Jio.\-.fr ^ JJjo ooi 
'^oop fc^l^o oC^ JJjo J^jlV .)oo om^» ^p ooi ^^oNodJj 
;jtO •^^OA.jfcj J^OjJS^ JjlIo ^p JjOf ^^OJ. H inc denique ex- 
plicatur, cur in fine capitulorum punctum superius possit scribi, 
ubi plerumque omnino nullum punctum ponitur. E. gr. Theoph. 
III, 73 ita se habet: JJ^/ •JLq» ^ >fc2oi «D >\*jk» JJ ^oLo 
♦*Aj Jo^ Jv6 JL020\. Ji2)/ ^J J;^) )QXJ OM^iJ J-*Jt ^ 
o*Oo;S wOfOfc^Jj Jo^j 09&20 Jl^Y» .^D ^O ^\j ^OJOJOAd 
••sfc^O JLOSDJ J*O)0. Cum grammatica Dionysiana hoc 

systema etiam ad Armenios transiisse hic £v naQoSqp monemus, qui 
tribus utuntur punctis, inferiore (sdoraged) medio (mi&aged) et puncto 
finali, cui nomen est avardeal ged, wer&aged. Quum ex ipsis punc- 
torum priorum nominibus intellegatur, cuinam loci illis conveniant, 
non potest in dubium vocari, punctum finale antiquitus super lineam 
faisse positum. Hodie sententiarum finis duobus punctis: solet 
indicari, quae eodem modo scribuntur ut Hebraeorum Soph pasuq, 
quod et ipsum ex antiquo puncto superiore exortum infra videbimus, 
cui alterum punctum in ipsa linea adjectum est. Avedichean 1309. 



Digitized by 



Google 



— 67 — 

Exeunte saeculo vero quinto novarum rerum studiosi doctores 
scholarum syriacarum hoc systemate, de quo egimus, non contenti 
accentuum seu potius punctorum membra orationis dispescentium 
et usum et formam mutaverunt, ac novos accentus invenerunt. 

Quod primum ad formam adtinet, ubi punctum inferius po- 
nendum erat, alterum illi in ipsa linea positum addiderunt, quo 
facto ex simplici inferiori (taljtaya) processit nova haec forma * — 
Deinde vero, ubi hocce tafctaya posito protasis ab apodosi segregata 
erat, singulae partes protaseos et apodoseos vario modo designa- 
verunt. In protasi enim adhibitis duobus punctis, quibus Sgwaya 
vel zauga nomen est, singulae partes separabantur , ita * .** -, 
in apodosi vero adhibito puncto superiore, cujus jam non est 
membra avroTslrj distinguere, uti in systemate antiquo, singulae 
partes dispescebantur. Cum hocce puncto superiore (Sellaya) deinde 
alterum punctum in ipsa linea positum conjunxerunt , quo facto 
haec apodoseos oritur forma — .--.—. — . Punctum finale est in 
ipsa linea positum, ita ut, quod antea fuerat signum spiritus du- 
cendi causa positum Qiifftj), jam nunc periodos clauderet, et nomine 
pasoqa i. e/ sector designaretur '). Totius periodi hinc procedit 
forma haec • — .—.— .—• — ?-. 

Exemplum habe ex codice ao. 688 descripto (The third part 
of the ecclesiat. Hist. of John bishop of Ephesus ed. Cureton 
Oxon. 1853 p. 3) &»Jl4V, Ai. ^pj ^*M ^fr 20 ^°^ ^? K©9 
wOfOSSs^ ioa^fcO )0^fcOO «D J*JUO JjQ200 ^Oj :fc^|2UX)Lo 
JlA O^ScOI JfeOCU^ J-2L$S. \>A >X°>&" t° JJ-S^OO JCQX^CD 
JjQ^LOI LoA? ^ ^Jo ^jLL/ OO) JjO) ^^O .| r 2)QJl ~JiLj 
y^^D ^O JiOj OO) y2>/ /JfcuJ ^Ofi»? Jb^VQXI ^p/ /JjJOfQ^J 

jfc^voAj-s ^ja/ l*jaj \f>h ^° •*J J -k^ 3QS voijoo ^\. gpDi 

.^pJkcqsoLojujL Jjtoi *Sjj /JfcouLt^ Jfcoc^Lj ^cviofco ^ju^j 

Ceterum cf. Grammatica mea syriaca p. 90. 

Nec tamen ita sibi satisfecisse videbantur doctores, quum 
quatuor hisce signis formam orationis et compositionem distinxissent, 
verum discipulorum inscitiae subvenientes non logicam tantum 



1) Infra videbimus antiquioris usus vestigia exstare in sehimA, et pasoqa 
sg'ila, quum haec fiearj in libris manuscriptis sit aliquoties servata, quae jam a 
pasoqa non potest distingui. 

5* 



Digitized by 



Google 



- 68 - 

partitionem, sed etiam rhetoricam recitandi rationem, Graecis vno- 
xptGiv dictam, docendam esse putabant. Accentibus logicis (se- 
wftjya sive zauga, ta^itayi,, Sellaya, pasoqa) alios addiderunt, quos 
accentus rhetoricos liceat dicere. Jam quum primum Josephum 
Huzitam accentus numero quidem novem in sacros libros imposuisse 
sciamus, e quibus tres, zauga scilicet, Sellaya et ta^taya *) accenti- 
bus logicis adnumerandi sunt, patet, ab initio numerum accentuum 
rhetoricorum admodum fuisse restrictum, quorum igitur posteriore 
tempore magnum numerum paullatim doctores (maqrejane) auxerunt. 
Accentus rhetorici, qui a Josepho adhibiti sunt numero 
sunt sex: 

1) m§§ayy§lana, signum interrogandi. 

2) paqod&, signum jubendi. 

3) Samka, signum pausae minimae. 

4) Sesyana, signum pausae majoris. 

5) .menihan&, signum, quo lector jubetur quasi desperata voce 
recitare 2 ). 

6) hau damgrakkab men tgren zaugin, quem eundem esse censeo, 
qui a Jacobo dicitur ta^sa w§taht&ya me j §ayy§lan&. 

Quibusnam signis, vel quanam punctorum positione usus sit 
Josephus, in loco libri masorethici, quem p. 28 dedimus, disertis 
quidem verbis non docetur; loci tamen auctor, quum dixit, ac- 
centus samke, Sesyane etc, qui in sacra scriptura insint, a Josepho 
esse certo quodam consilio appictos, satis perspicue indicavit, 
Josephi signa eadem fuisse, quae posterioribus doctoribus usitata 
erant, signa igitur eadem, quae etiam nunc habemus. Itaque 

1 — 2) signum me&ayyelana et paqoda fuit punctum supra vocem, 
qua interrogatur aut jubetur: \i2uf quomodo? ^j vade. 

3) signum samka fuit punctum infra ultimam vocis litteram, 
post quam pausa est necessaria ji^Jz* » ;y >V jfcsjj justi, habitant 
terram. 



1) De pasoqa apud Josephum nihil traditur. Cf. locum p. 28. Novem 
accentus disertis verbis enumerantur, inter quos non est pasoqa, quod tamen 
neglexisse Josephus nullo modo censendus est. Itaque si pasoqa respicimus, 
novem illis accentibus addendum est, quo facto decem habemus. 

2) Hic accentus in systemate a Jacobo Edesseno adhibito non exstat, sed 
idem esse videtur qui a Jacobo J^ ^ t v> dicitur. De natura hujus accentus 
dubium esse non potest, Johannes enim Bar ZuSbi in codice Mus. Britt. Ad. 
25876 fol. 164 haec docet: JOJ JlOJuOJJX>0 J+^QD -*v^O> ^X )\ r -TY^ 

Jo*JSJJ oyo/ ,J. i( 1yj\ .«**)•*> qioj .u6) ^/ -^t^ ^Aocd 
.Jaai^ U-s^» Jkwo o^jqAs fcok* \&ul ^j.pv ^*~j I^° 



Digitized by 



Google 



- 69 - 

4) Sesyana est punctum supra vocem, quam sequitur pausa 
major, uti in hoc exemplo ^ofcujo JoJd Jjjf ^o ^ yf JttCU 00}-2 
. >ofco/w3. 

5) Signum mgni^ana in nota secunda paginae praecedentis 
exstat, similem formam et usum habet menabta. 

6) Accentus e duobus zaugin compositus formam nomine de- 
scribit. Si re vera idem est, qui a Jacobo dicitur ta^sa w§tahtaya 
me§ayy§lana haec est ejus forma .^o^jjj. JJ -g«>\ * »W W > ^J 118 vero 
usus est, ut simul opprobrium et interrogationem indicet. Signum 
objurgandi potest dici. 

Reliqui accentus rhetorici sunt recentiores, quod eo magis 
probabile videtur, quo melius intellegimus , Josephi accentibus 
integrum proponi systema. Habet enim praeter accentus logicos 
signa pausae minoris et majoris, denique signa et interrogandi et 
jubendi et plangendi et objurgandi. Haec vero signa sufnciunt ad 
indicandas maxime varias animi affectiones, et ii qui accentuum 
numerum auxerunt, systematis simplicitatem turbaverunt, et per- 
multis suis signis recitationis elegantiam non melius inculcaverunt. 
Nimius enim est accentuum numerus et maxime perplexus eorum 
usus *). 

Josephi igitur systema quum a recentiore tum ab antiquiore 
diversum, elegantissimum videtur, quod aeque abest a nimia sig- 
norum copia recentiorum quam a jejunitate antiquiorum, quorum 
partiendi rationem omni modo superat. Antiquiores enim nihil 
fecerunt nisi membra avvorsXfj orationis et protasin ab apodosi 
separaverunt, nullo modo indicantes, quaenam ratio intercedat inter 
ipsa membra protaseos et apodoseos, Josephi vero systema hac in 
re punctum tulit, quod relationes periodi internas punctis suis 
declarat et ita legentibus orationis dispositionem dilucidat. 

Gravissimum vero secundum hoc Syrorum systema esse ad 
perspiciendam ultimam veteris testamenti recensionem, qua vocales 
et accentus addebantur, persuasissimum mihi est. 

Usus accentuum hebraeorum primarius est logicus. Accentus 
rhetorici apud Hebraeos nullum est vestigium, nullae enim apud 
eos sunt notae jubendi, plangendi, interrogandi , al. 2 ). Quodsi 



1) Quae de accentuum forma diximus e commentatione illustrissimi Phil- 
lips, cui iuscripsit Syrian accents (Journal of Philology vol. IX) desumpta sunt. 

2) Tamen in seligendis accentibus musicis etiam rhetoricae indolis orationis 
rationem habitam esse docet auctor libri Manuel du lecteur, quum scribat: 

irapn ib-m pio^cn nb» "»cb [owfin no] nt nno qbnmio "TODfin 
ik n^nn mvnK i« nwnp m-rnN iri id-» in tido *pn con « 
*wo n^n-» rmaarin -obi ■nmKJtin mm im$ iDb ny^^n nrm» 

13^ D^b^TDWm TO Journ. as. 1870 Vol. XVI p. 415.. 



Digitized by 



Google 



- 70 - 

accentuum usus musicus est, quo unicuique accentui certus sono- 
rum ordo tribuitur, hoc secundarium est, pendet enim sonorum 
compositio de valore accentus logico, neque vice versa usus 
logicus de pulchritudine compositionis sonorum. 

Neque tamen impedit indoles logica totius accentuum systematis, 
quominus etiam euphomiae in cantillando habeatur ratio., imo 
leges haud paucae ponendorum accentuum explicari non possunt, 
quin concedamus, doctores Hebraeorum in seligendis accentibus, 
ubi varii adhiberi potuissent, eos posuisse, quorum melodia suavior 
videretur. Verum hoc cadit in accentus minores, majorum et 
locus et usus est firmus et sibi constans. 

Quae res exemplis videtur illustranda : Accentum Zaqef qa^on 
praecedit Pa§t», Pa&$am praecedit Mahpach, e. gr. Gen. 35, 1 
npy-bN ^ttb» I736c;i. Ubi vero vox, cui competit PaS^a est 
paroxytonos, non PaS^a ponitur sed Jetib e. gr. Gen. 1, 12 ato 
yiT 3^Ttt. Deinde si inter PaSfa et Mahpach non intercedit una 
certe vocalis, etiamsi nihil est nisi Pa#a^ furtivum, verum si syl- 
laba accentu Mahpach notanda, nulla alia intercedente, ante vocem 
PaSta ornatam posita est, non Mahpach ponitur sed Mercha. Itaque 
scribitur quidem rnrpb an "ina* amn Levii 23, 41, y-u y^rn 
inrwb, sed^ ubi non intercedit syllaba, scribitur ittn ttn^n Gen. 
1, 12 et ttn ^b l^tt Num. 23, 1. Qua in re id imprimis no- 
tandum est, quod etiam Pa#ah furtivum in censum vocatur, hoc 
enim artificiosae lectionis, qua euphoniae musicae maxima habetur 
ratio, indicium est certissimum. 

Accentum Tebir, si duae syllabae intercedunt aut syllaba cum 
Metheg aut cum Pesiq, praecedit Darga. Gen. 6, 19 bs» tr», 
Iob 1, 1 -iti*n Dn, Levit. 19, 5 irpm ^i, Jos. 24, 32 35*1 r»p. 
Si vero una tantum intercedit syllaba aut nulla, non Darga ad- 
hibetur sed Mercha: Exod. 12, 12 D^attt ■*■&«, Num. 19, 6 

Tales leges qui sibi imponunt, non rationes logicas solum 
respicere , verum etiam animum ad euphoniam adtendere patet, 
quod etiam in posteriore Syrorum systemate factum esse videbimus. 
Simul vero nemo dubitabit, quin intricata haec de accentibus po- 
nendis doctrina tempore procedente paullatim exculta sit, ita ut 
etiam hoc systemagradatim ad eam perfectionem perductum esse 
censeamus, qua discentium aniini hodie vexantur. Jam si quaeritur, 
quaenam fuerint initia accentuum hebraeorum, haud aliud statui 



1) Exempla desumpta sunt ex libro Derenbourgi Manuel de lecteur Journ. 
as. 1870 XVI p. 402 et ex Wolfeohnii (3NT "p) libro n» ■pfcb Tttbn 
Wien 1830 fol. 194. Accuratiora praebet Ben Ascher in Dikduke ha teamim 
ed. Baer et Strack Lipsiae 1879 p. 20. Quodsi in textu, de numero syllabarum 
egimus, quas nomen conveniens apud Semitas non habere p. 56 diximus, me- 
moriae dignum est Jehudam Chajjug non syllabus sed ' litteras numerare. Cf. 
Ewald-Dukes Beitrage III p. 194. 



Digitized by 



Google 



- 71 - 

potest, nisi processisse totam rem ex accurata membrorum distri- 
butione adhibitis accentibus maximis, quos imperatores et reges 
Bohlium secuti vocare consueverunt 2 ). Ubi vero hodie quatuor 
reges enumerant, Zaqef, Rebia, Segol et Tiphl?a, ex nomine et 
natura signorum effici posse mihi videtur, Segol et , pphfc a serius 
esse addita, antiquos et primarios accentus vero esse Zaqef et 
Rebia. Ita si in ipso systemate masorethico tempora distinguuntur, 
quod uno tempore exortum esse non potest, reconditam accentuum 
historiam aliqua lace illustrari putamus *). 

Primario8 vero hos accentus cum syriacis in rebus gravissimis 
convenire nullo modo potest negari. Accedit his Ittnahta, quod 
respondet syriaco ta^itaya et Soph pasuq (non Silluq 8 )) Syrorum 
pasoqae et nomine et re aequale. In eo tamen Hebraei -a con- 
suetudine Syrorum consulto recesserunt, quod punctum simplex 
superius, quod Syris Sellaya, Hebraeis Rebia dicitur, non in apodosi 
posuerunt, sed ad indicandas partitiones minores aeque in protasi 
atque apodosi adhibuerunt, majora vero membra in utraque duobus 
punctis distinguerunt, quae a Syris Sgwaya sive zauga, ab Hebraeis 
vero Zaqef appellantur. Syrorum accurata distinctio apodoseos et 
protaseos eo facilius ab Hebraeis potuit neglegi, quia enunciata 
plerumque simplicia neque intricata ratione composita sunt. Sy- 
riacum et antiquissimum hebraicum systema tali modo hoc fuit: 

syr. .-.-.— .__L_L^ 
hebr. • --*-- - — A — - - — 



vel ubi membra accuratiorum postulant distributionem 
• • • • * 

In libris manu scriptis antiquissimis Soph pasuq in summa 
linea solet pingi. Quum exemplum syriacum supra proposuerimus 
sufficit exempla hebraica proponere, quae libris n7a"fc* exceptis 
quaevis veteris testamenti pagina praebet. Itaque legas Genes. 
14, 1: 

tw* "jba b*wi 
^Vb 3Nitt5 rrp* ^ba wia n«i Dno *jb» ama n« ttfenb» wt 
;i*a* vm *ba -jbTai d^ds *jbB id«wi he-jk 



1) Haec nomina antiquis Hebraeorum grammaticis incognita a Bohlio in- 
venta sunt in libro Scrutinium scr. s. ex accentibus. Gesenius Lehrgb. p. 107. 

2) Cf. dissertatio mea Die Tschufutkaleschen Fragmente, eine Studie zur 
Geschichte der Masora in actis quibus inscribitur Verhandlungen des funften 
Internationalen Orientalisten-Congresses Berlin 1882 U, I p. 213. 

3) Nomen et usus, quo cum Soph pasuq conjungitur, probant Silluq non 
esse signum distinguendi sed signum musicum. 



Digitized by 



Google 



— 72 - 

Hisce in exemplis legein fundamentalem videmus, alibi vero 
solum Rebia i. e. Sellaya adhibetur omisso Zaqef e. gr. Gen. 42, 27 : 

fiim iLdd n« kv-i y\\v2 iiwnb NiDOtt nnb -ipta pk inan nncn 

nnnnTSN i» Kin 
Quod cur hoc in loco factum sit, in aprico est, nam verba 
'iJn nnb verum enunciatum non efficiunt, ita ut membrum ccvro- 
reXig orationis non sint; itaque accentus minor adhibitus est. 

Eandem formam habes Deut. 5, 22 b: pn yiaob 13n*3N D^BO"» 0» 
nanm -n* i^nb» mn^ bip et vs. 26 a: m DMb n-^m "jn^ •»» 
D^n bo -mxn bo n« "TOttVi ti« swnb Dhb. Cf. etiam Neh. 9, 35 *). 

Tali modo si Hebraei rationem habent dignitatis et valoris 
membrorum in enunciato, vice versa Syri ad ambitum membrorum 
respiciunt, nam protasis brevissima ab apodosi brevissima non ad- 
hibito ta^taya separatur, verum posito samka, uti docet post 
Jacobum Edessenum nostra Severi editio p. 33 1. 3. 

Quae hic proposuimus sufficere putamus ad probandam non 
similitudinem , sed summam convenientiam systematis hebraei et 
syriaci in fundamentis, in sectione dicimus enunciati per tafctaya 
(hebr. Ittna^ta), et in distributione membrorum per §ewaya (hebr. 
Zaqef) et per Sellaya (hebr. Rebia). Qua in re tamen Hebraei, 
quum hisce fundamentis usi, artificiosum suum systema excolerent, 
rationem quae intercedit inter §§waya et Sellaya ita immutaverunt, 
ut non alterum protasi alterum apodosi inhaereat, sed potius 
alterum ellaya i. e. Rebia adhibitum sit ad dispertiendum membrum 
per Zaqef distinctum. Haec vero omnia ad accentus logicos per- 
tinent, accentuum rhetoricorum enim apud Hebraeos nulla sunt 
vestigia, qui signis suis cantilenam potius indicare student sibi 
semper simillimam et taedii plenam ac veternosam, quam pro- 
nuntiationem commodam et loci naturae convenientem z ). At si 
re vera systematis hebraei initia ad instar systematis syriaci pri- 
mitus fuerunt efficta, fieri potest, ut etiam nunc hic illic accentus 
ex antiquissimo tempore servati exstent, qui ubi hodie cum accen- 
tibus musicis conjuncti sunt, et ipsi quidem musici videntur esse 
et cantilenam indicant, quamvis ab initio signa rhetorica fuerint. 
Ita Iob 21, 18 in versibus 

nYy^sb pro itp 

:nsio vpw ymi 

1) De Rebia semel et bis posito consulendus est Luzzato in Baerii Thorat 
Emeth p. 63. 

2) E. gr. in fine enunciati semper est Silluq i. e. ascensio quaedam vocis, 
quam praecedit aut Mercha aut Tiphha, ita ut duo tantum genera claudendi 
enunciati in libris biblicis occurrant, in quorum infinita repetitione non re- 
spicitur an jubeatur, an interrogetur, an exclamatio locum habeat. Ante ltthnahta 
poni solet Munah aut Tiphha; ita etiam in medio enunciato eadem semper est 
cantilena, quae ratio legendi taediosissima est. 



Digitized by 



Google 



— 73 — 

secundum regulam Rebia et Rebia gerSatum legitur, sensus vero 
enunciati est interrogativus et interrogandi signum Syrorum est 

punctum superius. Sic et Iob 38, 18 in verbis :nbs nJT-ON nSri 
Rebia ger&atum est subdistinctivum silluqi, at sensus enunciati est 
imperativus, Syrorum vero paqoda punctum est superius. Sed 
haec kv nagoStp. 

Fundamenta doctrinae hebraeae de accentibus distinctivis graeea 
et syriaca esse videmus , ex eodem fonte vero et usus accentuum 
conjunctivorum est derivandus. Locum scholiastae supra (p. 64) at- 
tulimus, in quo voces compositae per vrpiv distingui jubentur, a 
qua ratione alius scboliasta recedit, qui vcpiv ponendum dicit 1 in 
vocibus synaloepba conjunctis uti xqyw; 2 in vocibus duabus, 
quibus una sententia exprimitur uti ro|ora Xu)fi7]TrJQ II. 11,385 et 
nvxa noitjTolo II. 18, 608 et nvhiQTao xQaTSQOio H. 13, 415, dyQanr 
alx^Triv. Bekker Anecd. 702. Haec consuetudo apud Syros eo fa- 
cilius recepta est, quo saepius in syriace enarrandis Graecorum 
libris duabus vocibus illis utendum erat, ubi graece vox com- 

posita legebatur. Hasce voces uti navSvvarog — ^o ^J al. 

• 
duobus punctis, quibus garora nomen est, insignire solebant, quorum 
alterum sub ultima littera prioris vocis, alterum sub prima littera 
vocis secundae positum erat. Rem explicat Thomas Diaconus in 
codice Musei Brit. Add. 12, 178 fol. 241 a, qui locus etiam a 
J. P. Martino e codicibus Romanis *) editus est, qui tamen a textu 
Londiniensi admodum recedunt. In libro Londiniensi haec leguntur : 
„(xarora. Quia in lingua graeca vocabula sunt, quae quum in 
linguam syriacam transferuntur non reddi possunt nisi duobus 
membris, uti hae negationes privativae ('apoqpasis m§rimanya#a) 
la !Hd"& (ayivvijTog), la meStahle/^ana (aTQenTog), visum est patribus 
sanctis et interpretibus librorum divinorum, punctum poni sub 
littera ultima membri primi et sub littera prima membri secundi, 
eo consilio ut haec puncta doceant, unum esse membrum in graeco, 
licet in syriaco duo habeantur tf . Conjunctivus hic accentus cui 
garora (trahens) sive mgjiayyedana (uniens) sive zaqora (contexens) 
est nomen, eodem consilio adhiberi quo graecum itpiv, comparato 
scholio Londiniensi cum eo quod ex Bekkeri Anecdotis p. 702 
modo exscripsimus , non potest negari. Itaque apud Graecos et 
Syros signum conjunctivum habemus, quorum exemplum Hebraeorum 
doctores puto secutos esse, qui haecce aliorum initia ad maximam 
perfectionem perduxerunt. Jacobum deinde varios accentus distinxisse 
infra videbimus, ubi de garora et mghayyg^ana erit agendum. 

Causa vero, qua ad hanc conjecturam inducimur, ut de origine 
syriaca accentuum hebraeorum cogitemus haec est, quod quamvis 



I) Jacobi episcopi Edesseni epistola cet. ed. J. P. Martin Paris 1869 p. 12, 
lin. 15, Philiips letter of Mar Jacob p. 74. 82. 



Digitized by 



Google 



— 74 - 

in libris talmudicis versuum (plOfi) quidem fiat (Qiddusim 30 a) 
mentio, tamen libris uti, in quibus versus punctis distinguuntur, 
prohibentur Judaei. Hoc enim in tractatu Sopherim 3, 7 disertis 
verbis dicitur: ,Liber, quem in versus distribuerunt , et in quo 
initia versuum punctis distinxerunt, ne legatur 1 ). Qui haec scripsit 
nomen posteriore tempore tritissimum puncti finalis piOB cpo noi> 
dum cognovit, loquitur enim de initiis versuum O^piOD ^lDN 1 "), 
quae punctis indicabantur. Jam quum ante saeculum sextum ille 
de scribis tractatus compositus esse non possit, in quo collectio 
perfecta librorum talmudicorum commemoratur 2 ) quorum in nu- 
merum ipse non receptus, quibus potius tanquam appendix additus 
est, hoc statuendum videtur, Judaeos sexto saeculo incepisse exem- 
plaria librorum sacrorum privatae lectioni destinata in versus dis- 
pescere et versus punctis insignire, nomina vero posteriora, quibus 
haec puncta appellarentur, nondum habuisse 8 ). Huc accedit, quod 
punctoram extraordinariorum in Lege catalogus Soph. 6, 3 pro- 
ponitur, de reliquis vero signis sive ad vocales sive ad accentus 
referendis altissimum est silentium, quamvis cantillandi consuetudo 
(deinde nggina appellata) commemoretur , ita tamen ut nondum 
totam lectionem cantillando recitatam esse appareat. 

Haud enim alio modo quam de cantillando intellegi potest 
vox ttW3 quae aliquoties occurrit. E. c. 14, 9 legitur: Statim 
intrat Maphtir et prehendit Legem et dicit baniD"> 2£tB, versum 
primum cantillando. Oongregatio quoque deinde ei respondet (scil. 
cantillando) 4 ). Eodem modo 14, 13 habes: Deinde Legem elevans 
dicit : Unus est Deus noster etc, donec incipit cantillando et dicit : 
Jhvh est Deus, Jhvh est nomen ejus. Postea respondet ei con- 

1) Haec sunt verba b« 1310 O^plOD *Wl nplSlDl ipODlD 1DO 

na Nip"» 

2) Soph. 15, 6 0'lDH fn ^nT» HilDttb yi *nn Obl*b ,semper Mischnam 
magis sectare quam Talmudica etc. Ib. 15, 7: Scriptura comparanda est aquae, 
Mischna vino, Talraudica (0'tt2n) condimentis rel. Imo Amoraei a Tanaitis 
distinguuntur 13, 10. 

3) Quae res eo magis mirabilis est, quia versus numeraverunt. Voces 
enim et litteras facilius erat numerare quam versus nondum punctis distinctos. 
Medium legis versum non Levit. 8, 8, quem Masora parva profert, «ed Levit. 
8, 15 esse, tractatus Sopherim tradit, in quo 9, 3 vox ttniD^I medium versum 

incipere docetur. Hoc ttntt^l punctum habet Levit. 8, 15, quod hodie Rebia 
esse videtur. Sed quaeritur an sit punctum antiquum, quo versus medius in- 
signitus erat. Ben Ascher Levit. 8, 8 medium versum dicit, nulla ratione habita 
tractatus Sopherim. Cf. Baer-Strack Dikduke hateamim. Lips. 1879 p. 56. 
Derenbourg Journ. as. 1870 Vol. XVI p. 535. Strack Stud. u. Kritiken 1875 
II p. 747. 

4) Verba sunt: am» 1731N1 minft DM TfilNT TBBttrt 0503 1^72 

n^nN in« yy& uyn rjNi nw^ iiwnn pnoc b^n^ 



Digitized by 



Google 



- 75 — 

gregatio etc. l ). Sic et psalmi quibus Hallel nomen est (Ps. 113. 
114. 116 — 118) in festo Hanukka non canuntur sed cantillando 
recitari debent, nw*» ^mnpb *\nlt Soph. 20, 9 2 ). 

Quae praecedunt si quis reputaverit, nobiscum ad eam senten- 
tiam adducetur ut statuat: 

1) Constat saeculo p. Chr. sexto, quo Gemara babylonica ad 
finem perducta est, cujus in tractatu Sopherim saepe fit mentio, 
scribas incepisse singulos versus punctis distinguere, quod tamen, 
ne in libris publicae lectioni destinatis fieret, vetitum est. 

2) Constat initia accentuum distinctivorum , imprimis usum 
puncti gemini superioris (Zaqef = Sewayya) convenire cum Syrorum 
ratione interpungendi , ea, quae a Josepho Huzita aut inventa aut 
certe adhibita est exeunte saeculo quinto vel ineunte sexto. 

3) Constat tempore, quo tractatus Sopherim compositus est, 
artem cantillandi notam quidem, sed neque in tota lectione ad- 
hibitam neque punctis indicatam fuisse, de quibus in tractatu leges 
de scribendis libris sacris tradente altissimum silentium. 

4) Constat Syros etiam accentum conjunctivum , garora, ad- 
hibuisse, quo arctissimum duarum vocum nexum designare stu- 
debant. 

5) Constat Hebraeos in seligendis accentibus conjunctivis 
euphoniam cantillandi respexisse. 

Ex his omnibus vero sequitur, Hebraeos Syrorum in scholis 
usum accentuum videntes artem syriacam esse imitatos, ita quidem 
ut signa distinctionis primaria inde desumpta aliquantum immu- 
taverint et auxerint, signa vero conjunctionis apud Syros neglecta, 
qui uno tantum utebantur 3 ), ad hujus normam ipsi invenerint et 
suae legendi consuetudini a patribus acceptae accommodaverint 4 ). 
Quod ante saeculum sextum factum esse non potest, quia non 



1) Soph. 14, 13 'w nrnba nna wmi srnnn n« n*»Mo dVik 
yw Tnron 173« ann 'n D^nban Nin 'n wiki rrnws Vwna nsn 

J w wn -lna 

2) Ita vocem n73"W de cantUlaudo adhibitam vides in Manuel du lecteur 
Jonrn. as. 1870 Vol. XVI p. 415: »•»« ^bTOW •*& ymO Nin ^T 

nasa •pj wtot on yn fm na*w yin (mxptim) pn. ib. p-. 383 

legitnr Tl& SWW yiJPS ib «■* n^lffB TH *YD bs. Ib. 416 1. 2 sq. 
Cnm cantillando conjunctus est certus manus et digitorum motus ttDDff, et nomina 
accentuum a sono et motu sunt desumta. Ib. 398 1. 9. Hinc Zaqef est elatio 
vocis, quOd nomen pro sewayya sive zauga introductum est, quo forma signi 
non sonus describitur. 

3) £x hoc uno garora deinde quatuor signa conjunctiva sunt formata, 
1 mflhayye^ana, 2 suhlay mgh., 3 garora, 4 suhlajp garora. 

4) Ita statuendum est, quia consuetudo cantillandi, i. e. recitationis orna- 
tioris, certis phrasibus musicis instructae (= J^_J\J>) necessario antiquior est, 
quam studium describendi hanc cantillationem adpictis in libris punctis. 



Digitized by 



Google 



— 76 — 

antiquius Syrorum systema, quo unum punctum adhibebatur, sunt 
imitati verum recentius a Josepho Huzita introductum, in quo 
Sgwayya sive Zauga erat receptum. 

Ab altera parte vero ultra saeculum septimum medium non 
potest descendi, illo enim tempore Syri systema suum immutaverunt, 
quod eam ob causam statuendum est, quia Jacobus Edessenus 
uti grammaticae conditor ita et accentuum ponendorum fuit ma- 
gister, cujus praecepta magna posteriorum doctorum turba est secuta. 
Quae enim a Thoma Diacono primum latae apud Barhebraeum et 
Severum de accentibus proponuntur leges, a Jacobo excultae certe 
et commendatae sunt, quod Severus noster p. 37 1. 7 disertis verbis 
tradidit. Quodsi igitnr Hebraei. Syros sunt secuti neque vero 
Thomae et Jacobi systema sed aliud illud antiquius sunt imitati, ita 
statuendum videtur, ut primum ponendorum signorum accentuum 
initium post Josephum et ante Jacobum factum esse censeamus. 

Jam quum inter accentus et vocalium signa apud Hebraeos 
ea intercedat ratio, ut vocales in pausa productae nonnisi propter 
accentum pausalem producantur, hoc memoria dignum est, interdum 
esse discrimen inter vocales, quae legi deberent, si accentuum 
ratio habetur, et inter eas, quas signis indicatas invenimus, Ex. c. 
Athnati et Soph Pasuq pausam efnciunt et vocalem longam postu- 
lant, nihilo minus vero vocalis brevis servatur uti Gen. 3, 6 tbDfim 
et bjDNm et Jes. 16, 10: ^nj3AZ)nr?. Vice versa Zaqef, Segolta, Rebia 
et Tarlja pausam non efficiunt et vocalis naturam non afficiunt, 
attamen haud raro vocalis longa cum Zaqef reperitur, ex. c. Gen. 
12, 5 ittb^, 24, 19 amDK, et cum Segolta Levit. 2, 13 nbon, et 
cum Rebia Levit. 17, 4 l»nb"s Ezech. 22, 25 nb£>8, et cum Tarfca 
Hos. 4, 17 D^dk. Unde concludendum videtur non uno tempore 
vocales et accentus esse additos, sed primum appictos esse accentus 
distinctivos maximos, deinde vocales secundum traditionem, quibus 
deinde apposita sunt signa minora accentuum, a quorum melodia 
vocales antea positae aliquantulum recedunt. Id enim nemo a se 
impetrabit, ut uno tempore tantum opus, quantum fuit appositio 
vocalium et accentuum, inceptum et ad finem perductum esse credat. 
Aetates potius distinguendae erunt, quarum tres fuisse censeo, 
antiquam, qua versus punctis maximis Soph pasuq, Ittnahta^, Zaqef, 
Rebia, distinguebantur, quorum usus in tractatu Sopberim vetatur, 
mediam, qua vocales addebantur, recentem, qua accentus minores 
cantilenam indicantes ] ) vocalibus accesserunt, quibuscum non semper 
ad amussim conveniunt. De minimis hisce signis inter veteres 
doctores non semper constat. Totum opus saeculo sexto in- 



1) Notandum est in fine versiculorum duplex esse signum, Soph pasuq, 
quo versus logiee distinguitur, Silluq, quo vocis modulatio praescribitur , ea ut 
tonum et dimidinm ascendat (Ab a = la ascendit ad c = ut). Soph pasuq 
signis antiquis, Siiluq signis musicis recentioribus adnumerandum est. 



Digitized by 



Google 



— 77 — 

choatum , saeculo septimo medio ad finem erat perductum 2 ) , eo 
ipso tempore, quo apud Syros novum systema introduci videmus, 
quod Jacobi Edesseni studio esse excultum et commendatum vero 
est simile. Jam igitur id agendum est, ut statuamus, quid Jacobus 
veteri systemati adjecerit, quid mutaverit. 

Praeter punctum finale, pasoqa, Josephus Huzita adhibuit 
accentus logicos : 1 zauga, 2 tahtaya, 3 Sellaya, et accentus rhetoricos : 
4 mgSayyglana, 5 paqoda, 6 samka, 7 Sesyana, 8 mgnihana, 9 hau 
damerakkab men ter£n zaugin. Quem ultimum eundem fuisse con- 
jecimus, quem Jacobus dhrit t§#sa wfta^taya mgSayyglana, ita ut 
nomen a Jacobo usitatum rhetoricum accentus hujus sensum, 
Josephi vero nomen formam scribendi indicaret. 

Cum hisce duobus accentuum generibus quum comparamus 
eos, quos Jacobi Edesseni esse Severus p. 31 perhibet, statim 
apparet principium ponendorum accentuum logicorum immutatum 
esse servatum, quibus accedunt accentus rhetorici aliqui novi. Deinde 
vero magnam partem accentuum propositorum compositam esse ex 
accentibus duobus videmus, ita ut catalogus ille non accentus 
simplices enumeret, verum etiam eorum inter sese conjunctionem 
exemplis illustret. Compositorum illorum accentuum nullam esse 
rationem habendam facile intellegitur , ubi naturam et historiam 
totius systematis perspeximus, quod Jacobus excoluit. Videamus 
igitttr quid ab eo innovatum sit. 

Atque hac in caussa cernitur numerum accentuum logicorum 
primariorum ab eo esse duplicatum additis iis quos eorum «A- 
Xolaaeig sive vicarios appellavit. Itaque simplicibus accentibus 
sewayya (sive zauga) Sellaya, talitaya, adjecit suhlaqp Sgwayya, Suljlaqp 
3ellay&, suhlaqp tajjtaya. Yicariorum signa eadem esse quae ac- 
centuum primariorum ill. Georgius Phillips docuit, id vero inter 
eos est discrimen, ut vicarii pausam paullo longiorem 
postulent quam accentus primarii. Exempla a Georgio 
Phillips proposita eadem sunt, quae apud Severum p. 34 leguntur, 
itaque Suljlay Sewayya est in enunciato ; )o \\ ^oj ) y^*_^ Genes. 
6, 4, Suhlarjp tahtaya in 4%AA# / ^oJjl Act. 9, 17, Suyaqp Sellaya in 
• LIl/ -o*>V joofl. jo^-** ^ *> Jac. 1, 2, quos locos qui accurate 

perpenderit, aptum judicabit, locis accentibus indicatis paullulum 
subsistere in recitando, ita enim orationis naturae convenit. Ele- 
gantius igitur et majorem in modum recitandi venustatis habita 
ratione lectores ecclesiasticos instituit Jacobus hac in caussa, nihil 
tamen in signis ipsis mutavit. Accentus primarii et vicarii iidem 



1) Quod caussis satis gravibus eftecisse mihi videor in dissertatione cui 
inscripsi: Die Tschufutkaleschen Fragmente. Eine Studie zur Geschichte der 
Masora, quae inserta est actis Congressus Oriental. Berolinensis 1882 p. 188. 



Digitized by 



Google 



- 78 - 

sunt, ubi loci natura longiorem postulat pausam, accentum nomine 
vicarii appellavit. 

Etiam in reliquis accentibus, quos rhetoricos diximus, non 
tam leges novas proposuit quam usum excoluit, variasque eorum 
usurpationes variis distinxit nominibus. Qui vero supra p. 68 rhe- 
torici a nobis dicti sunt accentus non ejusdem omnes sunt notae, 
duo potius rhetoricorum genera videntur constituenda. Nam signa 
jubendi, interrogandi , desperata voce recitandi, objurgandi alius 
generis sunt ac signa, quae pausam indicant sive majorem sive 
minorem. Haec igitur signa dirimenda sunt in classes duas; 
alteram efficiunt signa mimetica, quae jubent voce quasi imitari 
animi motus, veluti voce plangente animi dolor exprimitur, — alteram 
efficiunt signa, quae docent, quantum temporis inter singula orationis 
membra debeat intercedere , ut lectio pulchra sit et argumento 
conveniens, quae temporalia liceat dicere. Qua in re doctrinae 
graecae apud Syros habemus vestigia, quum jam Dionysius Thrax 
docuerit: avayvwGxkov Se xa&* Ijioxqigiv, xard ngoaqpdiav, 
xaxd diaGTokrfv. Signa mimetica pertinent ad vnoxgioiv, quemad- 
modum schoHasta (Bekker Anecd. II, 744, 10) vocem xa(F vno- 
xqvgvv explicat xaxd /nifi?]6cv tciv ngoGcinwv ; signa temporalia 
pertinent ad diaoroXrjv y quae vox vario modo a scholiastis ex- 
plicatur, ita tamen ut omnia eo redeant, ut xaxa GTvyftrjV sive 
xatd %mqw5ii6v twv Siavovaiv recitandum sit *). 

Hae igitur mimeticorum et temporalium signorum classes, 
quae jam in Josephi Huzitae novem accentibus cernuntur, etiam 
apud Jacobum sunt servatae, quamvis in catalogis accentuum, quos 
hodie legimus, omnia sint confusa et valde perplexa. Quam 
confusionem ita facillime expeditum iri censeo, ut non a nominibus 
accentuum sed ab ipsis signis proficiscatur disquisitio. Primo loco 
agimus de accentibus mimeticis, non tam quia apud Dionysium 
lectio xa& f vnoxQVGiv primo loco ponitur, quam quod eorum ratio 
simplicissiraa est et admodum perspicua. Tota res secundum 
positionem et numerum punctorum facillime distribuitur , quam 
secundum Georgii Phillips dissertationem exhibeo, cui inscripsit 
Syrian Accents in diario anglico Journal of Philology Vol. IX. 

I. Itaque unum punctum super primam vocislitteram 
ponitur, quod est: 

1) signum jubendi, paqoda e. gr. ^) vade ! 

2) signum interrogandi, mgSayyglana e. gr. qtl»/ ubi? 

3) signum laudandi, yohe/? px/i& e. gr. ^ojcooi Benedictus sit ! 

1) Hoc loco tertiae recitandi legis xara nQOOcpSiav usus est nullus. 
IlQOOcpBia enim referenda est ad rovove, %qovov^ nvivfiata et 7td#Tj, itaque 
ad singula pertinet vocabula, neque ad membra orationis perpetuae. Distributio 
membrorum per puncta indicata nonnisi sensu latiore ad %qovov referri p. 63 
diximus. Dionysius Thrax ed. Uhlig p. 107. 



Digitized by 



Google 



- 79 - 

4) signum vocandi, qaroya e. gr. f yi\ ^^ O«J0 vocate mihi 
Nathanem ! 

5) signum monstrandi, me^awwejana e. gr. jojJS^? Ofc»/ jof 
En agnum Dei! 

II. Punctum unum subscribitur litterae primae vocis, quod est: 

6) signum admirationis, me#dammerana e. gr. j t^ ^ / 

7) signum desperandi, menahta e. gr. ^ojo **-»/ J^Jo h*>/ ^J 

8) signum repentinae immutationis sententiae mf/Sattglana *) 

III. Duo puncta primae voci imponuntur, quod est: 

9) signum objurgandi, ta^sa e. gr. ^^jofea J/. 

IV. Duo puncta post ultimam phrasis vocem obli- 
que ponuntur 2 ), quod est signum: 

10) recitationis flebilis, mg/Sakkejana e. gr. .^A. ^O 

V. Ununi punctum primae voci imponitur, duo 
post ultimam vocem oblique ponuntur, quod est signum : 

11) precandi me^sallej&na e. gr. .Jy© ^°*&~ **JL 

12) persuadendi, mgpisana e. gr. •J->v» -j**> Jjjj^i. 

Mimeticorum accentuum quis est quin videat simplicissimam 
esse naturam perspicuamque condicionem? Punctum superpositum 
est signum jubendi, interrogandi, laudandi, vocandi, monstrandi, et 
quod addere conamur, similium affectionem, quas elata paullulum 
voce exprimendas esse patet. Quibus est cognatum signum ob- 
jurgandi, ta/sa, quod constat duobus punctis voci primae impositis. 

Ab altera parte punctum infra primum phrasis vocabulum 
positum voce paullulum remissa jubet lectorem recitare, quod con- 
venit sententiis admirandi, desperandi, et rebus, quae quasi kv 
nagoSq) proponuntur et accentu mg/Jattelana designantur. 

Accedit signum flebilis recitationis , duobus constans punctis 
in fine infra positis. Quod conjunctum cum signo jubendi vel vocandi 
id efficit signum, quo phrases precativae et ad persuadendum com- 
positae distinguuntur , quum in precationibus aeque atque in sen- 



1) Phillips: It denotes a sudden change of the subject. Exemplum exstat 
in Ep. ad Romanos 3, 4 JV*«JI JOJ^. V*^ ^OfOk*/ Plura de hoc accentu 
infra dicenda sunt. 

2) Alii tria punctu appingunt ita • w\ **0. 



Digitized by 



Google 



- 80 - 

tentiis, quibus persuadere studemus audienti, simul aliquid insit 
quo jubemus et quo flebili voce conquerimur. v 

Totum hoc accentuum mimeticorum systema confectum est 
ex initiis iis, quae apud Josephum Huzitam supra invenimus. 

Temporales accentus apud Josephum sunt duo, samka et 
Sesyana, signa pausae minoris et majoris, cf. p. 68, quod monendum 
videtur, antequam Jacobi accentus temporales secundum positionem 
et numerum punctorum exhibemus. Habet enim Jacobus 

I. Punctum unum vocabulo superscriptum, quod 
appellatur : 

1) garor& i. e. attrahens e. gr. jLojB J»op J*OMO, quo 

conjunguntur membra singula disjuncta, et quod cum mgljayye^ana 
ad accentus conjunctivos referendum esse infra intellegetur. 

H. Punctum desuper inter duo vocabula positum, 
quod est: 

2) Suhlacjp garora, vicarius attrahentis e. gr. *J~?*o *|20<L 
et quod adhibetur, ubi inter singula membra intercedit o copula- 
tivum. Hic quoque accentus est conjunctivus. 

3) Sesyana, oppositio e. gr. ^^ ^k-jjo \*^Jr> J-»Jj ^$-Xjl 

4) zauSa, motus e. gr. *JL2lCOO *JJov^O, qui dimidiam vim 
(longitudinem) accentus Sellaya habere perhibetur. 

HI. Punctum unum in ipsa linea positum, quod 
dicitur : 

5) §§tima, simplex e. gr. .ppoj^fc^^ ^O } h\ *> *> 7 quod 

punctum interdum in fine sententiae ponitur, ut in exemplo allato 
Joel 2, 16, quo facto a pasoqa distingui non potest. 

6) Suhlaejp mghayygcJana i. e. vicarius accentus conjungentis, 
quem accentum conjunctivum esse infra videbimus. Exemplum 

est Jbu. JJj ^ojo >Jhuo ^'jpo 

IV. Punctum infra lineam ponitur, quod est: 

7) samka, fulcrum e. gr. ^;ovNx> J^llo J\*Js ^pte. J^M?) 



8) suljlaejp samka, vicarius fulcri e. gr. ,[*'_«. JJo •JLgl20 JJ. 

• • 

Pausam indicat longiorem quam samka, verum non tam longam 
quam taljtaya, ita ut medium locum habeat inter samka el tahtaya 

V. Accedunt accentus duobus punctis constantes, quae 
ponuntur supra lineam vel in linea. 

9) rahta <Je,la paseq, currens neque dirimeus e. gr. ^q-mJJLJL JJ 



Digitized by 



Google 



- 81 — 

>oi*;JJl jjj **mJ1/ «*» ^Jk **•, quo in exemplo cernitur accentus 
indicans pausam minimam, qua singula membra non separantur, 
quae separari non possunt. 

10) rahta Jgpaseq, currens qui dirimit, e. gr. ^^o .g*>\ JJ 

Qui praeterea huc referendi videntur accentus, 11 mgtayye,- 
<Jana, 12 qauma, 13 mghappej^ana infra p. 83 sq. tractabuntur. 

Haec puncta supra lineam, in linea et infra lineam posita, 
quibus varia pausarum longitudo definitur, ita composita esse ut 
in iis usus accentum samka et Sesyana, quos adhibuit Josephus 
Huzita, magis excultus et subtilius distinctus sit, vero simile est, 
quum eandum rationem intercedere viderimus inter accentus mi- 
meticos Josephi et Jacobi. Itaque in eam sententiam deducimur, 
ut censeamus, Jacobum antiquam samkae formam distinxisse in 
samka simplex et in Su^laqp samka, eodemque modo pro Sesyana 
antiquo duo introduxisse nomina Sesyana et zauSa. Sed garora et 
Suhlaqp garora alius generis sunt accentus. Quam rem ut accu- 
ratius perspiciamus , necessarium est inquirere, quid sibi velit ap- 
pellatio Suljlaqp, et quid valeat Suhlaya ad definiendam pausae 
longitudinem. Atque hac in causa monendum est, quod supra 
diximus, accentus suhlaqpa dictos paulo longiorem postulare pausam, 
quam accentus simplices. Hoc docuit Barhebraeus, qui dicit, suhlaqp 
Sellaya ab Sellaya distingui longitudine soni, et sic Su^laqp taljtaya 
a ta^taya, suhlaqp Sgwayya a Sewayya. Cf. Phillips Letter of Mar 
Jac. 46, 57 — 59. Idemque cadit in Suhla^/ samka et samka, Samka 
enim dimidiam pausam accentus tahtaya aequiparat, suhlaqp samka 
longior est quam samka, verum non ad longitudinem accentus 
tahtaya accedit *). Haec igitur horum accentuum est ratio, ut 
puncto inter duas voces sub linea posito exprimatur pausa magna, 
puncto sub ipsa voce posito pausa parva, et ita quidem 

1) pausa maxima = Suhlaqp tahtaya. 

2) pausa magna = ta^taya. 

3) pausa minor = sufcla()p samka. 

4) pausa minima = samka. 

Quattuor tali modo pausarum genera distinguuntur secundum 
longitudinem , ubi Josephus Huzita duo tantura distinxit, tahtaya 
et samka, ita ut Jacobum artem recitandi accuratius excoluisse 
facili negotio intellegatur. At hoc non proprio Marte ita egit, 
verum homo, qui alibi Graecorum pedisequum sese probavit, et 
hac in re Graecum magistrum imitatus est. Friedlaenderum au- 
diamus haec de Nicanore disserentem : „tempora singulis distinctioni- 



1) Phillips in Journal of Philology Vol. IX de samka dicit: In sound it 
equals half of tahtaya . . . suhlagn samka is distinguished from samka hy the 
extension of tho sound, bnt it is not as tahtaya double of the sorind. 
Abhandl. d. DMG. IX. 2. 6 



Digitized by 



Google 



- 82 - 

bus danda ratione proportionis habita ita descripsit Nicanor, ut 
finali quatuor moras tribueret (^ TsXela GTiyfir) SvvaTai T&GOagag 
XQOVOvg aiconijg (B 23) duas tij nQOJTy avw (B 52) unam t\\ 
devTdga avco (B 132). Hinc colligitur vnoTekeiav , quae a finali 
proxima est tres moras valuisse, quod confirmatur scholio corrupto 
in Cram(eri) A(necdotis) Par(isinis) 3, 8 (B 877): kv ttj GWTa^ev 
CtjTovfiev ei 6tixt£ov tni to TtjXo&ev ix Avxir t g Sdv&ov ano 
divrjevTog, vnoTelrjg ydq kGTiv, %tiq TQi%QOVog bvvarai eivai\ 
quod ita emendandum vnoTekeia yaQ haTW tTig TQeig %qovovq 
dvvarai. „ . . . . l YnoaTiy[ir,v unius morae intervallum efficere 
dicitur (© 206)" etc. x ). 

Habemus igitur testimonium uberrimum grammaticos Graecos 
vim punetorura secundum proportionem temporum distinxisse, et 
hanc eorum rationem homo Syrus secutus systema composuit, quo 
minima quaeque definire conatus est. Si samka est duarum mo- 
rarum, Sufcl&qp samka habet tres, taljtaya quatuor, &uhl&(£> tah&ty& 
quinque. Graecus relationem definivit, quae intercedit inter TeXeiav 
(pasoqa) vnoTeteiav (quae esset ta^taya) rel. , Syrum ultra pro- 
gressum variam pausarum longitudinem , quae competit talrfcayae, 
Sellayae rel. pro natura loci describere haud poenituit. 

Quae quum ita sint in usu puncti inferioris (samka, tahtaya), 
vix erit dubium, similem exstare rationem inter accentus quae 
puncto superiore designantur, qui sunt quatuor : Suljlaqp Sellaya, 
Sellaya, 3 e s y a n a , zauSa, nam suhlaqp garora et garora huc non 
pertinent. Longitudinem pausae maximam convenire primo, mi- 
nimam ultimo conjicimus, ita ut secundum morarum numerum eos 
posuisse nobis videamur. Qua in re tamen, quod de Nicanore 
monuit Friedlaenderus etiam ad Jacobum pertinere noli neglegere, 
qui non id egisse putandus est, ut haec levissima discrimina ac- 
curatissime observarentur, sed qui eo consilio hos accentus distinxit, 
ut lectorum inscitiae, quantum fieri potest, subveniret. Ceterum 
accentibus Syrorum ut Hebraeorum cantilena (re^na, nggina) com- 
petit, quam nisi quis viva voce cantatam audiverit disci non posse 
Barhebraeus (Oeuvr. gram. ed. Martin p. 247) auctor est, qui paullo 
post de desperata accentuum condicione loquitur 2 ). Idem denique 
solum Syrorum et Graecorum iibros hisce signis musicis ornatos 
esse contendit (11. p. 247), quod admodum mirabile videtur 8 ). 



1) Friedlaender Nicanoris neol lXiaxr t g ariyfifjs reliquiae Regiomontii 
Borussorum 1850 p. 119. 

2) Oeuvr. gram. p. 248 med., Phillips Letter p. 35. 

3) Quod de Graecis libris dixit ad puncta vix poterit referri, quae sunt 
simplicia et rara, itaque ad signa musica pertinere videtur, quorum specimina 
exhibent Christ et Paranikas in Anthologia graeca. Sed quomodo fieri potuit, ut 
filius Hebraei de Hebraeorum cantilena taceat?! Legendumne pro J n KV J+2feQD 
J*«iQGD \_#^0 potius J^V^ V J+S2EQD? Itaque noli hunc locum afferro, quo 



Digitized by 



Google 



- 83 - 

Ex iis quae praecedunt de indole totius operis Jacobi licet ferre 
judicium, ita ut jam de S§hima et de Suhlaqp me,hayy §<?ana, 
qui accentus puncto in linea posito designantur, possimus paucis 
dicere, quae sentiamus. Nihil in libris manuscriptis antiquissimis, 
quos, uti ipse dixit cf. p. 49 conservare neque novis vocalium 
signis introductis perdere Jacobus nitebatur, tam saepe usu venit 
quam punctum in linea, nostro fere commati aequiparandum. Cf. 
p. 64 sq. Hoc punctum a pasoqa systematis novi non potuit distingui, 
et ubi servatum erat in libris ex antiquioribus exemplaribus de- 
scriptis, quibus scribae deinde addiderunt puncta nova distinguendis 
membris destihata, confusio maxima non potuit non oriri. Hinc 
Jacobi de Sglaima praeceptum, quod proprie alienum est a systemate, 
admodum est intricatum, nam quae apud Barhebraeum (Oeuvr. 
gram. I 254, Phill. 50) exstare videtur Jacobi sententia intellegi vix 
potest. Hoc vero inde effici posse nobis persuademus, accentum 
Sghima pro Sellaya, tahtaya et Sgwayya poni, neque propriam habere 
cantilenam, quod facile ex ea ejus ratione explicatur, quam pro- 
posuimus. Phillips recte etiam addit s^ljmia in fine enunciati 
occurrere, ita ut vel pro pasoqa positum sit 1 ), quo facto quae 
de confusa rei ratione diximus amplissimo modo confirmantur. 

Quae de §uhl&y mg^ayyg Jana p. 84 monenda sunt, quum 
de mgljayygdana pendeant, cum iis conjungimus, quae adm§- 
hayy§<^& n & pertinent. Itaque hoc loco de iis accentibus agendum 
est, quae duobus punctis constant, et quidem supra lineam 
positis (rahta dg la paseq), i n 1 i n e a (rahta Jgpaseq) sub linea 
(mehayy§<Jana). Duo puncta in linea posita, rahta dgpaseq membra 
sejungunt, verum ita ut currente quasi voce legenda sint, e contra 
rahta dgla paseq i. e. duo puncta super lineam posita enunciati membra 
non dispescenda sed conjungenda esse docent, quamquam sunt 
membra separata. Itaque cum Sellaya comparari potest hic accentus, 
quum Sellaya quoque membra distinguat apodoseos, quae per se 
spectata una est et membrum perfectum efficit, quod.ad protasin 
accedit. Exemplum hujus raht&e dela paseq est Ep. Jac. 5, 9 

^uyLL JJj "s~*f «~ ^ «~ ^jLL JJ in quo rei ratio in aprico est. 

Porro mgfeayygJana, quo duo vocabula syriaca conjunguntur, 

quae uni graeco respondent, uti jLo^D JJ cc&ccvccrog, |*odoJd JQJt 



confirmetur origo accentuum Jacobi graeca. — Vidi libros syriacos manuscriptos 
notulis musicis graecis instructos, qui in Bibliotheca Dresdensi asservantur. 
Librum aethiopicum notulis musicis instructum Wrightius commemoravit Catal. 
of the Ethiopic Mspts in the British Mus. p. lla. De Arabum notulis musicis 
cf. Kosegarten Liber Cantilenarum p. 39 et Land Recherches sur 1'histoire de 
la gamme arabe in Actes du sixieme Congres des Orientalistes Leide 1885, 
II p. 35. 

1) Phillips Journ. of Philology IX: Its mark is the samo as that of pa- 
soqa, and is sometimes found at the end of a clause. 

6 # 



Digitized by 



Google 



— 84 — 

dfioovaiog, nihil est nisi Graecorum vcpkv, de quo p. 73 egimus. 
Nomen vero mehayygJana antiquitus non in usu erat, in tractatu 
enim de accentibus, qui Thomae Heracleensis esse putatur, hic 
accentus dicitur garora, quo nomine Jacobus alium accentum de- 
signavit, quem supra p. 80 commemoravimus. Quae in illo tractatu 
leguntur addito textu hic repetimus e codice Add. Mus. Brit. 12, 178: 

: v n°h J~9Qod IijiW ♦oj rpcu Ji*2so JUbo k*Jj \vfc x> J'QVs^ 
^gp^coSoS/ ^Ao)? Jjp/ . v o«°>kj Jaojoj ^VL ^o ;££o? J-,sp JJ 
•fco^L/ .Jd;jljo *J» °>\»»k-juo JJo .JA^ JJj ooj «j*/ :Jka20u£o 
NJ&. ^xvrrn ♦*. jpoojj ..PpC^ JSkoj JiAAStooo jjupo JlojoJI 
JLoL/ ^o k-~fcA Jb^/ Jpoo-jo ••J*» t o Jx>jojj JkW Jtot/ ^p 

.J»JO) ^j/ ^VLj J~1QQD JiJtSo ^Jj ^O^JJ .^VLj J»JO)J JfcoJO^JO 

•^OO^J^»/ J-33JQ) ♦** J*JOO JJ/ id est: Garora. Quia in lingua 

graeca vocabula exstant, quae ubi syriace redduntur non nisi dua- 
bus vocibus exprimi potuerunt, sicut hae negationes (aaotpacsiQ) 
privativae, quemadmodum ayivv^TOQ (la iliJa) et dfiSTCCTQSJZTOQ 
(la me&tayg? ana) al. visum est sanctis patribus et librorum di- 
vinorum interpretibus punctum ponere sub litteram ultimam membri 
primi et aliud punctum sub litteram primam membri secundi, quae 
doceant unum effici (duabus vocibus) membrum in Graeco, licet in 
Syriaco sint membra duo *). 

• Nomen garora a Jacobo ad alium accentum translatum est, res 
vero est servata imo exculta, nam praeter simplex mgttayygdana 
habet etiam suhlaqp mg^ayyg^ana p. 80, 6, cujus major est vis, 
quod in omnibus iis accentibus vidimus, qui nomine Suhlaya desig- 
nantur. Itaque Suhlaqp mehayye^ana non dua vocabula sed duo enun- 
ciati membra connectit, verum quum puncto simplice in linea posito 
designetur, uti Sehima et pasoqa, in hoc quoque accentu depre- 
hendere nobis videmur artificium Jacobi, quo punctum simplex 
ex antiquis codicibus servatum variis pro natura loci nominibus 
distinxit. Exemplum propositum est J)j ^OjQ .JIzl^ ^3jpo 
fl«y- 1 Cor. 15, 42, cujus punctum medium Suhlaqp mehayygdana 
dicitur. 

Restant denique accentus qaumaetmghappe^ana, a Severo 
p. 34 omissi, quos Barhebraeus (Oeuvr. gr. I p. 248, 6; 258 ult.) non 



1) Cf. Martin Jacobi epist. p. 12 ubi idem de accentu JiQJDJ dicitur; de 
JlOV^ ibidem sequente summa est confusio. Phillips Letter 82, 74. 



Digitized by 



Google 



— 85 - 

quidem descripsit, verum tamen enumeravit. Quae habet de m§- 
happg^ana p. 258 lin. ult. haec sunt: n M§happ§^ana. Hunc 
accentum, quum a doctore sene celebri Melitenensi vellem audire, 
dixit: Hunc (accentum) neque ipse novi neque a magistris meis 
audivi. Sanctus (Jacobus) forsitan a Graeco eum didicit eumque 
etiam Mgqarqgsaya (al. lect. M§qarq§sana) appellavit. Et forsitan 
propter sonos varios verborum ejus . . . . *) et in regionibus nostris 
etiam a Graecis ignoratur" .... Qauma deinde a pasoqa im- 
proprio (pasoqa Sglla) eo distinguitur, quod insequens membrum 
copula w§ adnexum est, unde nobis opinio oritur qauma quoque 
esse nomen puncti simpHcis quod propter rationem logicam nomine 
speciali distinxit uti Suhlacjp mehayygJana. Ceterura neque Bar- 
hebraeum neque ejus doctorem rem , a Graecis desumptam , intel- 
lexisse quum pateat, videamus num quid simile etiam nunc apud 
Grammaticos Graecos exstet. Hoc loco et Je\K-nv> p. 79, 8 explicatur. 
A. Mghappg^ana est accentus invertens, exemplum quod 
profert Barhebraeus 1. 1. ex Deutr. 32 , 1 desumtum a doctore 
cujus verba recitat non ad mentem Jacobi legi solebat, verum 
ratione aliena a doctrina Jacobi. Doctor itaque Melitenensis (cf. 
Bhbr. 249, 10) ita dispescit periodos, ut primo loco poneret rahta 
dgla paseq, deinde pasoqa §§'ila denique tahtaya hunc in modum: 

.wJ002>J OTtttjtt |^V >^QJtL >^X>Jo "J*ttA, Lo. 

.~V»fco JJ^ *f>l La*jo * r i9^\cu j^o ^ )ocd;j 2 ) 

Habemus post sgmayya 1 rahta <5§la paseq 
post d§qpumy 2 pasoqa se/ila 
post yulqpany 3 tahtaya 
Quid sibi velint puncta reliqua ex iis intellegitur, quod dixit 
de Jacobi ratione legendi. Posuit enim Jacobus 1 mehapp§£ana 
deinde 2<*° suhlay mghappej^ana bgyac? a#wa#a, 3 tio suy. mehap. 
b§ya<? sertona, ita ut omissis accentibus a doctore illo Melitenensi 
lectis haec supersit Jacobi distributio membrorum: 

»~.2P02)? oj;»j2o |^V ^OJtL ^ojo (v)^QJt Lo. 

.~poJ» ]l£ ^/ 1q~jo ^i°>\cu )\§& ^/ *)ocdvj 2 ) 

Punctum post *)OODVJ erit Jacobi Jsuhlaqp mehappej^ana , per 
litteras, et sic post Lo-*J est inserendum Suhl. meh. per lineolam, 
Jacobi denique mehappej^ana post )-*>» debet poni, ubi in editione 



1) Locus corruptus est, excidit aliquid quod Phillips Letter p. 60 non vidit. 

2) Ita edidit Martin; Phillips scripsit «JOQD+J ln versione anglica, in 
editione vero °)OQDVJ . cf. Phillips a letter of Mar Jacob London 1869 p. 60 
et "^ SO. Linea post i.Q**J a me propter nomen JJOJAQD ^O ficta est. 



Digitized by 



Google 



— 86 — 

Barhebraei eam ob caussam omissum est, quia in ejus locum 
rahta dgla paseq est suffectum. 

Haec omnia quid sibi velint explicatur ex doctrina Nicanoris, 
quam Friedlaenderus *) constituit verbis his : Duae sunt vno- 
GTiypial, quarum altera „ponitur in sententiis rectis (iv OQ&aig 
n&Qioboig), rectae autem vocantur, quae ex protasi et apodosi ita 
compositae sunt, ut haec sequatur, illa praecedat*. Periodi tales 
vnoGTiypfj distinguntur. 

Altera est inoGTiyfir), »quae in fine interjectionum ponitur 
continuum sermonem dividentium. Velut II. II 333 

*Aoyuoi 81 uiy f la%ov — ccfiqpi Si vrjsg Gus^SaXiov xovd- 

ftrjGav uugccvtuv vri *A%ai&v — [iv&ov inaivrpavTsg 
voci 'A%aiwv haec distinctio appingitur .... haec inoGTiyfit) 
dvvnoxQiTog a Nicanore vocata est tt . 

B. Haec de altera vnoGTiy^iy dicta, qui confert cum iis, quae 
supra p. 79, 8 de m§/?att§lana diximus, statim intelleget hos accen- 
tus esse eosdem, ac mgbattglana, qui est „accentus abrogans tt , nihil esse 
nisi interpretationem syriacam graeci dwnoxQiTog, quae exprimit, 
inoxQiaiv hoc accentu abrogari. Sed haec hv naQoScp. Fried- 
laender enim p. 76 docet, vnoGTtyfir)v dwnoxQCTOV ibi adhiberi, ubi 
continuationi sermonis medius aliquis sensus intervenit, ita ut inter- 
jectionem membri alicujus indicet. Quibus verbis illustrantur 
exempla accentus lng/Jattglana , quae exstant apud Barhebraeum 

(Oeuvr. gr. I, 260) ita: .Jk\_x> Jooj ~OjoW [) O V> CY»] k*ju;2 

•Jo^ Lo\ JOOJ ^0)oW Jb^O OOJO [Jl\^OV>] Quae hic ante 

me^attglana posita sunt membrum interpositum efficiunt. Et sic 

in alio exemplo : [Ji\fr?tt>] .)oofcOO ^O «W Jj~ JJ [Jd>OCd] Jo£!Sw 

.wAI^Jl/ OOJ wOfCOjj JpQ\3 ^OjOfcwJj OOJ Jp^ J-^~~ Joh. 1,18, 

ubi verba „nemo unquam vidit tt accentu m§/?att§lana tanquam ad- 
ditamentum designantur, quo orationis nexus interrumpitur. Ex 
nostra scribendi ratione tales interjectiones uncinis solent includi. 
Addo exemplum ad Nicanoris mentem illustrandam : 

dXX' ots Sr] q 1 ixavov, 6&i £av&6g MsviXaog 
/SXrjfisvog rjv. — nsoi S'avTov dyrjysQa&' oggoi uqigtoi 
xvxXog\ — 6 b'hv iiiGGoiGi naQiGTaxo iGo&sog qpcSg. 
Apodosis incipit a 6 S>kv fitGGoioi, sed inserta est sententia nsoi 
d'dvtdv . . . xvxXogs. Unde Nicanor vnoGTtxTsov inquit slg to 
r]v xai xvxXogs, (Sv r) SsvTiQa dvvnoxQiTog kGTiv Std ^jlsgov 
Sk TavTa. Itaque vnoGTiyftr) ivvnoxQiTog respondet syriaco tafe- 
taya aut samka, altera vero dvvnoxQVTog syriaco m§/9attglana. 



1) Nicanoris cet reliquiae p. 59 — 76. 



Digitized by 



Google 



- 87 - 

Priori illi vnoOTiyfty, quae ponitur in sententiis rectis op- 
ponitur fiQa%eia StaOTohr^ quae locum habet in sententiis inversis 
(aveCTQafifitvaig neQioSoig), quarum apodosis praecedit protasin. 
Hisce de periodis Friedlaenderus p. 73 docet: „Qui ordo in rerum 
natura obtinet, ut causa antecedat effectum, eum etiam in elocutione 
naturalem censuit Nicanor, unde si sententiae primariae postponitur 
ea, quae a conjunctione causali (ort, tnsl) incipit, hoc genus ad 
inversas periodos retulit". 

C. Hinc ni fallor etiam Jacobi mehappe^ana sive invertens 
explicatur; est accentus, qui docet periodum inversam esse, ac 
effectum praecedere causam, ita ut in periodo naturalis rerura 

ordo inversus sit. Nam si adtendimus ad exemplum •J*x>jl JLo. 

\5SjoJo i- e. audicoelumet (ut) loquar, nQOGB%B ovQavbg 

xal kaXrjoa) vel tva XaXcp, causa audiendi est oratio, quam habebit, 
ita ut logice dici debeat: Locuturus sum et audi coelum. Hanc 
igitur inversionem mghappej^ana indicat, quod respondet pQa%eiq 
diaoxoXfi, quo signo Nicanor nsQioSovg avsOTQafifisvag distinguere 
necessarium putavit. 

D. Ex ejusdem Nicanoris doctrina denique etiam §ul?laqp mg- 
happg/ana i. e. mehappe^ana paullulum fortior explicatur , ita 
ut Jacobus iterum Graecam doctrinam excolens distinxerit, quod 
ante eum non distinctum erat. Adtendas velim ad exempla: 

•w02>\cl» JV&O %**/ *)OODVJ fluat sicut imber doctrina mea 

-y, v%j *% JJLl **+/ "Lq«j descendat sicut ros oratio mea. 

Duas habes comparationes, in quibus praecedit similitudo quacum 
comparatur, sequitur res quae comparatur. 

Periodis inversis Nicanor eas adnumerat comparationes, 
in quibus praecedit res et similitudo sequitur. Fried- 
laender p. 73. Itaque exempla a Jacobo prolata, in quibus prae- 
cedit similitudo non inversis adnumeranda essent periodis. Ordo 
vero rerum logicus est inversus, quod signo quodam indicare 
visum est Jacobo. Simplex mehappej^ana adhiberi non potuit, quum 
periodis inversis sit destinatum, itaque Suhlaqp mghappejjfana ex- 
cogitavit, quo haec inversio ordinis naturalis designetur. 

E. Bestat denique, ut de q aum a i. e. de puncto simplice in linea 
posito verba faciamus, quod(p.85,8) a pasoqa improprio (pasoqa Se/ila) 
ita distinguitur, ut phrasis post qauma posita a copula w§ incipiat. 
Quum qauma a Barhebraeo in recensendis accentibus cum m§- 
happej^ana conjungatur uti nsQtoSog oq&tj apud Nicanorem cum 
periodo, quae dicitur avsoxQafifiiv^ conjici potest, syriacum qauma 
i. e. statio esse interpretationem vocis graecae ogdij. Sed obstat 
quod dicitur , post qauma positum esse copulativum w§ , id quod 
in periodis rectis non semper locum habet. Itaque de eo puncto 
potius cogitandum videlur, cui nomen est SsvrtQa avw, quod ante 



Digitized by 



Google 



- 88 — 



xai solet pohi Friedlaender p. 57. Exempla prolata sunt Genes. 8, 14 et 
35, 25 .|^V kJO*..^*Lj ppo [I^oglo] .J^V^/ Qa^* jojo Jj~o 
Punctum post prius 'arsS, est qauma et sic punctum post Dan et 
Naphthali in hisce verbis: .j ^*-m$j ojfeoo/ jojJSOJ o^xSo 

VJtO \S&>) Cloo .**\k2DO cf. Phillips Letter p. 60. Cum usu 
puncti in utroque exemplo convenit Nicanor qui post nXd£ovG(> 
ponere jubet Stvrigav avw in versu hoc II. 2, 132: 

ol [ie ptyct nkci&vai, xal ovx eioZg' i&ikovra 

'JXiov ixniqaav evvaiofievov nroXU&gov 
in quo ante xai brevissimam pausam necessariam putavit. 

His ita disputatis tandem uno conspectu systema accentuum 
a Jacobo compositum possumus exhibere: 

A. Accentus mimetici. 



I Punctum supra vocem ponit, 
ut efficiat: 

1 qaroya 

2 p&qocJil 

3 meSayyglana 

4 m§l?aww§yana 

5 yahe/? tu/^a 

6 m§qallgs§.nfi 

III duo puncta oblique supra 
vocem ponit, ut efficiat: 

ii ta^sa 



II punctum infra vocem ponit, 
ut efficiat: 

7 menahta 

8 Suhlaqp menahta 

9 meV9"dammgrana 
10 m§/?atteiana 



IV duo puncta oblique posita 

post vocem efficiunt: 
12 mg/tfakkejana 



V punctum qaroya et me^akkgyana conjuncta efficiunt: 

13 m§sallejana 

14 mepisanS,. 



B. Accentus temporales distinctivi 

I Punctum supra lineam inter 
duo vocabula positum est 

1 suh% Selllya 

2 Seliaya 

O Sesyana I punctum supra ultimam vo- 
4 ZaUia I calmli litteram ponitur. 



II Punctum infra lineam inter 
duo vocabula positum est 

5 subia^ tahtaya 

6 tahtaya 

7 suhlaop samka \ puuctum sub uiti- 

8„ i o i mam vocabuli lit- 

Samka J ter am ponitur. 



III Puncta duo super lineam 

inter duo vocabula posita ef- 

ficiunt 
9 rahta <$eia paseq 

V Puncta duo recta 
11 sewayya 12 Sgr^y taSsiM 



IV Duo puncta in linea inter duo 

vocabula posita efficiunt 
10 rahta S§ p^seq 



13 sufciay SgwayyS, 



Digitized by 



Google 



— 89 — 

VI Punctum in linea positum est 

14 pasoqa 

15 Sgljima (= pasoqa se/ila) 

16 qauma 

17 mehappej^ana 

18 sublaqp mehappejrana. 

C. Accentus conjunctivi. 

1 Mehayygdana i. e. b(pkv Graecorum, a quo Jacobus distinxit 
Garora. 

2 Garora, quem antiquitus loco accentus vcpkv ponebant. 

3 Suhlaqp MghayygJana, quo membra enunciati conjunguntur. 

4 Suhlaqp Garora inter membra quae copulativo w§ conjunguntur. 

Omnium accentuum numerus est triginta et sex, qui efficitur, 
ubi epistolam Jacobi a Phillips aeque atque a Martino editam cum 
Severi et Barhebraei de accentibus capitulis comparamus, quum apud 
nullum scriptorem totum systema reperiatur, quia codices omnes 
sunt corrupti, et Barhebraeus praeterea systema Jacobi cum aliis 
doctrinis conjunxit. 

Itaque totius systematis natura et origine proposita accentus 
exhibemus, conjungentes ea, quae in epistola Jacobi habentur, quam 
Martinus et Phillips ediderunt, cum iis quae in Severi grammatica 
p. 33 leguntur, quam hoc loco secundum punctationem codicis 
Londiniensis proponimus , cujus varias lectiones Wrightius ad 
editionem nostram adnotavit. Utriusqne textus condicionem qui 
perquirit, statim intelleget, nullo in codice exstare genuinam Jacobi 
doctrinam, comparata vero utraque traditione, Severi dico opere 
et epistolae Jacobi codicibus, textum effici, quo genuina Jacobi 
doctrina exhibetur. Simul vero discimus etiam apud Syros, qui 
accuratorum codicum laude sunt insignes, libros quorum textus 
primo obtutu haud malus videtur, tantopere esse corruptos, ut 
medela non comparatis codicibus non possit afferri. Severi enim 
qiiattuor codices omnes sunt corrupti, Jacobi epistola nullo in co- 
dice sana et perspicua. Jam igitur vide quomodo textus sese 
habeant, quorum editiones lectori comparandas esse moneo : 

ed. Martin p. 8, 
ed. Phillips p. - M / L 9. 

.JJfcoJ..*J-^ .JiDOJ «$OJuO£OjO JpOQJ ^J ^OJuW Epistola I 
^j/ ^>)^ wQO „oo£^»J ^J Jitj/ Severus in hoc libro p. \^\ 1. 20 II 

— — — Jfes^alj L**> fc^o/ :J*ojt *s&~ojt :J-ojt i 
uom2> JJj J^oj* — — — J*ojt ^S^ojlj Jjp/ II 



Digitized by 



Google 



- 90 - 

.•J^A _^~QJL .Jl.XOrtVD tuDo/ Jj*I3C_* . J^QOO^ .. jQOQSj J^Op I 

JA*. <°>\»»o«, — — Juo^o — jqcqSj J^d>*o II 
jqoqSJJj '%<») .Ja^Ja» **Joooi .Jyl «** *Jjo_3 . JJ^JL ^\~o«, 

— — — J^JjL» JCQDi J\W, .JjQ£tS .jA~i ^\~Q«, 

kjjcu ;»Jk2Dj oo> tuDo/ Jion\trp ••|j > oiV \h\l *:jqoq^jo 

— — — — jion\cyp J-£o>V JfcAi — 

. J^Q^ OO^ .jboOD^iD w^iloOD )O*J0J ^J QJO> .^gpQi^QCQDOlJS 

.Jso^ oo^ [Jfc^w/ Phm - 1] — — — — 

J-j;_>jkap .Jk~i» .JAJm» *Juy>»°>y> *Jx\^o *Ji*o«_> .J-ovo 
.J-jy_»jfeoo *jN~fo — *J k___» .JjA'>o ♦ Jx.0^20 *J^oy£ 
•J*o^ ^qjl 'v^*jq*_> J*jo* JijlV ^oj od> \_o 'qjl \_o '*_© 
•j^ov^v <°>\»»o« •J*° # *^ •l J r~ JJD * °)\»»o« .Jj^^o .JA^fi^o 

^200 SvKY» *J_OQDO J*.Oj .JaSQOD ,O)\»»0«, «J32DOD .J^Oj *Ji* A 
.Jl\jpX>Q — — — — .JOJOOD .J^OJ .Ji* A 

" ftPnO) |lj J-^WO J_Oj ..JQCOSj J^OPO J^OjO )l\)iX) 
JQ__> jjj J-^o»o J_oj .jq__>j J-£o>ij J-^ojo J t\J m,K> 
o^2_~qjl *Jkyip;<vp tuDo/ Jm2>opD . J*iV/ ^_,j J»o^ .J^qoq^o 
_ _ _ p phai. .jLoJL/] — - Jx>oo_>o 

)Q1 '•JCQOi [.JjQ^CD k*DO/ .J^CLOD tO N_o/] JiSi/ tO 

)Q1 Jonoi [I Pbill. nihil nisi Jjq^od ♦-*_* o/ Jioi/ ^o] 

— ^J <^0>JW — — - — ♦JftuV «i ~«JL 

k-»J^_LD ^J ^O^W .... v^Oj ^Jj JOV^O .Jk*_ti «1'^JL 

JiOO) JxO^ )Q^ — — JjuJJ Jo»_fL ^\~Q«, 

.JjDO) Jx£kS )Q^. J_»OS> t_)o/ JjuJJ JopQJL v_X»QJL II 



Digitized by 



Google 



— 91 — 

«%»«x> >\qjuj ojioA*? J=^ • # JAa 

/j^coxoju? 0)ioA*j |^No /JA^ I 
.JL2>oJi o/ fcoko J^b^X) Jsko .JJ^-i 
.JL2>oJi o/ fcoNo l^o^o b^o «JJ^~i n 
:J^Js JjliJj JfcufcO fc^»j U» Jm> :J-Qjt 
:J^Js JjuJj Jfcufco 'fc^*>? J-v» Jm> :J-ojt i 
.Jfc^jti? Li*. ^oW Jjoj :)o^ ^oj Jt=u^ :J-ojl ^\ »< n, 
Jfc^Ajtij JLU ^oW — :)q!sa ^oj fea^ :J-ojt ^L^ojt 

[Deest apud Phillips .J^AJti )a\QJt ^Oju OpQJt j^DfcOO] 



OO) Jx>QC02> ^ojOfc^/ J»^2> )Q^QJOJ J|X>QJ ^ .JSQCQ2> 
OO) Jx>qcq2> .oioL/ J»^2> JO^QJOJ J|X>QJ ^ .Jx>qcq2> I 

Jxxm^jl ^o ;£cd .op&jt 
.J^Ow^jt ^p ;£cd *.opajt 1 

..po/ ^p^ ^ ^^ ^ ..JQCQ2>J J^O)* 
-p0/ -^ ^D ^A JJ "jQCQ&J J^O» I 
*oJj O)0^ .)pO)^/ ^Jj O)0^ .JiiJQCDX> h^D0/ J l » *VYP 

*oJj ojo^ .)oo)^/ moJj otojJS^ — — Jr . o^o II 

• JQaaCQ*/ 

. iJOmCYI»/ I 
.•J~/ <p\ JoOfi Jo^* ^D . J-AA t2L\~QJt 
•\JI/ <p\ j0O)i Jo^* ^ . # JA^ t2L\~QJt I 

. # m^/ ^ojjt *JJ^~i «°l\»oa 

•>o}jt ,*-~/ .J-k~i t2L\~QJt I 



Digitized by 



Google 



— 92 — 

.OJJQ^-JD ^O Jjfco- JDOaJ JjQJQ^ 
.OJJQ^-JD ^O Jjfco- JDCL2U .JjCUQS II 
•OjJQJ^kO ^O JIsXdo .Jxl^jl 

•dpQJ^kO ^O jl&OO .|XL^JL U 

•J-^jo Jiop J-»«jdj OMt^AX^ ^^jofcj ^J/ .Jmoi 
.J*^jo Jipp ]*yo} o^L t QJo ^joKj \/ * # Joooi I 
:J^^o yo/ joo<V JJ '•^ot ^a. .J-qjlo Ji»-oi 

.J-4» *♦»/ JQ£L*&/ JJ % ^Of ^A. «J-V*0 % JCQOi I 
J-LOOfJ JXttOO] ..^jji JJ? *\$o\. i;»/ JJ .JjL^JjL>DO JCQJDi 

i;ib/ JJ .~jl2>j )QjCLJii JJ ••Jbojj )v>\->o .Ja^Jjl>do # *Joooi I 

V ,««°>1 )QJOJii JJ 

.^jji jj? • >^o\ I 

. # ^OlSx> Jjlooj JbJJSs. .jA~io J cn oi 

v «SVo Jjoo> % Jo£5s> .J-fcoJ.0 *-JOQOi l 

^N^l ♦o .Jfc^ia*j ^«^\i *o .Jtvoffvo 60*00/ Jt.o^iv» 

^fco^l ♦o [:J.JMo»j ^«?\i p — — .Ji.*yyo I 

.,**oJl^ Jt-jp ^X^oi ♦o [:J-J^o»jj JkoJ&o 

[:J..^u^ J r jp ,^~oi *o — [:j.Jb^bo i 

•>^jii JJ; # \*~/ ^ ^a +** s^ ^ lii JJ joxn.9 JJj J^dt* 

•>^jii JJj f \Ji/ *~ ^a. ♦*• >^jiii JU .jQooi) JUj J^w I 

..iofco^. wJ^O # \jl\ ^io, .JQOQ&JO JQOQ^ JUj J^O)* 
•liofca^. mJlIO m jA io, .jqoq&jo jqoq^ JJy J^d>* 1 

## ~%J ^ w^O # \*0D;O VZi *~0 # \*;2> s~ J^O)V Jfc\i 

.... 

/ViV» v-s ~1 ## ~od;o — mJ. # V«z> J+ .J^dj* Jfc\i I 



Digitized by 



Google 



— 93 — 

.Jjoo>- pjj Mo^ J*jq* ^/ ^gpaio^QOQOj^ fc^oo/ J»on\<vo 
•Jjoop J-jJj J-ku — — — — — .JjoqS&o I 

J^X> ^p ^JJ JVA^ -O)000£ .J^Q^ 00)1 
.J-»V» ^O ^JJ J'^\A ~0)OOQ£ vJdq^ ^op 

.JJJJ ^sl^d [~L6±> Ph.] 6i .^boJS. JS. ^ofov^ [o;i Pb] .J-o^o 
.JITJJ <&St£ v io\. ## 6i v Ni^ — o+o — .J-o^ n 

QJO) *J Yl\ \J Offcc^*. ^JQJLJ OO) JojJS^J ©)♦»/ J6) .Jj-Q**20 

qjo) — — — — .Jo^j ©)•♦»/ Jo» .Jj-q**» I 

Ji/ ~*fcoj Lyojj 06) 
.Ji/ ~fcoj i;»J* od) I 
['20 ^ol '^jtPb.J .J^o ^a» ^ joq^jl ^o^II mA JjA^o 

.^pD ^ 1 y> Jj/ J-^-5 *^ch£~ ^A .JjA^o I 

.**;» y>D [Jj/ Ph.] |^3 .Jjoq^O 

^/ \oo) qtlV .JAJj^o 

^/ ^OO) Q2L./ .JAJjl» I 

•\*VD J± p^j w^Jo ~/ JdJo W v^ •Jk~ a » 
J-V» JS. ^j J^o ^l JdJo W y/ -Jk^f r 

OOO) J^/ .OjfcCiL^OD 11 \ ~\ \Q QOQa^ ~pi/ J^W .Jj;»jk» 

ooo) J^l/ *o)Nl*j^*o 11 \ 3 to om : \ ~pi/ J^/ .Jjpajk» I 

JAjl ^p JopDfc\ 
.JAjl ^o Joppfc\ I 
.JwVjt Jo^ Vs^ -ojoW -Jj^&^o 
.Jv-Vjl Joj£5s> Vsv uOioL/ .JAfcfo I 



Digitized by 



Google 



— 94 — 

JLq-jo JU ^ap \*^~- •JJ«CDOjp Jqjl .J-i» m ~ y> I 
.jJLojo JJ >\^ ^&^» .JJ^cdoJd Jqjl .[sic]Ji -r- L» n 

.JUbl» JJj ^OJP JUbuO ^'?P° .Jk~O20 [Jj^-^O Pb.] ^\mQ1, 

.JU&» JJj ^gjoo JUtLo ^*?>» .JfcuJ» y°i\~Q*, I 

JVocoJi .JLoJU& .Jioop .J*omo •Jw^ 

.JVqcdJd -jLoJJp .J»op .Jiojjo •J*o;l I 
• • . 

^W ^j Jujlo l±Z)o J— t-o J^ocL j^OV-^v ^26^QJL 

.^$W ^;£j J-Ia.0 *Jj5jo # J~t-o *|»q* »)»o*L ^\**oa I 

^to/ w^ s^lfcojo w^)j2) JjJj ^jL J»q* oop> Jjl^^a 

•^W w^) ^kijo *oJd JjJj C^jL J»o* oo^ .JL^ I 

Jj~J J-;» JjO) J*Q£^ |1»CU V»jLjj .Ji- AO Jfcu-O» 
.Jj**J J-V» # JjO) J*Q£^ Jb^OCU V»jLjj # Ji- AO Jfcu*A20 I 

JLacoo JJov-^o .J^oj 
.JLaooo # JJo^o # J^Oj I 

•6p» ^tO^OO J1!&~0 .Ji^jD ~V2oi Joujj •J'YO( # P 

• • 

— — — -J^iJ^ ^'^ok JrCjjj .JsaaoD I 
.JIL. JJo .JLq» JJ •Jttky» v^N^oji 

• • 

.JIL- JJo .JLq» JJ .Jttky» >°>\~oa, I 

.jKoY» ^JO Jjti^o \\h) .Jsqcq^o J^oj 

.JI>.Y> JI*Jl2> jjti^L» # Ji3j .J^QCDO J^OJ I 

.JtiOD JoO) M 0)Otu/ I^JU'^ .J|lV£0200 Ja2QCD 

♦ Jfc^o Jooj ^ofoL/ *^*-p .JjlY£o»o \*Ycm I 
..JLq» # ^Lqdj ~ot J-Q-1/ .jqcqSj J^wo J^ojo Ji\J«>o 
VjLo» ^Lq-dj* ~ot oal/ .jqod^j J^dpo J^ojo Jj,\J»x> I 



Digitized by 



Google 



- 95 — 

Jicuo^jj o \i ~\ .JsqcqSo jqcxi^j )J J^ojio J-^ojo )jo o °> 
JiCUQ^JJ Q y ~i .JJOQOQ^O ,OCXl&) JUj J^wo J-^ojo Jjo o 6> 

.Ja^Jj ## 6m^j 
.Ji.ijj 6£l>j I 

.,ANQ>IO V J Jo^3J O^OO *J^V ^/ «A^ JO)0 Jj~0 .J-2DQJO 

['ajo v Jj ^~*$J .otiW sj '.OO Ph. 1] — — — I 
♦o ojS^qjl .\SSt20J0 J-jqjl 6io, .Jkyio;cvo k*oo/ Jl2&0»20 



n 



)qod;jo.Jjq^cd r^ to~<* '^Q^? Jwoi» J^V^Q^i •[••]Jioi/ 
. jlAj ^J^A. ^p .&jj k~& ^oj ^j Jioi/ ^ .,«|Q>\cu Jv^jo ^l 
• vr ^>JJ J-^HI ovmm^oJo '-JL/ JJ ^ .Jfc^-^L ^VJt )QA Jcooi 

* . * 

• vt -iJI J_^HI 6u~»Jo '•]L/ JJ ^ .JfcoAjti J+*. )qa Jcooi I 
:J£*V^& ioa&A. o/ rjkoojj Jio^vJD^^oj^oo) J^kcoso 

JiJ-S^OD Jio;-OjA. ^Jj .J^DV»0 J^iiS Jj-OCLi >£-V ^AO) I 

JJ/ .Jj^qjj Jbvoj Jxxua^A. aj/ ^V.ij J^^o Jjjoqjj Jio^ojo 
— — — — — *pii/ JSfco ^pj JxQ^2> ♦*=> I 
.*JAij .Ji>voj Jqq^) Joopj JJ6 v^ ♦— .Jjjtio-a ^fiDoifco 

.•JA^J -— JOQ^J ^♦XA JQJJO — — — — I 

.JILij ^ifco ju;S ^j )o^ — — — *J.Aa <°>\».oajo 
•J!lij ^'fco ju^ ^j )o^ •Joopj JJo ♦** .•J.A.^ ,°i\»oajo I 
)o*CDii/ .JA^ <°>\».o«, )q*cd ,o ttv°> JJj J^O)* ^2i\~j ^p ^.o 
)o*CDii/ .JA\ >°)\mO>, q&cd v ooqQ> JJj J^oj* ^s^j .jd ^o n 



Digitized by 



Google 



— 96 — 
• ^j ^.WLj .)ojooU/ -o»o\^.j oo» Jso^kSj jLaa.V ^&» ^j 
.^j ^$ij .)o*fiDii/ ~o)q\aj oo) J>o^fc^ ioa-V ^^P ^? n 

.JjV~ *fcO jfc\io ^lio — ^XVCYtikjJ ~0> J-».» J-^Lj ^gttt 
♦Jj** *fcO — ^lio *» ^Q^fiDi^JJ — j-i JA5tj ^2p n 
['~Jt O^fcOOP.] )\W, ^OJQJD^foP.] . # ^J Ji^ — ^\mO>, [JjOfP.] 
♦J>Ow>*Jt OjlfcOO JVL-Jl ~O)Q2O*0 — ..J-^. ^J ^\^Q> I 

.JJfewJ.<°)\»»oao Jjooto [.JfcwAjtfco ^OfoWl^s^ ♦*• J -^ ] 

.J*fcw-i s3\ «>Q * JjOOfO — — — — — I 

»q\-Oft,0 J-OJtO .fcwJi^Jj^D JVONSDO j^Ow^Jt O^fcOO w»0)Q>D^ 
,°)\»»0«,0 :J-QJtO .fcw.Jl\Jj^D J^jOfcODO >|XU^JL OflfcOO wO)Q2O^0 I 
[Ph. om. y.TY» J^Qjtj ^Op> .^^mJCD] iQDO) [OOJ om.] ^Qjl 
>$JO)wd/ ^*«TY> J-»QJtJ ^Op *^°iS>^glY> iQDOt OOf Cj^QJt I 

•J-;Jt k*30/^J J-QJt*2>\~QJt ..JjV~ ifeo Jill^pD ^JOJ ^OOMJ 
. J^Jt 6w>Do/ ^J J^QJt »^\~Q«, . J J£* ifcOO J|H^CD — ^OOJJJ I 

•J-fcw-i q\o .o>*6o — Jywo .Jfe^jtfeo w»ojoW jaA +~ 
♦JJS~i o\o wfco kV Jywo .Jt^jtfeo w»otofcw>/ jaA *» I 
•Jxx^N^ ooj J-jaA JL aj iO .^°>\^«y> J^ojo ^j Jua 
•Jxx^kSo oo) J-jaA JL aj lojo *^P)\^«y> J^o/o — Jtl a I 

^>0JJ JpDQJ *S/ W ^J OOi .)OU0Dik>D Js>QfiD )Q^ ^J J*.Oj 
^>0JJ Jj-OQJ — W ^J Ooi .)O^DLfcOD JnYXY» )a>* ^J J*oj I 

^P«-~ au2oJz3 ^o JJ^llio .Jurso» .Jjoaja» .J-fcwJ. *Jj^A 
K \y^ QJuJoJd ♦£ J-fcJlio .JU2020 .Jjoaja» .J*fcw-i .JjW^ l 

1) Prima raanus correxit J^QJt^ quod scripserat, inj^^jt. 



Digitized by 



Google 



- 97 - 



J^i .^/ ^Jj .^ojboo oij 06) Lo^ ^j JtacuSa .Jfc^Ajtfco 

— — ~ •• f 20jfcs» OIJ OO) ick ^J J^EuStt .Jfco^JtfcO I 

fcs.^\ q£od ~po «^auo jjji^i *Av )o~*i/ ^«20 ^ix» Jj/ 



n 



•Ja^o Jfcs\. «»».\ o/ J.oo>v\ JomJo p ^j Juo^t» «^op^ 

»J*YVD JfcA ^iV, 6/ J*3DQJt& JCUOO ^O ^J JUO^T» — 
ojo^ . # )oo)^/ w^Jj o^o^S. .Jicfc/ JU* OCUQ^A Jt*»Jj *ft 
vji. ^J^Jo ^i^oij J^HI ^OSO) :J^ ;»Jj l»vo .jo~cq-/%oJj 

•J^Q^ 30^0 JlA ^O JjOO O) J-^OV-O JLq~2Q .J^Jjl» ooL 

o/ .|-2>, ^Jjcoj oof ^SlXJjj o/ .v»Jfcoo JILlJ ^Vfco Jjl^Jjodo 
^00*3 io\. J^>q\L ^oj w6) ^/ ^b >^\Jjjo 2\Jjco fc^Juormr» 
•Jocljoo J*qj Jotj .^ojooJJ jq^oq^Jo .^oom ^o> wfcoo/ .Jv^o/ 

.•JV-J»/ J-»;» ^OJ w6) ^/ ^J J 00 I IJ *Jfcs\ \ \ J't20/ QTu/ 
• ^♦-.J^J JjO> O 1 \> .\jQ^./ \^ QTlTJo .)Oj/ fccj/ JjQ— / 

Jd>j Jv^ojj ~©f *f*t 'l 00 * l°~** K^P? °°> t*»/ x? J*-o~» 
OO) QJO> OOiO .Jt>\ \J Ofk*£~ \v O ti J OO) JojJS^J of*-»/ 
^J JjOO°> .w^Jj wOjQO^Z) Oi ^J J^OVO .JL/ wifcu^J iv-ttjj 
Jo£s> io^ Jjcfc ^pj T / ^J J^D .Jj/ J*JtJ JVJ^^JQ^ ^O) 
6o> ^j J^o£ oop «^o^ ~~£ ^Qm Joou. J^ojfcoo Jic^p 
JOQDi OOi ^J W *JV^^ ^OfOOQ^ •J^o^ x^ Jfc^Q^ 6p>? 
^oo^o « v pU J^iJJ c^-mJoJo JL/ Ua •Jkooi JfcoAjti ^;jt )oi 
Jfcoyj^o ^o ,Q>\«««*> ooi ^j Jj^ojboo — .;oco ^a\ : J^ooj 
Jfcu*i» ^P ^\ «* m \> — Jj^ojfcoo ^j ooi — — 

JiQJ^.J OfiO^i iA. ij*. ^O fcs*0 ^p J^pDjfcOO — Jl\^X>Q 

:Jio^.j 6)Looi idS. 5JJ.J J» *.oW Jj^ojfcooj ^op Jj^^oo 

Abhandl. d. DMG. IX. 2. 7 



Digitized by 



Google 



^- 98 - 

~pL/ Ji_V .J-Ajl ^o Jo*>ofc\ ooo) Ji_7 .Jioot o^ vx>jhoo 
— — ______ .^ v&jboo x 

k*J_»oj$o n^p J_, ^o Jlj ^j )N_o .o>N_£» C__o om.\ 
k*J_»opo \^p\s__o Jlj ^j JfcwW> — — — 

)Q « CY) ^0)0\ \J OO) Jx>^k2_ ~OfCu;_* toJ^fcOOJ JJ/ .J;_* 
)Q__> ~0)Q__J — Jx>^fc__ J;_* fcwJl^fcODJ Jl/ .JvQJ I 
J_V ^D ^^^po .J^OJJ OO) |_3Q_3D ^J jAfcrYD .Jk_0O 

J_7 \ii> ^^po .J^ojj 06) JA^oono *^j Ji\fcr>\> ♦Jfc_i» n 

\y_OQ\ O/ .J_^_0 JQ^OD J_> 0O> J_>JJ ^^£_OJ — 

^_oo\ 6/ .J_^_» )o_> .J_b 06) Uojj ;^kc_pj *_*kjcoj 

^oJbOD J>OQX)Js^JOl ^VL JjOQJ _>Jj J^/ OOL )Q_3D J_>Jj^O 

.^;»Jk» Jsbooj >^j6) ^iL Jjjoqj fc^Jj J_V 00L *)o*ao J_.Jj^o I 

JjuJ ^ )OCUQJJ ^J CLJO) > r _— D J_OCDO J_Oj \__OO_O 
JjUJ ^, )OCUQJJ — O) ^__D JnXVPO J_QJ ^ 3 OO \o I 
JjOQO_> *J2Q^N2_ ^L»*f20/ J_QQD Jlo J^OJ JJj *D **J^_fkLj 

J,ooa_) *Jxx^k2_ ^j-v»/ J^ocbj J_>/ J^ojj Jlj p .Jfc__lj n 
;\>J\>\ Jfco/ Jjjoqj ^d ^jij ~o^ ^o>\..«\> Jx__.o _oL ^j 
*;soJt>\ J W Jjoqj ^o ^j ~6^ ^°)\o,«x> Jx> : _*o _oL ^J 
^J J_w_w .Jx^J^-S) )o,\ojo )o_dj 06) OpDfc__ Jjdooc_> 
• # ^j J_w_w vjxx^fc^ )o\oo )q*qdj 06) .opbl^jeo J^ocx_> I 

— — ^O ^fiD wO)OJQ_OJ ■— OOjA JJ^O pDjl |f09_W 
O/ J-«^_ ^O ^CD ~0)OJQ_0 OOtJ OOjV .JJ^O «^ojj JiOl— w I 
^O ^OD ^J QJOJ . # Jx>^fc_0 ^OjOfco/ JlV-/ JjJOQJ — — 

— — — — .Jx>^fc__> ~ojoW Jiv-/ Jjjoqj o/ J_*_J. n 



n 



Digitized by 



Google 



- 99 — 

«CKX1°> JJjO JQCQSJ J^O>* ^j ooL •i^VJtjo ) A,\ o/ Jj^JL 1 
.jQCQS JJjo jqcqSj J^oj* ^j ooi — — — — n 

J^O)* JO^CJ OO) Jx>JO>'^[j] K J QJO) .^JLx>/ OpQ^ fcu/ J^oj I 

J^w )o^j — JsoVot ^-^ — o» fc^Jbu^d/ opa^ W J^oj II 
Vjlo ..p^Jo 'vA^ )a~* .^p\o« ~j~o # V^o* *a~ ^/ ^jj I 
VJtO *J-pD vA\ )ol* ^t^OJL ~p*o "p^jo *a* ^/ ^Jj II 

Postquam hucusque ipsius Jacobi systema proposuimus, grae- 
camque disciplinam, .qua nititur demonstravimus, tertiam denique 
accentuum ponendorum doctrinam habemus, quae medium locum 
occupat inter initia simplicia Josephi Huzitae et Jacobi opus arti- 
ficiosum, ita ut jam penitus perspici possit, quomodo paullatim 
doctores artem excoluerint libros ita punctis distinguendi, ut pulchre 
possint recitari. 

Exstat haec doctrina in catalogo accentuum a Thoma quodam 
diacono composito, quem Georgius Phillips Thomam Harclensem 
esse ideoneis argumentis comprobavit *). Edidit Thomae opusculum 
Martinus 2 ), eidemque scholae, at non ipsi Thomae, tribuendus est 
tractatus, quem Phillips edidit p. 68. Nam hoc in tractatu viginti 
tres enumerantur accentus, sed deest Sg^iima, quod in opusculo 
Thomae exstat, prout a Martino editum est. Itaque Thomas ipse 
opusculum non scripsit, cujus accentus omnes omnino sunt viginti 
quatuor. 

Ab initio tractatus (Phillips p. 68) scriptor tradit, esse gram- 
maticos doctos, qui d e c e m posuerint accentus, quorum magistrum 
neminem fuisse nisi Josephum Huzitam patet. Josepho enim novem 
accentus tribuuntur, inter quos deest p as o q a , quod quum deesse 
non possit, revera decem accentus adhibuit, quod supra diximus 3 ). 

Jam igitur scriptor tractatus novit Josepbi systema, Jacobus 
vero de doctrina pendet, quae hocce fractatu et opusculo Thomae 
(Martin p. 11) traditur, ita ut uno conspectu historia accentuum 
syriacorum possit exhiberi ita: 



I. Accentus temporales. 



Paalus anno c. 500. 



1 Sellaya 

2 tahtaya 



Thomas c. 616. 



1 Sellaya 

2 tahtaya 



Jacobus c. 670. 
fl SeMya 

12 suhiay seiiaya 

|3 tah%a 

\4 suhia^p ta^taya 



1) PhilHps a letter of Mar Jacob p. 90. 

2) Martin Jacobi Edesseni Epistola p. 11. Ewald in Ztschft fiir K. des 
Mrgl. I 205. 

3) Cf. Supra p. 68 nota *). 

7* 



Digitized by 



Google 





- 100 — 




Paulus. 


Thomas. 


Jacobus. 


3 zauga 


f 3 §§wayya 

l 4 &§raya S^&asSi&di 


5 Sgwayya 

6 Suyftqp S§wayya 
| 7 S§ray tafcttft 


(4 pasoqa) 


J 5 pasoqa 

< 6 sghima, quod deest 

| in tractatu 


| 8 p^soqa 

i 9 s§ttma 


5 Sesyana 


J 7 Sesyana 

< 8 rahta <?§ia p^seq 

l 9 zausa 


10 Sesyana 

ii raka <$§ia P aseq 

12 zausa 


6 samka 


(10 samka 

\11 rahta dgpaseq 


13 samka 

14 Suhiacjp samka 
[15 rah^a d§paseq 


Vacat 


Vacat 


16 qauma 

17 mehapp§^ana 

18 Su^ia<p m§happ§- 
^ana 



7 paqo<Ja 

8 m§Sayy§lana 



II. Accentus mimetici. 

12 paqo^a 19 paqo^a 

13 meSayy§lana 20 m§£ayy§l&na 

14 m§\iaww§yana 21 m§^aww§yana 

15 qaroy& 22 q^roya 

1« jm§qall§san& sive 23 mgqallgsana 

10 \yzhefl tu/ft 24 yahe^ tu/*a 



17 



sive 



\me#ka5S§ff&n& 
9 hau dam§rakka/? 18 m§pis&n& 
men tren zaugin 19 t&#s& 



10 mi 



20 mgnahta 

21 me<9'damm§ran& 

Mazherana = admonens. «o 1 m§/?att§l&n& 
Cf. p. 86 B. Isive mazheri 



25 mgsallgyana 

26 mepisana 

27 %sa 

128 m§nahta 
\2 



Vacat 



29 suhlay m§naht& 

30 metf-damm^rana 

31 m§/?att§iana 
— _ __ 32 m§/Sakk§y&na 

IIL Accentus conjunctivi. 



24 g&ror& 



(35 g^rora 

136 Sublay garora 



Digitized by 



Google 



- 101 - 

In praecedente catalogo accentus quosdam pro arbitrio con- 
junctos esse non negamus, fieri enim potest, ut duo rah^e non 
ita disponenda sint, ut alterum ad Sesyana, alterum ad samka 
pertineat, etiam de natura accentus hau damerakka/? men tren 
zaugin dubitari potest sicuti de qauma et mghapp^ana, verum 
hoc procul dubio constituendum videtur Jacobi systema ex Thomae 
excultum esse, Thomae systema ex Pauli, ita ut initia ponendorum 
accentuum anno p. Ohr. 500 sint facta, quae a Thoma Harclensi c. 610 
magis exculta Jacobus denique ad summam perfectionem perduxit. 

Thomam graecam doctrinam in suum usum convertisse eam 
ob causam certum est, quia de 6%eia et de nago^vrovtp verba 
facit (Martin p. 11 et 12, Phillips p. 83 *)), viam quam inivit, 
deinde Jacobus ultra prosecutus est. Oujus si leges contulimus 
cum Nicanoris ratione ponendorum punctorum statuere nolumus, 
Jacobum ipsius Nicanoris scholia vel libros evolvisse, verum id 
tantum dicimus, Jacobum rationem suam a schola Graeca quadam 
mutuo accepisse, in qua vetus doctrina Alexandrinorum antiquitus 
tradita servabatur. 

Barhebraeus denique uti in recensendis canonibus nominum 
Jacobi grammaticam secutus est (p. 61), ita etiam in enumerandis 
accentibus Jacobi doctrinam recepit, cui pauca addidit de accenti- 
bus orientalium Syrorum et de cantilena (re^na), quae singulis 
signis competit. Qua de cantilena nemo hodie potest ferre judi- 
cium, quin Syros recitantes audiverit, quos tamen antiquam legendi 
consuetudinem servasse vix est credibile, quum Barhebraeus ipse 
de lectoribus judicium ferat satis iniquum (Oeuvr. gr. I 248 L. 14). 

Haec fere de Jacobi Edesseni fragmentis ad grammaticam 
pertinentibus videntur dicenda. Virum vidimus pium, doctum, 
prudentem, instaurandis studiis clericorum omnibus animi viribus 
intentum, qui disciplinam ecclesiasticam, artem canendi, scripturae 
et patrum lectionem, graecae linguae studium restituere nitebatur. 
Quod ut perficeret nihil gravius habuit quam curare, ut codices 
recte scriberentur et pueri lingua syriaca bene instituerentur. Itaque 
episcopali sua de scholis sollicitudine eo perductus est, ut librum 
etiam grammaticum componeret, quem in scholis graecis educatus 
ad normam grammaticae graecae adomavit, et tanta diligentia, tanto 
acumine ad finem perduxit, ut omnes quotquot eum secuti sunt 
Syrorum grammatici hoc opere tanquam fundamento usi sint, quod 
in multis Barhebraei libri Splendorum locis observavimus. Tali 
modo Jacobus pater est grammaticae syriacae et primus homo 
semitica stirpe oriundus , qui grammaticam semiticam excoluit, 
Arabum enim et Hebraeorum grammatici certe sunt recentiores, 
reliqui Semiticae stirpis populi rem grammaticam paene totam in- 
tactam reliquerunt. 



1) Haec de garora # Thomae observatio obscurissima est, et apud Bar- 
hebraeum (Oeuvr. gr. I 255 L 4) repetitur. 



Digitized by 



Google 



— 102 — 

Caput VII. 

De grammaticis Nestorianis sAnaniSoS, Honain. 

Quum Jacobus novam tractandae linguae iniret rationem, alii 
quoque viri docti non omiserunt libros componere in usum disci- 
pulorum, verum alieni erant a profunda et subtili Jacobi methodo. 
Non enim in intima linguae penetralia procedere studentes id 
tantum agebant, ut difficultates legendi libros vocalibus destitutos 
quantum fieri potest removerent, quod duplici modo sunt aggressi. 
Aut enim, quod simplicius erat, glossis voces difQciles explicabant 
secundum ordinem librorum, aut voces difficiles collectas secundum 
ordinem litterarum proponebant, initia conscribendi lexici tali modo 
facientes. Inter maximas difficultates linguae referendum est, vo- 
cabula iisdem litteris scripta vario modo pronuntianda esse pro 
locorum variorum significatione , quae vocabula sibi similia appel- 
labantur damyaya#a. Primus scriptor qui de similibus opus com- 
posuisse traditur est Josephus Huzaya (Bhbr. Oeuvr. gr. II 77) anti- 
quissimam vero commentationem de hisce vocabulis quae aetatem 
tulit, libellus est sAnaniSoSi, quem edidit Hoffmannus *). 

Eodem fere tempore quo Jacobus floruit SAnaniSoS 650 — 90, 
scripsit praeter Paradisum et librum divisionum philosophicarum 
etiam emendationem vocabulorum et lectionum ob- 
scurarum in libris patrum, quae exstat in puras 
ha&hat^a (i. e. in libro ita dicto) in archio hujus coenobii 
asservato, quae omnes punctationes (puhame) aliorum 
veritate antecellunt 2 ). Quae Thomae Maragensis verba ita 
intellexit Hoffmannus ut statuat, sAnanisoSum eis maxime providisse, 
qui remoti a magistro, quas auribus antea perceperint lectiones, 
e solo libro repetere coacti essent. Quo in negotio quum puncta 
diacritica tunc temporis ad vocalium divinationem nondum suf- 
ficerent, significationum diversitates adjectas esse. Deinde censet 
commentariolum a sese editum cum hac descriptione in universum 
congruere, quum scriptor sexcenties hoc utatur schemate, ut primum 



1) Opuscula Nestoriana syriace tradidit Georgius Hofimannus Kiliae 1880. 
— De aetate SAnanisoSi cf. Assem. B. O. III. 1, 145. 

1) Hoffmann 1. 1. V textum mutavit et ita vertit, postquam vocem d'^ 
loco movit et legit bgfuras hasha#a ^itf" be^" 'ar^e, pro tradito: d'i# bofuras 
hasha^a S§ fie& ar#e: scripsit etiam emendationem vocabulorum et lectionum 
obscurarum, quas in libris patrum repperit, per significationum distinctionem, 
quae exstat in archio hujus coenobii: haec omnes aliorum punctationes veritate 
superant. — Vocem hasha^a esse xqfioeis = XeJ-eis p. XIII compluribus exem- 
plis prolatis comprobavit. Sed locis tribus, quos recensuit, sufficit significatio 
Xorjais s= usus. Ceterum haec res ad nostram disputationem hoc loco nihil 
facit: Cf. Payne-Smith s. v. JfcwJU*. 



Digitized by 



Google 



— 103 — 

§ § m a h e i. e. vocum scriptiones, deinde puraS fcashai^a i. e. signi- 
ficationum (cf. notam) distinctionem, denique looos biblicos proponat. 

At missa disputatione de puraS i&Sha^a, quod transposita 
voce d'i# cum descriptione operis 3Anani8o3i conjunxit, ita ut omnino 
incertum sit , an re vera mentem Thomae Maragensis assecutus 
sit, liber quem descripsit Maragensis dicitur turasa daSemahe w§da- 
qgrayai^a 3amo$ai9"a da.%e ) &&/3e (Ja/tfahai^a. Vocabula in illo emen- 
data in libris patrum exstabant, neque erant biblica, liber de 
quo agimus locis biblicis utitur. Praeterea Maragensis Hbrum 
continuisse turasa docet, id est emendationem vel, si mavis, rectam 
scripturae vocabulorum formam, at talia in libello a Hoffmanno edito 
non leguntur. Itaque non credibile est librum Hoffmanni eum 
esse, quem Maragensis descripsit. Ex Maragensis verbis potius 
sequitur sAnaniSoSi librum similerh fuisse alii libello, quem Wrightius 
(Catal. 114 a) enumeravit, cui inscribitur Semahe (5§qaddlSa Ba- 
silius. In hoc libro secundum ordinem, quo occurrunt in inter- 
pretatione syriaca Basilii, scriptura et pronuntiatio vocabulorum 
graecorum, syriacorumque difficiliorum definitur, quem librum is 
in usum suum vertere debebit, qui BasiHum edendum sibi sumit. 
Talem librum recte turasa JaSgmahe waqgraya^a Samotai^a ^a^§- 
#a/?e dixeris, non vero eum quem Hoffmannus publici juris factum 
recte quidem librum de aequiHtteris (damyayatfa) appellavit, sed 
falso pro eo habuit, quem Maragensis descripsit. 

Agendum itaque est de sAnaniSoSi libro de aequilitteris sive 
de similibus vocabulis, quod hodie auctum exstat Honaini et alius 
analectae additamentis , qui etiam glossas arabicas addidit, ita ut 
difficile sit statuere, quamnam theoriam grammaticam scriptor se- 
cutus sit ! )- Atque hoc in negotio primum notandum videtur v o - 
calium nomina a sAnanisoS non esse adhibita. Nam quae sunt 
hujusmodi vocabula (pa#ah 18, 6; 21, 19 tr^n nuqze lgi^a^t = 
e 21, 16, Mselta = a 18, 10) non ad sAnanisoSum pertinent sed 
ad Honainum (Hoffmann p. XIII). 

Varias verborum formas non secundum certam legem ad ra- 
dicem refert, sed suo tantum loco secundum ordinem Htterarum 
profeil, ita ut sub m participia, sub n Imperfecta 3. prs. inscl., 
sub t Imperfecta 2 dae personae et fem. 3*iae sint quaerenda, neque 
etiam cie discrimine inter Peal et Pael profundiorem cognovit legem, 
sed iterum iterumque repetit Pael rem significare multoties factam, 
Peal vero semel factam. Hanc enim stirpium derivationem nemo 
Syrorum intellexit, quam neque recentissimi Amira, Sciadrensis, 
Acurensis, Ecchellensis , Timotheus Isaac Amidensis filius sOfted 
hayye Diaconi, Assyrus (Codex Berolin. Petermann. 17) in libro 
s i r S a tf recte docere potuerunt. 



1) Quae apud Hoffmannum Opusc. Nestor 38, 21 sq. leguntur in codice 
Berolinensi (Sachau 72) invenit Gottheil, et typis exscripsit in editione GratL- 
maticae Eliae Nisibeni p. 61. 



Digitized by 



Google 



"X 



— 104 — 

Quodsi inde non concludendum est, sAnanisoSum in disciplina 
sui temporis grammatica fuisse rudem, ne mireris eum novisse 
nomina temporum, za/9na da3§/9ar 14, 16, za/Sna hana ^qayem 
14, 20, et distinguere Imperativum (paqoda'^ 3, 15) a forma 
historica (taSsii^anali^ 3, 18). Sic et genera distinguit, mascu- 
linum et femininum (de^ra , ii9 , , neqba'i# 16, 15), sed adjectiva a 
verbo recte non distinguit, neque pronomina suo nomine hgl&qp 
Sema designat. Quod ex adnotatione de batin et batain, 'appin et 
appain sequitur 10, 20, ubi ita dicit: batain, appain et omne, 
quod est in hoc genere, significat nostrum etc, batin, 'appin et 
omne, quod est in hoc genere, significat aliorum, cui adjicit 
deinde exemplum : Locutus est dominus cum Moyse 'appin luq§/?al 
appin. Alterum illud 40, 23 ex iis intellegitur , quae de saggi 
et sg;'i dicuntur : saggi, hoc est abundantia (Surtaha), in qua homo 
est constitutus, e. c. saggi (multa) fuit possessio ejus etc. (Genes. 
13, 6); seyi hoc est, quod parvum fuit et paullatim auctum est, 
e. c, paullum fuit tibi coram me, wase^i (et auctum est) valde 
(Job 8, 7). Tali modo qui saggi a sgyi distinguit discrimina inter 
verbum, Qrjfia , et adjectivum, kni&sjov , non bene intellexit, et 
doctrina grammatica imbutus esse non potest. Quanta hujus viri 
fuerit confusio in rebus grammaticis, cernitur in adnotatione de 

rgtan 45, 23, ubi legitur: qj1$ hoc est multi, e. c. oil* mus- 

sitaverunt contra dominum et dixerunt Matth. 20, 11? Exod. 17, 3, 

)% (Pa.) hoc est unus, e. c. ^$ mussitavit de illo. Usus pluralis 

et singularis cum discrimine inter Peal et Pael confunduntur ! 

Inusitatam vocem, quam equidem certe apud alium gram- 
maticum ita me legisse non memini, noster adhibet 5, 18, 20 §um- 
laya, quod opponitur imperativo puqdana, quum 'etda^r, 'ezdahr 
imperativos, 'etdej^ar, 'ezdehar vero Sumlaya esse doceat. Cujus 
vocis significationem certo definire non possum, quamvis hoc af- 
firmare audeam, non designare perfectum, quippe quod za/#na 
da3e,/?ar 14, 16 dixit *). Esse potest nomen indicativi, quo tamen 
Syri carent, vel verbi finiti (Qtjfta oqigtixov), sed etiam activum 
potest designare, ita ut hoc loco graecum kvkoyua respondeat sive 
ivsQytjTtxov , quod tamen apud Dionysium Thracem meSauJgSana 
«JemaSbgdanu^a dicitur. Quum apud Severum p. 25 ai^wai^ <%- 

o 

Sumlaya in nomine sint suffixa pronominalia et Alaqp status em- 
pbatici, et in verbo terminationes personarum, equidem crediderim 
Sumlaya significare formam verbi finiti (oqigtixgv Qrjfia) et re- 
spondere hoc loco graeco OQog, licet alibi sit anorikeafia. Quodsi 
hoc loco videmus antiquam esse doctrinam a Severo traditam, 



1) Neque etiam de Plusquamperfecto = vntQOvvxeXixdv cogitari potost, 
quod apud Dionysium mesamlgya dicitur. Cf. p. 17. 



Digitized by 



Google 



— 105 — 

quam jam sAnaniSoS cognovit, idem fit in vocibus metHa&yS, (oc- 
cultatum) et qernia (apertum), quibus 14, 10, 17 distinguitur h 
mutum ab h accurate proferendo, qui termini technici haud dubie 
magistris masorethicis Syrorum debentur. 

Ceterum sAnaniSoSi liber potius ad initia lexicographiae syriacae 
quam ad grammaticam pertinet, et ultimus est, qui ante Jacobum 
saeculo septimo exeunte scriptus est, post Jacobum Edessenum 
vero per plus centum annos nemo grammaticam conficere ausus 
est, tanta hujus viri fuit auctoritas, operisque ab eo conditi copia. 

Qui secuti sunt grammaticae syriacae scriptores ad saeculam 
nonum pertinent, perpauca vero eorum opuscula ad nostram aetatem 
usque servata sunt. Ac primum quidem ISoS bar Nun 824 — 
828 patriarcha Nestorianorum de similibus (damyaya#a) scripsit, 
qui Johannis Masawaih magister cum iis viris amicitia conjunctus 
tuit, qui in aula Abbasidarum operam navabant scriptoribus graecis 
arabice enarrandis *) , quorum auxilio adjutus Patriarcha electus 
est. Fuerunt vero hi ejus amici Gabriel filius BohtiSoSi et Michael, 
Ohaliphae Mamuni medici *). 

Qui a patriarcha hoc institutus erat Johannes Masawaih, dis- 
cipulum habuit Honainum ibn Ishaq, quem e schola expulisse tra- 
ditur. Terras graecas petens Honainus linguam graecam tam bene 
didicit, ut redux a medico Gabriele filio Bohtisui receptus in aula 
Mamuni interpretationi librorum non modo syriacorum verum etiam 
graecorum vacaret. Princeps fere ac magister interpretum fuisse 
praeterea vero viginti quinque libros ipse composuisse traditur 3 ). 

Talibus laboribus occupatus non potuit studium grammatices 
neglegere, imo Elkhalili lectionibus interfuisse dicitur, neque quid- 
quam magis opus habebat quam vocabularia, syriaca, graeca, 
arabica, ita ut mirum non sit tribui Honaino grammaticam syriacam, 

cui inscripsisse videtur JjJOQJJ J3&*3, et lexicon compendiosum, 
cujus meminit Bar Ali in praefatione sua (Hoffmann Syr. arab. 
Glossen 2, 5). Grammaticam citavit Bar Hebraeus in 'Ausar raze 
(Hoffmann D. M. Z. XXXII p. 741 et Elias Tirhanensis p." 32 ed. 
Baethgen. 

Quod vero apud Casirium 1. 1. et in Pihristo p. 294 legitur, 



1) De hoc IsoS cf. Assem. II 334, III. I. 165, 616 Nro. 49; Barhebr Oeuvr. 
gram. II 77. Wright Encyclop. Brit. Syriac Literature p. 847. 

2) De tempore , vita , operibus horum medicorum , de quibus hodie non 
omnino constat, quia Barhebraeus alia tradit atque alii auctores, ad Weilium 
refero (Chalifen II 170. 281). Non enim hujus est loci inquirere in vitas horum 
virorum. 

3) Casiri Bibl. Escorialensis I 288. Barhebr. Cbffonicon 170. Chron. ecclos. 
III 198. Ibn ChaUikan I 478. Assem. B. O. III. I. 164, 211, 501, 511. De 
anno mortis dissidium est inter scriptores, alii ao. Heg. 263, alii 260 die Martis, 
sexto mensis Safar, qui convenit cum primo Kanun 1185 Graecorum, eum mortuum 
esse dicunt. Cf. Wright. Syr. Liter. in Encyclopaedia Brittan. p. 847. 



Digitized by 



Google 



— 106 — 

coniposuisse Honainum librum de legibus flexionis secundum grae- 
cam doctrinam ( bJU/> ^x-oLi^Jt v^SOoo J^ VJ^B i »l>C^I\ r >U*') 
non ad grammaticam syriacam sed ad arabicum pertinet, nam de 
lingua Syriaca vox u>J -^t uon adhibetur, deinde etiam hunc librum 
commemorat Elias Nisibenus. In disputatione enim contra Alhosai- 
num Abul Qasim (Vezirum QirwaSi f 444) de Christianae re- 
ligionis veritate laudavit Honaini filii Ishiaq librum o jt!t j-^i ,3 
Assem. B. 0. III, I, 271 a. Opus sane omni numero egregium 
grammatica arabica est saeculo nono ad analogiam grammaticarum 
graecarum composita ! Etiam de syntaxi egit , sed nescio num 
hoc libro, an alio aliquo. Elias Tirhan. Cap. 18. 

Glossae Honaini haud dubie a recentioribus glossographis sunt 
receptae, ita ut re vera sint servatae, quod vero scripsit de simi^ 
libus (damyaya#a) opusculum (Barhebr. Oeuvr.gr. II 77) id si 
non totum tamen aliqua ex parte exstat conjunctum cum sAnaniSoSi 
libello, de quo modo verba fecimus. Summus ejus in componendo 
hocce libro finis fuit studium synonymiae, in eo enim plerumque 
ver^atur scriptor, ut doceat, quid dicriminis intercedat inter voces 
similia indicantes et inter voces iisdem litteris scriptas sed vario 
modo legendas. 

Utitur in hoc opusculo terminis orthoepicis, quos et apud 
alios grammaticos invenimus: mgqa&Seja, mgrakkej^a , zgqiqpa, p§- 
i^i^a, hie/?isa, gane/S, marh§t;ana^l9 , , m§haggyana , il9 , , 32, 3, sed 
exstant etiam nomina signorum orthoepicorum apud alios inusitata. 
Qusaya enim verbo t§/?aS exprimitur 31, 5, 6; 20, 19, 21; 13, 10; 
6, 23 al. 1 ) ubi ita dicitur: ka<$ t&fiaS at leka<p vel ka<J t§/?i3& 
kaqp, . quo : significatur, ka<jp instructum esse Qusaya. Vocalis a 

signum dicitur Si&elta Sal 16, 14, vocalis i signum describitur kad 

simin teren nuqze lgi^a^t men ... 30, 22; 31, 11; 6, 20 al. 
Consonans Yu<? cum puncto inferiore (i) dicitur: ka<? Sase at 
lejud 6, 14. 

Denique neglegenda non videtur Honaini de voce marya ob- 
servatio, quae nescio an dicenda sit cabbalistica an profecta ex 
sententia quadam de origine vocum, quam excogitavit. Dicit enim 
m vocis marya indicare marui^a i. e. dominium, r deinde rab- 
bui9*a i. e. majestatem, y* denique 'i^lii^a i. e. essentiam, quod 
in mentem revocat theoriam Casparis Neumanni, qui singulis lit- 
teris certum sensum inhaerere putabat, ita ut ex varia litterarum 
conjunctione significatio vocum ratione logica posset derivari 2 ). 

1) Hoc oppositum esse voci ggnu/Sya et exstare etiam apud Isog bar Nun 
in Lexico Bahluli et apud Eliam Catholicum Journ. asiatique VI, 19, 459 docuit 
Hofmatfnus. Opuscula Nestor. p. XIV. 

2) Cf. Neumann, Caspar, Clavis domus Heber Wratislaviae 1712. J. D. 
Michaelis Beurtheilung der Mittel, welche man anwendet, die ausgestorbene 
Pebraeische Sprache zu verstehen Goettingeu 1757 S. 94. 



Digitized by 



Google 



— 107 — 

Ceterum Honainus scripsit librum de punctis, e quo locum alla- 
turi sumus infra p. 116. Hoc in libro verba gutturalia seorsim 
tractavit *). 

Quodsi de Honaini studiis grammaticis pauca quaedam frustula 
colligere potuimus, de coaevo ejus Johanne Stylita (Juhannan Es^u- 
naya) praeter fragmentum a Johanne bar ZuSbi servatum nihil 
restat, quem grammaticam composuisse Ebed Jesu (Assem. B. 0. 
III. I, 256) tradidit 2 ). Quod ex Johannis bar ZuSbi grammatica 
desumsisse videtur Ebed Jesu, in qua Johannes Estunaya inter 
eos recensetur, qui grammaticam syriacam ad normam gramma- 
ticorum graecorum excoluerint. Codex Musei britt. 25, 876 fol. 54 b. 

Ceterum vel hoc incertum est, an re vera Honaini tempore 
floruerit Johannes ille, quod Assemanium secuti diximus, qui loco 
laudato docuit, vixisse Johannem sub Sabarjesu, Abrahamo Mar- 
gensi et Theodosio Patriarchis. Quorum primus mortuus est anno 
836, Theodosius vero anno 868 vita fiinctus est (Barhebraei Chron. 
eccl. ed. Abbeloos et Lamy III p. 190, 198) Ass. B. 0. II 435. 
Sed unde Assemanius hoc cognitum haberet, non dixit, itaque 
Schroeterus D. M. Z. 24, 262 dubia movit, censens Johannem Estu- 
naya grammaticum eundem esse virum, quocum Jacobus Edessenus 
centum annos ante id tempus, cui ab Assemanio adscriptus est 
grammaticus, epistolarum commercio erat conjunctus. 

Atque hac in causa a Schroetero dubia jure mota esse 
etiam proptera vero est simile, quia Johannes bar ZuSbi 1. 1. gram- 
maticum Johannem Estunaya una cum antiquissimis grammaticis 
Mar Ahudemmeh et Josepho Huzita tanquam Graeeorum pedise- 
quum recenset, quod post Jacobum Edessenum eo tempore, quo 
grammatica syriaca condita erat, vix quadraret, quum nemo a 
vestigiis Jacobi recedere posset, qui opus eximium in locum com- 
pendiorum graecorum invexit. Sed eandem ob rationem ne Jacobi 
Edesseni quidem coaevum puto fuisse Johannem Estunaya, sed 
ante eum floruisse et antiquissimis apud Syros scriptoribus de re 
grammatica adnumerandum esse conicio. 

Medio igitur hoc tempore, de quo agimus, grammatica syriaca 



1) Elias* von Tirhan Gram. ed. Baethgen p. 32 1. 15. 

2) Exstat hoc fragmentum fol. 65 b et docet omuia nomina activi simul 
et passivi sensus pler umq uo(!) esse masculina, contra quod Johannes bar 

ZuSbi longa disquisitione pugnavit. Haec sunt verba : : J*JQA0Df V*^. '— ft - 

» m.nf Jju*o jlojpw» Vl ^\JQa20J )o\ JQpQJtJ . # «-»Jj *fco 
.JuoioS )a\ *yt •|ajooljl\ ^o^l» Jk-aJ. wk-)o .-^o^fc^/ 
jlcupw» ^ajqj^dj Joj&jl )ck. ^o^o ;»/ 'W^v ♦J"°~ Jv>oy 

♦ ^/ J*J<pJ )^ooo^j T i r *o/ Jju-g 



Digitized by 



Google 



— 108 — 

exculta non est et vix ea ejus condicio servata est , quae Jacobi 
Edesseni laboribus debebatur, quod quum eam ob causam factum 
esse videtur, quia Jacobi opus illa aetate superari non poterat, 
qua. ars linguas comparandi nondum erat inventa, tum quia viri 
docti, qui eum secuti sunt, magis occupati erant conscribendis 
glossariis et condendis lexicis 1 ) quam expolienda grammatica. Quae 
vero illius aetatis fuerit doctrina grammatica jam videamus. 

Grammaticum Syrorum studium e duobus fontibus profectum 
esse ex iis, quae in hocce opusculo exposuimus, intellegitur. Pri- 
mum enim magistri, qui recitationem librorum sacrorum docebant, 
regulas scribendi et legendi condiderunt, unde profecta est doctrma 
de punctis et vocalibus, quae doctrina tota Syrorum ingenio de- 
betur. Deinde vero etiam fuerunt, qui grammaticam graecam 
(Dionysium et Theodosii canones) in Syriam introduxerunt, e qua 
Syri partes orationis et flexiones verborum et nominum didicerunt, 
syntaxin vero, si Honainum exceperis, nemo Syrorum curavit, nisi 
quod observationes quasdam de particulis litteris mandaverunt. 
Honainus vero de praedicatis et de protasi et apodosi scripsit teste 
Elia Tirhanensi Cap. 18. Utramque rem, et doctrinam de punctis 
et vocalibus, et doctrinam de partibus orationis et de flexione 
conjungens Jacobus Edessenus grammaticam syriacam, quae hoc 
nomine digna est, condidit, nemo vero ante Johannem bar ZuSbi 
circa 1210 vestigia ejus est secutus, ita ut per quinque saecula 
doctrina grammatica incrementum haud ceperit. De flexionibus 
enim nominum et verborum ii, qui Jacobum secuti sunt, non egerunt 
(et verbi quidem indolem nemo Syrorum unquam intellexit), sed 
potius quae de punctis et accentibus in scholis tradebantur iterum 
iterumque decantabant. Id quod ex grammaticis opusculis intel- 
legitur, quae inde a saeculo nono exeunte usque ad tempora Jo- 
hannis bar ZuSbi composita sunt, quae jam sumus descripturi. 

Tres vero sunt libri, qui tractandi videntur, 1) Codex nesto- 
rianus „masorethicus" Musei Brittanici anno 899 exaratus a Babaeo 
in Monasterio Mar Gabriel prope urbem Harran, Wright Catal. 
I, 101, cui similis est Codex jacobiticus, saeculi noni vel decimi 
Wright 1. 1. 108. 2) Eliae bar Sinaya Nisibeni grammatica ioJ. 

JJVvwn Cod. Mus. Britt. Add. 25, 876 Wright 1.1. III 1175, 
3) Josephi bar Malkon episcopi Maridinensis Rete punctorum 
JJJDGL» )L*».20, in eodem codice servatum Wright 1. 1. IH 1177, 8. 

1) Glossographoruin hic fere estordo: I, 567 p. Chr. Marwazaya; II, Saec 
VI Glossarium anonymum p. 4 explicatum, Wright Catal. 802 b; III, ante an- 
num 870 Gabriel BohtisoS. IV, c. 880 Bar Ali. V, 900 Sgrosgwai. VI, Bar 
Bahlul c. 960. — Sed quonam tempore floruit SAnanisoS? 



Digitized by 



Google 



- 109 - 

Caput vin. 

De Elia Nisibeno, Josepho bar Malkon et codicibus 
masoretbicis. 

Elias bar Sinaya natus anno 975, in conventu Sti Michaelis 
prope urbem Mosul monachus sub abbate Joanne claudo, presbyter 
consecratus est a Nathanaelo episcopo Sennae, qui deinde sub 
nomine Joannis V 1001 — 1012 catholicus factus est. Postquam 
in conventu Simeonis, ad Tigridem Sennae opposito, degit Elias, 
anno 1002 episcopus Beth Nuhadrae factus, anno 1008 exeunte 
ad dignitatem metropolitae Nisibeni evectus est. Catholici se- 
quentis Joannis bar Nazol 1012 — 1020 amicus fuit, contra iSoSjabum 
bar Ezechiel 1020 — 25 vero litigavit. Insequentem Catholicum 
Eliam I (1028 — 1049) vita excedens post 1049 mortuus est. Ita 
vitam Eliae Wrightius descripsit (Encyclop. Britannica sub Syriac 
Litter. p. 850) hauriens ex Rosen Catal. Mspt. Mus. brit. p. 89 
Col. 2, Baethgen Fragmente syr. und arab. Historiker p. 101, 103, 
104 = 151, 152, 153, Barhebr. Chron. Eccl. H 261, 281, 283, 
Ass. B. O. II 444, 447, LX I 266, 272; Cardahi in libro Thesauri 
p. 84 Eliam anno 1056 mortuum esse dicit. 

Eximium viri ingenium laudibus extulit Ebedjesu Ass. B. O. 
III. I 268, qui et ipse opus ab Elia de divisione haereditatis 
arabice conscriptum sui de eadem re operis fundamentum esse 
declarat, quod ex lingua arabica in syriacam translatum totum in 
librum suum receperit. Collectionem canonum Synodicorum Eliae, 
cujus pars tertia haec de divisione disputatio, edidit A. Mai in 
Scriptorum veterum nova collectione Vol. X et V, 54, 220. 

Quibus laudibus Eliam dignissimum fuisse quum res in re- 
genda ecclesia gestae, tum libri ab eo conscripti uberrime probant. 
Non enim jus canonicum tanquam homo umbratilis perquisivit, quod 
eum fecisse ex collectione canonum ab ipso composita intellegitur, 
verum etiam fortiter sed irrito ad normam juris restitit perversis 
iSoSjabi conatibus, qui aulicos Bagdadenses corrumpens, Simoniacus 
sedem patriarchalem obtinuit inde ab anno 1020 usque ad mortem 
1025 a ). Idem etiam contra Muhammedanos christianae religionis 
veritatem defendens cum Abu'1 Qasim Elhosaino septem sessionibus 
anno 1026 disputavit, viro illa aetate celeberrimo 2 ). Neque minus 
gregis christiani curam gerens de symbolo Nicaeno commentatus 
est et librum apologeticum edidit, quo fidem christianam argu- 
mentis demonstrare conatus est (Kitab elburhan fi tasljih eViman 3 ). 



1) Epistola Eliae de Jesujabi ordinatione ad Bagdadenses data exstat in 
codice Vaticano CXXIX (Catalog. III 191). Assem. B. O. III, I, 272. 

2) Ibn el Athir IX 233, 255. Ass. B. O. III, I, 270 sq. 

3) Germanice edidit L. Horst Des Metropoliten Elias von Nisibis Buch 
vom Beweis der Wahrheit und des Glaubens Colmar 1886. 



Digitized by 



Google 



- uo - 

Denique disquisitiones dogmaticas de trinitate et unitate atque 
commentationes ethicas de castitate (fi fadilet el Safaf) et de pel- 
lenda maestitia (Kitab el nraSunet Sala dafs el hamm) conscripsit. 
Imo hymnos edidit artificiose compositos, in libros Nestorianorum 
liturgicos receptos 1 ). V. Cardahi Liber Thesauri p. 83. 

In omnibus hisce opusculis aeque syriacae atque arabicae linguae 
facultatem monstravit, ita ut antiquissimis Syris adnumerandus vi- 
deatur, qui arabice libros ediderunt, quemadmodum et coaevus Eliae 
Nisibeni, Elias Tirhanensis, linguae arabicae studio delectatus est, de 
quo infra agendum erit. Sermones vero et Chronicon, cujus parti- 
culae quaedam ab editoribus Chronici ecclesiastici a Barhebraeo com- 
positi typis divulgatae sunt, et cujus fragmenta Baethgen publici 
juris fecit 2 ) syriace scripsit. Haec vero qui reputat , intelleget 
Eliam non esse hominem umbratilem , qui minutiis grammaticis 
delectetur, sed virum in rebus agendis acrem et industriosum, qui 
grammaticam conscribens opus tironum usui destinatum elabo- 
ravit, quibus Jacobi Edesseni liber erat nimis amplus et copiosus. 
Id enim episcopi officium jure habetur , scholis clericorum adju- 
menta litteraria exhibere, e quibus adolescentes linguam ecclesiasti- 
cam addiscant, quae vitae communis lingua esse paullatim desinebat. 
Quodsi enim saeculo nono glossaria compilata sunt, quibus voca- 
bula syriaca arabice explicantur, alia hujus rei causa non esse 
potuit, quam desuetudo, in quam lingua Syriaca paullatim cecidit 
imprimis apud nobiliores homines, qui Arabum elegantiam aemu- 
labantur. Itaque hoc fuit Eliae Nisibeni studium, ut cognitionem 
patriae linguae in grege suo servaret, quem in finem celeberrimum 
illud glossarium concinnavit, quod a Thoma a Novaria jam anno 
1636 editum est 3 ). Hanc rei condicionem ipse in praefatione 
Glossarii declarat, in qua adolescenti cuidam scribit: vi>w*MXSt i^l 

Ifcj ^AjuLm*! LbUJt ^-O CO.^t^ \\XP v-ft-JUj y5^a*^U jif^y^ «3^4 
^wit ^Uoj^it^ KxjbCJt tf-J^. Adolescens igitur ille librum ad 
discendam linguam syriacam optabat, et Elias hoc in negotio eum 



1) Wright in Encycl. brit. 1. 1. codices enumeravit hos: Cod. Vat. XC 
(Catal. II, 487) Nro. 13, 15, 17, 18; Cod. Vat. XCI (Catal. II, 491) Nro. 12, 
14, 16, 17; Cod. Sachau Berolin. 64, 10. 

2) Baethgen Fragmente syrischer und arabischer Historiker in Abhand- 
lungen ftir die Kunde des Morgenlandes Vol. VIII, 3. Lipsiae 1884. 

3) Thesaurus Arabico-Syro-Latinus Romae 1636. Nuper Lagardius glos- 
sarium litteris hebraicis Syriaca reddens secunda vice expressit in Praeter- 
missorum libris II, 1879. — Ceterum Thomae editionem multis scatere mendis, 
inde exortis, quod ordo columnarum in imprimendo turbatus est, MoeUerus 
Gothanus docuit in dissortatione , cui inscripsit: Ueber den syrischen Nomen- 
olator des Thomas a Novaria. Eine Abhandlung der Engelhardt-Reyher'schen 
Buchdruckerei zugeeignet von Dr. J. H. Moller Gotha 1840. 



Digitized by 



Google 



- 111 - 

adjutotfuS glossarium compilavit, cujus ope et epistolae et allo- 
cutiones possent componi. Ultimo denique capite vocum signi- 
ficatione diversarum scriptura similium (jk^x^Dj) post priorum 
. grammaticorum conatus amplam collectionem exhibuit. In recen- 
sendis verbis (Cap. XXV III) Imperativos loco Perfectorum enumerat 
eorumque flexionem et aspirationem dissertatione grammatica ex- 
plicat, quia eorum usus sit frequentissimus, atque reliquae formae 
ab Imperativo facili negotio possint derivari 1 ), ita ut et hac in 
re usus practici maxime habuerit rationem. Simplicissima denique 
et solis discipulis destinata est ejus grammatica, de qua mox 
agendum. 

Cum hoc opusculo vero conjungendum est Rete punctorum 
Josephi Bar Malkon, episcopi Maridinensis, quod cum Eliae gram- 
matica saepissime ad litteram convenit, Gottheil Elias p. 38*, et 
quod Londini in Cod. Mus. Britt. 25876 servatum est (Wright 
Cat. III 1177 Nro. 8) et Romae in codice Ecchellensi 27 (Ass. 
B. 0. III, I 308). Versatur enim totum fere opus in accentibus et 
punctis, uti et Eliae grammatica. Josephum hunc Bar Malkon 
eundem esse censet Martinus 2 ) qui dicitur Jesujab bar Malkon, 



1) Dicit ^jix j-aoJLS! Uit j*$] Jm* . . . I ^Jjo ^t ^JuJLj 
«oft 0-5° \s*^ J^^^H tej& j-=>^t gjji^l <3L*s^t ^J^ q^O *S£ 
^LjLi^t -5Lj Kx^L^Jt X.* h.ft Jt yi *JL* J3*aa,am.'{ ^t q^«j sXJS^ 

- .&* &® 

2) Martin De la m^trique chez les Syriens p. 70. Sed esten Josephus 
idem quod Jesujab, an mutavit nomen quum ad sedem Metropolitae Nisibeni 
eveheretur, qui antea fuit Episcopus Maridinensis? Assemanius in notis ad 
Ebedjesu catalogum p. 295 Rete punctorum non attribuit Jesujabo Bar Malkon, 
neque locum Severi Martinus recte interpretatus est. Legitur enim in omnibus 

Codicibus Pluralis vocis J*^2 JJ etiam in iis, qui J-J3-» JJ exhibont, quod 

metro vetatur. Itaque locus, quem edidi p. Q20 1. 10 non potest reddi: Quant 
au Filet des Points du Nisibite (Bar Malkon) sed potius: Rete Punctorum 
Nisibenorum, i. e. apud Nisibenos usitatorum. Ceterum re vera 1. h laudato Ja- 
cobus Tecritensis, opusculum nostrum respexit. Wrightius (Encyclop. Brit. Syriac 
Litt. p. 852) Martino assentitur, provocans ad notam codicis Mus. brit. Add. 
25, 867 in ipsius Catalogo p. 1178 edita, ubi legitur: ^\J ); X)\ X> )o\jl. 

-C*^*» ^ ^?^?? •Jyvao? JaonoaS/ ^opou wpo\ ^s^xj .JjJoqj 

jio»^ )/S ^ Q °* \h r ^ JOOJJ OOJ. Quodsi rectum est, Bar Malcon esset idem 
qui Jesujahb Nisibenus. Locum ex Rete punctorum p. 020 1. 10 Wrightius 
legi jubet )- Q^ JJ, quod vertit „episcopus Nisibenorum". At obstat metrum. 



Digitized by 



Google 



- 112 - 

inter cujus opera quaestiones grammaticae enumerantur, quod in 
medio relinquimus, boc contenti, ut statuamus, tractatum hunc 
versibus conscriptum temporibus Eliam Nisibenum secutis tribuendum 
esse, iis scilicet quibus grammatici coeperunt discentium memoriae 
consulentes, res grammaticas versibus comprebendere, quo facilius 
possint edisci. Quod inter Syros Johannus Bar ZuSbi et Bar- 
hebraeus Saec. XIII fecerunt, postquam apud Arabes Al^ariri 
t 516 Heg. et Ibn Malek f 672 Heg. grammaticam versibus com- 
posuerunt *). Bar Malkon , quum a Jacobo Tagritensi commemo- 
retur, saeculo XII exeunti vel XIII tribuendus videtur. 

In describenda hujus aevi grammatica Eliam secuturi suinus, 
cujus Grammaticam docte edidit et illustravit Ricardus Gottheil*). 
Addemus ea, quae ex aliis libris excerpsimus. Postquam de lit- 
teris disputavit loquitur de 'a#wa#a mettgziSanyad-a i. e. de con- 
sonantibus, quae vocali instructae sunt, quarum apud Arabes tria 
genera esse dicit (a. i. u.) Syri occidentales quinque generibus 
utuntur, nos vero (Nestorianus loquitur) orientales in septem 
genera eas distribuimus. Quae sunt: 

o 

1) zgqiqpai^a i. e. vocali a instructae consonantes uti 'Aleqp 
et dala# vocis 'adam. 

2) r§/9isa#a uti b vocis trilma. 

3) p§#iha#a uti 3 vocis Sayra. 

4) hanen daq§dam r§wiha#a sicut ' vocis 'o (6/) et k vocis 

'arkona (JbooV). 

5) hanen daqe#am 'alisa#a sicut n vocis nura (J9Qj) et § 
vocis Sura. 

6) hanen daq§<?am mass§qa#a uti ' vocis 'il (^u-»/) et b 
vocis bil (^^O). 

7) hanen daq§dam ^e/tfisaiJ-a uti ' vocis 'i<Ja et d vocis zadiqa. 
'Alisatfa et r§wika#a pertinent ad consonantem waw, mass§qa#a 
et he/SisaiM vero ad Yu<$. Cf. etiam Elias p. j^\ Signum z§- 
qaqpae dicitur SiSla <$al§3el. Signum r§/?asa dicitur SiSla SaX^B^t. 
Gottheil p. ^,12. 



Facilius legeretur y^L» J1 j)JDQJJ jL+^pO, at codices omnes habent Ribbui. — 

Jesujahb 1190 episcopus Nisibenus ordinatus intra annos 1226 — 1256 mortuus 
est. Barhebr. Chron. eccl. II 370 4 et Wright. 1. 1. 

1) Hadji Chalfa VI, 110, I, 407. 

2) }*^9QCD jJL?SJQSP .90L A treatise on Syriac Grammar by Mar Elia 
of Sobha Berolini 1887. ^ 



Digitized by 



Google 



- 113 - 

Quo cum catalogo vocalium non convenit Josepho bar Malkon 1 ), 
qui vocalis i non duo sed tria genera distinxit. Dicit enim octo 
esse signa vocaliuni (nuqze <J§zau3a) 1 zgqaqpa, 2 p§#aha, 3 j» V ) 

jQ^jl^j zelama <?ap§Siq, 4 JjlOJ Jio\j zglama JaqgSe, 5 r§/?asa, 
6 r§w&ha, 7 h§/?a§a, 8 'assaqa. 

De z§qaqpa, p§#aha et h§/Sasa (i) nihil monendum est, nec 
de r§waha, quod est o (q), aliquid addendum videtur. Verum r§- 
apud Josephum est u (q), quod Elias appellavit daq§5am 

Itaque o in wo^ est r§/?asa, sed q in ;^nqv est rewaha. 

Quae de vocali i censet, ita se habent : Si duo (puncta) infra 

in ordine (ponuntur), est z§lama p§Siqa 2 ) ex. c. V*>j/, contra exemplum 

z§lamae Jaq§£e est **>/, exemplum 'assaqae vero W J*# , quae vocalis 

etiam dicitur J K. ^ <v\ v\ 

Ex hoc doctorum de vocali i dissensu explicatur confusio 
scribarum, qui varios sonos hujus vocalis non bene distinguunt. 
Cf. Grammatica mea p. 30, 2. 

Pergit Elias Nisibenus exponere discrimen inter consonantes 
radicales (gensanaya#a) et serviles (mettaus^qpanyai^a). Inter has 
quaedam sunt ex consuetudine additae, quarum duo genera distinxit, 
eas scilicet quae in universum solent addi ab omnibus (gawwa- 
nayli^a), et eas quae in sacra scriptura specialiter addi solent 
(ihi<$aya#a) 8 ). Alterum genus efficitur consonante y, quae se- 
cundum mentem et consuetudinem antiquorum scribi solet in JteoLf, 
^♦^W, >\m\X) y wJDOOji, w^O^j/. Quae vero de altero genere 
dixit hoc loco transcribenda videntur: Cod. M. Brit. Add. 25876 fol. 7a 
ofc^o Wopj ^^W ^j6f ^opk^/ JJ^^IL ^j j^aaoooJJ^o 



1) Cod. Mus. Britt. Add. 25876 fol. 278 a. 

2) Textus: OOJ \&dk& U^\) jlOV-j CO D k-~fcA ^ll ^l/. 
Deinde de assaqa dicit *00) \OCO/ JcL )0«JD ^OfO OO) |IjlO O^lbO v )o 
Deinde fol. 278b addit: )^W Qjp >Q ~-^°° ^l*^ ^ ^ J^ 000 ) ' 

3) Elias ed. GottheU p. J*, 1. 11. 

4) Gottheilii editio praebet _b» -.^2-iJ et _L* ^^>, quibus addit 
ezemplum tertium _Ju# ^+OO. 

Abhandl. d. DMG. IX. 2. 8 



Digitized by 



Google 



— 114 — 

j^tA io o>\ : v °ky»oUoo l ) jd^A-3 s^fco Wo.j J^knz>j ^si» 
J ia\\ Jjljoo ^3k n\ o.\2wj <qj6j :Juftm\°> *-ib J^Vqqdj 
fc^Jj ^/ JJ» ^SwO) -f-Jr^? n9-^° ^^ ooo) ^^Lj 2 ) J~*oco 
J~iooo Jjj^oj ^W 3 ) :J>^ Ji°>Voj Josk\ JSko ^o .°>\Jsa\ 
q ^s ty o)q q\\ v% J ^ 1 « K m\ oi n Palae s tin ens es igitur 

doctores sacram scripturam syriace enarrasse pu- 
tavit Elias, qui quum h et n vocis henan distincte pronuntiare 
solerent (ita enim ta/?31n vertendum videtur cf. supra p. 106, 25, ubi 
de pronuntiatione mutarum dura adhibetur 4 )) hasce consonantes 
etiam scripserint, quod ex antiquis codicibus doctorum hebraeorum 
cognosci posset, qui dialecto syriaca et quidem palaestinensi ute- 
bantur loquentes et scribentes. Sane locus omni numero memora- 
bilis! Primum enim de origine versionis Syriacae librorum sacrorum 
opinionem profert reliquis Syris inauditam 5 ), qui nihil nisi fabulas 
aniles de interpretatione Scripturae venditant, deinde codicum 
testimonium in censum vocat, qua in re dubium non est, quin 
Saec. XI ineunte codices exstiterint longe antiquiores, quam ii quibus 
nostra gaudet aetas. In eo vero certe errat Elias, quod solis 
Scripturae sacrae codicibus scriptionem vocis hgnan post parti- 
cipia tribuit, quae et in codicibus Edessenis antiquissimis (Euse- 
bianae historiae ecclesiasticae codicem dico Petropolitanum anno 
462 exaratum) usu venit, et in Talmude hierosolymitano vice versa 
non adhibetur. De dialecto syro-palaestinensi sive hierosolymitana 
Elias non agit, nam quod dixit ad antiquissimos librorum sacrorum 
interpretes referendum est. Potestne cogitari de Targumistis, 
quorum labores Syriaci veteris Testamenti interpretes adhibuerint? 
Pergit deinde disserere de Jacobo Edesseno, qui eo consilio 
_b» ~»£0 pro F r yfr scribendum esse docuerit, ut distinguatur a 



1) Gottheil .--*-****._ 

2) Gottheil ^\NLj ^Op. 

3) Gottheil J»J^fn\°) JU^OJ \s~DO) ^/ omisso J*^QOO et O. 

4) De litteris pronuntiandis quidem at non necessario scribendis adhibetur 
tg^ag a Severo p. +D 1. 9. 

5) Repeto locum Theodori Mopsuesteni , quem in libro meo, cui inscripsi 
Die Prophetie des Joel und ihre Ausleger Halle 1879 p. 125 primus indicavi. 
t)icit enim ille Syrorum adversarius: rjQ^vevrat 8i ravra eie rrjv JZvqcov 
(yXcoooav) naQ 1 oxov Srjnore, ovSe yaQ Syvcoorai /ue'xQi rrjg oijfieQor, oone 
Ttore ovroe iortv. Quodsi Eliae opinio recta est, argumentum iis praebet, qui 
Christianis e Judaeis ad fidom conversis originem Interpretationis simplieis 
attribuunt. 



Digitized by 



Google 



- 115 - 

nomine * * t ^ et a verbo * r * q , quam Jacobi opinonem et Severus 
in editione nostra p. cl» 1. 8, o^ 1. 6 recensuit. Ipse Elias 
hanc sententiam respuit. Cf. supra p. 47, 7. 

Sequitur in grammatica Eliae dissertatio de J KXoivn casibus, 
i. e. de particulis ^o*^, de quibus Severus egit p. p 1. 6. 
Vocalismus harum particularum earumque vis aspirandi et indu- 
randi discipulis Clericorum admodum difficilis videtur fuisse, nam 
et in Codicibus Masorethicis separatim de iis agitur (Wright Catal. 
I, 105). Fuse de iis agens Elias sub finem addit, esse in Scriptura 
voces aliquas, quae legem generalem non sequantur. Sunt vero 

voces hae >\Qju, J?.OOju, JJ» 1 ), ^jooju, l^fc^J, q™ e cur a lege 

recedant, in aprico esse confirmat. Legendum esse docet v\ Q f ^ 

^o*^o, j?o<*9, jjoopj, Jjoopo, ijjooV.?, J-?o6>X, M00V4, 

)J»j, JJ»Sw, )J2DO, Jflfe^, |j?^?9, Jp^f^* Q uanta vero di " 

• • • • * • * 

ligentia Syri, Rabbinorum quasi aemuli, ad has res adtenderint, 
docet ultima Eliae observatio, qua tradit uno loco in Scriptura 
ab hac lege esse recedendum Hos. 12, 2. Verba rabbinica miero- 
logia digna haec sunt : [JjOfc^J jsojtj] fc^J )O«J0J jN\?lYl\ ^LtJ^ 

OjJ^Jo .fc^J JO^OJ Jts\ Q)\l\ ^Aa» p^J :^OJ Jt~2> yj JJ/ 

J^fcJjO 8 ) J^DOJ JiOj J20^fc^ wOjofc^Jo >&JlOO)J J-i^Jj 2 ) J~~p 

♦ JjOfc^J JOjDJ 4 ) 06 |Ait ♦D o^ \Ji6l/ )oi 

Hanc micrologiam in grammatico observantes non mirabimur, 
lectores eoramque magistros, Syris maqrgyane dictos, in adnota- 
tionibus masorethicis minima quaeque curare, qui jubent, quae 
littera non sit proferenda, (^QJs^) et quae sit vocali instruenda 

(^NfcP*)» ^™ sme vocan ^ e g en ^ a (ksO)L V) Wright Cat. I 103 sq. 



1) Ceterum cum JJ20 et )\d proferri debuisset, quia OjLJf^ legitur. 
Martin Journ. as. 1869 Oct. p. 247. 2) Gottheil >\^*Jj. 3) Gottheil 

LoJ^LwO male. 4) Gottheil JoJ^JI fc^.J )O*0J. 

r • ,• • • ••••*** 



Digitized by 



Google 



— 116 — 

Quum vocalismus particularum ^o^ aspirationem sequentium 
bgdktp afficiat, Josephus bar Malkon earum naturam in eo capite 
describit, quo de punctis ruka^a et quSaya agit, quae apud 
Eliam capite speciali tractantur. Ex quo haec notanda videntur: 
Fol. 10 a = Gottheil p. cu 1. 13. 

1) Taw quiescens ante & vel 8 positum post particulas ^o^ 
indurescit. ltaque legendum est v onJLo, ,OHJL6 Llj&, ^oLLo. 
Exempla eadem sunt quae et Severus p. ^o 1. 5 protulit. 

Taw motum vero adspiratur JLkl»}£o. 

2) Dale# relativi post conjunctionem wa, sive aliam Parti- 
culam ex ^o^ positum, si sequitur j vel L indurescit, itaque 

Jx>J.?6 = wadgdame, ^aMl.yo = wadgdedgSon. Eadem exempla 

habet Severus p. ^ 1. 11. 

Si vero prima vocis littera y vel L est quiescens, post Dale# 

relativi ponitur ruka^a: Jl»6i»JO = w§<Ja#§wai9a, Jj r^sJ «r» = 

w§da#§ya/?u#a , Jllj.J.O = wgdadejasa. Cf. Severum p. ^o 1. 14. 

Quae hic Elias docet latius patent, neque restringenda sunt 
ad voces a d et t ineipientes, totam igitur legem euphonicam 
non perspexit, de qua vide Grammaticam meam I p. 70. 

3) Accuratius de L primae personae agendum est, de cujus 
aspiratione in varias sententias abierunt doctores, qui analogia 
fallaci pellecti legem orthoepicam fundamentalem corruperunt. Docet 
enim Elias fol. 12 a ante suffixa positum L primae personae mascu- 

linae (sicl) esse durum, ita ut legi debeat . \ *>\ "s bare^ta/, 

O)JS**a20 mgSahteh. Si vero ante J. est vocalis i, aspirandum est 

#, quemadmodum legitur . A r \ ers sgnii^a^ , ojJ^-JufiD sgnii^eh. 

Quibus expositis ita pergit: J^OQJJ ) ^ V *> 3 ) - f*> / ^J «JO* 1 ) 

jdjj o n oifeoo [U^o^-jo] \-2>o;+-2> Jjojj JoL ^o^i-Dj . ,o>\ x> 

\joj wd>-D ♦JOji^D )joj ^oj \J>L Jbo-LJOj JH-judo • v o oifejj 2 ) 
•♦ o 



1) Gottheil p. *jO, 15. 

2) Cod. ^aaofoj; deinde Gottbeil JjQJJD j%JOO male. 



Digitized by 



Google 



— 117 — 

jdjjo •oMi. ^uao;» ^aypo !^A2po «U^dbo .L??£J •^♦ 2 °J? 
J-9o£9? oL ^jj Jjau/ JvoLL fcc-i^LOv» JkacboL )oji ^jj 

,\^J J»0 LODOJO 1 ) :Jfc^W )^>^0 *-D |>VJOfcOD? LoSlV % JjW 

J Axed j oL JjloLLj 2 ) offl^ Ji2L\ib ^j jLo£/ *JN*j*»7 wfco 
Jtau/ .^iLLj JDjpo Jjcllo ^Jo 3 ) • J*j;DJ J*tt+£ J^o^S kooj 
JkxjfcOOJ ^a * QCLDOl\ ^O :^Of-D Jiofcoo? jyvrrnoi\, ^Jt^fco? 
•wdj p)is\ *S oo 4 ) ^jo .Jj/ p)N\ ^S oj wOj ^/ .[Cod. Jk*jkaa>] 
Ojfes^Oni -» OjfcOQQJO .0)&jQjl -» OjJ&OjlO. Patet in ultimis 
exemplis formas qu&aya instructas ad primam personam esse re- 
ferendas O)£\Ju0, Q)£\ Q m , ojfcLll-do-J sunt accepi eum, 
portavi eum, sumsi eum, e contrario formae nullo signo 
distinctae re vera ornandae sunt rukaya <vK\-Nr» oifcAojL, Oi&OCDJ 

accepit illa eum cet. Hanc rei condicionem etiam Josephus 
bar Malkon tradit versibus hisce: fol. 285 b — 287 

\^jj J&J&. ojLv^o J&3&. Jaojj 6 ) oLj >\jo 
t^s&Vo ^ojo (sic) JLcluzuclij woj JLJLI o/ 6 ) 
♦^fov» ^^0 ^Lj -2>6,^2>? woj Jsqjl 7 ) <°>\m\ o/ 
♦ ^iL om)o J-JOjO Jso^Sj wO) Jx>jl v-2l\-A o/ 8 ) 

1) Gottheil J20 LOOO). 

2) Gottheil JjlO&OO male. 

3) Gottheil JjQJdO ^Jo. 

4) Hoc in exemplo Taw falso habet qusaya, quod delendum est. Secundum 
regulam propositam potius ruka^a ponendum est, tertia enim persona feminini 
indicatur. 

5) Gottheil p. 25*, 20 Jo>OI , deinde ^jj fc^J. male. 

6) Gottheil om. o/ ; deinde Oi^oJ^O pro ^SOJO. 

7) Gottheil ^oL J&JL , obstat metrum. 

8) Gottheil »Q>VX &{, deinde J&0£& wJD*bj, cui favet metrum. 



Digitized by 



Google 



- 118 - 

Jkao* 6p;x> J&aoj jLv*o 6j\ JoojL v )o *) 
[id est post J\ ♦Jkfitfb» )OX U/ OMtO |x.2D60O v Jo 
%0|ftjO;S 2 ) If^ wO^fcu0V2) K^COJJ Jjp/ ^OJO 

♦ojk-yo oj&\io? ^fc^col ^LjVN^jL 3 ) 

Hic quoque in exemplis, quae edita sunt uti in codice le- 
guntur, confusio est, veram leges perspicuae proponuntur: 1 Taw 
secundae personae semper habet qusaya, 2 Taw feminini tertiae 
personae semper habet ruka^a, 3 Taw primae personae post con- 
sonantes, a sine suffixis habet ruka/a, b cum suffixis habet quSaya, 
4 Taw primae personae cum Suff. post i (JfcjoocttO )ax) habet ruka^a. 

Etiam Severus hanc rem tractavit, utramque proponens opi- 
nionem p. .^^ 1. 5 sqq. 

4) Sub finem monendum est de triplici 2>. Est enim 1 <£ cum 
ruka^a ut in jjtgU, • \ feJgU , ^?- y % & paullulum et molliter 
induratum et (k*Jc*j^o JkJuO» ^^SdO) uti in ^, JlbkS&, 
Joa\*£&, quod genus JA-*jlS ^ appellat Bar Malkon, 3 est 3) valde 
durum, uti injc&oj, JiS&CD 4 ), |20V*2>. cujus exempla apud Josephum 
bar Malkon sunt Jvno* , J^ y.3* «Jj&o), qui hoc genus appellat 

JboJuO. Ad hosce sonos distinguendos solam experientiam neque 
regulas valere ipse addit: 

• J^OJO 6^j ^J )OP> 5 ) JjO^\ JjQXO fco\o 

Quae de ejus aspiratione leguntur apud Eliam haec sunt: 

1) Nunquara ab initio neque in fine vocis S est J k^v^ vy 

2) Post particulas ^©^3 eodem modo 3> nunquam est 
JfcOD^O nisi in paucis locis 6 ), uti Exod. 20, 25 Jfc\*CQ§0. 



1) Gottheil Jfc^OJ Jk-V~? JoOjL ^♦i/. 

2) Gottheil in libro Mspt legit OjfcdOV^. 

3) Gottheil O)k-«JO OjLj^ o/ 0)KS&~ ^Lj. ko^jl . 

4) Gotth. Jo^y^ Seraphi (cf.p. 122, 8), quocam convenit Severus p. \- ^ 1. 18. 

5) Gottheil p. 26 # , 8: J^QjQ O^jLj JJoO . 

6) Legitur in codice JJ^J Jfeo^O^ y/ JJ/, sed JfcuDOJ legendum esse 
putavi, quod re vera apud Gottheil ^O 1. 6 exstat. 



Digitized by 



Google 



- 119 — 

3) Ubi 2> est tertia radicalis, ante omnia suffixa personalia 
nunquam est jfcs^D^o sed semper dura in omnibus conjugationibus. 

4) Nullum & quod vocali instruitur, est J ko^ vs sed S 
sine vocali est J k«w t vy 

5) Omne S vocali instructum est durum et quidem aut mol- 
liter durum aut valde durum. 

Quae sub 4 et 5 diximus ita expressit Elias: v\ t v>\ JDjjO 
Jk^JUQ» JJ/ JkoMLN» *) |2> fco\o . JNAjl JJ/ )hJZD\X> \2> fcuAj 
N*jJ*swOD o/ fc^jAw*JL&, quae verba Severus P- \»^ *• 22, exscripsit, 
ubi cum Codice B secundum textum Eliae v / delendum est. Sed 
quamvis hi grammatici admodum severe hanc legem inculcent, 
Masorethae tamen ab ea recedunt, uti exempli causa ad textum 
a^ /!t-N in margine adnotant ^ J^uoL Jj. Wright Cai 104. En 
quam incerta et sibi opposita omnia in hac materia masorethica! 

Sub finem deinde locum puncti in 3> aspirato et in S duro 

indicat et pergit: Jjjdqj ^VL ^Ojok-/ Jfes^CVP ~^° &i ^T° 
Op2D ^V^ ^a^Qo LfeOOJ, quae verba in Severi textu 1. 1. desunt» 
quod ideo factum est, quia usus duplicis hujus puncti non ab 
omnibus recipiebatur, quum multi S, S et &> distinxerint, quod 
et Severus fecit. 

Paucis verbis postquam tria haec 2> distinxit, totam rem 
comprehendit Josephus bar Malkon: 

[kDj^] ^O^J ^l ^Opj 4?V OJ^ ^2LOV» JJO 

% ^iS ^o^ri^ fca»Jj ^ll o^c ^tiov» JJo 3 ) 

v^SKllfcOOJ JSK>h£> 6mO^ ^O^k^fiY» JJo 

Jfco^jt JoojL 4 ) 5po # 3^ ^p jNno;» Jso 
vjfc^juo o/ J^^ofcoo Jfc^AS J^jLfcoo v Jo 

1) Gottheil ordine inverso JN» l.V»)LfeOO JJ/ Jk*JU02O. 2) Gottheil 

"A V 71 v * 

J&«GQ&1 male, cf. Exod. 20, 25. 3) Itaque legas dQji2ttO, JQJL&/ cet. 

~ r " 
Lez postulat l^/ cf. Grara niea I p. 65 inf. 4) Gottheil JfcJiJL 6f\ J-»00) 

metro postulante. 



Digitized by 



Google 



— 120 — 

Quod dft j ^X-nftQrs dicit ex notis masorethicis ad Exod. 20, 25 
desumtum est, verum alii hanc pronuntiationem , quam et paucis 
aliis locis adhibendam esse Severus p. y^p 1. 21 docuit, non 

acceperunt, nam Barhebraeus Gram. metr. 335 contrarium com- 
mendat. Cf. Grammaticam meam p. 75. De triplici 3) cf. Jacobum 
Edessenum p. 55. — Quod versu 3 docet gravissimum est. 

Hic si magistrorum masorethicorura de 3) altercationem ha- 
bemus , alii et tria genera consonantis ^ distinxerunt , et in voce 

opcuj^ id pronuntiationis genus durum adhibendum esse jubent, 
quod responderet & durissimo in voce J»V^ scil. Cajus. Sed 
haec lex Codici Jacobitico (Wright Catal. I, 111) debetur, et unius 
scholae usum inculcat, a quo aliae recedebant. Qua ex re intel- 
legitur, hujusmodi minutias orthoepicas re vera ad 
grammaticam linguae syriacae non pertinere, sed 
scholarcharum tantum elegantias, ne dicam artificia, 
in iis esse quaerendas. 

Sequitur apud Eliam caput de litteris occultandis, quod et 
apud Severum sequitur quaestionem de aspiratione. Inter utrum- 
que prorsus convenit, nisi quod Severus quaedam addidit, ita ut 
singula recensenda non sint, nam qui legit Severum etiam Eliam 
legit. Quae p. op Nota 8 ), 4 ) emendata sunt, ita apud Eliam 
habentur, uti scripsi, quod eam ab causam adnotavi, ut lectores 
etiam ab hac parte intellegant, Severi codices esse pessimos, ac non 
sine emendationibus edendos. — Neque etiam Josephi bar Malkon 
ratio est habendi, apud quem nihil me invenisse memini, quod 
non etiam apud Severum habeatur. Unum hoc vero ad confir- 
mandum praeceptum Severi de puncto inferiore, quod vocalem 
abesse indicat p. *^vn 1. 5, afferendum videtur, quod apud Jo- 
sephum legitur hunc in modum: 

• jLd^JLj jjiDQJ ^A ♦J-u-ooL JjJ 
.jU; ojfcoojo oo) f* JLq\j^j ^j ooj 

♦J**a»j ^jt *pt ^MLfcoo Jlj ^U ^p NJ^ 

Itaque inter varia puncta, de quibus agere instituit fol. 289 a, 
a quo quidem argumento paullulum evagatur res admiscens, quae 
illuc non pertinent *), recenset etiam : 



1) Hoc enim loco agit, 1 de litteris radicalibus et servilibus = Elias 
p. 10 et Severus p. 12, 17, — 2 de litteris scriptis quidem sed non legendis, uti 

Olaf in Jo, Jjl, quae ^pU^fcOO dicuntur, = Elias p. W^? 6> Severus 



Digitized by 



Google 



— 121 — 

l 

Genus octavum : De punctis quietis. Hic vero , qui quieti 
(destinatus) est, unus est et locus ejus descendit [est] sub litteras 
non motas, uti (sub) jl vocis J^^y> 

Usum hunc puncti inferioris in ipsorum codicum scriptura 
observatum primus docui in Grammatica mea p. 85. Puere qui 
rem negaverint, jam auribus perCipere possunt, quae oculi non 
perceperunt, indociles hac in re Herodoti discipuli , dicentis : U)ta 
Tvy%avu dv&QilnoiGi aniOTorega zlvat, by&aXpL&v. 

Sequuntur apud Eliam p. p regulae orthoepicae de mutata 
propter varias concurrentes consonantium pronuntiatione. Idem 
etiam Josephus bar Malkon tradidit, ita ut utriusque grammatici 
leges conjunctim possint proponi, quae redeunt ad Jacobi Edesseni 
doctrinam p. 54 explicatam: 

1) J sine vocali ante ^o et ,o proferendum est tanquam OD. 

OD OD OD OD 

Exempla: 1>\D), JSldOJ, Joj, JkOJ-£. 

2) OD sine vocali ante consonantem vocali et quSaya in- 

i : \ y i 

structum legitur tanquam j. Exempla: Jico^, 14^°? ? Jx^T^S 

i i i * # . ' 

9O«0&>, JLV^CDQD, fcOOQJ al. 

I 

3) 1 sine vocali ante jl legitur tanquam J.. Exempla: J&*a1, 

1 . L 

4) jo sine vocali ante consonantem vocali et quSaya instructum 
legitur tamquam Exempla: JjJQ^, JO "S O^, ^00°), 



p. 24, 4, — 3 de litteris non scriptis sed legendis, ut Olaf ab initio vocabulorum 
J2>J**, J20u = Elias p. V^O, 14, Severus p. 24, 15, — de litteris scriptis at non 
pronuntiandis , ut Olaf in J&J+a*/ , JJ„^QOD . quod a doctrina de furto ablatis 
( "^ i^bOO) male distinguitur , — 5 de servilibus i. e. JboJk2lQDOlJbOO. — 
Sequuntur observationes de litteris occultandis (Jb&jJJ^20) ut >Q3D. JJ , }J , 

JUL, Lj, ^L, O) in OOJ*, ^. in^j/. <*e quibus cf. Elias p. Op, Se- 
verus p. 24, 21. 

1) Inversa ratione Hebraei pltDlfctl scribunt, et Syri wbDlj/» 



Digitized by 



Google 



— 122 — 
5) » durum sine vocali ante a cum vocali legitur tamquam 1. 

Exempla: JJOJOV^, JJbjoStO ')• 



6) 1 sine vocali ante c& medium cum qusaya, quale est in 

J 
voce JV^^, cf. P- H8, legitur tamquam j # Exempla: ./ mQiK^ i 
J 

7) jo ante 3) cum vocali legitur tamquam ^o. Exempla: 
. D . D D D D 

Jaootf, Jco4x>, flpaoi^, ♦a*;/., <eao»i. 

8) cd ante & cum qusaya forti, quale est in Ja6j, legitur 

tamquam Exempla: j; o> cr% ^ jj bl ; o> nn Hunc vero usum 

Josephus non agnoscit, qui non ; sed j pronuntiari docet in 

, t i J 

)4>.f vafiDO et in J : t ~o*Y> J-N Alium dissensum vide in adnt. *). 

9) ^ sine vocali at cum ruka^a ante 3> cum qusaya legitur 

D D 

tamquam ^o. Exempla: )^2L J, jKo^o^ry 

10) jt ante consonantem vocali et qu£aya instructum profertur 

1) In codice Bar Malconis exempla scripta sunt: JJ0JO+&, JaJOJQSLO, 
et hoc Dolatf* in Taw daram esse mutandum docetur. En Grammaticorum cou- 

sensum! In Elia Gottheil edidit exempla ita: J-OjLoV-S, J~«JOjLo?f&, 

JjJ0JLQ-2LOj quamvis codices B et C JL in vocibus omittant. Jain apparet, 
lectiones a Gottheilio propositas ex confusione duarum doctrinarum processisse, 

alii enim volebant Jj09O+-& , alii ) Q10+ °* , unde omnium votis satisfaciens 
scriba fecit JjOjLo^a, et sic in reliquis exemplis, quod insulsum. 



Digitized by 



Google 



— 123 - 

ut ^ (J^Vjj JOs^^/). Exempla: ^Il, «S^4l> <*£• Hinc 
explicatur nota marginalis masorethica (Wright Catal. I, 104), qua 
jt in vocibus -S^l et ^S^ J / tamquam ^ 9 hoc est _ ; pro- 
nuntiari jubetur. 

Sequitur apud Eliam doctrina de Ribui, quod Syri ) >a k qp 
dicunt, et observationes generales de conjungendis vocalibus cum 
consonantibus, quae hoc loco omittendae videntur. 

Ultimo loco denique de accentibus primariis zauga, taljtaya, 
Sellaya, pasoqa agit Elias, quod hic repetere, postquam p. 71 
accentus tractavimus, superfluum censeo. Ea tamen quae de samka 
addidit, quia accentus hujus naturam inlustrant, quam p. 80 de- 
scripsimus, hoc loco proponimus: 



*j Jn»/ ^«-oj ^o^Jil y^s>h^o \i±faSo ^joo-jt ^i/ 
^joqjl fca^ )oxdU^o Jaaacp 1 ) JJboJ. <ft\.. «^rukcoj tc^S 
# NjJj .~6j ^*Jo .jq-IcqjJI .^.o^ )oo»i-p^ »~6f *ft .JbL^i o°>\ 

J^O^kS ^OJ J^W J^4QX> ^JOQJt ^D^JLl ^j/ *j9jo JV©U 
J-JD*0 Jx>^kS , ( VJLja O/ J-iOL^fc^ ^Vfco JbtaSo :*j-»kCQJ 
OlitO)J J^a^k-Sj J-OV-JtO l^fcwfcO dQ002>fcOD :J*JOQJt wO)Ok-Jj 

jUbooo oC^oj J^q\qjoo .J Aia ^oooSfcoo .JjhioS ^o>JM? 
^V2vl ^Afe<jt/ •J&.jt} ^? 'lAj^ •~6f *j-/ .JjoqcdS )q*odLNj 

.~6) ^Jo .£jJ OpQJtJ JJ^L>^\ :Jt\^ 2 ) Jo*V io\ ^D JoJ^O 

% Jjtjo^j J-lo;-^ V^?l? ** j *s\ Ji&cd J^ J^fl ^® '.l*4r 

♦jfc^oj o^djj Jaooo ^JD Jj^Lo 

Loci initium perspicuum est, samka est distinctio minor quam 
tahtaya, quae enunciata duabus vocibus constantia in protasin et 
apodosin dispescit jQ^qqu JI ^.o/ vel Jsjo )**oLL. Quae porro 
dicuntur, cum regulis generalibus conveniunt, at haud perspicue 



1) Gottheil edidit Jb^QOD. 

2) Ita codex, sed t*J1j\ -\ scribendum est. Sie et deinde «'JjtJQAJ 
restdtuendum est. 



Digitized by 



Google 



— 124 — 

explicata sunt. Addo Eliam Patriacham (Tirhanensem) tradere, 
samka dictum esse Jo2B? S>o J«wvw\ Jojqdj fr»^\ J^jy ^fcjO 
\lm±l fol. 170 b. 

Reliquos accentus neque Elias nec Josephus bar Malkon curat, 
haec enim Josephus fol. 277 a dicit: 

♦J2£ ') ^tjJbJD ^oj ^p ;£odj ^2>Jo 

*J&tfOflD ^JOJO J^ 2 ) ^O) JJ/ 
..jLLpOO J»Wo J^O)* ^ ^J QJOJ 

vJi-Ao Jjoroo Jasocbo Jjv> ; os>o 

♦ # ^0) ^a\1QCX) ^O ^O^fcAj JfcujW k-Jo 

* K yxLa> ojojj ^ujo r o^\o o,o W Jlo 3 ) 

♦ ♦ * 

♦Ji";»jfcopo 4 ) JiXJjboo Jjcuos ^/ 

vJii^cb!D6 ooL jLLax>6 JjLJioo 5 ) 

♦ • ♦ ' ♦ ♦ 

De reliquis igitur accentibus jam veteres ipsi Syrorum doctores 
in varias abibant sententias, schola scholae, lector lectori non ad- 
sentiebatur, quod in re tam incerta et singulorum hominum judicio 
permissa factum esse nemo certe mirabitur. Nos vero ex his 
Josephi verbis discimus, desperandum esse de restauranda Syrorum 
arte, qua accentus adhibebant; restituere possumus systema unius 
alteriusve doctoris, quod supra fecimus p. 88, quod si vero passim 
adnotationes in codicibus habemus, quae unde processerint igno- 
ramus, cautissime tractandae sunt, nec sine causis gravibus certo 
cuidam systemati tribuendae. Scholarum enim usus varius fuit. 
Doctrinam Jacobi Edesseni vero est simile a Jacobitis esse pro- 
pagatam ac traditam, itaque Qarqafenses •) doctores et Sergius 



1) Vox, quae significat „puucta", neosyriaca habetur. Sed ecce quam 
antiqua sint vocabula, quae a Syris hodiernis usitata recentia habentur. Cf. 
Gottheil Elias p. 40*. 

2) Codex Petermann 9 J y^vi 

3) Peterm. 9 J|j pro JJo. 

4) Peterm. 9 Jj;20*200. 

5) Equidem p. 68 conjeci J| <».». \X) et JN *+ * *> eundem designare 
accentum. At hic locus aliam sententiam inculcat. Certe sibi sunt similes. 

C) Martin Tradition karkaphienne in Jouru. as. 1869 Octob. p. 245, 316. 



Digitized by 



Google 



— 125 — 

quidam, et Cyrillus et Philoxenus et San^a et Tu/?ana l ) iis ac- 
centibus uti, quos Jacobus proposuit. credibile est. 

Ab his vero distinguendi sunt doctores scholarum Nesto- 
rianarum, uti schola raonasterii Mar Mari prope JSeleuciam, schola 
Mabuzaeorum , schola Aitilahae et Kanduqaeorum , et schola, 
quae Tel Dinaweri erat (Wright Catal. I 104, 53), in regione 

Nuhadrae, et cujus Jjl»VQX> et jL^OjOD commemoratur. Celeber- 

rima denique erat schola Nisibena, cujus doctrina a Josepho bar 
Malkon tradi videtur, quem impugnat Severus. Nam quum contra 
Eete punctorum Nisibenorum, — id enim ex omnium codicum 
lectione intellegitur. non agi de viro quodam Nisibeno cf. p. 111, 
sed de doctrina apud Nisibenos exculta, — invehitur, quod pes- 
simis versibus scriptum esse jure suo dicit, eum librum impugnat, 
ex quo excerpta dedimus, librum Josephi dico filii Malkonis, quem 
ideo scholae Nisibenae adnumerandum esse patet. Ceterum et in 
his scholis usus accentuum ita tradebatur, ut exemplis e scriptura 
sacra selectis varius eorum ordo et compositio loci naturae ac- 
commodota ante oculos poneretur. At ne nomina quidem eorum 
eadem fuerunt, quae supra ex Jacobo attulimus. Exemplum hujus 
systematis praebet codex masorethicus Musei Brit. Add. 12138 
Wright Cat. I 104 II, unde hae accentuum compositiones sunt 
haustae, Fol. 304 a sq. : 

• ^ L» ^ \j ^LOO-JJ 6£>D syi J-4-20 \LkJLo J»i.Jp JiSiADtOO 

•)d^jo isll/ *jr&o o^\ ;>6/ :pk~Lo JjdoSo Ja-poo )jw/ JjJ 

• . . .• . 

•*^ojjJj ooj ^kj/ ^ii p J n\qaA. 

©♦^ ~Lck. fcfc^j *JNX^ *f>t >J \\\~l lo~/ Jbo^jQJoo JjojQib 

oAtiao 



.^ojX ^HJS m\ JJ/ -^aA. ^ofcu il/ Jik~Lo JjcuqS Jjw/ JjJ 

etc. .cuj >§uJ^6£ 

: \vScviy\o *^pj,20-\ jiocoso i^-\A J^oj JiijpO fol. 305 a 



1) De hisce duobus, in quibus eos habemus, qui in codicibus signis CD 
et Ql indicantur, cf. Hoffmann in Stadii diario Zeitschrift fiir die alttestamentl. 
Wissenschaft I, 159. Glossa Bar Bahluli ab eo edita dubia tollit de quibus 
Wright Catal. I, 109 adnot. praeeunte Martino 1. 1. 317 disseruit. 



Digitized by 



Google 



- 126 — 

••wO)aJl t*2oa» s$o>\o : k^oj "J»a\. 'J20A .o^aJb^i o»fn^Y>\o 
^f^i? JLoLJd ^o^Aio 'v^oo .0)«^\ |jto>oo6 : J-»;xo qixi*ojo 

vO^ScJ l~0;DO : J~~JUO >\Qju ^20J O^QJO •OOO) 



JW Jj) .<£3jL J*Pp : ^fcaJQ JjL.Lo JjouqSo J*£i Jioj Jj^/ J*J 

.^ojL J^L ^djLj 'L;^a> : M© 

.JNx»;s/ )oo>;d/ .^ioQ- ^-9» ..^Jgbqa. ^Mcaojt Jfc&Lj 1A~L 

Ab hisce scholis prorsus recedit Severus, qui erat Jacobita, 
itaque altissimum ejus de nagoda et mgtappejana est silentium, 
de quibus signis a Jacobitis non adhibitis Nestoriani fuse disserunt. 
Etiam Josephus hasce lineolas (nagoda est linea superior, metep- 
pejana linea inferior) commemoravit , earumque usum explicuit, 
cujus haec sunt verba, fol. 277 b: 

.J2Q^o2)J Ja£\. ^O^A ^UQJJ >\jLj JOJJO 1 

♦ luag^D ^V~jo JjO^J JVOk»J ^QCD 
JLWJ \hJ±M. JO^O \\Oj ^A )QJDD JjQ^JO 2 

*\U~7 1** ^r^- ^y^QooojLi, ^A. J^qjj J20 
,,j2b~a» Jka^o )o^? JkA-* JoojL JJ v / 3 

•• 

*JioLio J^ojio J&Lpoo Ja»cbj Jjp/ 
•Jlo ^o j*~ Jjo) jfc^Jt JoojL 00L JJo 4 
♦J-jJ^j Jiop 1 ) Jx>j» d^^Xj 

* ♦♦ •?* 

vJiOJL^tOO Q.NjO JLiOfcOOJ Jxko r 2 ^ 

♦^O^ PO/ ^Jo 2 ) jJ ; «X> >\QJUDJ ~f>/ ^JOfO 6 

v^OJO ^ # ^0 ^Jo J^J^O Q*OOQJ ^»/ ^StOfO 



1) Rete punctorum etiam in codice Berolinensi Petermann 9 exstat = P. t 
qni lioc loco praebet QptOj^. 

2) P ^Jo pro *j*Jo. 



Digitized by 



Google 



- 127 — 

, t ^o^n ^o)o J~*juo JnNvnj ^l ^-90*0 r ) 7 
♦^Oy^M 2 ) l+yn\ I^qjl ^o s3jo Jjoqjl oj; ^oo 
• JOjj Jjo^ ^>Jj W ^j 3 ) Ju2$2D 8 
vjQljl2> ,f)Qpn\ JtoAjop ^j x:r^ J^ 

Quae verba obscura nemo facile intelleget, quin Joannem bar 
ZuSbi legerit de eadem re disserentem, cujus commentatione tam- 
quam commentario utimur. Lineolae mgtappgyana i. e. claudenti 
competit vis dirimendi, qua impedimur, quominus duas voces sese 
immediate excipientes conjungamus. Cui signo simile quidquam 
quum in systemate masorethico Hebraeorum non reperiatur, e 
contrario nagoda comparandum est cum Hebraeorum Maqqef, nam 
vis ejus est conjunctiva; ac sicut Maqqef aliquo modo cum ac- 
centibus conjungendum est, ita et hae lineae apud Syros una cum 
punctis tractantur 4 ). Itaque dicit Johannes bar Zuibi lineolas 
hasce, quarum vis est contraria , cohaerere cum punctis magnis 5 ), 
quod primo versu etiam Josephus docet: „Sciendum est cohaerere 
cum punctis magnis (accentibus) lineolam, quae dicitur nayoda, et 
eam, quae dicitur m§tapp§yana\ 

Jam igitur videamus, quibus syllabarum compositionibus con- 
veniat na/oda et mejiappejana : 

I, a. Si vox, in qua eadem consonans bis scribitur [scilicet 
ab initio vocis], ita comparata est, ut utraque consonans distincte 
pronuntianda sit, conjungitur illa vox cum praecedente [quae in 
vocalem exit] per lineam n&yoS&. Exemplum: JoOf ^!Sjb»""JJ JU& JJj 
^r^v\\ Legendum est lamg-mallil. 

b. Contra si non eadem consonans bis scribitur, voces sepa- 
rantur linea m§t»ppejana. Exemplum: ^oopQ^ N ^Sjb - JUl2oo. 
Legendum est wabgpiFai^a I mallil. 

1) P. ^jo ^poj. 

2) P. >Qa*^JU, sub quo scriptum cst ^0**»*JJ« 

3) P. OOL pro ^J. 

4) De his lineis egit Duval Gram. syriaque p. 132, at rem non recte 
intellexit, quamvis Martinus (Journ. as. 1872, I 398) de ea egerit. 

5) Partem de aecentibus agentem ex grammatica Johannis edidit Martin 
in libello cui inscripsit: Traite sur 1'accentuation chez les Syriens orientaux 
Paris 1877. Cf. p. 23 et 15 infra. Non semper textum intellexi uti Martinus, 
singuta tamen hic percensere inutile est. — Elias Tirhanensis ed. Baethgen 
cap. 28 rem tetigit sed obiter tractnvit. 



Digitized by 



Google 



— 128 — 

II, a. Status determinati l ) in a exeuntes, quos sequitur 
particula Jg vel Sa, cum voce sequenti linea na^oda concatenantur. 
Exemplum: ) ^\ ^")ku»20 , J_X^.ij"Jfca* t 20, £*?"Jk ^ *, 
)jbljOj"JjAji 2 )- Arctissima significationis conjunctio exprimitur 
conjunctione vocum in pronuntiando. 

b. Si vero vox prior est in statu constructo m§tappgyana 

adhibetur: Jr^J^L*», )tt^_kL t 20, )^Jk.o\x>, JioLoJ^Jp. 

Arcta formarum connexio, ne pronuntiandi claritatem perdat, linea 
dirimente tollitur. 

III, a. Praepositiones suffixis personalibus instructae cum voce 
sequente linea nayoda connectuntur. Exempla: fca^ ^.|L""^L6 \ 
fccj/ *^QQJ M «*A20 al. Omnia quidem exempla suffixum primae 

personae Sing. habent, secundum regulam vero et post alia suffixa 
na/oda ponendum est, quamvis Joannes exemplum non dederit. 
Barhebraeus (Oeuvr. gr. I 201) praebet ^^juij «f ^w^ Cf VI, a. 
b. Praepositiones sine suffixis mgtappejana postulant, si vox 
insequens non a vocali incipit 3 ). Ex. : )&*£*_ !»<&., )JQ0Jt J ^^O Q\ . 

Exemplum praepositionis ante vocalem non dedit; non dubito 
quin nayoJa ponendum sit. Tamen Codex Vaticanus teste Martino 
omittit quae de condicione» vocalium in Londiniensi leguntur. 

IV, a. Particula ^ ante voces a vocali vel a consonante 

cum vocali incipientes postulat naroda. Exempla: ^iDkjt/™«i>, 

• • * 

♦n2r*o, xpo^"tb, \d±xT<D, oojj*^k"\o. 

«•• • ♦ ' X ♦•' ••' '• •• 

b. Eadem particula ante consonantem sola semivocali § in- 



1) Ad litteram dicit: Si nomen (compositum) fit duo perfecta — mesam- 
leye, qua de ratione dicendi cf. p. 18 Adnot. 7. 

2) Ex hac ratione pronuntiandi explicatur usus Neosyrorum, qui parti- 
culam 1 ita saepe pronuntiant, ut ad vocem praecedentem pertinere videatur. 
Cf. chrestomathia mea Neusyrisches Lesebuch p. 57 3 ). 

3) Ita legem definiendam esse patet, quam Johannes ita expressit: „ex- 

ceptis nominibus quorum prima est yu5 hg^ista aut Ala<p motum". A waw 

enim nulla vox incipit, cujus prima vocalis est fi, quum hisce in vocabulis Alay 

sit scribendum. Sic et in sequentibus, ubi dixi „ante vocalem", Johannes de 

o 
Yu# he^. et Alay loquitur. 



Digitized by 



Google 



— 129 — 
structam postulat mgtappgyana, Exempla: J^^^o^ ooj J1**a3D_+£> 

V, a. Particulae ^ ^/ ? o/, v/, quibus additur etiam vox 
^D ? quamvis jam praecedente paragrapho seorsum de ea dictum 
sit, ante vocalem postulant nayo#a ! ). Exempla: jL/"3> jL^%i, 

~j~l./"o?, ^"3, ofcJ"o/, *2b*" v / 2 ), ^qju"^, ^vcq/^a, 

•• • »• • •• • 

\s.«vyi«./"^/, >\juV"o/, jtimf^J, uaLcou/"^ 

•♦ ♦• 

b. Eaedem particulae ante consonantem sive sola brevissima 
vocali § sive veris vocalibus instructam postulant m§t»pp§yana ^). 

Exempla: Jj~ -t D, W ^i.A ? ^QJt^/, ^XjjO.o/, jV^D.o/, 
~^2>«vA -A2> -v /, )VO. t D, Jakb-t 3 ' |*^#oo -t ^^ |oj.^>/, 

VI, a. Post sufQxum nominis oj ponitur n&yoS&^ si vox in- 
gequens a consonante incipit, quae vocali vera non est instructa. 
Exempla: )*A ^"0)PA 4 ), |ju)j"0)^. In hoc exemplo linea 

1) Johannis textum hoc loco turbatum esse jam Martinus dixit. Sed ubi 
vira connectentem lineae nayo^a perspeximus et vim dirimentem lineae metap- 
peyana ex ipsis exemplis legem potuimus ita definire, ut dubium de ea non 
sit. Exempla ex meo codicis apographo desumpta sunt, quod cum Martini 
editione non convenit, qui eodicem haud aceurate transscripsit. Inter exempla 
unum haud recte positum est, ^0il"*O en i m nayofla non potest habere se- 

cundum reliquorum formarum analogiam. De +D Johannes sibi contradicit. Cf. IV, a. 

2) Inter haec exempla recensetur etiam «^OJ^+O , quod non huc pertinet, 

sed ex analogia formarum sub V, b propositarum me^appgyatia postulat. Cf. 
notam praecedentem. 

3) Joannes quattuor partes hac in regula distinxit, usum scilioet nayo^ae 
1 inverbo, 2 in nomine, et usum mgtappgy anae , 3 in verbo, 4 in nomine. 
— - * Nos secundum phoneticam vocum condicionem rem tractantes discrimen 
verbi et nominis consulto negleximus. Inutilis haee distinctio in scholis orthoepicis 
Syrorum usu trita erat, nam in describendo vocalismo particularum ^O*^ 
eandem adhibuerunt cf. p. 31, 3 quamvis nihil in- natura rei insit, quod ejus 
usom suadeat. 

-4) Ultimum exemplum ]o^j^J™"0)V^ nuc non pertinet, nisi legis bgrehdg- 
allaha, quod non credibile est, quum idem exemplum linea mg(ap. uti postea dicatur. 
Abhandl. d. DMG. IX. 2. 9 



Digitized by 



Google 



— 130 - 

superior in codioe deest. Num haec lex soli suffixo masculino 
sit destinata, an etiam feminino, noh dicitur, sed ex exemplo infra 
posito cognoscitur rem ita sese habere. 

.b. Idem suffixum ante consonantes vocali motas postulat m§- 

tappgyana. Exempla: j^.«>P1_C»^, jo^J.Ojp, Jfe*^JL.,6»\fla, 

• • • • * 

J yijl^ fr /*V Oi unde etiam in suffixa feminini legem cadere 

cognoscitur *). 

VII, a. Si duae consonantes vocalibus non motae concurrunt 
in fine et in initio duarum vocum, nfyoda competit penultimae 
consonanti vocis prioris, quae vocali est instructa. Exempla: 

ftf! t \V J ^-ftT* )OtSjt/ *). Nemo est, quin recordetur hoc loco as- 
similationum arabicarum, de quibus egit de Sacy (Gram. ar. I 
§ 111 — 117 ed. prioris), quas et in vocalismo targumico locum 
habere docui in dissertatione infra indicata. — Assimilationem 
igitur habemus omnibus Aramaeis propriam, neque Arabibus neque 
Hebraeis ignotam. Ex paucis versibus, quos 1. 1. p. 1*83 edidi, 
colliguntur assimilationes consonantium hae: n et m, n et l, l et 
m, t et m, l et s, h et l, d et l, b et m, l et l, t et q, qua in re 
bgdkpt omissa sunt, quibus competit DageS, ita ut de assi- 
milatione non possit judicium ferri. Cf. Appendix II capitis decimi. 

b. Si vero consonantem ultimam vocali vacuam prioris vocis 
excipit in secunda voce prior consonans vocali instructa, ponitur 
me>pp§yana. Exempla: Jo£4L;»/, wOjQ~JJJ^£dp, J*>;o_Ctfbj, 
jfeu£> «&L. — Neosyri contractionem adhibent. Cf. Notam 2 ). 



1) Addit Johannes, eandem legem obtinere, si loco suffixi O) positum sit 

Alagp, de quo conferendum est II, a. Hoc loco docet, legendum esse JojSScJ Jv^, 

JirL-ftV^ Jt^ v JfeuD J+20, °* u °d cum lege II, a proposita non convenit. 
Vides quanta confusione laborent hae scholarum de rebus orthoepicis propositiones. 

2) Ex hac pronuntiatidne explicantur contractiones seu potius asslmilationes 

Neosyrorum dicentium «*+2Df dixi (dictum est mihi), -_ n _Kr ) molui, -^ N ^ 

interfeci. — Arctam hanc conjunctionem ad certas tantum consonantes referri, 
quemadmodum apud Arabes, Johannes non dixit. Itaque omnibus videtur 
propria esse , quod eodem modo secundum orthoepiam quorundam Hebraeorum 
factum esse ex codice Reuchliniano Caroliruhensi demonstravi in dissertatione 
mea, cui inscripsi Bemerkungen uber die Vocalisation der Targume in actis con- 
gressus Orientalistarum Berolinensis 1880, I p. 182. 



Digitized by 



Google 



— 131 — 

VTII, a. Quanta denique fuerit lectorum hac in re subtilitas, 
ultima Johannis monstrat observatio haec, qua legem propositam 
per accentum concurrentem inverti discimus: 

Si voces ejus formae, quam modo descripsimus (sub VII, b.) post 
accentum re#ma sunt positae, neque plus sunt quam duae, na/oda 
adhibetur (quamvis secundum legem mgfap. locum habeat), ita ut 
vocalismus linea nayoda indicatus (jjCU-JJ Ojl.Ol^»jUoo) membrum 
unum seu unam vocem efficiat. Exemplum est o6jA. ^. uO)QOO) 
«*O)0l1Jj ^JLoj. Usus convenit cum usu Maqqefi hebraice. 

Sin vero post wO)Q**JJ aliud accedit membrum, mgtappgyana 
locum habet: ji^ls woJou#|)J^JOJ OOjX ^ ^OJOOO). 

b. Deinde in carminibus metricis hasce lineolas secundum hanc 
regulam adhibendas esse jubet: .jjC^J ^J jLoWP •J*-^&» .jLov-fcJ. 

c. Denique id notandum est, Joannem non omnes condi- 
ciones enumerasse, sub quibus nfyoda et mgtappgyana ad- 
hibentur, sed exemplis potius rem dilucidasse. Nam ita varios 
casus introducere solet: ^ kf+ 7 }*♦*•/ j\»- indicium unum, 
aliud, ex qua dicendi ratione intellegitur, non omnia indicia, i. e. 
condiciones, ponendi nayodae et mgtappgyanae esse enumerata, sed 
partem tantum. 

Quibus praemissis verba Josephi bar Malkon intellegi poterunt, 
quae supra p. 126 proposuimus, et respicit quidem versus secundus 
et tertius ad legem Johannis septimam, quae secundum Josephum 
ita est augenda, ut non re#ma tantum verum et alii ac- 
centus usum lineae mgtappgyana (Vlll, a.) invertant. Dicit enim: 
Vs. 2 NayoJa apponitur ad vocalem, quae praecedit ultimam vocis 
consonantem vocali vacuam, ubi sequitur alia vox, cujus prima 
consonans vocali non utitur. Vs. 3 Quod tamen tunc solum locum 
habet, quum consonans praecedens, vocali carens, (accentus) puncto 
non distinguitur, uti accentu samka, mgziSana, raht&, re#ma. Vs. 4. 
Praeterea etiam consonans ultima vocali carens alia esse debet 

o 

quam Waw, Yud et Alaqp, quae suo proprio sono [i. e. sono u, 
i , a] instruunt consonanantem praecedentem *). Vs. 5 Na^oda 
adhibe, si consonantes, quae vocali carent, ex eodem oris loco pro- 



1) 'Quae regula e scripturae semiticae indole explicanda est, vocalium 
signis carentis. . E. gr. in QuOO) ultimum O consona esse videtar vocali carens, 
quae proprium suum sonum praecedenti «* tribuit. 

9* 



Digitized by 



Google 



— 132 — 

ficiscuntur *), sed M§tapp§yaha locum habet, ubi quod sine vocali 
(intercedente) concurrit, facile est [facile coalescit]. 

Versus 6 et 7 exempla exhibent, et pertinent quidem exempla 
J***j£d"V\.Qjl» et ^ooj\"%2o/ ad legem VII, a. Contra exempla 
J***jOD„.CL»OOj et ^oo^ Ml wV20 ab hac contractione excipienda sunt 
propter vocalem finalem cf. Vs. 4. 

Exemplum insequens J***jeo""Ji£k2D cum II, a et VI, a con- 
jungendum videtur, quamvis Johannes bar ZuSbi mirum in moduni 
taceat de hac duarum vocum appositione tritissima. In ^mJ^jli""^JO) 
denique assimilatio et contractio VII, a, locum habet, quam et 
inter ^ et & e ^ inter n et § in his exemplis occurrere crediderim: 
j ^ v> • " *^i« ^o et ^q^) t*" J \ y>\ " J ~ v>» " Vfc 9 in quibus praeterea 
***J) *0 etiam ad contractionem consonantium eomndem organorum 
pertinet. De J f ;v>\ M J^v>^ et ^Q^jr^vA, cf. p. 130, *). 

Vs. 8 denique docet: ,M§t*app§yana i. e. obturator, clausor, 
denique segregatio, ubique adhiberi potest, ubi na/oda i. e. attractor, 
denique conjunctio, locum habet, non vero conjunctione (nayo<Ja) 
utuntur in locis qui, quamvis conveniant quiescentes consonantes, 
faciles sunt pronuntiatu*. Quod cohferendum est cum versu 5: 
Itaque secundum Josephum omnes textuum voces distincte pro- 
nuntiare licet, et contractio ibi tantum adhibenda est, ubi aliqua 
difficultas legendi concurrentibus consonantibus vocali vacuis ex- 
oritur. <Juae lex scholae Nisibenae consuetudo videtur fuisse, cui 
nescio an Johannes bar ZuSbi prorsus adstipulatus sit. Cf. excursum 
de vocalismo targumico codicis Reuchliniani in App. II ad Cap. X. 

Sed in has scholarum differentias inquirere non solum in- 
utile est, verum etiam hodie earum consuetudines certo constitui 
non possunt, quia codices signis orthoepicis ex vario usu scholarum 
instructi editi non ad manus sunt 2 ). 

Supplementum grammaticae sunt schemata flexionum nominum 

et verborum, quibus inscripsit Elias J^oo* )0\ Joj&jl) JLoi*CLuJ& 

Jlib}, ruka/?a enim, quo graecum ovQvyia redditur, conjugationem 

verborum designat. Hunc usum scribae codicum Severi ignorantes 

J^DOJ et Jaooi perversissime confunderunt, unde locus in ediidone 



1) Id est: eorundem organorum *sunt soni, J*>Q*v* est idem quod Arabum 
orthoepici dicunt — -^U, locus originis. Vult ...^MoL^UUJt Sacy Gr. § 116; 

2) De origine harum linearum egit Baethgen (Elias Tirh. p. 48). 



X 



Digitized by 



Google 



— 133 — 

nostra \+ 1. 7 emendatione egebat accuratissima. Ex hoc usu 
denique explicatur, cur ^o* significet derivare, quemadmodum 
etiam Josephus bar Malkon et Johannes bar ZuSbi hoc verbo 
utuntur. Ille enim dicit i~-s*v t *> / ^SL^O ^CV^^O (fol. 284 a) 
i. e. si a gejbal, liefar derivamus, ille loquitur secundum Eliae 
theoriam de jN*jd^JUkiao j feoop o jJbb i. e. de verbis derivatis 
secundariis (fol. 108 b) 1 ). 

In tractandis verbis Elias Nisibenus, cujus catalogos Gottheil 
p. jJi. sq. exhibet , graeca doctrina nititur , formasque recenset ut 
Theodosius in canonibus verbi. Josephus vero flexionem conjungit 
cum positione punctorum fol. 279 a , qua in re discipulum ma- 
gistrorum (Jf yo^ ) sese praebet, ~ -Tres classes distinguit Josephus : 

1) verba duabus consonantibus composita cum a et cura a 
cp*. et *♦. Cf. Severum p. j 1. 12. 

2) verba trilitteralia cum prima quiescente, a)^jajt ? b) . ^nn 
c) j^o cf. Severus p. 1 1, 1. 

3) verba trilitteralia cum a primae syllabae a V^-si^ b)^^ ^qI^ 

quibus addit formas aqpSelicas uti^^o/. Cf. Severus p. A 1. 13. 

Fundamentum dispositionis positum est in numero conso- 
nantium, subdistinctiones vocalium opera efficiuntur, ordine graeco 
a, a, e, V, qua de ratione etiam in nominibus adhibita p. 58 
disputavimus. Idem fundamentum et apud Eliam invenimus, quod 
ad Jacobum Edessenum referendum esse vix negari poterit. Itaque 
Elias hunc ordinem proposuit, in quo confusio quaedam intro- 
ducta est: 

1) fco, £, cui adnumeravit ^oj*, 

2) lo, JLoo, >&2o (qtiod invertendura est) J\*>, et fco^o, 

quod non post jfi ponenclum erat, quia tribus cbnsonantibus constat. 

3 a) ioi , KL* (invertendum) «*oJ» . 
•»♦•'♦ ♦ 

b)ji/; ♦=>/. 

c) j}j y ^J?, ^9?, ^ 6 cum ?©?? *9~ conjungenda sunt. 



1) Pertinet ad schemata verbi, mgrakkg/tfa est synthoton. 



Digitized by 



Google 



- 134 — 

d) ^I*/, quod re vera post ^/ positum erat, et in cod. C. 
omissum est(!) 

e) J yv **^ 7 >^ quod invertendum. 

4 a) ^o?, ^o? (inverte), ^ jo?. 

b) wm^Ul/, wfe^Jt/ etc. 
•• •• 

Verbis pertractatis Bar Malkon fol. 282» disserit de pro- 
nomine suffixo, cui intermiscentur terminationes personarum verbi, 
et de derivatione nominum a verbo (JU& ^o Joj&jl ^OOtt JlQlO), 
ac derivatorum quattuor constituit genera 1) Jj^QCD )QJt nomen 
actionis, 2) JjOD^J actoris, 3) J t ^v nomen facti et 4) JjtQju* nomen 
patientis. Qua in re eundem ordinem etiam apud Severum p. ^» 
invenimus, qui tamen nomen actionis et patientis neglexit. 

Sed haec hactenus; restat ut harum grammaticarum dispo- 
sitionem demonstraturi ordinem capitum recenseamus, quibus sorip- 
tores totam materiam distribuerunt. Et Elias hunc servavit ordinem : 
I de litteris, II de litteris motis et quiescentibus , III de litteris 
radicalibus et additis, IV de casibus i. e. de b d w 1. V de litteris 
qusaya et ruka^a afficiendis, VI de litteris furto aufferendis, dg- 
me#gann§/?an , VII de litteris occultandis, VIII de litteris, quae 
inter sese commutantur. IX de sgyame, signo Pluralis, X de hu- 
gaya vocis, XI de punctis accentuum quattuor primariorum, XII de- 
monstratio nominum una cum derivatione (flexione) verborum. Haec 
sunt capita grammaticae sive turas mamla Eliae Nisibeni. 

Alia est dispositio Retis punctorum Josephi bar Malkon, cujus 
hic juvat exscribere prooemium, ut lectores cognoscere possint, 
haud injuria Severum p. Q2Q 1. 15 vituperasse versus, quibus 
opusculum hoc compositum est. Dicit igitur: 

J&J. JttQJJO J~ota J^o Jsjj qpqjo 

♦ JtoW )♦*• Jo^ ^J J«£Do/ J^ 

♦ AxS Lq^JQD W JJO» )0<20 ^O )OjO 

tJljXS ^ J*0*0 ^O )Q£jj/ |)j 

AVgXlX OOIJ ^p ^OO) l~JkX> <iX\m\ J*3QJl 

*>\+jl> JJ ojoj JLo^oao JioyiV JHjl 



Digitized by 



Google 



— 135 — 

/r^j )iaa^ox>^j J*qaj )v»|»j 

♦;»Jjo J»vj Ja»o Jj&qjj |U*P° -0104010 

•^o^jco J^kiisj Jjoqj ioJ^coj 

♦^jj J«j2ofeo J*oJ&ooj J» ^»/ ^pju-boo 

.OO) J2Q~Q9JJ ^OO OO) Jd* o/ JjOQJ Vs^^O 
♦ OO) JjQKfiDJ O/ OO) KojJ ^O JlOJO OO) JlQ^J o/ 

♦ ^JlQJOO «jOO* >^JQ20J OO) O/ OO) JlQJJOJ o/ 

♦ uJCQJ^o/ OOJ (sic) Jlo/O0l\j OOf o/ 

.*o\j po> ^joo ^jqjoo Jid^jLvj o6f o/ 
♦teo^o JJboju ^jLj om»J 9^*^ \^o 

Secundam hunc ordinem agit I de punctis accentuum quattuor 
primariorum, II de punctis quibus vocales designantur, atque 
horum usum docens flexiones proponit, quibus recensitis de Me,- 
hagggyana et Marhgt&na disserit, III de punctis sgyama i. e. quibus 
pluralis indicatur, IV de punctis canonis, JjClJ.-OJ JpOQ-J ^ y 
quibus comprehendit puncta, quae hodie dicuntur diacritica verbi, 
V de punctis ruka^a et quSaya, VI de punctis feminini generis, 
quod hic Jl»Q*jfcoOJJ dicitur, ita enim punctum in 6fi^\ con- 
spicuum appellavit. Postquam hoc capite de flexione femininorum 
egit, addit: 

* ^O^XU^. <°>\oO« JfiKVY*» ^JJOJ OOf fc^Jo 

♦ ^OfL^D ^SwO)0 4>i/ sSXpolo ^Oj\o» Jl^*/ 

>JlS'iYoict> J^Jl2D Jjl2D JJbb J&2Q 

♦ jlS^o, Jii Jv^ JUj/ Jiu 

• Jioo^o Jjo^ JJ-?c^^ Jfcas JI49 

♦Jfcoocu Jko*i Jnjt J^l \£& 



Digitized by 



Google 



— 136 — 

« J&40 ^ijL v^o JJ? 0*00 jb^jo Jvjuo 
*Jfcooj Jjojsj JjVIgu ^p 3^1QCQS 

Capite deinde VII de JJLolJj Jrf 1 *** • J)LOQi agit, id est de 

puncto quo Ri§ et Dala# distinguuntur. Cui per miram con- 
fusionem conjungit litteras furto ablatas et alia hujusmodi. Capite 
denique VIII de punctis quietis (dgSalyui^a) disserit, ita ut hoc 
demum loco de litteris occultatis, et de orthoepicis permutationibus 
loquatur, quas p. 121 proposuimus. 

En quae fuerit grammaticae a Nestorianis tractatae condicio, 
antequam maximus illorum grammaticus Johannes bar ZuSbi adhi- 
bitis omnibus adminiculis librum composuit, quo eis, ,qui ante 
eum fuerunt, palmam eripuit. Haec enim, quae supra congessi- 
mus, de antiquioribus grammaticis fere supersunt, reliquorum nihil 
nisi nomina servata sunt. Inter quos fortasse referendus est 
Johannes bar Pinkaye i. e. „filius figulorum seu ,urceariorum in- 
certae aetatis scriptor*. Monachum Nestorianum eum fuisse allato 
loco ex Barhebraei libro Ethicorum et ex §obensis libro Margari- 
tarum probavit Assemanius B. 0. III. I 189, II 306. Inter opera 
ab eo composita recensetur praeter mardut^a Jatglaye i. e. de puero- 
rum institutione, quod ad studia paedagogica pertinet, et praeter 
deraS melle w^egra^S, quod artem bene scribendi epistolas trac- 
tasse videtur, etiam liber d'esare wa^gsumlaya. Qua de libri in- 
scriptione aliud alii senserunt. Mihi tamen 'esare significare vide- 
tur particulas et Sumlaya litteram J status determinati et Suffixa 
pronominalia nominum et affixa personas indicantia in verbis, 
quemadmodum de nomine } nNy> 0#i supra p. 104 egimus. Itaque 
vertenda est inscriptio: Liber de particulis et nomine determinato 
et verbo personarum affixis instructo. 

Alius, cujus grammatica ab Ebedjesu recensetur, est Johannes 
bar Kamis, arabice Ibn el ^addad dictus, quod syriace redditur 
Bar qardahe i. e. filius fabrorum ferrariorum. Floruit sub Patri- 
archa Makfya 1092 — 1108, episcopatu urbis Tamanun prope Ama- 
diam sitae functus est, et carminibus compositis laudem sibi com- 
paravit, quae hodie in codicibus Vaticanis servata sunt, grammatica 
vero hodie non superesse videtur. Ass. B. O. III. I 296, Barhebr. 
Chron. eccl. III 309. Grammaticis denique adnumerandus est 
IsoSyahb bar Malkon Nisibenus episcopus anno 1190 p. Chr. ordi- 
natus, cujus Quaestiones grammaticae ;-ab Ebedjesu nominantur 
Ass. III. I 295. Hunc vinim scriptorem Retis punctorum nuper 
Martinus esse docuit, sed c£ p. 1H. 

Haec fere de Nestorianis grammaticis eorumque studiis cognita 
habemus, qui artem legendi potius quam grammaticam ad philo- 
sopbiae normam colendam auxerunt, ac toti in Graecorum doctrina 



Digitized by 



Google 



— 137 — 

substiterunt. Nihilo minus vero exstant vestigia quaedam, quibus 
monemur, inde a saeculo nono usum linguae arabicae ita paul- 
latim auctum esse, ut vel in scholis clericorum ejus ratio haberetur. 
Quibus adnumeranda est observatio de § ante medias tamquam 
g pronunciando , quam p. 123 commemoravimus. Etiam id in 

censum vocandum est, quod vocales interdum j£oJ dicuntur, quo 

arabicum oK^ exprimi vero est simile. Usum linguae syriacae 

diminutum fuisse etiam ex praefatione Nomenclatoris Eliae Nisi- 
beni cognovimus p. 110 proposita. Jam si Syrorum Nestoria- 
norum Patriarchae in aulis Chalifarum Arabum nobilium quaere- 
bant favorem, qui illecebris artis rhetoricae et poeticae maximopere 
delectabantur, mirum non est, Syros quoque grammaticae arabicae 
operam navasse, a qua proficiscendum erat omnibus, qui litteras 
humaniores (v^aM) colebant. Quod non potuit non afficere etiam 

studia grammatica Syrorum, qui systema grammaticae arabicae 
cognoverant, atque haec exspectatio non fallitur, nam saeculo 
undecimo ineunte lingua syriaca ad normanf grammaticae arabicae 
coepit tractari. Primus hoc fecit Elias Ti r h an 6nsis. 



CapntDL 

De Elia Tirhanensi et scholae arabizantis initiis. 

Facile quis sibi persuadebit, Arabes Syrorum finibus occu- 
patis a magistris Syris litteris imbutos etiam artem grammaticam 
a Syris accepisse, quum jam Jacobi Edesseni tempore inter cleri- 
cos christianos quaesitum sit, an liceret filios Muhammedanorum 
litteras docere, quod Jacobus ipse non illicitum habuit, cf. p. 36. 
At fallitur qui in grammatica Arabes Syrorum fuisse discipulos 
putat, et jam eo refutatur illa opinio, quod Arabes de septem 
partibus orationis nihil habent, quae apud Syros totius syste- 
matis grammatici efficiunt fundamentum. Quodsi magistris Syris 
usi Arabes grammaticam exco.luissent, haud dubie non tribus con- 
tenti plures partes orationis distinxissent, nam cur adjectiva, pro- 
nomina, adverbia, praepositiones , imo participia et articulum non 
tanquam orationis partes proposuerint, si Syrorum scholas frequen- 
tassent, id nemo facile explicabit. Itaque grammatica apud Arabes 
aliis superstructa est fundamentis, neque Syrorum ars ab illis est 
recepta. Rem ita sese habere jam Hadji Chalfa docuit I p. 97, 
cujus haec sunt verba, a Fluegelio latine reddita : 

B Prospectus secundus , in quo gravissima scientiae columina 
inter Mohammedanos magnam partem Persas fuisse probatur. — 



Digitized by 



Google 



— 138 — 

Mirum hoc quidem videtur, nec tamen minus est verum. Fuerunt 
enim utique sectae Islamicae doctores in doctrinis et legalibus et 
rationalibus, admodum parva et rara earum portione excepta, magna 
ex parte Persae , et quamquam gente *) fuerunt Arabes , lingua 
tamen Persae fuerunt. Neque hoc temere factum. Secta enim 
prophetae cum originem caperet, omni doctrina et arte caruit, 
quae necessaria fuit vitae campestris 2 ) conditio. Viri legis prae- 
cepta non nisi in memoria tenebant, eorumque argumentum ex 
Corano et Sunna cognoscebant , praeterquam quod illa ex ipso 
legis auctore [et sociis ejus] audiverant. Multitudo autem tum 
temporis ex Arabibus Nomadibus erat composita, qui neque artem 
instituendi neque doctrinas literis mandandi callebant, neque, ut 
supra demonstravimus, ulla necessitate ad ultima tempora, quibus 
Tabiun floruerunt, ad has artes exercendas excitabantur , eosque, 
quorum munus erat proprium illa praecepta sustinere et propa- 

gare, lectores fcljj, Sing. ^Jus) appellabant, lectores dico libri 

divini et effatorum propheticorum auctoritate probatorum, quae 
illi in plurimis locis explicationi et commentario sunt. Cum vero 
a traditionis tempore ad imperium Ehalifae Beshid satis longum 
spatium abiisset, ut commentarios Corani literis mandarent, effa- 
taque illa metu ne interirent, calamo contra omnem injuriam 
munirent necesse fuit. Tum cognitio auctoritatum necessaria fuit, 
et eorum, qui illa propagarunt, approbatio. Varia deinde rerum 
vicissitudo effecit, ut statutorum ex Corano et Sunna eliciendorum 
copia major fieret, et praeterea lingua corrumperetur. 
Erant igitur praecepta grammatica perscriben da, 
legisque doctrinae omnes in promtas et paratas facultates in prae- 
ceptis deducendis, in rebus ad omnem eventum dispiciendis et per 
analogiam constituendis sunt mutatae, eoque minus supersederi 
potuit aliis doctrinis, utpote quae aditum ttlarum patefacerent, 
ut sunt praecepta linguae arabicae etc. . . . doctrinis 
illis non nisi urbes perfugium praebuerunt, qui autem urbes incole- 
bant, Persae erant, vel his similes 3 ) . . . Qui primi artis gramma- 
ticae auctores exstiterunt, Siboweih, Faresi et Ze&gag 
fuerunt, omnes origine Persae, qui linguam Arabicam in 
mutuo cum Arabibus commercio addidicerunt eamque ad artis 
formulam posteris suis redegerunt." Exscripsit haec fere omnia 
ex Ibn Chalduni Prolegomenis Vol. III p. 272, 279, 281 sq. 



1) Arabice &aa**J £ , adnumerabantur enim genti cuidam arabicae ad 
quam tanquam liberti = maula pertinebant. 

2) Accurate: vitae Scenitarum condicio. Arabice vJL-^l ( 4 »'n X 9 ♦ I 

3) Arabice ^Luuo ^j ^ ^l p&*$\ p& j&L&i^. 



L^- 



Digitized by 



Google 



- 139 — 

Quae praecedunt probant studium grammaticae arctissimo 
vinculo cohaerere cum studio Corani et traditionis Islamicae, 
eodem modo, quo apud Syros grammatica tractabatur tanquam 
praeparatio ad studia theologiae christianae. Unde facile explicatar, 
cur Arabes spreta institutione Christianorum Orammaticam a Syris 
non mutuati sink Sed quaeritur, quomodo grammatica arabica 
condita sit, quod non repetito catalogo grammaticorum in Fihristo 
exhibito potest constitui, in quo nomina habemus permulta, res 
vero perpaucas. Missa igitur disquisitione de grammaticis anti- 
quissimis 1 ), uti Abulaswad eddu'alio, Ettaqafio f 149 H. = 766 
p. Chr. Elfealilo f 170 = 785, Jeziditis, Qutrubo f 206 = 821 
Abu Obaida f 210 = 825, ElasmaSi f 213 = 828 ElafefaS 
elmugaSiSi f 221 = 835, ipsos libros inspiciamus, qui hodie ser* 
vati sunt, ex quibus solis poterunt elici grammaticae arabicae 
origines. Habemus vero librum ipsius Sibawaihii + 177 = 793 
et Almubarradi f 285 = 897 Kamilum cum opusculis quibusdam 
Ibn Doraidi f 321 = 932. Duae res horum librorum in argu- 
mento distinguendae sunt, materia scilicet i. e. collectio senten- 
tiarum et phrasium, proverbiorum et versuum, facetiarum et acute 
dictorum, deinde ratio, qua haec materia non tam in varia capita 
est distributa , quam ad normam notionum quarundam g r a m - 
maticarum explicata et commentario instructa. Materiam ipsam 
congerere Arabum erat sive Persarum eorum linguam addiscentium, 
itaque antiquissimos philologos id ante omnia curasse ex librorum 
ab illis compositomm titulis cognoscimus, uti linguam ipsam in 
Corano et traditione, in carmioibus, in ore hominum usitatam 
litteris mandarent. Hinc collectanea illa sunt exorta, quibus in- 
scripserunt liber proverbiorum (kitab elamtal), liber dictorum 
singularium (k. elnawadir), liber vocum in dialectis popularibus 
adhibitarum (k. ellug&t), liber quo enumerantur nomina membrorum 
hominum, camelorum, equorum, pecorum, siderum (k. Ijalq el insan, 
elibil, el^ail, elSat, el anwa )• Huc etiam referendi sunt libri 
de plurali, de duali, de masculinis et femininis, nam harum classium 
formae non tam ad grammaticam pertinent quam ad etymologiam 
et ad usum lexicalem. Quales hi libri fuerint intellegitur ex Ibn 
Doraidi libello de ephippio et fraeno et ex libello de nube et 
pluvia s ) , in quibus variam iniit rationem. Nam in libello de 
ephippio et fraeno nomina partium ephippii et fraeni, quas de- 
scripsit enumerat, et adjectis versibus connrmat, in altero vero 
descriptiones nubium et pluviae a propheta traditas et ex Sceni- 
tarum ore collectas, seu potius, ut quid censeam addam, ad eorum 
dicendi consuetudinem artincibse compositas, vocibus raris ornatas r 
proponit ac deinde explicai Priorem rationem iniit etiam in libro 



1) Basrenses solum curamus, nam Kufenses sunt recentiores. Eorum primus, 
Arruasi, coaevus erat Alhalili. Fihrist I, 66. 

3) Wright Opuseula arabica Leyden 1859 p. 1—46. 



Digitized by 



Google 



— 140 — 

Kitab elilhan inscripto, quem edidit Thorbekius in libro, cui inscri* 
bitur Festschrift zur XXXVI. Philologenversammlung. Heidelberg, 
Winter 1882 Eandem fere rationem sequitur Mubarrad in com- 
ponendo Kamilo, qui nullo ordine servato omnis generis dicta ele- 
gantia et gravia, cum oratione soluta tum pedestri, una cum prover- 
biis , admonitionibus , sermonibus, epistolis comprehendere eaque 
commentariis illustrare studuit, nam et hic primum totum textum 
exhibet , quem deinde commentarius sequitur. Raro capitibus in- 
scriptum est, qua de re agant, uti capiti 50, in quo lam e) istigit 
tractatur. 

At, qui commentarium componit, notionibus grammaticis opus 
habet, uti Mubarrad jam ab initio explicationem igrabi i. e. Ara- 
bismi pollicetur, et hae notiones grammaticae alteram rem 
efficiunt, quae in his libris distinguenda est, quam paucis ad- 
umbrare nostrum hoc loco est negotium. 

Jam in libro Sibawaihiano notiones grammaticae fere omnes 
cum terminis technicis, quibus nominantur, inveniuntur, ita ut sae- 
culo octavo medio artem grammaticam apud Arabes amplissime 
excultam esse videamus, quod eo certius dici potest, quia Siba- 
waihius saepissime laudat magistros suos, Elljalilum f 170 = 785 
p. Chr., qui septuaginta quatuor annos vixit et 711 natus est, et 
Junusuni ibn Ilabib f 183 = 799, qui octoginta octo annos 
vixit et anno 95 Heg. = 713 p. Chr. natus est. Qui viri quum 
saeculo Higrae secundo ineunte studia grammatica Bassorae ex- 
coluerint, ante quos jam Isa ibn Gmar ettaqafi f 149 = 766 p. Chr. 
grammaticam tractavit, quaeritur unde notiones illas generales 
didicerint, quarum ope analysis sententiarum et formarum verbo- 
rum efficitur. 

Duo vero sunt genera harum notionum, aliae enim ad orthoe- 
piam pertinent, ut qalb i. e. permutatio litterarum, waqf i. e. lectio 
pausalis, tarljim i. e. lenior vocis pronuntiatio, taSdid i. e. pro- 
nuntiatio fortior, atque has quidem non nisi ipsi grammatici ara- 
bici potuerunt constituere. Quibus adnumerandae sunt notiones 
ad scribendi artem pertinentes, de qua libros egisse censeo, quibus 
inscribitur kitab el-nuqat waSSakl i. e. liber punctorum et figurae 
scilicet vocalium, quae apponebantur, (Fihrist I p. 58 1. 6, De Sacy 
Chrest. ar. I p. 234) et quas Abu'laswad eddu'ali primus tempore 
Chalifae Ali apposuisse dicitur. De Sacy in Notices et Extraits 
VIII 306. Fliigel, Die grammat. Schulen initio. Qua in re 
Abulaswad ille scripturara syriacam itoitatus est, quod punctorum 
et positio et nomen comprobant *). 



1) Quum de fath dubium non sit, et +Jo compressio nihil sit nisi syriacum 
J; *ik. compressip, de , ya-Ji— £> monendum est, quod vocalem i designat, non 
vero Genetivum. Hoc \JQ9r^ } depressio, simul est imitatio et interpretetio. syriaci 



Digitized by 



Google 



— 141 — 

Nomina igitur ad orthoepiam et artem scribendi pertinentia si 
non curamus, restant eae notiones grammaticae, quae 
non nisi studio logices potuerunt repperiri, quas 
Arabes, quum a Syris eas non mutuati sint, e sola graeca schola 
haurire potuerunt. Ipsos enim id, quod graeci philosophi inde a 
Platone usque ad Stoicorum tempora plus quam ducentis annis 
constituerunt, brevi illo spatio, inter Alium et antiquissimos gram- 
maticos intercedente, nullo auxilio usos invenisse, nemo facile cre- 
dibile censebit. Sed doctrina graeca, qua Arabes instituti sunt, 
non ex grammaticis est hausta, quippe qui septem orationis partes 
distinxerunt l ) , de quibus apud Arabes altissimum est silentium. 
Quod si rectum est, nihil restat nisi conicere, ex ipso Aristotele 
profluxisse notiones grammaticas Arabum, quem ad mentem com- 
mentatorum in compendium redactum Persae illi legerunt, quibus 
initia graramaticae Arabicae debentur. Inter Persas enim studia 
philosophiae graecae inde a tempore Chosrois AnoSarwan c. 570 
p. Chr.*) floruisse hodie inter omnes constat, nabemus enim librum 
ipsum, quo Paulus Persa syriace philosophiam regi exposuit in 
Landii Anecdotis syrr, IV, quo confirmatur testimonium Johannis 
Ephesini (ed. Cureton p. 388), qui regem per totum vitae tempus 
stndio philosophiae deditum fuisse perhibet. 

Ex hujusmodi itaque compendiis, post deletam anno 482 p. 
Chst, scholam Edessenam inter Persas lectitatis, haustae videntur 
notiones logicae, quibus usi sunt grammaticae arabicae conditores, 
quamvis et ipsum Aristotelem illos non legisse, demonstrari nequeat, 
quocum in rebus summis conveniunt 3 ). 

Ea verb, in quibus Grammatici notionibus ab Aristotele pro- 
positis usi sunt, haec sunt: 

1) distinguuntur partes orationis tres 'ism, nomen — fisl, 

verbum l^sxf, particula, Aristoteli Gvvdeopog dicta 4 ). — Quae 

distinctio apud Aristotelem aeque uti et apud posteriores Arabes 
additis definitionibus illustratur. Sibawaihi vero definitiones non 
proposuit 5 ), unde sequitur totam distinctionem aliunde arcessitam 



| «^a» , cujus loco deinde -»*£ est usurpatum. Cum Abulaswad, in historia de 
eo relata, voce ->+>S utatur, totam enarrationem ad posterioris temporis morem 
aut inventam aut mutatam esse censeo. 

1) In memoriam revocanda est Honaini grammatica arabica ad normam 
graecae composita , quam p. 106 commemoravimus. Potuitne fieri ut Honainus 
septem partes distinxerit? 

2) Cujus de tempore cf. Noldeke Geschichte der Perser nnd Araber zur 
Zeii der Sasaniden p. 428. 

3) In tota* hac disquisitione dednitiones posteriorum grammaticorum , qui 
post Ma'muni Chalifae tempora ezstiterunt, curari non debent, nam post Ma'mu- 
num et ipsi Arabes Aristotelem habuerunt. 

4) Cf. Aristoteles fragm. 126. Editio Berolin. V p. 1499. 

6) Hanc rem jam, Ibn JaSis in commentario ad primum caput libri Almu- 
fassal observavit. 



Digitized by 



Google 



— 142 — 

ab Arabibus esse receptam, neque ab ipsis excogitatam. Itaque 
Sibawaihi nominum exempla tantum proponit: Vir, equus, 
s e p t u m (ta'it) sunt nomina. Deinde verbi varia genera ('amtilatu) 
esse contendit, quae desumta sint a vocibus (laff = ywvrj) acci- 
dentium nominis ! ), et formatae (buniyat = aedificatae) ad descri- 
bendum praeteritum, futurum et praesens. Potuitne Arabs, qui duas 
tantum formas in lingua sua invenit, de tribus tempori- 
bus cogitare, et contendere, verba formata esse ad designandum id 
quod fuit, est, erit? Et jam vide, quae exempla pr6posuerit: 
dahaba, samiSa, makuta, humida sunt perfecta, yaqtulu, 
yadhabu, ya<Jribu, yuqtalu, yucjrabu sunt futura, seu 
potius, ut dicit Sibawaihi, formata sunt ad designandum id quod 
erit, nec jam accidit, — at addit Imperativos idhab, uqtul, 
i 4 r i b , quae eidem fini inservirent, nec potest distinguere praesens 
(ma huwa kainu lam yanqatis) a futuro (ma yaktlnu walam yaqaS). 
En quomodo linguae, quae praesentis formam non habet, formae 
non sufficiant ad explendum schema temporum, quod inde explicatur, 
quod schema aliunde mutuo acceptum grammaticus adhibuit, quod 
non ex observatione formarum ipsius lingua arabicae derivatum est. 
Fontem habebis in philosophorum compendiis, in locis similibus ei, 
quem praebet Pauli Persae caput 19, ubi legitur: Quoniam . . . 
omnis propositio cum tempore enunciatur, tempus vero in tres 
varietates dividitur : praeteritum . . praesens . . futurum rell. — quem 
locum ex Ammonii commentario libri Periherm. (Arist. Opp. ed. Bero- 
linensis IV p. 113 b 1. 17) fluxisse Landius docuit. Ancd. IV 15, 112. 

Tertio loco commemorat Juts ^ ^Ju ,*uJ JutJ s\j>- ^ij>- 

i. e. litteram sive particulam, quae ad sensum aliquem accedit, 
neque est nomen nec verbum. Cujus generis exempla dicit esse 
tumma, saufa, wa jurisjurandi, 1 a m rejationis (idafet), alia. — 
Ecce habes definitionem, quae etsi negatione efficitur — scilicet, 
quae nec nomina sunt nec verba, — tamen id docet, has parti- 
culas ad sensum accedere. Dubito enim, num JouJ sXz* recte 

a De Sacyo 2 ) explicatum sit , quum interpretetur : employ6 pour 
exprimer un sens, Aristoteles enim, ex quo distinctio trium ora- 



1) Qui locum Periherm. 3 (Berol. 16 b) comparaverit, intelleget cur doceat, 
verba desumta esse (uhidat) a vocibns accidentium nominis. Haec enim dicit 
Aristotoles: $r}/ud ioti ro nQOoarjfiaivov xqovov . . . kiyo» Si ori noooorp 
fiaivai %oovov 9 olov vyieta pev ovopa, 16 di vyiaivai $rjf*a • nQOOorjpaivei. 
yaq ro vvv vnao%eiV) xal dei rcov xafr 9 ezepov Xeyofuve>v otj/ielov iovt 
xtL • Hic vytaivsi derivatum videtur ab vyieia , unde fecit Arabs , verba de- 
sumta esse ab accidentibus nominum, nam l_JyCQjt , JJCiUt appellat accidentia, 
a quibus procedunt verba daraba, qatala. 

2) Anthologie grammaticale p. 361. Quem De Sacy phrasi sensum tribuit, 
arabice ezpresseris ^a'a bimaSna. 



Digitized by 



Google 



- 143 - 

tionis partium profluxit, avvSeafiOV dicit qxiovrjv aatjftov. (Poet. 
Cap. 20 p. 1456 b) Itaque Arabs contrarium docere videretur. 
Quodsi vero ^arfu ga'a limaSna reddi potest: „particula sive 
littera, quae ad sensum aliquem accedit", quo simul indicatur 
ipsas sensu proprio carere, ac sensum enunciatorum vario modo 
definire atque immutare, — Sibawaihius rem eandem respicit, de 
qua Ammonius (Arist Berol. IV 99 a) docet: »Quae in neutro 
horum (nominum et verborum) loco adsumuntur, — etsi alio 
modo protasibus accedunt, quum esse vel non esse indicent, vel 
quando, quomodo, quoties praedicatum subjecto conveniat, ex- 
primant, vel alium quendam habitum inter illa intercedentem do- 
ceant, principaliter Aristoteles fiigri rov koyov dicere dedignatur. 
. . . haec igitur non koyov fi^Qtj sunt, sed Xtgewg pigtj, cujus 
Xi^ecog et ipse koyog est pars .... Sed invenies, Aristotelem 
aliquando videri concedere, omnia communiter fiiQtj Xoyov dicenda 
esse, quia in sequentibus dicit, quaedam fiigrj rov koyov sensu 
esse instructa, ac si alia essent, quae sensu carerent ((bg ovxwv 
rivwv xctl ctarjfitov), nisi accuratior illius sententiae explicatio 
adesse nobis videretur, quae non contraria est eis, quae hoc loco 
dicit". Non est dubium, quin verba Sibawaihii ita sint intellegenda : 
Particula, quaeacceditad sensum, neque estnomen, nec verbum. 

2) ISrab, nomen verbi 'aSraba i. e. ad normam linguae ara- 
bicae convenientibus vocalibus recitare, nihil est nisi pronuntiatio 
vocum ad normam Arabismi, sive ipse Arabismus purus putus. 
Itaque 'aSraba est cCQCtfti£eiv , 'iSrab est ccQafiiGfiog , quae voces 
sunt formatae ad normam usus verborum iXXrjvi^uv et ikXtjvia- 
ftog, quem docuit Aristoteles Rhetor. III, 5. 

Hellenismus quinque constat rebus: 1 dicendum est recta con- 
catenatione membrorum enunciati (ro ev hv rotg GvvdiGfiotg), 2 usu 
aptorum vocabulorum, rebus accurate convenientiiim, 3 evitanda est 
amphibolia, 4 servanda est congruentia in genere, 5 adtendendum 
est ad usum rectum numerorum. Hellenismo opponitur aokoi- 
xiCfiog et aokoixi£uv i. e. rfj k££u 0ctQ/3ctQi£eiv , quam vocem 

G 

Arabes forma JuL* receperunt, cui Lane attribuit sensum hunc: 

JLJLw f!$S naturalis vel indocta elocutio, elocutio in qua vocalis- 

mus flexionum finalium non respicitur, ita ut kalamu seliqiyyu oppo- 
situm sit elocutioni secundum Arabismum sive secundum iSrabum 
perpolitae. — Vox inZamal$arii Asas albalagat occurrit in versu: 

> o - 

v^Jjfili vJ^Sl i&^ oQ *SL*J ^jLi {^j^Sj vi>w*Jj 

i. e. Non sum grammaticus, qui linguam suam rodit, sed idiota, 
loquor et hoc est ac sie ISrabo uterer. — Fieri tamen potest nt 
ab arabico &uL*, natura, derivatum vocabulum proprie significet 
naturalis. At quaero, num Arabibus non fuerit ^naturale" Arabismo 
uti? Si etymologia non probat vocem esse arabicam, relatio, quae 



Digitized by 



Google 



— 144 — 

est inter iXXtjviGpog et aoloixwfiog et inter \mAft\ et ^S-JL* con- 
trarium suadet. Hellenismus est ratio linguam graecam tractandi, ut 
legibus grammaticae et logicae respondeat, neque quidquam aliud 
est Arabismus sive ISrab, qui eam ob causam ad usum vocalium 
finalium solet restringi, quia hisce terminationibus nexus gram- 
maticus et logicus membrorum exprimitur, quarum usu justo 
Arabismus purus efficitur. 

Jam quaerimus, num temere in voce ISrab recognoscatur imi- 
tatio rationis, qua apud Aristotelem vox 'EkXyviOpog adhibita est? 

3) Genus nobis quidem est notio grammatica tritissima, sed 
consuetudo, qua generum in lingua distinctionem putamus esse rem 
facillimam et ex ipsa quasi natura rerum procedentem, n( >n debet 
confundere judicium rectum, quo statuitur, generum distinctionem- 
rem esse artificiosam neque omnino necessariam, quae non ex pro- 
sopopoeia poetica processit, neque imaginationi vividae hominis de- 
betur res naturales inanimatas cum animalibus sexu distinctis com- 
parantis. 

Qui censent , animum linguam a principio creantem naturam 
quasi animatam sibi imaginasse, vereor ne aetati creatrici pro 
imaginatione vim meditationis tribuant ab ea alienam, siquidem 
distinctio generum in lingua opus meditationis est philosophae poste- 
riori tempori conveniens, neque opus imaginationis nativae. In 
lingua enim variae formae quidem exstant, quas collectas in varias 
classes distribuere et certo nomine designare opus philosophi vel 
grammatici fuit , sed si philosophiis hasce classes v i r o s dixit e t 
mulieres etres, ex comparatione artenciosa principium denorai- 
nandi desumsit, quod- in variis formis in lingua usitatis non ne- 
cessario cognoscitur. Eodem jure poterat adhibere nomen forma- 
rum fortium, debilium, mediarum, vel aliud pro lubitu, quod si 
comparationem cum familia humana instituit suam ra±ionem 
secutus est nec naturam rerum. 

Et re vera Aristoteles tradidit, quinam primus genera in 
lingua distinxerit, — Protagoras sophista. Sophisticae igitur medi- 
tationi, cujus fundamentum erat theoria, dv&QWTiov teccvtcov Civav 
fiiTQOV, Arist. Metaph. X, 1, debetur comparatio variae indolis rerum 
inanimatarum cum oeconomia hominum. Verba Aristotejis Rhetor. 
III, 5 de Hellenismo loquentis, ad quem pertinet usus rectus earum 
forniarum, quas jam genera dicere consuevimus, haec sunt: xiraQTOV y 
<bg IIqcot ayooccg rd yivri Tviv ovoficcT wv SiyQei, 
dooevcc xal {triXea xal oxsvrf SsJ yctQ anoSidovai xal 
TavTa OQ&cZg' ,3 Sh ik&ovoa xal SiaXex&ataa <p%GT0 4i . Poste- 
riores pro oxtxri) dixerunt ovS6tsqov = neutrum, quo facto 
comparationem cum sexu introduxerunt, quam Protagoras ne voluit 
quidem , qui in rebus omnibus ad modum hominis tractandis, 
dv&Qtanov et xrijaiv et in homine marem et femininam distin- 
guens, easdem distinctiones ad naturam inanimatam adhibuit. Itaque 
tunc demum de genere grammatico jure potuit agi r postquam 



Digitized by 



Google 



— 145 — 

nomen ovSirsoov adhibitum est, quod factum est, postquam notio 
sexus tanquam principium distributionis est recognita. Aristoteles 
distinguit aQQeva, &rjX6a et ta fiera^v. Poet. 21. Hoc vero 
ubi constitutum est, duae classes vocum distinguebantur, nomina 
neutra, sexu carentia, et nomina sexu instructa, quae dispertiuntur 
in masculina et feminina. 

Neutra sexu carentia Arabes in sua lingua non recognoverunt 
itaque masculina et feminina tantum distinxerunt , quod Graecum 
exemplum secutos eos fecisse eam ob causam conicio, quia in 
adbibendo feminino, quod dicunt, in praedicatis subjectorum eorum, 
quae efficiuntur pluralibus fractis, notio generis proprie locum 
non habet, ita ut ex usu frequentissimo horum ^femininorum 1 *, 
quae nobis collectiva videntur , alia ratio debiierit procedere , se- 
cundum quam eae formae, quae feminina solent dici, forent trac- 
tandae. Postquam notionem feminini a Graecis mutuati sunt Arabes, 
dici potuit: kullu gamSi mu'annatu i. e. omnis plu- 
ralis est femininus (Kamil 781), sine illa notione rem non 
ita tractassent. Sed accedit et alia causa: Arabes enim in lingua 
sua nomen non habent, quod designat sive sexum sive genus gram- 
maticum 1 ), gins enim, quod hoc sensu adhibetur, ipsum ytvog 
est, ita ut qui notionem generalem a Graecis acceperint, etiam 
notiones speciales masculini et feminini grammatici ab ipsis de- 
sumsisse censendi sint. 

4) ^J>Jb. Inter notiones grammaticorum arabicorum, quae 
maxime memorabiles videntur, referenda est notio vasis, quo 
continentur res, quo nomine designantur definitiones loci et 
temporis, quas accusativo exprimunt. Tali modo iis mafSulu 
fihi i. e. id in quo aliquid agitur, videtur esse farfu^lmakani 
i. e. vas, quod est locus, et t^arfu^lzamani i. e. vas, 
quod esttempus. Ita rem tractavit jam Sibawaihius p. 170, 
cum dicat: „Caput de iis, quae ad locos et tempus pertinent et 
accusativo ponuntur. Quod eam ob causam fit, quia (locus et 
tempus) vasa sunt, in quae res incidunt et in qui- 
bus sunt". 

Conjunctio notionum temporis et loci et tota ratio qua se- 
cundum ideam universalem loci et temporis constructio grammatica 
examinatur, quae permultis relationibus apta tali modo in formam 
simplicissimam redigitur , philosopham institutionem prodit , qua 
imbutus fuit is, qui varios hujus accusativi usus uno verbo com- 
prehendit. Nec difficile est fontem invenire , unde hic rivulus pro- 
cessit. Qui hanc legem syntacticam ita composuit, Aristotelis de 
tempore et loco disquisitionem (Physic. Ausc. IV 1, 10) cognovit, 
quae eo redit, ut locus nec sit materia nec forma, quae a re non 



1) Idem cadit in Syros, Hebraeos, Aethiopes, omnibus deest vocabulum 
sexura designans. Itaque Semitis categoria haec deest omnibus, non enim 
xnagna ad derivandas notiones generales gaudent facultate. 

Abhandl. d. DMG. IX. 2. 10 



Digitized by 



Google 



— 146 — 

separantur, quum locus a re, quani continet, separari possit, ubi 
enim antea fuit aer postea habetur aqua, loco manente. Quare 
neque pars est rei neque babitus ipse locus, sed a quaque re 
separabilis est, etenim quale est vas (to ayyelov) tale 
quid ipse locus esse videtur. Vas enim locus est, qui 
potest transferri. Ita locus ipse in loco est, et cogitari debet 
etiam locus loci. Arist. Berol. 208 sq. 

Ac de tempore quidem docet Aristoteles: „Res in tempore 
sunt ut in numero. Quodsi ita est, res tempore continen- 
tur ut numero, quemadmodum loco continentur ea 
quae in loco sunt". Pergit deinde: Sto dvriyxq ndvra ra 
kv XQ° V( P ovra neQtex*0&<xi vno %qovov, uogtzsq xai 
TuXXa, ooa Hv nvl iaxtv, olov xa kv ronqo vno tov vo- 
nov. Denique quae praecedunt comprebendens ait: cpaveQOV 
oti ndaa fieTa^oVj xal naaa xivtjGig hv XQ° V( P kcxiv. Physic. 
Ausc. p. 221 a, 17; 223 a, 14. 

Quodsi tali modo cum tempus tum locus, quia omnia continet 
quae sunt, tamquam vas videtur, comprehendi possunt ideae locales 
et temporales una notione vasis, ac potuit sermo esse de vase loci 
seu potius, quod est locus, et de vase temporis seu potius, quod 
est tempus, ita ut tota haec doctrina superstructa sit disquisitioni 
philosophae de loci et temporis natura, sine qua nec mente con- 
cipi nec elaborari potuit. Habes igitur grammaticos, qui Aristotelis 
fuerunt discipuli. 

5) Terminis e philosaphia desumptis adnumerandus est status, 
hal, quod graeco $%ig et Sid&eatg respondet. Notionem hanc ad- 
hibet Sibawaihius Cap. 82, 87, 92 — 97 sine definitione, quod 
probat notionem fuisse aliunde receptam et in scholis usitatam *). 

"E%tg et Std&eatg apud Aristotelem inter qualitates referuntur, 
eo tamen discrimine, ut $%tg, sive habitus, sit qualitas per longum 
tempus subsistens, Sid&eoig sive dispositio vero qualitas brevi 
tempore cessans. Habitus semper sunt dispositiones , at dispo- 
sitiones non necessario sunt habitus (Categr. 8). Logicorum poste- 
riorum apud Arabes usus est is, ut hal designet qualitates 
cito transeuntes, uti calorem et frigus, humiditatem et ari- 
ditatem, quae repente accidunt (Lane s. v.), unde intellegitur ^al 
magis cum dtd&eau convenire quam cum £2-€£, quod etiam in 
usum grammaticum vocis Val cadit, qua non tam $%etg quam Sta- 
&4aetg sensu Aristotelico designantur. Ceterum inter Graecorum 
philosophos lis est de $£ei et Sia&iaet, de qua agit Simplicius 
ad locum Categoriarum (Arist. Berol. IV p. 70), in censum vocans 
Metaph. IV 19, 20, grammaticis vero Std&eoig est genus verbi 
activum et passivum et medium. Apollonius Dysc. (Sylb.) p. 242. 
273. 281. 297. — Cf. Dionysium supra p. 17." 



1) Zamahsari Mnfassal p. 27 statum, hal, cum vase t'arf similitudinem 
habere dicit, et adhiberi docet ad indicandam condicionem (hafatu) agentis et 
patientis. 



Digitized by 



Google 



- 147 - 

Non operae pretium est singulis exemplis demonstrare dispo- 
sitionem indicari in enunciatis, quae per laal exprimuntur, et ita 
quidem ut vox, quae dispositionem indicat, ad simplicem enunciati 
formam per se non pertineat sed accedat *). Facile enim in enun- 
ciatis omnibus haec natura notionis hal intellegitur , cum nemo 
dubitet, quin in enunciatis uti: ud^ulu 'lbaba su££ada = intrate 
portam adorando Accusativus suggada = adorando dispo- 
sitionem aliquam denotet transeuntem, quae ad enunciati per se 
perfecti sensum accedit 2 ). 

6) Tota ratio, qua enunciata composita censent ex fasil, fisl 
et maftul, cujus varia genera distinxerunt, nec tamen notione sub- 
jecti (vTioxeifievov) utuntnr 3 ), sola notione praedicati (= to xa- 
Tt]yoQOVfA8vov = Ijabar) contenti, probat grammaticam super- 
structam esse studio logices. Atque hac in causa maxima confusione 
laborat notio praedicati (Ijabar), quod non est praedicatum sensu 
grammatico sed praedicamentum sensu logico, quia tota enunciata 
efficiunt praedicamentum , quod in praedicato grammatico fieri 
nequit. Nam si in enunciato : Zaidu hasanu gulamuhu 
= Zaidus pulcher servus ejus .vox Zaidii est inchoa- 
tivus, accedunt verba ljasanu gulamuhu = pulcher servus 
ejus, quae grammatice composita sunt ex subjecto gulamuhu 
et praedicato b a s a n 5 , tanquam praedicamentum (^abar) ex mente 
Arabum ad vocem Zaidun, quae re vera non est subjectum gram- 
maticum. 

Vides ex hoc exemplo, non curari structuram grammaticam 
sed enunciati sensum , quoad in rerum natura est , et tractandi 
rationem non esse formalem, quae decet grammaticum, sed res 
ipsas enunciato narratas respici, quod est logici, physici, meta- 
physici, uno vocabulo philosophi. In usu notionis inchoativi (mub- 
tada'5) elementa quaedam meditationis grammaticae cognoscuntur, 
sed confusa est haec meditatio, quia cum subjectum tum prae- 
dicatum potest esse inchoativus, unde efficitur categoriam inchoandi 
ad formandas notiones grammaticas esse ineptam. Quod eo magis 
est certum, quia particulae (negationis et interrogationis), a quibus 



1) Hinc grammatici hal referunt inter fadalat i. e. superfluas enunciati 
partes. De Sacy Gram. ar. II p. 336 primae edit. Alfiyya ed. Dieterici p. 170. 

2) In aliis exemplis, quae ab Arabibus ad hal referuntur, jam De Sacy 
Gr. II 64 usum Accusativi alio modo explicandum esse docuit. 

3) Grammatici graeci interdum notionem subjecti habent; vnovorjs &rj- 
Xeiag Apollon. Dyscol. III, 4 p. 199 (Sylburg) significat, si subjectum est fe- 
mininum. Ammonius (Arist. IV 104 b, 42) distinguit xaxijyoQOvuevov et vno- 
oteifievov. — Non ignoro philosophis to vnoxsi/uevov esse el maudu3, at haec 
notio grammaticis non est usitata. Proxime ad notionem subjecti accedit in- 
choativus, elmubtada'u, sed haec notio, quemadmodum ab Arabibus tractatur, 
confusa est, primum quod inchoativus non semper primum locum occupat, ita ut 
non sit verus inchoativus; deinde quia et praedicatum (habar) interdum pro 
inchoativo habetur, uti in enunciato: 'aqa'imu ulrigalu = num stant ho- 
mines, in quo q&'imu = stant est inchoativus. 

10* 



Digitized by 



Google 



- 148 - 

enunciatum re vera incipit, omnino non curantur, tamquam quae 
sunt (pwvccl aarjtioi = harfu £a'a lima3na\ 

Philosophus ille modus procedendi, quo res in enunciato nar- 
rata neque vero forma ipsa enunciati respicitur, luce clarius cer- 
nitur in notionibus agentis (faSil), actionis (fi3l) et patientis (maftul), 
quae processerunt ex distinctione kveoyeiag et nd&ovg; atque 
adeb haec ratio invaluit , ut ipsum nomen fisl , quo gijfia l ) ex- 
primitur, non sit interpretatio vocis graecae, sed vocabulum ab 
Arabibus ipsis inventum ad prosequendam hanc rationem. Quatenus 
vero in hac ratione processerint , qua non tam structuram vocum 
in lingua quam rerum in natura relationem curaverunt, optime 
intellegitur ex ipsorum de passivis doctrina, quae jam apud Siba- 
waihium (Cap. 9) traditur. In passivo enim yudrabu Zaidu 
= caedetur Zaidus, vocabulum Zaidus est maf§ulu i. e. objectum 
actionis, ad quod non transit verbum ejus (fisluhu = ejus actio) 
nec transit ad illud (= disertis verbis exprimitur) actio agentis 
(fislu faSili) 2 ). Posteriores 3 ) intricatam hanc rationem simpliciorem 
reddiderunt, quum docuerint objectum (maMlu bihi) loco agentis 
vicario modo poni (yanubu San ilfaSili, qama maqama IfaSili), quae 
est ratio grammatica sanior, at non sana, quia notio subjecti, 
quae est formalis, nondum est exculta, ac grammatici haeserunt 
in tractanda ratione, quae est in rebus, neglecta relatione gram- 
matica, quae est in verborum et nominum formis. His omnibus 
longe praestant ea, quae de intransitivis et passivis exposuit Apol- 
lonius Dyscolus III, 31 Sylb. 

Quae praecedunt satis superque probant, doctrinam gram- 
maticorum arabicorum a studio logices profectam esse, eosque in 
rebus gravissimis, inter quas referenda est distinctio subjecti et 
praedicati sensu grammatico, nunquam viam meliorem invenisse. 
Quod eam ob causam non potuerunt, quia non intellexerunt, syn- 
taxin re vera esse perfectionem doctrinae formarum, atque ita 
esse adornandam, ut ex recte cognita vi formarum singularum 
earum usus in oratione definiatur. Syntaxin vero eam ob causam 
sanae de formis doctrinae superstruere non potuerunt, quia eam 
non habebant, quum neque verborum neque nominum naturam gram- 
maticam perspexerint. Quae dico contra vuigatam hodie opinionem 
peccant, qua viri docti admirari solent grammaticorum arabicorum 



1) Longe alio modo egerunt Syrorum grammatici, Severus p. |D. Ceterum 
et Graeci ibv iveqycjvra et tbv ive^yovfievov noverunt. Apoll. Dysc. Sylb. 
p. 241 al. 

2) Verba arabica sunt: Ouuu aJJ^ aJjti «cXjCCj *J ^cXJt iyxsul^ 

o - > 
,}j+£. \~tjX2J} vX^ W^ ui&y&f J^i j-*j xJt 

3) Alfiyya p. 129. De Sacy Gr. ar. II p. 405, 99 prim. edit. 



Digitized by 



Google 



— 149 — 

theorias, quas non sine sudore addidicerunt, ea enim est natura 
hoininis, ut magni aestumet id, quod magno pretio sihi paravit. 
At adsunt testes haud spernendi, qui grammaticorum rixas non 
pluris aestumaverint quam quod valent, Ibn Chaldunum dico et 
ipsum De Sacyum. Ibn Chaldun enim inter grammaticos syntaxin 
excolentes dixit multos fuisse, qui ipsi arabice bene scribere non 
didicissent, iisque crimini dedit, quod linguae priscae tantum 
curas impenderent ac neglegerent studium linguae ipsorum tempore 
usitatae, quae nullo modo linguae priscae praestantia superaretur 1 ). 
Quo facto inter illos ars grammatica eo redacta Ibn Chalduno 
videbatur, ut potius regulas quasdam dialectices et logices traderet, 
quam ad addiscendam linguam aditum patefaceret. Imo id potius 
egerunt, ut explicationes theoreticas inter se compararent ac di- 
judicarent, utra earum esset praestantior, non vero secundum usum 
sed secundum rationem logicam 8 ). 

Quod vero adtinet ad doctrinam formarum, ipse De Sacyus 
non diffitetur, Arabes non intellexisse naturam formarum verbi: 
Les grammairiens Arabes ne me paroissent point avoir etabli 
clairement la distinction des modes dans leurs verbes, ni en avoir 
bien expose" la nature et la destination. Ils ne distinguent dans 
le verbe que trois modifications principales, dont deux sont des 
temps (zaman) et la troisieme un mode particulier. Ce mode 
est l'imp6ratif, quils nomment 'amr c'est a dire commandement. 
Gr. arabe I § 273 prim. ed. Cf. supra quae ex Sibawaihi propo- 
suimus p. 142. 

Supra vidimus hanc distinctionem profluxisse ex imitatione 
Graecorum, ac nunquam potuisse constitui inter Arabes ipsos, qui 
nullo modo ad distinguendas tres formas suae linguae natura 
compellebantur. Tria tempora a Graecis distincta quum viderint, 
Imperativum in auxilium vocaverunt, ut numerum ternarium ex- 
plerent, sed sibi non constiterunt nec constare potuerunt in ad- 
hibenda temporis notione. Perfectum enim, cui macji i. e. nag- 



1) De Saoy Anth. gram. p. 411: Gardez-vous bien de preter 1'oreille au 
bavardage de certains grammairiens, tout occupes de la syntaxe des d£sinences, 
mais dont les esprits £troits ne sauraient s'elever jusqua la connaissance r£elle 
des choses, et ne les croyez pas, quand ils vous disent, que l'eloquence est per- 
due aujourd'hui et que la langue arabe est degeneree, et cela uniquement a 
cause du changement qui est survenu par rapport aux deainences, d&inences 
dont Temploi regulier et sysUmatique fait 1'objet capital de leurs lecons. Cest 
la un discours que leur a suggere* la partialite, et une id^e qui s'est empar^e 
de leur esprits a cause de leurs vues tres bornees. 

2) Res cum sit maximi momenti, interpretatiouem francogallicam De Sacyi 
affero: Ils se sont contentes d'appliquer k un exemple quelconque les regles de 
la syntaxe des d^sinences, ou bien de demontrer la preference due k une ex- 
plication sur une autre d'apres ce quexige le bon sens et non d'apres les con- 
ventions de la langue arabe et la phraseologie. Ainsi l'art de la grammaire 
arabe s'est reduit chez eux k n'etre, pour aiasi dire, que certaines regles th^ori- 
ques de logique et de dialectique, et s'est tout a fait eloigne de ce qui fait la 
langue et la facult^ d'en faire usage. Anthol. gram. p. 422. 



Digitized by 



Google 



— 150 - 

eXykv&og nomen est, proponere potuerunt, at ubi vim alterius 
suae formae, cui mudarisii est nomen, definire tentabant, notio tem- 
poris non apta erat, quia hac forma designatur aeque praesens 
indefinitum et definitum ac futurum ac futurum praeteriti ac praesens 
praeteriti. Itaque ejus naturam nomine apto designare omnino non 
tentaverunt, sed propter similitudinem flexionis finalis cum flexione 
nominum secundum comparationem cum nomine institutara, hanc 
formam dixerunt mudarisii i. e. nomini similem seu, sit venia verbo, 
nominascentem. 

In doctrina de formis verbi notiones profundiores desunt, nihil 
habent nisi genus, numeros et personas, notio modi deest. Simile 
quid cadit in nomina, quorum casus distinguuntur, neque vero notio 
casus exstat, quae una cum voce eam designante Arabibus deest. 
Quod eo magis est mirum, quia varii nominis casus et variae Im- 
perfecti formae tam sibi sunt similes, ut usus Aristotelicus vocis 
nTviaiQ optime conveniat his formis, et posterior Grammaticorum 
graecorum usus, — quos Arabes non cognoverunt, — eos non 
impedire poterat, quominus Aristotelem sequerentur. Usus vero 
Aristotelis is est, ut non solum varias nominis formas dicat casus 
(nTaiaiiQ) verum etiam adverbia ab adjectivis derivata (Top. VI. 
10 = 148 a, 10 Berol.) et verborum formas. De quibus dicit: 

71TU)GIQ d'&GTlv OVOfiaTOQ TJ QTTjfiaTOQ 7] flkv TQ XCCTM TOVTOV T) 

TOVTtp ar\fiaivovaa xal oaa Toiavxa, r) 8k to xaTa xo ivi r) 
noXXolQ olov dv&gwnoi r) av&QwnoQ , r) 8k xard rd vnoxgi- 
uxd, olov xar* hgwTYiaiv rj hniTalw to yag tfiddioev rj fia- 
di£e nTwaiQ QrjfiaTOQ xard xaira rd eidtj kariv. Poet. 20. — 
Nescio, num in alia lingua haec ratio aristotelica facilius possit 
adhiberi quam in lingua arabica, sed scio aptissimam esse, quae ad- 
hibeatur arabicae linguae. Si antiqui grammatici hanc rationem trac- 
tandorum verborum non adhibuerunt, concludendum est, Aristotelis 
poeticam ^), ubi legitur locus, illis ignotam fuisse, alios vero locos 
minus insignes, in quibus de casibus verbi est sermo (Peri herm. 
3. 5), ab iis fuisse neglectos. 

Ac tali modo ad ultimam disquisitionis partem deducimur. 
Studii grammaticorum vel graecorum vel syriacorum in syntaxi 
vestigia nulla cerni vidimus , quum notiones generales l3rabi i. e. 
Arabismi, generis, vasis, status, patientis, agentis, actionis, quarum 
ope syntaxin excoluerunt, e philosophia processerint neque ex 
grammatica. Restat ut de doctrina flexionis pauca addamus, quae 
probant, Arabes Graecorum institutione carentes, in parte etymo- 
logica ipsos haud multum profecisse. Locum ex poetica supra 
allatum praecedit conspectus partium dictionis (kS^sotg fiigrj) adeo 
copiosus, ut ex hoc solo loco elementa grammaticae potuissent 
derivari, nisi Arabibus ignotus fuisset. 



1) De Poeticae interpretatione cf. II commento medio (TAverroe ed. Lasinio 
Pisa 1872. 



Digitized by 



Google 



- 151 — 

Distinguit Aristoteles 1 oroixeia, litteras, et tria constituit 
genera, q>u>vrjev = vocales, rjfiiqxovov = semivocales uti s et r, 
dqpwvov = consonantes. Tota distinctio Arabibus ignota est, qui 
deinde etiam de SaovTtjTi et xfJtkoTrjTi nihil habent, et quibus 
notio vocalis ] ) prorsus deest. Arabum de natura et processu 
sonorum sententiae graecam originem non produnt, sed ipsorum 
observationibus debentur. 

Addit 2 ovhlaflr)v, Jacobo Edesseno Sgqala dictam cf. p. 56 
quae notio Arabibus deest. Sequitur 3 distinctio ovvSiOfiov, ovo- 
(jLctxog et QfjfiaTog, quam Arabes e libris logicis cognoverunt. 
Cf. supra p. 141. Proponit 4 ccq&qov, articulum, qua notione 
Arabes aegre carent, quum articulum suum nomine litterarum Alif- 
Lam designent, quibus componitur. Agit 5 de casibus, quem 
locum supra exscripsimus , denique 6 de Xoycp , quem Arabes 
ex libris logicis cognoscentes kalamii dixerunt 2 ). Vides notiones 
orthoepicas, inter quas est summa notio syllabae, Arabibus deesse, 
qui hanc ob causam etiam Grammaticos graecos non legisse cen- 
sendi sunt, ita ut notiones grammaticas, quibus utuntur, ex logicis 
scriptis solum mutuati sint, ea vero, quae de orthoepia tradunt, 
ipsi invenerint. 

Nulla in re vero melius cernitur, Arabes grammaticam graecam 
non cognovisse, quam in parte grammaticae etymologica. Omnes 
enim fere definitiones, quibus utuntur Graeci, ignorant. Notionem 
verbi commutaverunt in notionem actionis (fisl), notiones tyxkioevjg, 
quo nomine Graeci modos designant, Sia&ioeojg i. e. activi, passivi, 
medii, eiSovg, o%rjftaTog et ov^vyiag non habent, notionem %qo~ 
vojv ex logica desumserunt, restant notiones tzqoowtzojv et ccqi&- 
[tov, quibus addere debebant genus Graecis in verbo ignotum. Sic 
et in nomine non habent notiones elSaiv, o%r]ftaTU)v , nTvooeuiv^ 
quamvis casus ipsos habeant, et omnes notiones, quibus utuntur, 
sunt genus et numerus. 

Itaque notiones generales, in doctrina de formis adhibitae, sunt: 
notio personarum, quas tamen non numero primae, secundae, 
tertiae designant, generis et numeri, quibus accedit notio uni- 
versalis flexionis, sarf. Atque hac in causa conjecerim vocem 
s a r f esse interpretationem vocis graecae xXioig , uti gins est 
ipsum yivog y notiones vero numeri et personarum, quamvis eis 
utantur, nomine tamen proprio non designant, vXXt enim et ^ja&j» 
hoc sensu apud grammaticos non adhibentur 8 ). 



1) Vix monendum est vocem harakat huc non pertinere, quam Hebraei 
tgnuSa, Syri zauSa reddiderunt. 

2) Ita definitio Alfiyyae: kalamuna laft'u mufidii graece reddenda est o 
Xoyog fjuwv le£u arj/uavtix^. 

3) Hoc dico, quia in indicibus librorum Almufassal et Alfiyyae haec no- 
mina non commemorantur. De Sacy gr. ar. p. 116 prim. edit. ea proposuit 



Digitized by 



Google 



— 152 — 

Restat ut de nominibus casuum singulorum pauca addamus, 
quae etsi non in Aristotele ipso tamen in commentariis veterum 
occurrunt. Tradit Ammonius (Arist. Berol. IV, 104), inter Peri- 
pateticos et Stoicos disputatum esse, num nominativus sit casus 
nec ne, qua in re Stoici casum esse contendebant. Opponunt 
Peripatetici , quoniam casus (nrwaig) a cadendo (nintetv) sit no- 
minatus, unde ceciderit nominativus, ad quod respondent Stoici, 
cecidisse a cogitatione in anima existente. Utrique nominativum 
appellant ev&elav sive OQ&rjv, quod nomen pro diversa eorum 
de natura nominativi sententia diverso modo explicant, haec vero 
est Peripateticorum opinio, ut statuant reliquos quidem casus veros 
esse casus Sia to nenrtoxevai ano xr)q ev&eiag, nominativum 
autem non esse casum, quam opinionem Ammonius alteri prae- 
ferendam esse dicit. Jam si nominativus est forma nominis unde 
aliquid decidit, sive quae recta stat, quum reliqui casus sint nXa~ 
yiav ntdaeig sive obliqui, quomodo factum est, ut Arabes eum 
rafSu sive elevationem dixerint? Potestne credi hoc casu 
esse factum, et negari in seligendo nomine rafSu Arabes doctri- 
nam Peripateticorum esse secutos, quam a commentatore aliquo 
Aristotelico didicerunt? Nihilo minus vero mihi nondum constat, 
nomen raftu nihil esse nisi interpretationem vocis oq&tj vel ev- 
&ela i nam si r a f 3 u graecum esset, etiam reliqua casuum nomina 
ex graecis processisse coniciendum esset, quod probari nequit. 

Difficile enim est de nominis garru, quo genetivus designatur, 
origine ferre judicium. revixr) nrwaig Graecis est is casus, quo 
res singulae ad suum genus referuntur 1 ) quem vocabuli sensum 
et ii scholiastae recognoverunt , quos secutus Dionysii Thracis 
interpres Armenius Genetivum dixit seragan, ser enim est genus. 
Genetivo tali modo genus exprimitur, ad quod referendum est 
nomen illud, de quo pendet Genetivus, ita ut genetivo determi- 
netur genus, ad quod pertinet nomen regens. Sic quum dicas : arbor 
patris, frater amici al. genetivo indicatur genus, ad quod pertinet 
arbor vel frater, genus enim ab alio distinguit 2 ). Arabibus haec 
notio Genitivi haud ignota fuit, continetur enim notione relationis 
ejus, quam 'idafet appellant. Genetivus secundum hunc modum 
rei tractandae dicitur almudafu ilaihi i. e. id apud quod 
hospitio excipitur, nomen scilicet regens, — nomen regens appel- 
latur almudafu, id quod hospitio recipitur. Itaque genetivus 
exprimit Arabibus eam notionem, sub cujus potestatem cadit nomen 



neque vero auctorum locos indicavit. Idem p. 292 locum Haririi apposuit, qui 
sarf a sarif i. e. sono trochleae ad aquam hauriendam adhibitae derivare conatur. 
Quod probat, illum veram vocis originem ignorasse, quae a sarafa = vertit = 
xkivei profluxit. Kltoie vero non quidem in Aristotele ipso, at in commentariis 
occurrit (Arist. Berol. IV, 104 b, 19). 

1) Cf. Schoemann in Hoeferi diario I, 83, Htibschmann Zur Casuslehre p. 13. 

2) Arist. Topica VI, 3 : Jei ya^ to fiiv yevos ano xorv dXXafv x*»(>i&iv. 



Digitized by 



Google 



— 153 — 

regens, quod prorsus convenit cum graeca ysvixfjg nxdaewg de- 
nominatione. At quaeritur num liberius procedentes arabicae gram- 
maticae conditores formulam philosopham Graecis adhibitam ita 
mutaverint, ut imaginem ingenio ipsorum magis convenientem et 
perspicuam loco definitionis philosophae introduxerint , an propria 
observatione eo deducti sint, ut illis cum Graecis conveniret, quia 
et ipsi Genetivi naturam prorsus perspexerint. Deinde vero etiam 
icjafet non tam Genetivi est nomen, quam definitio relationis inter- 
cedentis inter nomen regens et inter Genetivum, quem proprio 
nomine garr i. e. tractionem appellant. Ita enim dicit Sibawaihius 
(Cap. 100) Garr (tractio) locum habet in omni nomine, apud quod 
(aliud) hospitio excipitur = fi kulli 'smin mudaf 1 ilaihi ; et scito : 
mudafu ilaihi trahitur (ingarra) tribus rebus, scilicet 1 re, quae 
neque est nomen neque vas, 2 re, quae est vas, 3 nomine, quod 
non est vas. Primae classi tribuit marartu bi Zaidi i. e. 
particulas Genetivum poscentes , secundae classi particulas locales 
et temporales uti Ijalfa , 'amama al. , quas particulas re vera 
nomina esse disertis verbis addit, tertiae classi nomina mitlu, 
gairu al. In sequenti explicatione de natura particularum rem ita 
declarat, ut dicat, per particulas uti bi al. referri (yudafu) ad 
nomen id, quod praecedat aut sequatur. Tali modo in excla- 
matione ya laBakri vox exclamandi ya per particulam la 
refertur ad B a k r 5 , et in enunciato marartu bi Zaidi 
notio transeundi refertur ad Zaidu per particulam bi, et in 
enunciato anta kaSabdillahi notio similitudinis refertur ad 
Abdallahum per particulum k a. Hac in ratione vero relatio logica 
magis in censum vocatur, quam relatio grammatica, ita ut Arabes, 
si eorum mudafii ilaihi est imitatio notionis yevixrjg nxw- 
aewg, totam rem liberius tractasse censendi sint. In voce garr 
vero attractionem recognoscere nobis videmur, qua genetivus cum 
nomine regente conjungitur (cf. ingarra supra). Quodsi rectum 
est, notio vocis garr ab ipsis Arabibus est formata neque aliunde 
mutuo accepta. 

Simili modo etiam nomen Accusativi nasbfi non ad instar 
nominis graeci alxiaxvxrj formatum videtur, quum notio causae 
finalis, (Juam in alxiaxwr) vocabulo latere puto, alio vocabulo 
arabico facilius exprimatur, exempli causa voce &jI£ , sive Kic sive 
^kj^m. In dubio igitur si relinquimus significationem vocabuli 
nasbu, cui in Qamuso tribuitur sensus scopi vel finis vel ex- 
tremi, hoc dicimus, nec notionem casuum nec nomina ysvixr)g et 
aixiaxixijg innotuisse Arabibus, a quibus hanc ipsam ob causam 
grammaticos graecos lectitatos non esse certo certius potest con- 
firmari. Solum Aristotelem sive compendia Aristotelica ad mentem 
scholiastarum elaborata cognoverunt grammaticae arabicae con- 
ditores, ex quibus etiam nomen (nxaJaswg) sv&eiag sive oQ&rjg, 
quod rafiu interpretati sunt, potuerunt recipere. 



Digitized by 



Google 



— 154 — 

Quae hucusque de arabicae gramraaticae originibus diximus 
eo redeunt, ut postquam modum vocales nominandi et scribendi 
a Syris didicerunt Arabes, leges in lingua conspicuas ope cate: 
goriarum quarundam ex philosophia peripatetica haustarum re- 
cognoverint, cui debent instrumenta validissima ad instituendam 
analysin syntacticam. Logicam linguae analysin prosecuti et novas 
categorias introducentes syntaxin excoluerunt, doctrinam formarum 
neglexerunt; at quae in illa elaboranda profecerunt pleraque ipsorum 
sunt inventa neque aliunde accepta. Doctrina denique orthoepica 
nullo modo graecis fundamentis est superstructa , quippe quae 
processit ex studio Coranum eleganter recitandi (tagwid). 

Atque haec rei condicio maximi fuit momenti, graecae enim 
grammaticae definitiones ad linguas semiticas non quadrant, et 
quicunque grammaticam ad normam Graecorum redigere conatur, 
gravissimis opprimitur difficultatibus , quod permultis exemplis in 
praecedente historia grammaticae apud Syros comprobatur. Libere 
igitur procedentes neque doctrinis naturae rei non convenientibus 
impediti, linguae semiticae indolem primi Arabes descripserunt, 
quorum vestigia deinde Judaei presserunt 2 ). 

Postquam deinde systema grammaticae arabicae excultum est 
ratione linguis semiticis admodum conveniente, postquam philologi 
summis omnium laudibus et honoribus extolli consueverunt, mirum 
non est etiam Syros arabice loquentes formulas grammaticae ara- 
bicae ad linguam syriacam adhibuisse. Qua de conamine deinde 
lis inter grammaticos est exorta, quum alii rebus novis stu- 
derent, alii vetus systema a Graecis grammaticis mutuo acceptum 
servare mallent. 

Primus, qui Arabes secutus est inter Syros, fuit Nestorianorum 
patriarcha Elias I, qui Tirhanensis fuerat episcopus et hoc nomine 
claruit. Anno p. Chr. 1028 patriarcha ordinatus sedit unum supra 
viginti annos et vita functus est die septimo mensis Maji anno 
1049. Grammaticum tractatum, quem scripsit antequam ad digni- 
tatem episcopalem evectus est, Friedericus Baethgen edidit, qui 
quae de Elia innotuerunt in prolegomenis exposuit 2 ). 

Elias ubi primum ipse ad litteras syriacas sese applicuit, et 
arabice de grammatica syriaca exposuit, nec studium organi Aristo- 
telici neglexit, quo si ad res divinas et humanas, ut ait, cognos- 
cendas adducimur, longe facilius ad intellegendam logicam et 
grammaticam praeparamur — postquam etiam graecos canones 



1) Jehuda Chajjjug, ut hoc addam, notionem passivi exprimit ND *H2)N 
ihyt) Qtt) NHp2 (Ewald-Dukes Beitrage III p. 148), quod convenit cum ratione 
supra p 148 2 ) descripta. 

2) J**9QfiD jfN^V^ floL oder syrische Gramraatik des Mar Elias von 
Tirhan Lipsiae 1880. — Quae in prolegoraenis de Elia Nisibeno metropolita 
dizit facile emendantur ex hujus libri Capite VIII. 



Digitized by 



Google 



— 155 — 

grammaticos a Syris receptos quantum fieri potuit investigavit — 
graecam enim linguam ipse non didicit, — suum esse ratus est com- 
ponere dissertationes grammaticas in usum tironum. In hoc libello, 
quem jam manibus terimus, grammaticae arabicae amplissime ex- 
cultae institutiones eo consilio sequi sibi proposuit, uti notiones 
profundas in Syriasmo latentes patefaceret, qua in re cognoscitur 
studium laudibus extollendi patrii sermonis, quem Arabismo non 
inferiorem esse persuasum babet. Sed voluntas laudabilior fuit 
quam id quod praestitit; nam a pristina methodo grammaticae 
syriacae desistere non potuit, in qua multa erant quae tractare 
debebat, neque vero ad analogiam arabicam tractare poterat (ac- 
centus, aspiratio, septem partes orationis cap. 30), — et ab altera 
parte systema arabicum non integrum potuit adhibere, ita ut opus 
imperfectum et confusum composuerit. Confusionis exemplum 
egregium praebet definitio grammaticae p. 4 1. 18, quae dicitur esse 
'i<$a3ta ^mettgziSanwai^a da&gmahe wemelle we/jpe#game. Quum 
mettgzisanwai^a sint arabice harakat i. e. vocalismi motiones, cogi- 
tandum foret, dicere voluisse Eliam, grammaticam esse doctrinam 
motionis vocalium nominum, verborum et particularum , ita ut 
pe#game sint huruf = particulae; — at ex sequentibus intel- 
legitur, eum etiam accentus logicos uti tahtaya al. inter mettgziSan- 
wa#a referre, ita ut pe#game nihil significent nisi membra minora 
totius enunciati *). Tum vero mettgziSanui^a est ngoaq)dia et 8ia- 
gtoXti sensu graeco, nam £x rijg ngootpdiag tt\v Te%vrjv, tx rr\g 
Siaarokrg rov negiexofievov vovv ogwfiev Dionys. Thrax § 2, 
et duae tantum partes orationis supersunt, nomen et verbum, e 
quibus componitur secundum Graecos reXeiog Xoyog Bekker Anecdt. 
p* 844. Augetur denique confusio capite 18, in quo de causis 
agens, cur grammatica syriaca non sit exculta, haec dicit: „No- 
mina et verba in lingua syriaca sunt immutabilia, neque admittunt 
mettezi3anwa#a i. e. mutationes varias, neque afficiuntur conjunctio- 
nibus et adverbiis temporalibus et localibus". Nam si nomina et 
verba mutationibus non sunt Qbnoxia, praeter quod non est verum, 
quomodo grammatica potest dici doctrina de mutationibus ? 

Sed ut ad singula accedamus, orditur a discrimine agentis et 
patientis faSil et mafSul, quod reddit sa3§ra et mestaSrana, vel 
3a/?o#a et me#3a/?dana, neglectis nominibus 3a/?0(M#a et hasSa, 
quibus grammatici scholae graecae uti Severus bar oakku utuntur. 
Ceterum non alia docet quam Severus. Cap. 1. 

Pergit loqui de indeclinabili nominum natura (bne, mabniyyu), 
attamen quinque sive quatuor mutationes (casus) Graecprum et 
tres Arabum casus, syriace per b, d, 1, formari contendit, quo 
facto confuse de Dativo et 3a/9o£ta agit, quem locura Baethgen 



1) Idem Cap. 14 syriacum pe#gama respondere dicit arabico gumlat, et 
p. 16 1. 17 disertis verbis de motionibus loquitur, quae in mirare et pe^game 
locum babent, i. e. in sententiis perfectis et in membris sententiarum. 



Digitized by 



Google 



— 156 — 

suo jure subobscurum dixii Cap. 2. Totam rem huc traxisse 
videtur, quia faSil et maMl [Accusativus] declinatione distinguuntur, 
quod in indeclinabilibus fieri nequit. Capite tertio de passivo agens 
loquitur de t maMlo , cujus faSil non commemoratur, quocum con- 
ferendum est quod supra p. 148 diximus. Quodsi huc refert usum 
Accusativi = maftuli in designandis temporibus et locis laudem 
perspicuitatis non meruii Subjungit capite 4 descriptionem re- 
lationis nominum, cui idafet est nomen. 

Capitibus deinde ,5 et 6 de gezm et tarljim agens incredibili 
modo est confusus. Gezm o enim locum babere docet , 1 in prima 
radicali verborum primae Alaqp, Yud et Nun in Imperfecto et 
Imperativo e. c. p e 1 a n § (p a 1 ; — 2 in formando participio, quod 
praesens appellat, a perfecto 'AqpSel, — nam si a 'a 3 b e 8 derivatur 

o 

maSbeo, Alaqp apocopatur. — 3 Rescinditur vocalis a in com- 
positione participii cum pronomine : fcuJ^«S ex }^j( rJS °> — «t 

4 apocopatur ^o et ^, in tertia pers. Plur., nam ojvo/ et ZL/ procedit 
ex >§J;d/ et ^ul./. Deinde tar^im, quo Arabes designant apo- 
copen in Vocativo, conferre audet cum formatione status constructi 
e statu determinato, gg/^ar ex ga/?ra al., et status absoluti in 
Plurali qaddisan ex qaddiSa^a. Cap. 9. 

Subjungit deinde cap. 11 legem de determinato et indeter- 
minato (maSrifat et nakirat) ita ut statuat, determinationem semper 
addito pronomine demonstrativo exprimendam esse. Quo facto cap. 13 
de zen$ = Ijal, de ^ebba sive ta§3i&a = ^abar et de qutraya = naSt 
locutus est. Quas categorias grammaticas quum in Syriasmo non 
repperiat, de accentibus loquitur, quibus relatio membrorum enun- 
ciati dilucidatur. Zgna sive hal, quod etiam ainayut^a = qualitas 
Elias appellat, Adverbia amplectitur uti Se^ilja'!^ = laudabiliter 
et maki^a , i^9 , = humiliter. Qu^raya sive naSt sunt Adjectiva ut 
kina = justus al. Qutra^a «Jgqutraya habes in ga/?ra sahda Sarrira 
= vir [est] testis verax. T ebba sive Ijabar sunt verba uti mallel 
= locutus est. Haec vero definitio cum usu Arabum non con- 
cinit, quibus ^abar (tebba) est praedicatum nominale in enunciatis 
nominalibus, cujus loco Elias verba introduxit, quae Arabes fi3l 
ad faSil accedens solent appellare. Itaque hic quoque habes con- 
fusionem, quae etiam augetur eo, quod in enunciatis nominalibus 
uti: ru\ia hu yer Allaha = spiritus est enim Deus — vocem 
ruha dicit esse qu^ra^a = naSt, quae vox Arabibus ^abar quidem 
est, sed nullo modo naSt sive Adjectivum. Ceterum capite 19 
eo usque procedit, ut enunciata nominalia prorsus neget, licet 
sibi ipse non constiterit. 

Hae igitur sunt notiones grammaticae arabicae, quas in lingua 
syriaca recognoscere sibi visus est Elias: faSil- et mafiul, mab- 
niyyu, icjafet, gezm, tarljim, maSrifet et nakiret, hal, ^abar et naSt. 
Accedent t'uruf ezzaman walmaqam. Cap. 10. 



Digitized by 



Google 



— 157 — 

Quae praeterea docuit ex antiquiore Syrorum doctrina pro- 
fluxerunt et ex logica Aristotelis. Syriacae doctrinae originem 
debent capita de orthoepia et de formatione verborum. Et agit 
quidem de consonantibus bgdkpt cap. 12, quod deinde cap. 27 
ampliavit J ), et de nominibus vocalium *), de lineis na^oda, mgtap- 
pejana, marhgtana, mehaggejana cap. 27 — 28, de accentibus cap. 29. 
Denique de verborum formatione cap. 24 — 26 disseruit, ad quae 
accedunt ea, quae cap. 15 de sufnxis verborum exposuit, et cap. 23 
de discrimine Imperativorum et Perfecti constituit. 

Quae restant ex Aristotele sunt desumta, doctrina scilicet de 
quinque formis enunciati, quae sunt xkrjTix^ , kQutTtjfiaTixr}, ngo- 
<jTaxriX7] f svxttxt) et anotpaVTixr)*) cap. 7, et dispositio modorum 
quibus adhibentur particulae b§, d§, lg. Grammaticis denique 
debet ea quae de casibus tradit. Cap. 16 et 2. 

Ordinem capitum non secundum systema aliquod constituit, 
sed varias quaestiones sine dispositione accurata tractavit, ita ut 
libellus ab eo compositus melius collectio dissertationem grammati- 
carum sit dicendus quam grammatica. Itaque titulum libello in 
codice Berolinensi Petermann 9 inscriptum : turas mamla suryaya 
respuendum censeo, ejusque loco restituendam puto inscriptionem 
mimre grammatiqaye , qua Ebedjesu in catalogo suo librum in- 
signivit. Assem. B. 0. III, I, 262. 

Judicium, quod de EUa tulimus, severum quidem est, quum 
quid re vera assecutus sit quaesiverimus, at haud ita judicandum 
est, ubi quaeritur, quid suo tempore praestare potuerit. Com- 
parationem enim Arabismi et Syriasmi primus instituere conatus 
est, et rem tam arduam ab eo non ad finem esse perductam, 
verum primis lineis tantum adumbratam, nemo mirabitur. Itaque 
si finem sibi propositum non assecutus est ac nobis confusus vi- 
detur, ea in quibus defecit ignoscenda illi sunt, et laudi maximae 
vertendum, quod novam rationem inivit ad investigandam Syriasmi 
indolem. Is qui rem ab eo tentatam inter Syros ad finem per- 
duxit, fuit Barhebraeus, ii qui rationem novam omni modo re- 
spuerunt, fuerunt Johannes bar ZuSbi et Severus bar ISakku. 



1) Accedit quod cap. 30 de b post vocalem u corripiendo docet, et de 
litteris occultatis p. 40 1. 10 et 41 1. 20. 

2) Vocalem u dicit waw he/ftasa, o vero 'assaqa sive waw rgwahta. Cap 24. 
Cf. supra p. 112, 113. 

3) Cf. p. 163. 



Digitized by 



Google 



— 158 — 

Caput X. 

De Johanne bar ZuSbi. 

A grammaticorum arabizantium studio alienissimus erat Jo- 
hannan bar Zuibi, maximus Nestorianorum grammaticus, qui 
partem Grammaticae euphonicam atque ad recitationem pertinentem 
aeque descripsit ac philosophiae studio deditus funditus etymo- 
logiam et syntaxin tractare conatus est. Cujus viri de vita hoc 
tantum memoriae traditum est, monachum eum fuisse sub Patriarcha 
Sabarjesu, qui anno 1226 p. Chr. (623 Heg.) consecratus est, in 
coenobio Sebarjesu urbis Beth Quqe regionis Arbelensis *). Docuit 
artem dialecticam et grammaticam, de qua disserentem eum audivit 
Severus bar Sakku sive Jacobus Tagritensis, cujus infra mentionem 
facimus. Collegit et in unum redegit tractatus grammaticos ac 
suae aetatis morem secutus rem grammaticam etiam versibus com- 
prehendit. Composuit etiam orationes metricas, quarum una de 
baptismo et eucharistia Assemaniis innotuit. 

In conscribenda grammatica majore totus in philosophia versatur, 
in prooemio vero grammaticae metricae grammaticam a dialectica 
distinxit : 

JJL^jo Jji jvttjtto 

• JjjJi ~^bj JJ K Sl 

JloWttj JJL^jo 

. jLQjcu£aa»v^ > ^*2>joo 

Jl o\\» j Vs^JULz* 

>^3*x> v <>>ofin\ : 0) 2 ) LoA. 

JLqjcu^moVs^^-^jlo 

♦ Jja\? jLo.lfcOO Lo\ 

.oaOODiLS ^^JL 3 ) JOQ^JU 

.ojLo^ JJUJ ^. )OX» JJj 



1) Gf. Hoffmann Ausziige aus syrischen Akten persischer Mfirtyrer Leiprfg 
1880 p. 215 Nota 1715. Assem. B. O. III, I 307 sq. Barhebr. Chron. eccles. 
III, 401, 410. Wright Catal. III 1175. 



2) Cod. Petermann 9. Jo mvvnVo* 

3) Peterm. 9. Q^ODlJj C»V^ft. 



Digitized by 



Google 



— 159 — 

Jy>\o« Lo\ op Jjvjo 
• j-jQ^o;^);»!» 

♦vjlo % v^sfcoo K»J jv^«\ 

Quam legem in grammatica majore sibi non imponens hunc 
in modum disserit: 

Graeci grammatici octo partes orationis distinxerunt, quarum 
septem a Syrorum grammaticis doctrina graeca imbutis etiam in 
sua lingua repertae sunt, omisso scilicet articulo Syri habent 
1 nomen, 2 verbum, 3 pronomen, 4 verbum nominis (mellai^ §§in& 
i. e. participium = fi6TO%r}, 5 adverbium, 6 praepositiones, 7 con- 
junctiones. Qui vero Arabes sequuntur, tres tantum partes ora- 
tionis statuunt. Fol. 35, 155. 

Primam banc grammaticae partem, quam ad graecam normam 
scripsit, excipit pars secunda de motionibus jLcuA-»jlfcoo , quibus 
septem partes orationis affiGiuntur, i. e. de accentibus et de 
aspiratione, atque hac in re discipulum magistrorum maqrgyane 
dictorum sese comprobavit, quam methodum etiam Josephus bar 
Malkon iniit. Itaque totam orthoepicam et rhetoricam grammaticae 
partem secundo loco tractavit, atque hac in re Graecos est imitatus, 
quorum Dionysius de prosodia rel. ultimo loco egit, quem ordinem 
etiam Severus et Barhebraeus servaverunt, haud dubie Jacobum 
Edessenum secuti. 

Jam igitur quomodo rem aggressus sit paucis dicamus. In- 
cipit definitio nominis hunc in modum, Cod. Mus. Britt. Add. 
25876 fol. 35, Orient. 2314 fol. 3b: ^ojoW^SO* ^ J»*0 
fc^/ j+^» JJo OjN-iJOJ odjj :J-I-3J JJj Jlo X\\ m. *> Jixjqjco JULo 
~0)Ok*Jj ~6) )Q^. p .fco|>Q~fcOO ^OjJDJ .Jit^fcOD ♦D Jko^JQJtiD 

.JioX^ j o/ Jr^jt ^jqjoo .uOioW joop o/ .uOioW o/ :Jooj 

quod ex Aristotele Peri herm. 16 1. 19 ed. Berol. desumptum 
esse nemo nescit: ovofia fiiv ovv £gtI cpwvi) orjfiavTixr) xcctcc 
ovv&qxrjv, avsv %q6vov, r)g fitjdh filQog koTi orjfiavTixov xs%(o- 
giOfiivov. Sequitur vero Johannes interpretationem eam, quam 
G. Hoffmannus littera x signavit (De hermeneuticis apud Syros 
p. 23, 71), quam cum Probi commentario conjunctam Johannes 
legit. Nam quod addidit K*j2Q*»feOO )0+20J = cujus pars separata 
nihil designat definite, — id ex Probi verbis 1. 1. 72 1. 11 



Digitized by 



Google 



— 160 - 

contractum est, quod sequitur JJLc\^} o/ . . **(>) )OA concinit 
cum Probo 1. 1. 72 1. 14 — 15. Jam pergit Johannes: J^i^fcooo 
Jjlj/ .Jjl)Jo jfiQi^j ^ojo .Jaj/ o/ ~ojoW Jau^JUbo Jijj 
>$o^w K-Jjo Jixjqa» jUlJojo %J*ixoo Ji^jojoo Jiiij Jmj^o .JjUQJJ 
.JjJ^kofcOOO JAAi) fc^oo/ Jlo Y>\ m, . L e. Quaeritur utrum 
(pwvrj sit genus an species. Et dicimus utrumque ; species est si 
refertur ad ipocpov , genus est si refertur ad q>wvdg arjfiavTixdg 
xal qvaixdg [qualis est latratus canis adventum visitantium in- 
dicans] et ad cpcuvdg arjfiavrtxdg sive pronuntiatas sive scriptas, 
quibus accedit avv&rjxr]. Quae omnia referenda sunt ad Probum 
71 1. 9, 73 1. 29, quem et in sequentibus imitatur Johannes: 

,uOjoku/ JULoo v JkJkttjcoj Jk*A-j iJJ^j Jio~2o . uOioW Jjuqjo 

(fol. 36 b) jD .jljlO l>+~) JlQJ^LtOO ^O Jo6)J .J«°UYn? JLq~30 
JQ2UO \Ja~0 J-^V ^ ♦JtJfc^DO .JXJJLl ^O ^XJ OO) *J/ \JfcOO 
^ttt V^Jt .K-jyLA2DO kJtO. WJQJi>DJ O/ :fco|iO ^JQJi>DJ JlO 
o/ :JSjoo J*CDOODO JjU^ ^JOJOOJ J^JQa» JULo Jvif\ ^O^V^ 
^lo jLojfc\QDQDO JLOJV-2DO Jteaa~. H. e. xpocfog est nkrjyr) 

dkQog ala&t]Tt) dxorj (ex his enim Ammonii verbis Probus sua 
desumpsit (Aristotelis Opp. ed. Berolinensis IV 102 b) qxovr, Si 
xpoqog (Johannes inaccurate dixit nXr]yr]) t% k[i\pv%ov yivofievog, 
qrav dvd Ttjg avarolfjg rov &WQaxog kx&X^6(Aevog dno rov 
nvevfiaTog 6 elonvevaxrelg dtjQ nQoamnrr] d&Qocog ttj xakov- 
fievy TQa%eL<f dgrriQicc x ) xal ttj vneQwcf r\roi r*p yaoyaQemvi, 
et procedit cfowr) naturali modo aliquid designans [cf. latratura 
canis], aut per intentionem et logicam. Bene igitur appellavit 
[Aristoteles] nomen qojvr)v at]ftavrixr)v , quae designat hominem 
equum, lapidem vel sapientiam, disciplinam intellegentiam rel. Cf. 
Probum 71 1. 10; 73 1. 30 *). 

Haec omnia vero Johannem ex commentatione syriaca de- 
prompsisse neque graece legisse iis comprobatur, quae de Salmu#a 
i. e. avvd"r]xrj dixit. Distinguit enim §al§mu#a i. e. assensus a 
&almu#a i. e. perfectio, quum dicat: „ubi audiunt auditores vocem 
significantem logicam, assentiuntur (Salgmin) ei rei, quam distincte 
dixit" deinde vero de salmu#a sive perfectione loquitur. Hoc Syri 
cujusdam ineptum est arteficium, qui sensum vocis aw&r)xr] 



1) Cf. infra in excerpto ex grammatica metrica p. 161 versum octavum. 

2) Harum doctrinarum originem et historiam persequi non hujus est loci. 
Conferendus est Hoffmannus de Hermeneuticis apud Syros Aristoteles p. 122. 



Digitized by 



Google 



— 161 - 

ignorabat, et JLqSCl^jl legens, exprimi censebat, partes vocis sensu 
carere. 

Haec omnia qui novit, initium grammaticae metricae intelleget, 
quod ex Codice Peterm. 9 descriptum lectoribus propono tanquam 
exemplum , quomodo hae doctrinae discipulorum memoriae trade- 
bantur : 

. # ^SdD ^OJ JfiQJ^JjUQj 

JM/ Jlo..vN 

..JfcOkJQjOQJ Jt^l2^1 
.JN«°UY> ^OL JlQ».,Yl\o 5 

JLJio y>+~ ^o LpzS 

ij/ ^JtJfcOO ^OJJUOO 

..Jo~o ^V^ 

./s^Sfcoo ooj >-2>/ JLoo 

.\*2UD JJL\o )«o>iyi\ 10 

JLox~ ^^JO ~/ JjlSLLO 

.J : X*\0 v^/ J*&i2Q JJo 

.^Nio ool Ja2lcqo 

.k*JtO.O K-JuD 
.Jt&D ^dO r / fc^J^D 15 
..J-VDQJ K-LJ» ^JQjQQ 

.JLqx&jo fcojxo. 
.JLofcofcoo |Lo ^/ 
.JJL^kDfcoo ^oL JUoo 
^^A^fcoo ^jtj/ ^fc\ 20 

Abhandl. d. DMG. IX. 2. 11 



Digitized by 



Google 



— 162 — 
Joj )a^ k±*p J&oo\ 
.JLoj ^p ua—ij |2Qa\o 

Genera noininum deinde distinxit quattuor, denique senten- 
tiarum (Jy **J *>j genera proposuit quinque aristotelica J^OV-O 
^poo.^i )^ )/ Jvofcoo? J*ju2q~ oojo JjqjqlS |l\J • Y> |tAi» 

VJtO JQQQSj. 

Postquam tali modo de sonorum, vocabulorum, sententiarum 
natura disseruit, classes nominum distinguit, nulla formae gram- 
maticae habita ratione, qua in enumerandis formis fundamento 
usum esse Jacobi Edesseni laus est immortalis. Philosophos potius 
sequitur Johannes, quorum ratio distinguendi cognoscitur ex libro 
Pauli Persae, quem edidit Landius in Anecdotis syriacis IV p. 7, 6. 
Johannis enim classes constituuntur nominibus 1 naturalibus keja- 
naye, 2 personalibus qenuinaye, 3 accidentalibus gedSanaye, 4 acti- 
onem designantibus soSranaye. Quas ita in partes minores distribuit: 

I. Naturalia, quae indicant naturam rerum in hoc universo, 
sunt aut corporalia aut incorporalia , uti angeli, daemones (Side), 
animae. Corporalia sunt 1 animata, 2 inanimata uti elementa 
quattuor al. Animata sunt animalia, animalia plantarum natura 
induta, plantae. Animalia sunt volantia, natantia, gradientia. Et 
sic porro. 

II. Personalium maxima confusione obrutam seriem taedet 
repetere. 

III. Accidentalium classes novem proponit: 1 quantitativa 
(brevis, longus al.), 2 qualitativa (albus, rufus al.), 3 nomina re- 
lationis (amicus, dominus servi al.), 4 localia (superior, inferior al.), 
5 temporalia (nienqgdem, 'eSteqaJy), 6 nomina positionis sgyamaye 
(uti hgla^ta, qauina, magngya), 7 nomina essentiae i#u#anaye, quibus 
aeque qualitas interna designatur (est homo et animal = i#auhy 
barna£a wghayya) atque externa (sunt ei divitiae = i& leh 3u#ra), 
8 activa (qa^ola), 9 passiva (q§#la). 

IV. Actionem designantia sunt 1 corporalia (naggara, ardi^la), 
2 spiritalia (hakkima), 3 corporalia simul et spiritalia (bonus, 
malus, justus), 4 quae corpus concomitantur = dgmen hgcfarai 
pa^ri. (pauper, dives). 

En egregiam nominum in classes distributionem ! Neque taedet 
Johannem fol. 129 a eodem ordine etiam formas pluralis numeri 
recensere. Ex simili vero philosophandi ratione quomodo profectum 
sit systema Syrorum, quo accentus adhibent, id hoc loco ante oculos 
ponere missis aliis Johannis observationibus operae pretium est 
Sequitur hac in re eandem viam, qua incessit scriptor tractatus 
anonymi, ex Thomae Harclensis schola oriundi, quem edidit Phil- 
lips in libro A letter of Mar Jacob p. 68. 



Digitized by 



Google 



— 163 — 

Procedit fol. 56 b a quinque speciebus orationis, de quibus 
secundum reliquos interpretes Aristotelis etiam Probus egit (Hoff- 
mann p. 66 et 115), quas ita vocavit: qaroya = xkf]T ixog 9 me#- 
kaSSgqpana = svxTixog *), paqoda = nQOCtaxxixog , mejsayyglana 
= tyoitrjfiaTixog , pasoqa = anorpavTixog. Harum specierum 
indolem explicans Probus, qui non post saeculum quintum vixit 
(Hoffmann p. 146), exemplis biblicis utitur, ita ut in usum scholarum 
christianarum eum scripsisse intellegatur. Juvat repetere haec 

exempla. Et illustratur quidem qaroya his verbis -^o\*> ^LclS». oL 

J)-v>v> Js^OjlO JsJJ Matth. 11, 28. Mepisana (mgsallejana, mei9-- 

ka&Sgqpana aliis dictum) exstat in verbis ^^o |* Y> j- v "V Cf. 

Luc. 8, 28 et legas ^v^ . Paqoda est in verbis JVj^ N o\ ^) 

Jj/ J^jlJ 1. Sam. 20, 21 MgSayyelana est in verbis ^OMOfcOQCD Jo-»/. 

Joh. 11, 34 Exemplum Pasoqae ^ojoK*/ J 2* 1 jo^ ex Johanne 

desumptum videtur, aliud &pK*/ JLLQ-JO jUl \m3n biblicum non est. 

His igitur de quinque speciebus fusius disserens ita fere Jo- 
hannes dicit : Qaroya, me#ka§&§qpana et paqo^a aliud alio definitur 
et inter sese conjuncta sunt, pasoqa vero et mgSayyglana cum 
prioribus tribus cohaerent. Primum enim vocatio (qaroya) aut 
preces (me#kas\) aut jussum (paqoda) locum habent, deinde inter- 
rogat aliquis aut interrogatur, quo facto oratione apo- 
phantica (mimra pasoqa) res ad finem perducitur. Ita enim 

homo v o c a t aliquem dicens : jA\ jj, . \o> o/ = tu. veni huc. 
Et quum venerit interrogat eum: ^ojoK*/ )"M : \g> \o> 6/ 
= o tu, ille valet? Deinde respondet ad quaestionem oratione 
apophantica dicens ^ojoK*/ J^J AS = Heus tu, ille valet. 
Pro vocatione etiam p r e c a t i o potest locum habere , et 
jussum. Hujus exemplum proponit hoc: Modo jubentis vocat 
(Deus) et dicit: «.Jooj^/ )00)V2>/, qui quum responderit Jj/ Joj, 
apophantice pergit \^± ^A. ^/ ^jloL JJ . Quomodo vero haec 
logica membrorum orationis distinctio afficiat rhetoricam . reci- 
tationem, id uno eodemque -exemplo quinquies repetito demonstrat : 
^*>y fca^ ^\°> JJ quod vocantis, jubentis et precantis, inter- 



1) Pro mefrkassggpana idem Johannes etiam m^salleyana dicit, Hoffmann 
1. 1. p. 115. Ipse Probus vero hanc speciem dixit mgpisana. Exemplis deinde 
a Probo allatis utitur etiam Bazwa# teste Hoffmanno p. 116. — Etiam auctor 
tractatus anonymi (Phillips Letter p. 68) vocabulo ragpisana utitur. 

11* 



Digitized by 



Google 



— 164 - 

rogantis et vetantis modo recitari possit. Quod quum legerit, 
cui non in mentem venit comoedia illa, in qua histrio servi partes 
agens secum reputat, quanam ratione pauca illa verba recitari 
possint: „Equi instructi sunt", quae sola ei in scena dicenda sunt. 
Jam vero pergens Johannes interrogativae pronuntiationis tria 
distinxit genera, modum scilicet jubentem, precantem, probrosum 

(makkgsana'^). Modi jubentis exemplum est: ^yo fcj/ j.V^ Jl2D. 

Probrosa deinde quaestio est haec:' <»v\>Qjt jUl jy >\j : J|j/ j^ jj ooj, 
quo a genere paullulum recedit quaestio alia ironica: **0)Q2Ql 
ojl\ K*/ JlSO)j : J*>v\ , quod N^Ji t ro^v> i. e. xar* bvudi,C[i6v 
dictum esse censet. Interrogationem precantem habes hanc : ^b Jco 
<• JlO) JAl joo^J ? et haec quidem quaestio interdum est admirantis, 
unde procedit mei^dammerana. Quonam modo vero in hisce enun- 
ciatis etiam reliqui accentus sint respiciendi haec Johannis verba 
demonstrant: JL; „ 3 Jk - l V» P*l\ k->/ *+5 OO) )OAJ ^J J-JO 
JlV-tfWO ~i> OOf )Q^J ^J J&Oo/ «JtfoJaD Jo6) JlVJDjfcOO .JjQ^sSj 

JL? wi Jcb .;»Ji jj/ ~/ .Jv-»J-2o Jooj Ji Q) • ofeoo \Oj\ W 
♦ |J6j J«2i^i. e. Si cum illo kai jungitur accentus menaljta in 
fine membri, est enunciatum admirans, si vero cum kai jungitur 
m§sabb§3ana, enuntiati significatio est precativa. 

Denique quintuplex usus orationis declarativae (mimra pasoqa) 
proponitur, quae est: 

1) admirans, me#dammerana e. c. \~o>+ Jjoo ***) J». 

2) precans, dasgloi^a e. c. J ;y>\ g ^^ -s 

3) thetica, mettgsimana e. c. J f ;y>\ Jtt;*» Jjoj jfc^O JoOfL. 

4) hypothetica, sayoma e. c. A. J|/ ^J^S JLJL v /. 

5) categorica e. c. Jooj J ^* t-»OJ. 

Quibus pertractatis sub finem disputationis addit haec: Sciendum 
est, orationi categoricae tres esse famulos (mgSamSane), zauga, 3el- 
laya et tahtaya. Et iterum alio modo m§zisana; et samka et 
re#ma; et mgqimana. Similis est pasoqa domino urbis, et ta^taya 
portae urbis, et zauga viae, quae conducit ad urbem, et Sellaya 
plateis urbis , quae conducunt ad dominum urbis *). 



1) Textus: vO*\ fco/ JiA&iCO Jfc\L JjOQCOS Jt»J»? **JJ JOjjO 



Digitized by 



Google 



— 165 — 

En nexum inter grammaticam et philosophiam '), en viam et 
rationem, qua systema accentuum est excultum! Grammaticis de- 
betur distributio orationis in singula membra, quam missa antiquiore 
ratione, quam p. 63 sq. descripsimus, auxilio quattuor punctorum 
Sellaya, tafctaya, zauga, pasoqa expresserunt. Huc accesserunt ac- 
centus mimetici sive rhetorici, speciem orationis indicantes, paqo$i, 
m§sayy§lana, qaroya et met^ka&Sgqpana, quem alii etiam mgsallgyana 
vel mgpisana dixerunt. Numero sunt novem, seu potius, si pasoqa 
additur, decem apud Josephum Huzitam accentus principales, qui 
deinde alio modo aliis in scholis auctae sunt. Thomae et Jacobi 
catalogum p. 99 sq. exhibuimus , hoc loco addendum est systema 
Nestorianorum ex mente Johannis bar ZuSbi et Eliae Tirhanensis, 
quod a systematis supra propositis eam ob causam diversum 
censendum est, quia alio numero accentuum utitur, sunt enim 
apud Eliam triginta, et quia his accentibus adduntur lineae supra 
descriptae p. 126 sq. na^oda et me^appgyana, quarum apud Jacobum 
Edessenum nulla est mentio. Vice versa Nestoriani non habent, 
omnes vicarios illos suhlaqpe dictos, neque qauma, (quod non cum 
meqimana conferendum est), neque mehappej^ana , et desunt apud 
illos yahe/9 tu/9a, mgpisana, ta^sa, mg/?att§lana et m§/?akk§yana, 

quod J I qjq J^lpj appellant. 

Hunc igitur in modum catalogum exhibet Johannes, ut dicat, 
nomina zauga, Sellaya, tahtaya et pasoqa esse homonyma, varios 
accentus comprehendentia. 

I. Zauga septem rationibus adhibetur: 

1 zauga (JamgziSane, 2 z. dgrei^me, 3 z. ygni/Sa, 4 z. JgSesyane, 
5 z. mesandgla, 6 z. <J§dame ladetesyana, 7 z. &§hima. 

II. Tahtaya octo rationibus adhibetur: 

1 tahtaya <5am§zi3ane, 2 t. «Jgretf-me, 3 t. Sgljima, 4 t. dictum 
maSlgmanui^a , 5 t. dictum re#ma JgSesyana, 6 t. dictum siSla, 
7 t. dictum ma#wehana, 8 t. cui est descensio = 8§i& leh 
mgnahta. 



♦J20U0 Jteocdo vjib^po .fcop^/ ooLo ♦ J-fcoJ.O p^o J^J 

J-^*fcA \jA~J.O vJbUu t X)J J-fr.-\ * \ \J^QCD2> JjDJ ♦ JU&JQ2DO 

Jfcju*»? J^qj^. \J-Axo Jfcuu*x& JJbuX>? J~*oJI J^ojo ♦Jfeuu t »j 

vjbuu^oj J^Ajt LoA. ^io^oj 

1) Jam intellegitur , cur Thomas diaconus dixerit, philosophos et maxime 
Aristotelem de pasoqa quaesivisse. Martin Jacobi Edess. Epistola p. 13. Mirum 
est in Psalmis in Pes. novies vocem J.JOCLQQ-& esse insertam Ps 37, 21; 
68, 18; 69, 19; 78, 51; 89, 25; 104, 18; 105, 22; 106, 23; 107, 21. Apud 
Barhebr. in scholiis ad Ps. 68 ed. Knobloch Vratislaviae 1852 pasoqa non occurrit. 
Prager De VTi versione syr. quaestiones crit. p. 47. 



Digitized by 



Google 



— 166 — 

III. sEllaya sex rationibus occurrit: 

1 inter membra apodoseos, ubi praecedit tahtaya, 2 in enun- 
tiatis interrogativis longioribus, 3 ubi laus alicujus rei a scriptore 
profertur, ita ut sit mgqallgsana , 4 adhibetur, ubi scriptor decla- 
rationem facere vult, in periodis longis, 5 adhibetur, ubi scriptor 
brevi vult comprehendere, quae fusius dixit, 6 ponitur ubi protasis 
cum apodosi periodum finivit, quo facto scriptor denuo ab eadem 
protasi incipit. 

IV. Pasoqa viginti modis adhibetur, quorum decem in scriptura 
occurrunt, qui sunt hi: 

1 Pasoqa (precativum s§lo#anaya, 2 qaroya, 3 paqo<$a, 4 me&- 
damm§rana, 5 hypotheticum (sayoma) e. gr. post ' e n , 6 theticum 
(mettgsimana), 7 in juramentis (yammaya), 8 ubi dubium est (me#- 
pa&Sej^ana), 9 ubi persuadetur alicui (mgpisana), 10 pasoqa verum, 
finem ponens. 

Reliqui decem modi, quibus pasoqa adhibetur, ad logicam 
sive dialecticam pertinent, qui sunt hi: 

1 pasoqa apophanticum, 2 xaracpaoig, 3 anoyaoig, 4 ngo* 
taotg, 5 a^icofia , 6 theticum, mette,simana , i. e. in opinioni- 
bus non ab omnibus sed a quibusdam propositis, 7 nQoftXrifia, 
8 ovfinigaOfia cf. Aristoteles Analyt. prior. 30 a, 29 Berol., 9 inter- 
rogativum, 10 ogog = J»ClJ.. 

His denique „accentibus a accedunt 1 m§qimana, 2 pelgu^" 
mgqimana, 3 meniljana, 4 naysa, 5 mgziSana rabba, 6 tahtaya 
()a,&e\&&&, 7 tria genera accentus rahta, quae sunt rahta <5§^arteh, 
rahti, depaseq, rahta lghudayhy, 8 m§haww§yana, 9 garora, 10 me«^- 
dammerana, 11 me#ka&§e,<pana. 

Eosdem accehtus etiam Elias Tirhanensis enumeravit, quem 
Joannes noster ad verbum in fine descripsit. Cf. Appendix I, 3. 
Exempla non apposuimus, haec enim pars grammaticae Johannis 
a Martino est edita (Traite sur Taccentuation chez les Syriens 
orientaux Paris 1877), ita ut qui taediosam hanc confusionem ac- 
curatius perquirere vult, ad illum sit ablegandus. Id unum dicimus, 
quattuor et fortasse quinque sese secuta esse accentuum 
systemata, quae nullo modo confundi debent. Ex 
solis grammaticis libris haec systemata erui non poterunt, opus 
erit edere codices e quibus cognoscantur l ). Quod opus sane utili- 
tatem magnam non feret et taediosum est ac pretiosissimum ; 
librum ad mentem Josephi Huzitae accentibus instructum, si quis 
invenerit, non sine fructu edet, is enim Theodori Mopsuesteni 
exegesin signis suis expressit, quorum positio conferri potest cum 
Theodori commentariis, qui supersunt. Systema accentuum nesto- 
rianorum ipsum e codice Berolinensi Petermann 9 in appendice hujus 

1) Eodem modo ex grammaticis Hebraeorum antiquissimis doctrina de 
accentibus perspici non potest. Nihil enim habent nisi nomina et ordinem 
accentuum cum exemplis et exceptionibus. 



Digitized by 



Google 



- 167 - 

capitis exhibebimus, in qup primo loco tractatum antiquum maso- 
rethicam, deinde alium tractatum masorethicum copiosiorem, deni- 
que tractatum de accentibus exhibebimus, quod ipsius Eliae Tir- 
hanensis opusculum esse conicio, ex quo hausit Johannes bar ZuSbi. 

Sed redeundum est ad ordinem grammaticae Johannis , qui 
in medium caput de nomine inseruit dissertationem de quinque 
speciebus orationis, qua commoti ea persecuti sumus, quae in fine 
grammaticae de accentibus exposuit. Multa deinde ad philosophiam 
pertinentia libro sua admiscuit, inter quae sunt excerpta ex epistola 
Severi Sabocht ad Jonam periodentam et ex commentario Rabban 
Denhae, discipuli Mar IsoS bar Nun Catholici, in Analytica Aristo- 
telis. Imo dissertationem de realismo et nominalismo recepit, qua 
quaeritur , num creator an qualitas creatoris , num creatum an 
actio creandi an qualitas creaturae, denique num rne#3a/?dana an 
me#3a/?danu#H sit prius. Fol. 66 b. 

Missis vero his lucubrationibus ordinem potius proponamus, 
quo verba in classes distributa recensuit. Sequitur numerum con- 
sonantium ratione simul habita syllabarum, neque vero adtendit 
ad ipsam formam radicis, ita ut P§3al, PaSel et AqpSel ejusdem 
verbi aliis classibus adnumerentur. 

Primo loco fol. 99 b ponit verba duabus et tribus conso- 
nantibus composita monosyllabica, sequuntur verba tribus et quat- 
tuor consonantibus composita, quae duas efficiunt syllabas. Respicit 
praeterea vocales syllabarum, ita ut hic procedat ordo: 

A. 1 baz, 2 ba#, 3 bnl' *). 

B. 4 bani, 5 b^ar 2 ), 6 basar, gareg, 7 'e/?a£ cum Alagp z§- 
lima, 8 i/9es, 9 'abez. 

C. 10 'a/ft#, 11 Vsi» l 2 Vnez, 13 'aubed, 14 najri, balhi, 
tarsi, 15 basbez, gargar, 16 'eskah. 

D. Sequuntur verba quinquelitteralia bisyllabica: 17 *e#bzez 
et trisyllabica, 18 *e#basar, 'ettadaq, 'ettazal, 19 'ei^bani. 

E. Porro verba sex consonantibus scripta bisyllabica : 20 *ett§- 
/?i#, *ett§<?iS, et trisyllabica 21 'ettauba^, 'etta/Jhai^, 22 'e#gargar, 
'e#daiwan , 23 'etta/hi, 'ettadwi, 24 'e#balhi, *e#gardi, 'ezdauzi. 

F. Denique verba septem consonantibus scripta, quae omnia 



1) De syllaba cujus formam habet bna' cf. p. 56, ita hic vestigium ha- 
bemus, quod ad Jacobum Edessenum nos reducit. In glossario graeco et hebraeo- 

syriaco in Codice Peterm. 9 haec leguntur : 0( JLoL/ ^»LlL • w> "^\^ <*> 

♦ JjL *Jj .'^2> . fc\i J*J^ . JlV^A ^QO}} ^-»/ fc\L. Itaque tres 

consonae unam syllabam efncere possunt. 

2) Hoc verbum ordinem turbat et quarto loco post bna' ponendum est 
Sed in codice ita recensetur. 



Digitized by 



Google 



— 168 — 

sunt trisyllabica : 25 'etf-pla^mat, *e#prakrah, 26 *e#hzauzi, 'e&- 
mnauni *). 

In his classibis constituendis ad vocales adtendit, a enim 
praecedit e et i. 

Principia quibus hic ordo nititur jam apud Josephum bar 
Malkon p. 133 invenimus, eundemque ordinem etiam Barhebraeus 
servavit, ita ut ab antiquiore grammatico excogitatus esse videatur, 
quem Jacobum Edessenum fuisse conicio. Eandem enim rationem 
hic videmus, quam secutus nominum classes disposuit, de quibus 
supra p. 58 locuti sumus. Habes in verbo dispositionis funda- 
menta eadem, numerum scilicet syllabarum et ordinem vocalium, 
neque respiciuntur Graecorum schemata, simplex scilicet, com- 
positum et decompositum, quibus ad linguam syriacam applicandis 
occupatum vidimus Ahudemem et Dionysii Thracis interpretem 
p. 33, 17. 

Sequitur apud Johannem bar ZuSbi fol. 111 b disputatio de 
pronomine, tertia orationis parte, quo in capite etiam de formandis 
personis verborum deque suffixis verbo et praepositionibus addendis 
egit. Ita factum est ut etiam Imperativorum formas, femininum 
Sing. et Pluralem ad doctrinam de pronominibus retulerit. 

In capite de mella?9-§ema i. e. de participio f. 127 a etiam 
de adjectivis aliis egit, itaque hoc loco inseruit leges de ilsemahe 
3ell§#anaye sive adjectivis per n et y a nominibus derivatis (uti 
ruha, ruhana, ruhanaya) quorum tamen ad nomina relationem non 
appellavit me^baitayuda, quod nomen apud Barhebraeum primum 

6- o 

occurrens ad instar arabici jLj^o fictum est. 

Quintam deinde partem orationis efficiunt adverbia, quae di- 
cuntur 3al mellgtf-a sive 3am melle^a fol. 135 a. Derivantur ad- 
verbia ab adjectivis, a numeralibus, a nomine actoris, et a nomine 
verbi; e. c. 'arSana'^ ab 'arSa, heJanal*?' a h§<5a, naggara'i'9* a 
naggara, 3awwala'i# a Sawwala. Et in hac quidem observatione 
sequi videtur graecum aliquem grammaticum, nam quum Dionysius 
Thrax p. 20 distinxerit adverbia simplicia a compositis, etiam 
de varia compositorum origine cogitandum erat. Etiam varia ad- 
verbiorum genera a Johanne proposita, adverbia temporis, loci, 
comparationis , assensus, negationis, stuporis, interrogationis , con- 
jecturae (demasberanu#a 2 )) , optandi, querendi, et colligendi (d§- 
^unaSa) in mentem vocant Dionysii doctrinam, quamvis apud illum 
viginti sex genera distinguantur , '". quae non omnia a Johanne re- 
petita sunt. 

Praepositiones deinde, sive qaddimu^ sgyame, quas in gram- 

1) Tales voces, qnamvis in Scriptura non occurrant, pro lubitu posse fingi, 
disertis verbis addit, et a passivis uti 'e^qgri, 'e^ggli, 'e#hgzi hoc modo formari 
'e#qrauri, 'estrauri, 'e^mlauli alia, in Scriptura vero solum 'e^hezauzi legi. 

2) Apud Dionysium p. 22 respondet graeco eixaopoS. Insequens ku- 
nasa ibidem ponitur pro graeco a&qoioie. 



Digitized by 



Google 



— 169 — 

matica metrica etiam QpAfloLovS dixit, sextam orationis partem 
efficientes recenset has viginti quatuor: 3am, l§wa#, *ai#, 
mgtul, \%(pti&, kul, men, b§, 1§, d§, ba#ar, bestar, 
luqg/tfal, Sal, se<J, hgJar, q§<)am, \§2in,h§\&cp,b%y&n, 
tu/£, te,ho#, balhod, belS&A 

Quodsi in hoc catalogo legitur kul et ai^ et lgSin, patet 
Syros definitionem Graecorum esse secutos, qui prothesin ita de- 
scribunt; nQO&eotg kori A2|*s nQOTi&efAivij ndvrcov tojv tov 
loyov juegwv £v re ovv&eoei xai ovvTaiei. Itaque kul in 
exemplis hisce vera prothesis habetur : kul bestar yammineh 
mestattar; kul Sal sa/?reh hase/2; kul se<J tarSeh rahet. 
Quibus addit Johannes vel hoc: kul tehu# re^lauhy dameMha 
'ii^auhy. 

Eundem praepositionum catalogum etiam Barhebraeus in gram- 
matica majore proposuit, varia ceterum distinguens genera, quae 
nunc non curamus. Omittit vero Barhebraeus bestar, bg^an 
et b e 1 3 a S , quorum deinde mentionem fecit in scholiis, sed addit 
praepositiones has a Johanne omissas: tar, hg/?al (quod cum 
ttifi conjungendum est) ra^um, taht et tahtai, bainai et 
Sglawai. De bg^an inter Syros ipsos non constitit (Bhbr. 11. 

p. 85 1. 17), Johannes hoc habet exemplum: j^jft^ , ^^ ^o 

Jcdcu^ ♦*•/. Vox tar a Severo glossa ^jj illustratur. 

Ultimam denique orationis partem efficiunt conjunctiones 'asare 
orientalibus dictae, quibus adnumerantur interjectiones. Alienus est 
Johannes ab artificiosa Barhebraei dispositione , qui distinxit con- 
junctiones elegantiae causa adhibitas (saqlanaye) a conjunctionibus 
necessariis ('alsaye). Saqlanaye sive haShaye (Bhbr. p. 157 1. 12) 
sunt: Den, man, g6r, ki#, SoS, ni, lam. Ita docuit mall§qpana, 
quem Jacobum Edessenum faisse puto. Reliquae omnes sunt ne- 
cessariae, quarum sunt classes novemdecim. Jacobus Edessenus 
quum interjectiones elegantiae causa positas proprium genus esse 
dixerit, graecam grammaticam est secutus, Dionysius enim docet: 
naQanXt]QODfiaTixol St eioiv , booi fieTQOV rj xoofiov tvexev 
naQaXafjL^dvovrai. Eioi Si oXSe' Si), qcc, vv, nov, toi, &t]v, 
ccq, SrJTa, neQ, nw, fir)v, av, av, ovv, xev, ye. Cf. supra p. 24. 

Genera novemdecim a Barhebraeo, uti puto, post Jacobum 
Edessenum constituta pleraque profecta sunt ex Graecorum classi- 
bus adverbiorum et praepositionum , quas a Jacobo receptas esse 
conicimus, et a Barhebraeo repetitas; quae graece non exstant 
particularum genera ab Arabibus desumsit, quibus debet Bar- 
hebraeus: 1 tenyaye = Iniruqp elistitna, 2 Sgtu^yaye = huruop 
el3atqp, 3 pa&oqaye = huruqp ettaqpsir, 4 mehaww§yane = h. et- 
tanbih. Reliqua genera a Graecis profecta sunt et ab Arabibus 
aeque atque a Syris recepta, quam rem hic probabit eorum 
catalogus : 



Digitized by 



Google 



— 170 — 



Dionysius Thrax. 
kmQofifiarcc %qovov 

uea6rt]Tog 

7lOlOTt]TOg 
TlOOOTfjTOg 
CCQl&fAOV 
T0711XCC 

ev%r)g 
aQvqoeojg 
ovyxaTa&eoeoog 
ccnayoQevoeojg 
naQafioXr,g 
xtavfiaoTixd 
eixaofiov 
Ta^eojg 
a&Qoioeojg 
naQaxeXevoeojg 
ovyxQioeojg 
iQOJTJqoeojg 
kntTccoewg 
ovkkfjxpeojg 
dnofioJTixd 
xarofxwxLxd 
&eTixd 
fiefiamoeujg 
&eiao[iov 
Planctus l ) 
2vv8eofioi ovfinXexTixoi 
btatjevxTixoi 
ovvanTixoi 
naQaovvan Tixoi 
aiTioXoyixoi 
naQankyQOJfiaTixoi 
tvaVTtojfiaTixoi. 

Quindecim igitur Barhebraei 
desunt tenyaye et 2$uq)y&ye et 



Barhebraeus. 
1 zabnanaye 



2 'atfranaye 

10 yuy&/?aye 

12 merimane 

4 suraraye 

16 mgJammgyane 

13 meMammerane 
9 pu&a^aye 

(dej^una&a) 

14 qaroye 

5 Suyalaye 

17 de,surt&h& 



18 hup&#etiqaye? 



15 marquJanaye 



3 Sellg^anaye 

saqlanaye cf. supra 

genera cum graecis conveniunt, 
paSoqaye et mehawwejrane quae 



1) Hae particulae in Dionysio graeco desunt, sed apud Armenium exstant. 
Genus 13 est avaghagan: akh, oukh al. et genus decimum quartum ieghgagan 
waj, avagh al. 



X 



Digitized by 



Google 



— 171 — 

cum arabicis contulimus, desunt et st-o^iqaye (OTOi%eiaxog) i. e. 
particulae una littera constantes, b. d. 1. w, alibi mooaeig dictae, 
quarum apud Graecos non potest fieri mentio. Quodsi multa 
Graecorum genera apud Barhebraeum non recensentur, non est 
quod mireris, sunt enim sibi admodum similia nec facile syriace 
possunt distingui e. c. adverbia ccnayogevaecog et aQvrjoecog, na- 
gafiokrjg et avyxgioecog , avkhjipecog et d&gotaecog , avyxaTa&i- 
oecog et fteftaicooecog. 

Ab artificiosi igitur hac generum distributione , quam tamen 
haud ignorat, alienus est Johannes bar ZuSbi, qui singulas con- 
junctiones, quibus adnectit interjectiones , hoc ordine recenset: 
1 *>, 2 vs^, 3 ,, 4 fco, 5 p^, 6\36,, 7 Jis», 8 jj/, 

9p, 10 kvX, 11 ^6,, 12 JJ», 13 ^i, 14 4, 15 v /, 

16 o<W, 17 ^, 18 £o, 19 jV, 20 _£>, 21 £/, 22 Jwpjo, 

•• • * 

23 joa, 24 ^o, 25 ^,b, 26 o/, 27 )», 28 oJ%, 29 Ji^j, 
30 )oj, 31 Ji^, 32 Jj, 33 oiu/, 34 ^, 35 oX, 36 ic», 37 ;£>, 
38 ^, 39 ^oL, 40 Jj, 41 ^\ y>, 42 J^m.\y>, 43 >\i, 
44 ^, 45 ^oAo,, 46^», 47 tfo,, 48^, 49 Jo,, 
50 ^, 51 o6>, 52 oo,, 53 ^ooj, 54 J^> cf. 21; - 55 Jo»^ Jo»^, 
56 ^oO) .^OO), 57 ^ojl »^6p, 58 ^ ? sed legere mihi videor J* 
quod tamen sine Olaf finali non scriberetur, 59 jl ? 60 ^oNjl/, 
61 w»6l\, 62 ^j qj6), 63 ob. — Formae 55 — 61 sunt inter- 
jectiones, ^j qjoj explicativum, o copula. 

Fuse deinde de singulis commentatur, qua ex commentatione 
hic edenda videntur quae tradidit de particulis a Barhebraeo 
omissis, mila 12 et 'ayata 21. 

op> wMtJuJfeooo .^o *2>\~ •Jo^odL^oo .Q\ Jjuqo |Lo ^Jbo 
V-svjk^ ^p •♦^? jloV°>\x>j l^fc^o «j»Q)\v» ^ga^^cb .)♦»/ Jjo£> 

♦p)lOt°)Voj )\Y»i\ ^OfOt^o\&w s^O^ jN^O J~0^ JQSttO *OJ 
Q^Of ^j» V»Jj? ^\»> ->$9^\yjl20J Jlol' ^\> Q^Of Jj» V-»/ 



Digitized by 



Google 



— 172 — 
.^9/ *2>\~ .J^j Jl\v»Yn ooi ^ojfcopo *^$ok^OA>oj jlo' ^ 
Jaok» Jl/ ucyjoW joO^? jL~j jfco • aj/ > ^&-» <W *♦»]? ^/ 
^uOioW JojS^j jLj ^Sjj .t^ojjj »°>\~ :Ncbo JOOJJ :0*A. JoO) 

Semel legi hanc particulam in versibus hisce Narsetis de 
baptismo in codice vaticano, nescio quo: 

k4uoi ^j/ L«\* |^oj Jco;o 

s^O^LQJQOD ^.O J^OJt o/LO^^ \^0 

^oiLozu^o ^fl s&/ ©-»♦*• JjuJo jv^ 
/♦jj^QOD LoA. jLJIqnj |bo ^ajj 

i. e. Uterus aquarum peperit eos spiritaliter , et potentia gratiae 
ejus implevit et perfecit ea, quibus opus habent, angeli et homines 
gavisi sunt et gaudent gratia eorum, quod cohaeret scilicet, 
quod mystice adest (in figura adest) cum actionibus. 

dQ~oo*/ ~;» v^ojj ~6* syl ,, n \ Jfc^iooL» jLojco±b .J^/ 
)o\ |r^ocoo \fcu/ jvo J»v>«\ J^^j^ijj .^okvxAL ^o ^A 

♦ Jj Ao/ ^O &j/ ^*jo :*j\. >| A. Y> J*~jOO. Hujus particulae 

mentionem non fecit Payne-Smith in thesauro; vertenda sunt Mar 
Isaaci verba: Tune vir revera ad coelum vocatus es, et convivium 
cum Messia tibi est promissum! Et times afflictionem! 

Haec de particulis a Johanne tractatis sufficiant, qui addit 
in Scriptura sacra non exstare hasce: ^o ? h^ 7 ^\io, J&V? 
JV, fc^oj^, ^n.^? ?°^' ^ e( * e ^ am Jbo nusquam occurrit. — 
Tractatum brevissimum, ante saeculum decimum in scholis maso- 
rethicis de J^Oo/ compositum, Gottheil edidit in Diario americano, 
cui inscribitur Hebraica 1888 p. 168, at opusculum jejunum 
hoc loco commemorasse satis est, nam ad historiam scholarum 
illustrandum tum demum poterit adhiberi, quum compluria alia 
hujusmodi scripta innotuerunt *). 



1) Ceterum verba: Jfcc-AJk. LoA. JOCYlY» Jfcc-.fcJ*L ^^verteuda 
Genseo : Ger (nam) evehit propositiones minores ad majores , quod de logica 



Digitized by 



Google 



— 173 — 

Tali modo in parte prima grammaticae cb septem partibus 
orationis quum Graecorum discipulum sese praebuerit, in parte 
secunda totus Syrum se monstrat. Quae de mett§zi3anwa#a sive 
de motis vocibus habet, in duas partes distribuit, primum agit de 
accentibus, quam rem supra p. 165 tractavimus, deinde de vocalibus 
et aspiratione. Vocalium i et u nominibus utitur hisce : Zglama p§- 
siqa sunt duo puncta recta in linea posita, uti in jco/- zglama qaSya 

est catenula sive §i§la, id est duo puncta infra litteram transverse 
posita uti in )oJjD. Vocalem per zglama qaSya scriptam appellat 
Jodo/, vocalem per Yu<$ cum puncto inferiore scriptam dixit J.J&.. 
Tribus igitur vocalis i utitur formis : 

1. z§lama pgSiqa = i in Jq^j. 

2. z§lama qa&ya = i = 'assaqa in J;qi 

3. ? ? i = aMsa in koL. 

Deinde o in >oVAJ appellat jLo*, u vero q in ^oL q^j dicit 
)'p*. Fol. 249 a. 

Ad orthographiam pertinet, quod jubet, Alaqp in *A<jpSel ante 
Waw positum vocali Zgqaqpa esse instruendum ita: jlJ^o/, +-^o/. 
Eodem modo vero et in aliis formis au per Zgqaqpa exprimitur: 
Jttoi, JfeCDQ2D. Fol. 223 b. A reliquorum Grammaticorum prae- 
scriptionibus deinde in eo recedit, quod formas decurtatas nominum 
graecorum, quas diminutivas Syri habent, non per e ( opQj^Q^ et 
Jlo&) sed per Pg^a^a pronuntiandas esse docet. Itaque J1j/ fit 
ab Anias, JJqJ^ a Paulos et sic Jlbjji, J-l2lAj3d/ ? ) o> A.o^ 
J 1\ j»OJP. 

Usum vocalium cum formatione nominum conjungit, ita ut 
variarum radicum formas, quibus designantur nomina actionis et 
actoris, et nomina activa et passiva secundum vocales illis proprias 
recenseat. Ex hac parte quaedam exscribenda videntur, quae apud 



minore et majore intellego. Sic et verba: Jbc;fco»k\ Jfco^Jk, LQl^O ^»} 
)hs'*S$\ \kjh*+Lo ita intellego: Den (autem) majores cum minoribus con- 
nectit vel minores cum majoribus. — Gottheil vertit: Ger brings that which 
is below (protasis) to that which is above (apodosis), et sic in altero exemplo. 



Digitized by 



Google 



— 174 — 

alios grammaticos non occurrunt, ac de quibus non dubitandum 
est, non enim sunt figmenta grammatici, sed formae re vera usitatae. 

Itaque postquam nomina actionis radicum geminantium J|\v 7 
JhtX), jk\JbJ0 enumeravit, pergit fol. 218 b: Aut Pe^&ha primae 

o 

consonanti tribuitur et Zgqaqpa eis, quae ante Alaqo [finale] locum 
habent, uti |lix>, U-Li>, JLlsb. Quae sequuntur ad litteram ex- 

scribenda sunt: .JLbjo ^VIQQDI ~0£> ;|I\V> ^O jli» V^ <++*2>. 

Jo^JO .^j Jil v v>o *.j£onftft ,j\\V>? ^6f ^/ Jo6) ^pj j t — 2> 

%*I\\ v> .^u;»Jj ~6) ^/ .J«~4^ J^i^o :jo6f \iAjd \v Amj 

*:*JtS^it >^\y «j^ooi. Iu lexicis formam )K** non inveni, quae 

re vera videtur noraen actoris a verbo secundario ^vy^ , a Parti- 

cipio 'Aqpel profecto, quod nescio an subjaceat neosyriaco J-»J», 
«*\«»Jc£0 adducit, adduxi, quod Stoddartus et Noeldeke cum radice 
JL/ composuerunt. 

Deinde de voce JJ^20Q_20 Plur. Jfcc-JOQ^b juramentum haec 
habet: \^j Jio,AV>\«V> ^/ .)J)L JjQJJO ^/ ♦JfeJjDQ» Jfes ; VX>V> 

^N^»? JV°>\v> ^o W ♦o .pi^wpD Jb^ocbb J-J^. jtODQJO 

♦ jk, 2QQ V> OJ .J-J}~ ^yl \+j\*^\ £X>\ ^-OO JM VV> V>J t*6jA. 

Itaque formae Pluralis apud Masorethas sunt mauma#a et mau- 
mgya^a, de quibus inter doctores erat dissensus, i£se vero Jo- 
hannes Sgl. maumi#a, Plur. maumgyad-a defendit, ita enim canones 
postulare putat Re vero maumatf-a in Singulari rectum est, et 
ad analogiam formae maqtalta, maumayta fictum, cujus ay transit 
in a (uti mena^a ex mgnayta), in Plurali vero utraque forma 
maumawa#a et maumgya#a, quarum prior non occurrit, defendi 
potest. In Targumis Sgl. est Nn?3i73 cf. Glossarium Chresto- 

mathiae meae targumicae, p. 211 et syriace in JkioQSO Ribbui 
falsum est. 

Sequitur deinde catalogus nominum fol. 241 b, e quo excerpsi, 
quae ad emendandum lexicon utilia videntur: 



1) ]hJL (1° DUS hepatis) metaphorice est ^Sojfc^DJ J*xO. JUL» 
fc^Jju^ o/ b^J^i .^JA a^ ,. Payne-Smith scripsit Jlw*, Bar Alio 



Digitized by 



Google 



- 175 — 

vero cum Johanne convenit, et Targum babylonice habet ^H in 
stat. cstr. Ad illustrandam metaphoram addere placet, quae idem 
Johannes fol. 90 a de sedibus virium rationalium et affectuum 
docuit, postquam de sensibus egit. Haeret enim J*.Q2co JjuCO 

Jfesy\onn J^jtcLo :JJt6^3 J^>\ :: d Jfe^iLo J^X^» Jj^q^o 

jfcoo^o :Jpo iuo jfcoaio :JJ-1^9 Jlo^o :Jfcafcoco JioojAao 

•Jfco^QO ^.J J^lfco Jfc^OO JO^, i- e - intellegentia in cerebro, 

ars distinguendi in corde, cogitatio in adipe discernente (cerebello ?), 
cogitationes in renibus, desiderium in lumbis, gaudium in splene, 
oppressio in lobo hepatis, ira in hepate, voluptas in adipe renes 
circumdante. Antiquitus traditae tales sunt doctrinae et paullatim 
auctae, nam in vetere testamento cor et renes sunt sedes intel- 
legentiae et affectuum, quibus addendum est jecur (ka/?e<?) cujus 
loco hodie legitur ka/tfod, quae est sedes superbiae cf. LXX ad 
Genes. 49, 6, ubi k§/9o(5>i redditur tcc rinaxd fiov , et Ps. 7, 6; 
16, 9 al. ubi friget explicatio hodie recepta, qua k§/?0(Ji (honor 
meus), nescio quo modo, ad animam refertur. 

2) jNr^ kudo/ J&OJ. ^ a8 ^ Mich. lam^a jecur esse docet, 
scilicet apud Bar Alium w vjCJt legit pro J^JLSt , quod et Elias bar 
Sinaya habet (penula Novar. 206). Re vera est stratum, pannus, 
openmentum ja+j, cujus n m l abiit. 

3) J&ju«20 **)«*»? JnnNa .O) J ^rO^ = planities circa urbem. 

4) JLmJO *Of JiL*J = debilis. 

• • ♦ 

5) JjoJ O) J^>\cb = moneta. 

6) J-^j j^S *p) J»;cb = simus 1 ). 

7) JsqjlcuO* .p) Jv^L = spissus. 

8) Jd* Jj^/ .o) J4 # A ^oio J&^L ♦ ©) Ji;i = 1 P elvi s, 
2 arbor quaedam magna (salix?). 

9) Jl^f^ ,oj \+&2> = stultus. 



p . £ 



1) Hinc sequitur adjectivum esse J * N O* quod apud Cast. Mich. est 



U+* 



Digitized by 



Google 



— 176 - 

10) ^6.\\ koo/ \{z>\ = Aloe. 
» • •• J 

11) ,«l\*>\ JJOO Jk^D \^20 0£> Jo6)J J»CL» .O) Jv^» 
J t ^. ^o = dies pluviosus, proprie reclusio. 

12) jVo^j Jp.j Jd* JjuL ^ojj fc^Jo -l^oiL .Jj*/, sed nescio 
quidnam animal tarruha appelletur. 

13) . . . Jv^Jt J^OfcOO OoLo \)o\ buDo/ .Jv-^jl, itaque 
Sayra esset amygdala juxta J^^^a,!? Desunt quaedam in hac glossa. 

14) Iomoo Jv-»L ^o o/ J^l ^o «^xfcoo; J^Oa» .oj J; ? * 

= vinum seu potius cerevisia confecta e tritico vel ex dactylis 
cum colocynthibus. Non videtur glossa biblica ad hebraeum Se^ar 
referenda, in glossario enim neosyriaco inveni vocem anglice red- 
ditam spirit of wine. 

15) $ol*» .ft w>m 4 ©j Jy t ^ = rubrum album cf. Payne- 
Smith s. v. 

16) Jjt^ ^pa^ o/ JjC^\it o/ JnYtfTiy .O) Li). Cf. Payne- 
Smith s. v. Jl^oml , respondet arabico 'aShal in glossa Bar Bahluli. 

17) J**j*> l ) ^O»? V)\3>J o/ .Jju*jj J^ji» |i|x> .pj JUjl 
J;.xi, ..\ ^Apoj ooT JfX^? Ul& J>okx> JLJt ooLo . J^*Lj 
= colum sive* ex ferro vel aere sive ex corio factum. 

Postquam deinde de suffixis numeralium ac de vocalismo 
vocum peregrinarum egit, fol. 246 b, et Imperativos suffixis in- 
structos 2 ) proposuit sub finem hanc legem constituit de adhibendo 
Mehaggejana : Me^haggejana competit omni verbo et nomini, cujus 
tertia consonans, vocali vacua, ex iis litteris est, quae dicuntur 

JlOjQ-J ,IS XTi V i. e. >\ ? JO,^, ~, ^J, O, Oj, *, /. Itaque 
scribendum est ,j o X)L/, ^pspM/, >Vou*X>, ^VojJjb, J Q **$*?, 
J i t . v* 7 jA j^v> JjlJ^O, ^OJV^CO. E contrario omnes voces 

1) Codex praebet JjuOO. 2) Has recenset formas: **JL+C, **OfCL»VO, 

ou^O; ~^&, -ojcujbj, ojujbj; ~JuJ»V, -ojcuJioV, 6juJ»V; 

. . . 

JhoJL cet. ^I.»jikjt/, ^OfCujifc^t/, OujilW. 



Digitized by 



Google 



- 177 - 

in quibus [tertia?] consonans non pertinet ad litteras supra enume- 
ratas, Marhgtana postulat e. c. JpL/, ~£l/, JfcJ5?J . Quodsi his 

exemplis addit ^ ^ v JjJLeJ.^, } K o> " t , nescio an Marhgtana 

tertiae consonanti apponendum sit. Ceterum non silentio praeterit, 
secundum traditionem masorethicam doctorum (*ai^ maslemanui^a) 
interdum Marhgt&na poni, ubi secundum legem Mehagg§yana habet 
locum e. c. Jj^Siip, J*^;», ^o£*?/, ^$WOJ, ^OfioL al. At 

varius erat usus scholarum orientalium hac in re. Barhebr. Gr. 
maj. p. 200. 

Haec de Johanne bar Zuibi videbantur monenda, qui Severi 
bar Sakku fuit praeceptor, cujus de libris nunc nobis est dispu- 
tandum. 



Appendix I, 

Tres tractatus de accentibus Nestorianorum. 

In praecedentibus capitulis ad eam de historia accentuum 
perducti sumus sententiam, ut statuerimus, initia a Josepho Huzita 
seu facta seu exculta in variis scholis vario modo in formam 
systematis esse redacta. Tria systemata p. 99 uno conspectu ex- 
hibuimus, a quibus tamen Nestorianorum systema, admodum est 
diversum, inter quos complures recitandi modos inter sese discre- 
pantes fuisse, non modo Elias Tirhanensis verum etiam subscriptio 
codicis Musei Brit. Add. 12138 Wright Catal. p. 105 b tradit. 
Qua subscriptione usi nos p. 30 scholam antiquam distinximus a 
schola magistri Rami&oS, ille vero Babaeus diaconus, qui hanc sub- 
scriptionem anno 899 composuit, longe abest a comprobandis 
harum scholarum lectionibus, nam signis criticis, quae accipiendae 
sint lectiones, ab iis distinxit, quas respuit. Lectiones antiquae 
magistrorum (maqreyane) totius rei fundamentum effecerunt, quibus 
accesserunt aliae lectiones coloribus distinctae, quibus modo bonas 
modo malas esse lectiones indicatur. Qua in ratione scribendi 
Babaeus, qui codicem adornavit, exemplum ipsius RamiSoSi secutus 
est, qui suam ipsius lectionem linea rubra insignivit eo con- 
silio, ut ab antiquioribus lectionibus distingueretur. Ex signis 
codicis criticis intellegimus , quid scriba de priorum lectionum 
dignitate judicaverit, nam distinguit lectiones, quae in maqrgyane 
non habeantur et nihilo secius bonae sint, ab iis quae in maqrg- 
yane leguntur at malae habentur. Addit lectiones, quae pro lubitu 
lectoris adhibendae sint, imo mutationes quasdam lectionis judicio 
lectorum permissas recenset. Quae sub finem dicit adeo nos in- 
troducunt in studia in scholis culta, ut transcribenda videantur: 

.J»LV v jo Itb^pD v / ^j/ ^o»;tw JxfcCD ^OJ JjO) ^a/ ^J >\J 

Abhandl. d. DMG. IX. 2. 12 



Digitized by 



Google 



_ 178 — 

^j/ s^-O.^QO? J^QJ^QD "^uO JfcjQxflCXao .J^Oj >Jo JlVftflV» v )o 

^j Jsk£ii> .^j/ >\qju2o* ^pn ^j/ ]N— v-o v )o .JLoL/ fc^oo/ 

^pij |o) ^o o.z>fcoLjj s^j/ ^jo) |uyov»j Jsfc3j ^? 00L0 

.JIqdqdJi* ^;oy> ^o^o • < ^l-cl»o )oo)^)jo [wjodvj] 
.~VO Jib^po ^o£o JL ^ ^ok&j JvKCvr» fco/ ^\^3 v Jo 
Jiooi ~o»->; ^ \/ ^•♦odj Ji^po o6f .fcu/ Jvo J-k~Lj ^j ~k»/ 
k*J*Of° ^vo .J»2jo Jjqa^ fc^Jj J&Jt ^0£> M? )>2LI fco/ ^Sjo 
♦^a/ Jjoa^ Jv-oLj .-kj/ Js: v / ^oo .joJso J*Yoro Jjqa2o 
:^o/ o/ v^o/ o/ v^p/ Ji^O 1 ) M? J-^W ^oo .w^OO jAl 
. V A ^so J+okJo .J^J^o ojX ooj )>2u 

JJO w^O w^O Js\oitt>/ J^fc3 <$0*Xoj JiUJ ^OfOfc^/ JjOfO 



.90M-^0 J^QJUw^J JlOfQJ Ok-OL/ ^ V-s^OO) JlO)Q-J J^DOfL 

Jjoofo ^r^ Joqoq^odJdj Jx~o .JLA^o JLqjqooJsj JLq*~jo 

. r .fcOOO "\j V^fcOO J^OD L r{ XOJ 

E quibus discimus, omnes accentus omnesque scripturas, quae 
colore rubro in codice pictae sint, sive mgziSane, sive re#me, sive 
m§qimane, sive zauge etc., nempe litteras (jLoL/) aeque ac signa 
recitationem jubentia (Jfc^jo) a RamisoSo esse positas, neque in 
libris magistrorum (maqrgyane) inveniri. Porro cognoscimus libros 
magistrorum eos esse, quibus inde a tempore Narsetis 2 ), Abra- 
hami et Johannis scriptis, ad instituendos in scholis discipulos 
usi sint. 

Deinde regulas quasdam proponit nobis non perspicuas, quia 
intonationem accentuum auribus nunquam percepimus, quarum 
haec est summa: 1) phrases accentu Sesyana in libro instructae 
per mgziSana legendae sunt, 2) ubi tafctaya pronuntiatur , m§- 
ziSana (concurrens) , quod lineola instructum est, omittendum est. 



1) Cf. Tractatum II, 40. Itaque post verba dicendi naysa est necessa- 
rium = J«J+20 i. e. xvqiov. 

2) Noraen in codice erasum a Wrightio suppletum est. 



Digitized by 



Google 



— 179 — 

3) In phrasibus, in quibus naqp§a et paqoda concurrunt, prius in 
phrasi imperativa soluin samka legendum est r deinde si lector 
paqo^a (i. e. phrasin accentu imperativo instructam) legere vult, 
naqpsa ei omittendum est. Ubi vero post naqpsa positum est: 
dixit, dicit, dicunt, na^psa verum est, quod sua intonatione legatur 
necessarium est. — Haec est regula ipsius Rami&oSi. Bhbr. Gr. 
m. p. 259). 

Denique scholarum de accentibus dictum celeberrimum pro- 
tulit: Legas, legas, nec spernas, scriptum enim tibi est tamquam 
lux, quae tenebras illuminat, et splendor, qui in nigro colore (atra- 
menti) utilitatem fert, et ut vita in elementis (litteris) persistens 
et ut sensus reti lineolarum illaqueatus et captus. — 

Qualis haec legendi institutio ex accentibus haurienda fuerit, 
nos supra vidimus, recitatio ad normam temporis accentibus 
temp v oralibus, recitatio rhetorica (VTioxgiaig) accentibus 
m i m e t i c i s docebatur. Ipsa ars legendi non nisi a magistro viva 
voce recitante, quem discipuli imitabantur, potuit addisci. Ipsi 
accentus secundum sensum eligendi erant, et ab antiquis magistris 
electi sunt, neque certa melopoeia, qualis apud Hebraeos exstat 
p. 72 adnt. 2 ), apud Syros usu venit. Hinc factum est, ut non certa 
accentuum consecutio apud eos locum habeat, sed accentuum positio 
pendet de sensu orationis, ita ut eorum variae conjunctiones 
exemplis fuerint illustrandae non certis regulis coercendae. 

Collectiones exemplorum veteres magistri congesserunt, quae 
deinde immutatae, auctae, commentariis instructae sunt. Commen- 
tarium talem recentissimum, quo totam rem ad principia philosopha 
revocare tentavit, Joannes bar ZuSbi composuit, cujus summam 
p. 165 exhibuimus. Collectionis exemplorum specimen p. 125 
proposuimus, et ejusdem farinae sunt duo tractatus, quos ex codice 
Berolinensi (Petermann 9 1 )) hoc loco sumus proposituri. In se- 
cundo tractatu numeri singulis paragraphis adscripti sunt, in primo 
tractatu iidem numeri sunt appositi, ut lectores videant, quomodo 
primus tractatus sit auctus et in secundo recentiore repetitus, in 
quo tamen alia sunt omissa, quae primus exhibet. Numerorum 
signis latinis in tractatu primo eae paragraphi sunt notatae, quae in 
secundo tractatu non occurrunt. Magna enim libertate in seligendis 
exemplis accentuum conjunctorum scriptores tractatuum poterant 
uti, quia accentuum sese sequentium nulla lex erat certa. Tractatum 
tertium Eliae Tirhanensis opusculum esse, quo accentuum usum ad 
rationis normam describere tentavit, mox videbimus. Recenset 
triginta accentus 2 ), qui non omnes in tractatibus prioribus 



1) Codex Petermann 9 auno 1571 Graecorum = 1258 — 59 p. Chr. 
scriptus est. Huic tempori tribuenda est scriptura tractatus secundi. Tractatus 
primi scriptura antiquior est, non enim ab eadem manu est pictus et charta 
nigredine et fragilitate insignis aetatem antiquiorem prodit. 

2) Josephus Huzita habuit decem, Thomas Diaconus viginti quatuor, Ja- 
cobus Edessenus triginta sex 

12* 



Digitized by 



Google 



— 180 — 

commemorantur, e quibus igitur nihil de numero accentuum discitur. 
Qua re etiam in eam sententiam deducimur, ut censeamus cata- 
logum octodecim illorum accentuum, quos Ewaldus *) e codice 
Romano publici juris fecit, non omni numero esse absolutum. 

Accentus in duobus tractatibus recensiti, ordine alphabetico, 
in quo adnotavi, quosnam et Ewaldus commemoraverit , hi sunt: 

1) J*Q3^, 3 cf. ^qd^ Lpj I, 50. 

2) JA^ J^oj 2. 

' <■ 3) lli^^Lo) 3, qui et JJ^ioa» II, 22; I, 50. Ewald. 

4) JjM» 8. Ew. 

5) Jfco-aiO 28. [Numeri simplices ad Eliae catalogum 

„ x . nn p. 197—200 referendi/sunt.] 

6) J f nn -tv* 27. 

7) Jj^oo» 29. 

8) J fr* C"> 23. Ew. 

9) \i±\mX> 20. 

10) JjotYiN^ II, 20. 

11) Jj;»jk» sive Jj;»^ 26. 

12) Jiaj^N» II, 30; I, XIV. Ew. 

13) Jjuj 11; I, XVm. 

14) J o» 16. Ew. 

15) JnYKY» 12 (J^j JioVs^M? JTnm I,' 24). Evv. 

16) JA^ 5. Ew. 

17) Ju^ I, IX. 

18) J^A 14; I, XXVII, XXn. Ew. 

19) ^a I, vn. 

20) JjcuQS 19. Ew. 

21) JUdj J^w 18. 

22) jqqqO) JJj J^ 17. Ew. 

23) J»U 10, quod idem est ac J^,oj apud Occidentales. Bhbr. 

24) p^l 7. Ew. [Gr. ™J- p. 258. 

25) \l&±i pSwL I, VI. 

1) Zeitschrift fttr Kunde des Morgenlandes I, 206. 



Digitized by 



Google 



— 181 — 

Apud Ewaldum et JjCU-J et J*o;^ et \l\& et jqqq5&j \Lofi 

et jfc\l ^pno^ et : JJjul, quod nostri JA\ Ipj dicere videntur, 

et 'jqcqSj J^OJ nominantur, quorum ultimus eadem forma utitur, 

qua apud nostros mgqimana designatur. In ]L^2f denique fortasse 

latet Jl;oj J^oj*. 

Quum in his tractatibus viginti quinque accentus exstent, 
vero simile est, hujus accentuationis systema idem esse, quod in 
tractatu tertio ab Elia Tirhanensi proponitur, et cujus accentus 
casu non omnes triginta in collectionem exemplorum recepti vel 
deinde omissi sunt. Re vera autem tertium tractatum Eliae Tir- 
hanensi tribuendum esse, ex loco Joannis bar ZuSbi concludimus. 

In fine dissertationis de accentibus, quam p. 165 excerpsimus, 

Joannes dicit: JJjOCDJ J&LqSj :^0^0pQJt O >;^V>\ \s>.OVl )^U 



) O Ao fc.JP J-J^ ~VO JiUjJO >£j/ JQ-JL-2>J JOQDfcD l ) :J^*oV 



QJU32Q^O .^O^ JO*» ^ A*> JJo v uOMYKVO JJ p .QfL£>^<£2) 
Jp^JO-JL JQaSUJ ^DO) ^-\ JOJJO .^DOUObJj ^QjJLVJL ^O >$ui/ 

;jlo J^pj / *^o) Jo»&jo ^o^uo «~ *~ oo^dNjl/ >$a&j J^mO°>j 

Quodsi Joannes Eliam exscripsit, nihil addens neque omittens, 
a verbis ^O) A. JOJJO ipsius Eliae dissertatio incipit, et haec sunt 
verba ea, a quibus p. 197, 17 tractatus tertii pars secunda orditur. 
Etymologica itaque nominum explicatio Eliae quum sit tribuenda, 
quae partem secundam tractatus efficit, sequitur 
in codice Berolinensi totum Eliae opusculum ess-e 
servatum, et jam habemus magistrum Eliam aeque ac disci- 
pulum Joannem. Quomodo Eliam commentatus sit Joannes ex 
hoc exemplo intellegitur : Elias dicit: JjfrOtSlLl .Jd* Ji^pOO JjuJ .J* 
•pb^Ljo J^OJJ, unde fecit Joannes: o^V ~ .J_3i Jt v ^) v>r> Jjuj 
.JjdAofcoD J^. w^ ;»Jj ^/ ^aa.Qoifeoo [J^lo \^o). Pergit 
Elias: ^/ J^oJxA Ofti*vn\ ^IO; +D ^oLfcoo J^l Ji^PO .^ 

1) In codice exstat J v "^ N ^^ Martinus Traite^ sur 1'accentuatiou p. 19 
edidit Jv^X^ O^, conicio JfiQO^D. 



Digitized by 



Zoogle ' 



h- 182 — 

jvJbc» J^.JOOjl\j in quo mutavit Joannes vocabulum ^oLfc^D in 
Jvotaa. Cf. Martin Traite* p. 12 1. 16. Praeter has iteratas 
curas, quibus Eliam tractavit, etiam locorum biblicorum collectionem 
addidit. Denique id inter utrumque interest, quod ut supra mo- 
nuimus, Joannes* rationes accentuum philosophiae opera illustrare 
et certis regulis comprehendere nititur, cf. quae de JjDQQqS& p. 166 
docuit, qua in re excoluit et ad finera perducere tentavit ea, 
quae ab Elia recepit , qui eadem via incessit. Elias vero longus 
fu.it ab ea profunditate, qua Joannes rem tractavit J ). 

Sub finem moneo, nomen servorum ( J^j^jl^OljL» ) , quo et 
Hebraeorum de accentibus scriptores utuntur, Syris usitatum fuisse, 
quum dicatur, re&me esse servos accentuum zaugd et Sel- 
laya et tahtayd 2 ) III, o. Denique addo phrases J&JLV* \J^l 
II, 43; J^ojj J»L* 41; J^oLVj Jj^pD 19; J^ojj Jj^» 42 ita 
esse intellegendas : tahtaya quod positum est post reuhna, rei9*ma 
ante zauga positum etc, ita ut j relationem inter accentus inter- 
cedentem denotet, non vero indicet, quae sit ratio intercedens. 
Nam in J»L¥j JJ^oJ., tabtayS, post re#me positum est, in J20U 
L ojl vero re^ma ante zauga locum habet. 

Nomina accentuum, quae Elias proposuit, et quae in tractatibus 
duobus non occurrunt sunt 1 J*^ p J^pJ, /; 2 )-«w^ l^?'> 

s^; 3 & Jj^J», ^; 4 J-^Jj J^ood, v^: 5 Jx>ooo2>, o, Jo; 

6 J&J.J J^qcqS, co: 7 Jw.ott Lc^2>, p: 8 Jjojofcoo, pp. 

Vocales nominibus accentuum appositae in codice Berolinensi 
non exstant, sed e codice Musei Britannici Add. 25876 a me sunt 
adscriptae, prout a Joanne bar ZuSbi sunt pronuntiatae. 

1) Primus de Eliae opusculo monuit Phillips (A letter by Mar Jacob 
p. 85) , qui coniecit scripsisse Eliam duos tractatus de accentibus , quos jam 
videmus efficere opusculum unum bipartitum. 

2) E. c. affero Joannem bar ZuSbi dicentem: JjOQQO^ J^OJ^O VO-^O 
^OfO .J^JS^O ^fcwLo J^OJ .O) .JOV^J J*»J» Jfc\L >£JO) ^20 
k*/ ,^Op 3QJ JjJL»fccJL» OOfO .J^QCOSj ^ul/ JJJLXULX) JfcJSl 

.J^ojqjdo J»Wo Jq^oqdo Jia—j» ^/ Jjv~/ J^JL&JUO ooL o>\ 

Cod. Mus. Brit. Add. 25876 Fol. 156 b. 



Digitized by 



Google 



— 183 — 

Theoriam accentuum Nestorianorum cum accentibus Jacobi- 
tarum comparare non opus est, quippe quos lectores p. 99 ac- 
curate recensitos ipsi poterunt conferre. 



I. Catalogus accentuum secundum doctrinam Nesto- 
rianorum e codice Berolinensi Peterm. 9. Fol. 228 b. 

) n T.O Q> ,Jj/ ofcc^S \o fcJiA joC^? ojLq^j (^qqq^ ooL 

oNo L*op M? 
•JLjzo h^fL •|ov s ^ ^jo I;A/ JjoLio l^wjt J-k~L N^btX) 1 

.^^Nmx> Jk£co2oo 
^JJL k^joo •JISjusj Jjdq-> Cgo^A.\ jfc^/ J»Wo JJL^-po I 

•£p^ ^p **o ^ofo^opo ^dfO^^Qj oL •Jpojjj Jak» 
•^gpoaai M~ Jdb .JLA/ Joioi W pi |uo ^fc^Lo JjooS 3 
•J^yrcrV ^j/ J~xu .^ojoj/ ^*y>\Yi\ .w^x> ^o) ^j/ |ub 

^V-2oJjO .J^JJ J->;3D tyQ^JL O^JOJo J-»LlO J^OJQ2DO JjCUQ^ 6 
•w0)04l ^Jp? O^ ^ ~0)Q30) v p^JjO .JfcOW ~p> £V 
Al Vl / J^JO .^JiCD ^o W ^V^fcoo w6 .J^OJQJOO Jjcuoa 4 

:J;3p )o t joo .^♦»Jo wfco J*lj-/ yto p^a/Oppjo J»Li 35 
•Jk-*_*i 2 ) ^jo ^ n\ ;-2ojL/ JJo ..Jjv-W JjJ 9a « v /» *>Jo 

•^♦»Jj jfc^V^ ^O^DO 



w^oo^ .fco^jL/ *-oo .J^/ » »>J y *j-V Jaa^Jw JJ^L 8 

•^Lo^LoL 



Jes. 28, 24.^/^0 vStf>jo -JjJ^t^ JL/ JJj [J^lo Jfc^a» 9 

•* • • • * 



1) Hoc vocabulum nun intellego. 2) Jbt*JUt? 



Digitized by 



Google 



— 184 - 
.Jto<*. Ooofta/ .-3» . v vb .-*♦» .bojk ♦*.» )».»• Ufcw-L 9b 

•••'•• N • • • 

• • 

hJ/ .) ios ^/ o^ W ^M» *) )A)a» ^/ JJ^*Lo JjcuaS 12 

^Lqjq-.jj 6C^-o ^/ JL-v-i J-J^~Lo Ji \.) x>o )1iAjld6oo 13 

. ♦ • 



•JK&JO klL/ •JdS» O^ ♦»/ .JJ^oJ.0 J&JjtfJJ JjQOSO Ju*JX> II 
^OOf Cdjj 2 ) ^j/ ^ojo •^JpJjJj OOf ^b^o l ij vxqju\ 
(Cf. 16) .JJ^Lo Jiykox» Jdoj «^oo/ 



fcA^J Jb^A^^/ v / -JW Lo-~/ J-»L*o JuOJOiOO Jjcuq^ 14 

•d^ojto o«n\. ~Lo\ 



Joj .^o^ ^JU! Jl/ .^S. ^^OfcJ Jl/ JJULo Ju-j» 3 ) IU 
[P. 125 hi accentus JJ^,Lo JjCUQ& dicuntur] ,«\ fcOVO J^/ 



ok-V .^vcouj ojlTl^od oN-j/ 4 ) Jb-\|ji» ^/ JJiwLo )jguqS 17 

•oJcl* 



•o^L fco^Jfco^ JfcoX) ^J )Q.^D Jl^PDJ Jj&oJ. 



18 



) *>\ *> **jl6 ^n.Sjij oj^Js •jLoak» *fcjjoLo JLqox^jcd 20 

* • •*"» • • •• * 

>S^djwLj # Ja*Jj o^^a ^o # LLJj •^oolJLjl *)o\ki\ )o£~ 

[Matth. 12, 42] .^20-ikJtj 0)k2Q2~ 

1) Exempla ex Jobeide 39, 21; 40, 8, hausta uti II, 12 JLq^ fcu/ )Q\JO 
OfLoo/ Job. 40, 8, ubi 1h Pesch. est )Q^.90. 

2) Manus secunda atrainento adhibito ita correxit oJSSjl. 

3) MeziSana super prima littera positum recte inter vocabula ^A^fcsJ *J)( 

et wm\Njl) # JJ/ ponendum est. Sic et # Joj pro Jo) est scribendum. 

4) Vocabulum difficile lectu et non certum. Ceterum haec paragraphus 
oadem iuscriptione, variis exemplis jam praecedit supra 12. 



Digitized by 



Google 



— 185 - 
.|iyp\ #> ^ajo .ooj # J»ao .069 *|op .Jj^po *~? Jjv~/ Jjj 



J»o*? oivsa» ^Qjt; ^o^ ^j/ h^ojtjo jA~Lo J-A^ J^j 

li*Sii JJ .^J? 2 ) oi^od ') W J-3 j? s Jj/ ^ JJ .ojioa~o 

.wjooi vxa^2>)j Jx>a 



IV 



.;odJ^ ^oypo ^*-^, ^WL *JJ J-k~Lo J-Aa J^ojo Jj^-po 

V<H^ JX>A -W f^i? JOj» )OOfV^/ ^^ ^ ty J0Q9» 

•xfJO <H^ U^J? W ^ H 



*A J^ooj s bJS3? *fco ^o |J^J.o JAi J^oj yJil Jjv~/ Jjj 

•ojpD ~v»o s JLqxu\\ 



[Cf. p. 126] .^j \&x> .^Jo»jl .Jfc\L? |JUL VI 

. • 

:^? JLo?v» "^» ofcc^LJo :^ooi ^ooj joojCd ^/ WA vn 

:Jjl»,jo ^ofoju.? 3 ) : Jv|s> ^A W :jj/ ♦^io*Lv»/ 
^o^ ^^*? «cxufcuxiL ^JOf oA J^A^ ^?' )?° ° ^ vm 



h? 



. • • 

:JiA9 v-co~ :JsJs OCQJ? >£j/ ^JpO J~Cl\*JO J^t^O 

J&Sjl ^» ^-A ^OOM v / JJfAOQ» J^OfcOO? J^UJ^ J^OJ 4 ) 22 

: . £ 

:^*JVOQu ,"p\ \**02> JoOp v Jo :J-JLJ # ^JvOCL»? 



1) 0)V^2>? OfVJO? Vocabulum illegibile est. 

2) *+*JlJ?? IHegibile 

3) Haec vox, t*0)OJL**? (vel uO)Q^m?) ut videtur legenda, a mauu 
scribae ipsius vocabulo J* -»Q desuper superscripta est. 

4) Sic sine Ribui. 



Digitized by 



Google 



IX 



— 186 — 
: . 

:Jrk» o/ *JjQJL ^O &4~ JuAO iO-PO 

.VSoJj ^DO» jl» |A\ 23 

JJ o».»jo -0)0=>Jo •i-^.y Jiov^ -o»ofc«Jj Jaaacoo Jo-po 24 

J~^j*> U-2>h *) ^ **i ^/ .4°» J** 20 v*?? °?°i rr ^- 
^ojoj ^uioj ^o ^M &-£-» JJ )o^aso . # fc*-3kjtjj ^oi 

/^\^on\ 2 ) 



.•Jba2Q-»opo Jfeo-»*» Jk*jj Loof Jiixl/ >)A-\o Jj;»jfcoo 25 
•J»^ /r^?° J^r 20 6*->?Q~-^-^ k-^k- J^/ Jj;»*» 3 ) x 
Of)^^3 J— V-2o *^^/ J^J/ *JU k*o* ojN-^-jt ^ Jkal/ 

•^>0). L;^\. 

^L-gt-*.*; # Jjoj ovx», .J A.^o jqqqS) JJj J^ojio Ji \ 4 v» 26 

.*J> ^ on yi\ 

••J>u£S ^ Jdiojy J5o~ >xvS JX10 JjOQQ) Xa 

/o£> .Lfco JLqo-jjo ;JLj t Looj J^oj JXi *po 4 ) Jiyi.ox» 28 

1) In codice JxS/ scriptum est. 

2) Quum . \ SQ Q^ in libro manuscripto sub )Q*20 sit positum haec 
punctorum dispositio exoritur 

jo^i^o | 

V 

. # ^OQO\. I 

Hinc scripsi )0+2Q^O et • \^00\ at nescio num recte accentus distri- 
buerim.. Scribendumue )0+XOO et • a ^3QO\? 

3) Sic! Conicio JJ^»»1>0 Jj»XyV>. Punctum superius tenue. Bhbr. 
Gr. m. 256. 

4) Sic. Lectio . Q et 9&uZ^ conflata? Mirum est p. 192, 28 hanc vocem " 
deesse. Censeo in primo libro vocabulum fuisse corruptum, quod noster de- 
scripsit prout potuit, alii vocem omiserunt, unde explicatur, cur in II 28 desit. 



Digitized by 



Google 



— 187 - 

J\7jj ^p Lo\ . . . jo ^o »v»if ^oo) |ub Ji\-*yiyio jcuaa 

/^d . . .2oL ^kjt» v # Jo 



J^SJJ Jljo .^-Aot )fco |U0 ^'♦2D «J|\7KYIY»Q JjQ£^0 JflYKY» 



jin«Y>^ , XI .\ I Cl I Y> J— ♦-» Iiv^cyiyio Jl Q| n oK,» 



XI 



XII 



30 



J tYi\ Jaojt «*•; )i\^(Yiyio JjcuaS XI 

XIII 



.Jskjt ^"♦p. J-^o .^ojt «jt^jofco J-Jojoj ^dV «JlSlJiOfeOO 



/ mO/ .CUGuLqD ^O^DltOD J Xl\o • 3J JiaJtOfcOO XIV 

.Jfc^OX) j&Jtfo/ J^Of) 31 



'wO^l^Jt .JxVO\ >$n\0 *i-V»^ CLOJt .Jl.\ ,)Yn Jjojo 2 ) 

.Jlcbo/ °^\o 



Jax>j .Joaoooo Ji \ .) yo JU-oj J-^ojio Jj^-poo Jjoo^ 

w^Oj^. V?^ •J-^J^D ^. iomjo Jfcoso ko ^O )OGLOO 

••]-♦» «j&Jt fcu^O •<OUO|. l& 



XV 



•J^^JOO ^QjlO JjX^OpDO JjtvyO J-^/ Jl\^CYlYlQ JfcwlX) XVI 



•JlVo^JtO J'tJ^ Jl\^YlYlQ JjCUQS XVII 



.JiciYi.nm jLo^ .Ja&jt Jaojt ^j Jjuj XVUI 



1) Dubium est liiim J~L20 cum puneto an sine puncto J-L2D sit legendum. 
Iu reliquis exemplis Jl\OQQSO sola lineola scriptum est. 

2) Vocabnlrf linea distincta in codice nigro colore scripta sunt. 



Digitized by 



Google 



- 188 - 

•;£jo o*na\o ! ) J.S_u 

•^lVl )Q-_ J-bJ-JL tfeo # Q^K» LAO JlM» 



40 

44 

XIX 



•Jk\» JoO) ^OlOfco/ JfcoJU^ *) •J__*_fiD XX 



c*x_i ^O ♦OjJ JjC-Qi>> XXI 



[^/ ^Z?] .JJ JUo ^/ ^/ J^o Ji_v-J_oo J^ XXII 

• 

:J-_q£ ^oo) Jjoi J^o^^booj J*o_-_> J^oj 50 

•O^-MJbO JfcjQDO 'JptfiDO Jg»_ JjDlO ^twLo J2\_. J^pJ XXIII 

9 

Jfec_wj ,ofih°) JJj J^O)9o Ji-wpoo J___aax> J__ajQao ^iL 

J_v*Jj "J&QX _f__\__ J-___>0 )^vO 

• 

Ojfc_a_t_£JD 4^JO QOQ_- ~pL/ Jk___/ »Ju.»l\>Q Jj;_Ojk_0 XXIV 

• ' ' — — — — . — . 

Lv^o/ ;_S-.j_ J__o »J-»,\ \ Offcoo jq___2> Jlj j£oj*o J_X_J_o XXV 
^JDfc_-OJ OOiQl» koj °<^__wO) o \ xi m ••fcuDjo 'oo^/ 

•^VQCuJ QpQJO 



•Jpjfc^oj oojj J_oq_j opjjj J3v^ ^-* >9P°*i? J? - 2 - 3 XXVI 



^JtU ^-o lalJL/ J-^ J^ ao Ji_wj»o J^ A XXVII 
•)oc-Vjo/ _♦;_* ,!;£_ Jjc____>o }_q___* XXVIII 



1) Sub Of duo puncta, crassum supra et infra tenue. Sic et sub N_>Q_JL_» 

paragraphi sequentis, in quo tamen atramento efmiente puncta inter se con- 
juncta videntur. Itaque haec est forma J J_D ©t J ** i--»*, De Maslgn 

Nis» et Naysa cf. Cap. XII in fine. 2) Dubium an Jk*J_V_>. 



emanu^a/ 



Digitized by 



Google 



- 189 — 



V»jo >: §pj j)6p> v^dJjo .jjL^j-jL^oo Jm.crno J?o o °> XXIX 

•w~ *$5os/ *V)A 



^. V)? o>v^ # ^-j J» •JV j^\\^ Ji\aj»j J-»« XXX 

•oj-oqjlj £pd>o*L 



N ^\6) v / Jj-Jo J-J&^~Lo ji^poo Jj Yi » n \>o Jjo o Q) 14 

•Jkoj T )NooJ3 , JLq~» 



^d/ J-OOJC ^q^o 



II. Sequitur fol. 22 a Col. 2 alius tractatus de ac- 

c e n t i b u s. 

Jx>~a2>} Jjlj ooL 



•^+aKoQ» Joauoo •jLp? k-J~ •Jov^^o 1%S/ .\X1~~M. |j^J. 1 
#> Mj~ k-ooo .J^jloj Jj»q-> ^ A \ Jbu/ .J-»L*j |*k~L 2 

•JpO^^O tO wOjOJOpO «lofd^JOJ oL .joojjj^j^o 



•£pQ2Q\ k-J~ JUD •| r A/ JoiO| W ^i Jj£ .|j^J.O JjQOa 3 



o xi\ tV .s3qjo)/ ^^m\vi\ Jr*~/ )j) •?♦-» ^Aoj ^j/ Jix> 

.JJ2L0QD ^j/ J~SU .J-J. J~3D .Jv-\^ 



^VJO •wJjIoo ^o Jj/ vx^boo lo .J^fcwLo J^ojq&o Jjoucl^ 4 
JLAjlj ioA w\ k4~j ^/ K^r^/ •!»♦*•/ Ju 1~°* *«\\ ^/ 

1) De O superscripto cf. p. 121, 1, ubi contrarium, et Cap. XII in fine. 



Digitized by 



Google 



— 190 — 

^OOQS/ ^IOA •ki2Q-»d) 

^» • • • 



• ^ 

^ojo .jk_^V_~ wOl *|^V C$V-»Jfo •}»Lto JlWOX>0 JJCUQS ^ 

•J^jJU J*;» # C*O^JC O^OJO ^OfQ^JJ ^JO? OOjX ^. ^OjQ^OfJ 

T . • 

^»$\f)^o *xl-~ It-^r 2 * CL>o t J0o .pk~Lo Jjcua^o }»L> 7 



Jt wt&Gu .fcocuL/ ^o .J^/ , ~ j 20 ^/ •Jxi^jt JJbuJL 8 

•wLo^LoL 



V-X>jL/ JJo •op.V v °> «o s°k Qjo «JjJ \» \\ \U JUj .Jk~a» 9 

• • 

jttit ♦-» JW |l) [C f - P- lg 8 2 ) .Jb-*-»] .J^-*.» ^ >Q->\ 

• • 

•^jap .w;» •Jjoo^ 

• • 

.^^i. .J-J-l .~V3D .JJ^~Lo )jQ£l2) 10 
[Hocesttah%aS§bima.].^oo)^/ ^pi .j^pjo .JaQJt j~J Jx^Jt 11 



•ojLqd/ JJxa^ Rj/ )qjLjo .y o\ Na) >\jL» .JJ^Lo JjcuaS 12 

.Jju/ ^> W JU 



Lt-9-^j ^Lqo-jj 6^\o ^/ J-*v-£ .J-k~Lo J_»L*o J)°>f.ifeoo 13 

[Cf. p. 125] .^bi 



# JkX^»j->/ xj )y*t \*~1 .|J^.Lo |joUo Jna.OYK) Jjos^ 14 

[Cf. p. 125] •oAaajto o*^ ~Ldi. k^xt 

• • •♦ • 



JjLOfO .^o^\ ^AKjlj JJ/ .<$a\ ^ifco Jl/ .JJbu»Lo JjcuaS 15 
• • •• 

[Cf. p. 125] .J^ fcovo M 



Digitized by 



Google 



191 



Lja^V JJ .-oi J-o*. JU/ Jn*» ^» Loc» JJo .p^J.o Jmja» 16 

• ^O) J*oio loj jLfcu/ 

• • • • ' 



o^j ooj W oW oo) fco/ .)jv-*/ JJI^ J—k-~Lo IjojO-S 17 

.J?oo^ ^p kJj? JoC^? 

•JfcO^ Jfco» ^? )0*;3D •vt V ^^ '^-^ *J0) .JjL^-SpO? JJfcwL 18 

•J^o 1 ) .Jsx^s ^o^\ JL^L/ '•♦*^jl? *J)~o .JjdL*? Jam» 19 

JJo ^*=>, oo p^X JJo .JoVo ,oV nmd*. JJj *^ -•,<*> ■ o&o 

ELt .JKss> \fc»L 

•♦^"JiLjJ J J^ojt ^p k~fc\? : \J6 ^juofca jLo.pn\«x> 20 

♦^io # L;»/ :?oj? ; K*J^ ;^Lo «^Opf ^ooj # )oo t co ^-/ .Ju A. 21 

:^? : JLo?;x> #N H» "fcokoLjo :Ji/ 

^A ^oop v Jo 4i\|imx> o^\ ^vjoo J^ojo Jj^poo J?oaS& 22 
IVtOL ,«rS\ # J*jq^ *Joou v jo :Jiu #N ^;m>j J^ojl ^o 

^dN-2l!Ss.? op~ /wA koop; oo> qjl ^L ^oop? ,jA.\ 23 

.•Ji^jo Jcd&qj 

^p? oooj ^^ JJ opajo «lofo^Jo ,J A vo Jaaocoo Ji \ .j x> 24 
*^s^ ooj ^*/ .\A Joo) ^jV Jj^q^ <$Q**«*J? # JL~o /aOj J*;» 

.•^OfckJtJ? a6) J^ojoo JisJ? 

.•Jfco,*» Jk-jj Looj Jkal/ •'Jv^J^ cl\2li \ial/ .J^o Jj;»?k» 25 



1) Cod. .J^. 



Digitized by 



Google 



192 



QVO«. • # 1A^\ '^.^ *mj 'JjOj QVQft. J ..,V^o J^otfo Ji^po 26 

••J*;»j opajo ^ofcooj ooo\. bo; # Jjoj 



»»iv\^o %gv»^ ^iv\^ ^rrO^ ^k-jtjojj ,J,».\ \o Jfcuaao 27 

•V»QfO» "\ \ 



JVo_^ ^jdLo .60 i*p Jioo-Jjo Ji*j iooj JA»j .Jbouuo» 28 

.JlJCDX» Jfcofo HLofcOQ^» 1 ) 

^ • ^ ■■■■■■■ 

•^o*/ ^ooj oa-/ .Nj/ Ja&u/ ^o J^Ja» 29 
V^L J-VQ ••jiGLo/ cLuo J*yb .J^ojq» iq^3o li^ofeoo 30 

•**;& ^yb .J»Jt t^? »Jxi\ji ,^\ 

•Jj/ ^O^JQD *j2>J "V^DCL •Jfts.QY» # jo^Jtk>/ .J^Of* 31 

;jj6j io^ ^i o 3 - I r / "JoiV IXa )Q^1 .OfiWOJ J-£W 32 

.^QJtO "OQO^. 

"J^ab ^qjo k*;jb 3oo^» ^\ )o\jl .jqcqSj J^oji 33 



•°°JLl3 wV-CO- ."p*) . #, J-^s^ .JjQJt ^.J J^Ofl 



34 



■■ • ^ • 

.*,»Jo .^ojo .Jjujj J»W 35 
•KmLKj ^o ^ JV 2 ) .Lo»l Sao» Jl/ .J^j^j^ac» 36 

• 

JjVopuw JvJ^. Jj'A^o .JjQOS 37 
•Jio^l .Ja&jw .j^ol .jboo \j 38 

J23\30 *Js\^ .J^i OO) Jo^\/ "^OO 6^ ?A^0 .J^l JjLi^pO 39 

•- «\\ ^O x> 



1) In codice •JULo&203 exstare videtur. 

2) Haec due puncta dubia sunt. 



Digitized by 



Google 



— 193 - 
•;»Jo jpjo .^ojo OMQaio J^j 40 
:)Vo\j ^.O) # Jj*joqS ^d f» 9y ^DOt J;juj ^xko .J^ojj J»L* 41 

)OOfcOO ^20 JJ :O0CX\; ^JO ^aD ♦O J-.OJ ^ JjX> ^fc^VJO Jl 

:o^o Jao o6f J^ ;»Jj ^p/ :J^fcoo ^t^ijo 
• • • _ 

tjL^ •JiOO) *Jo>V : t X>^i/ ^UOJ Jj/ JQ^JCD Jj/ .J^OjJ Ji^pD 42 
:^jV OO) JOD^A # J20Q2^ ^J^J JO^SDJ v$fc^A r JJ 

.p>\ ooUL JU •jLjo .Jjji. jaSab ii |ioj .J»L*j J^fcwL 43 

*,QO>0 .V^dJo OQ./ *JjAO .;»Jo JjOO* Jq^O J^JO JLi.-JJO 44 
...... • j 

•;x>Jo Q)L*q\ 



.LooTJ;*ajLO JkA^-S J^ *JUho/ .JjoqcqjBo JniQCDo Jjm» 45 
•V»j/ ^qaIo J&\2> ^ # Jjo/ .^\^ JLJj JJ J^ov^j # J^jl 



•Jj/ «*ONjCO *p>J ^yOQu .Jj0QCQ£&O J^QCD 



46 



*k*Jj ^\4I :Jn^jo o/ *J . v* tL T& M~ .Jj^ ^s. J»jj J^oj 47 < 

:J.n>>>mo *pooQ^o Ido-^jJz) 
)jq.\ . ^o^J-S Jju *^\iSJj ^-/ .J-N~Lo Jj^J»o J».\.\ J^oj 48 
•U^ijo Jjo^-D J^^dj opajco^ *\s>.j}> o\-j ^/ . v; o>oKayj 

•JJOl^ ^fcOOO j*;» \>A Jkju2> CUbJkOOJ JOQSLI ,«m\> 



^.o^\^p ^-^oo :^k-La\. ^;» )OQJ0 .Jjjoqj Jfc\Lj Jj^j» 49 

•Jo^&O-;» o^z> : .v^?° 



1) Analogia postulat mgziSana post -QftOit , 
Abhandl. d. DMG. IX. 2. 13 



Digitized by 



Google 



— 194 — 
JLW J2>± JJ Ic^ ^o yu» ^jjl Jkjtooo •Jz>*^J s ^pj 50 
^o^A^ ^jSfcj ;m\Niv>L >$uj6f o/ °Jjc» J^iJJ wifco jL|2o\. 



ojf—J-s °jLo n\ v» fcuuoLo .Jvjofcoo 1 ) lu.v^ ^Jj Jjv~/ JJ) 51 
o^v^ ^p *LLjj «^q^jl °Jn\y\ )ov~- JoVo %jl .^oAij 

.^oAjLj 0)&Q2~ ^OJtLj : JiAJj 



~0 C?V-^>Jj J^O «Jj+~/ JjJ •OOJ |op .p6) JjDQO .Jl^PO ^J 52 
••Jv» ~o Jv» ^O JojCL^. ^WOVi wJI/ M o JJ!I/ 
• )Q^JL 



III. Eliae Tirhanensis de accentibus tractatus. 
Codex Petermann 9. Fol. 17 a. 

°°>$om» r* ^oj Jppajt jLioao JaoHoSj Jjqjjo 

.^V J^J» OO) jO .>JQJL» JJOQCOJ pQJL °^0 J^O) V 

\^>oo .*vxx^jj JJdqod o^oj J» %J^J-^ *2*di ^j |*k~L «o 

♦Jj-1 J»LoA 

Jun\ ^Jt \S>»QYI ^JO 2 ) >\JQjlX> JJOQOD w\X)QJL ^. .JjOQCDS .w 

♦J^pj ^ k-JjaA )o*coLfcoo ^oLfcoo 00L J*k~L .Jv»J*&. 
JJdqcd w^odqjl Loa\, Jvo Jv»J^o? J^o Jgoon^\ v u°>oy»o 

•JS^JOb^OJ 
JttJLO ^J JJ J)S\20 JjO^O Jv»J» ~*QjOJ J» JVJ^O ^J J\l .J 

1) Cod. JjOfcOO. 2) Vocabulum illegibile 



Digitized by 



Google 



~ 195 — 

vCU t-2> .JxuCoLfcOD Jx>JL LQttpj Jb^O JoOjL JjL^IJ 0)0200 

♦j;~kx> J^oj Jfckx> Jiooj Jioo) «o 

.J»L* )0^ |U-pD .O) 

.J-fcoJ.o )A\o J^ojj >^j/ Jjibojcoo .^an^L/ J~oA J»L* .o 
.Jbooo Lo°>\ l\D J;x>J»j Jx> )O*CX>Lfc0D JJ&wL ^2k~ Ji^ooo .) 
,A. J»> J^/ ^uAj J-x> .J-^Jj Jttky» op) J-Aa Joxiod .-. 

.J^.J OO) JuODjOOO ^.JQJUJ 

.jV-k» Jfc^Vx.J^j J;x>Jx> J;o Joom *o .jo-ooLk» J^ a. ^ 
.JAa )\~U +2 ^pj ^JOjuoj wOfoW JjoqoqS J Aa ifco 

.Jk-A* Lov^. \iA jd^do 
[.]JJk~Ljo J^ojj >^j/ J^o\~L .J^> Jb^poo Jjuj .\+ 
^/ Jy^oJ »\ oi t*nn\ ^-^} f-O ^oLfcoo Jo* Ji^-po .o* 

.Jwk- KjooAj 

.^JQJUJ ^J-Oj JL0^0)0- <D .J±M»J ^O J^OJ .V^ 

.Jb^jx>j w6) ^x> JL~x>j JLo^ojj «o Jx>L*j J^oj . r 

JVoio }}p Joomj Jx> .Jao^Jt J^o) .o*- 

•|iM» *£o Jao^jt Jaxttoo Looojo .Jaa^jt JJ^Lo Looo) ,o~ 

^OjObc/ 0j\OQC0O .JjOQDO JD^» JLqiCQOSD ^A JA^ J^OJ .J-» 
^DlfcOO Jjui^D O/ JJLJ^O JjOfO .JJ o/ ^/ o/ o ch\ ^SbQJJ 

«bwJjoA ^ooooa ^po }Jk~Lo J^ o/ o>\. Jo\. 
^*x>~j J;x>Jx>\. oj;ax>\. ^jo. «o . wkx>/ W jwkx> Ji^o .^ 
.wO)oW o/ W .O) .Jk.niOL jKi» J-ooj o/ .Jl ^o cn\ 

.JJL*o ~o>ofc^Jo 

13 # 



Digitized by 



Google 



— 196 — 
JLq*~jo jLorua» V^o .j;Jboo Jr>Qco2> ^i^ Jfes~ i*> .^ 

.^JOjOD 

iL&~ jLoicoaioj J*oo/ k-Jo ^jojod Jv»oj ^ Jj; y», y» .*jO 

[Pro J l) r Yv r in codice ^20u# exstare videtur.] .Jv»OJ )Q^, 

.Jj^oco ^oj jLouojpoo Jo-1» Jv^cd Loo«ft>°> ^ Ju„«i\> .Jo 

JA\v>\ Jjaqoo o/ J&oo o/ JJJojto om-^3 JJ^Jt\J«x> .^o 

JWPO J^QJtO ^L 

)°>fii JbJW ^Jo ^jojod Jxa^ Jjood ^a Jj^ a Loj .v^p 

. J&oo/ W OjA. 

wmmJJo ') ^y.Qnj ^oj J A.\x>\j wfcoo/ )q*oqj Jj&AOfcoo .op 

qjl\ v^UQ-JJ wtOO/ h^>/ )OV^> -wOjoW J^OOD ^/ J^2U .QD 

.}£u ^jyjg.QD J^joojtj Jjjto^o JLqjjvtbd 
•lA~Lo Jjujj JL~ o£~»o Yr*U Jk^^ JLoiyi\«\> .p 

^U0Q*2£0J OOfJ JttJt JOOJJ JJj J» JV~fcOD Jj&jOfcOOtS&u» J^O)9 .^O 

wfcoo/ b^Jo A*~ "J-v» ^cu.* 2 ) ^/ JjpV .J+ttJ» «juv^ o^X 

.JfcwAXMD jLoi(Yn\>\j ^i 

.>\jo*x> Jttojko J^ood *2)k~ ojLvoj J^oj* .^0 
JWq-juSwO jv-~k-» )\w, JjoqoqS <°>\ ~ .JLooon°> J^w J\ 
JjJtQ^O jLoi\»po\o jwfcoo JJ^L ^>\~ Jfe\Lj s ) •• .^jojoo 

^no>x> Jklvjoj 



1) Ita codex. Legas <***JJJO. 2) Legas %*2Qu»V Ps * 18 > 2 - 

S) I. o. Jfc\Lj J^Ofi. 



Digitized by 



Google 



— 197 — 
JJJOJL \^0 .JJ&wLo JjQ/QS ^p wOjoW Kljv^o Jjojofcoo JJ 

.jd^o JLqjoq22o )o^ Jjoqd^ *£A~joj 
.Jjc^o Jjoaa ^o ^o^ Jiwwn .ol\ 

fc^Jo JvA* J^JOQ-Jl^O .)Q*DdL*OD Jj^J» ^L. Jffl.OY) .y^. 

•VAxM wVjl JIoqcdj |x> Jtood ^\~j wfcoo/ 
^♦oSj Jboo/ ^o a^. JJ/ .Jal» JLojqsS ^ JjqjQ-3 .£. 

•JjQA^ v lOQ»OD 

.jp» J&~j ^a Jm.nv» Lc ^^ -Q^ 
Jjojo^o ^«J^jj jojj JJj ~6) \^ JJbojt .oj *J^A^ Jdxjod .q\. 
J;»Jxoj W+~/ J^QJt ^aj Jjoo o& hJ^. \c\mto°nj Jv\Jtit> 
j; ^ *> Ji2>jlD^ .°>\ w Fol. 20 a jTQfpj ^fc^o/ fc^Jo 
^2)Jj .OOL >k» V>\ JQJJO [.)Q]^DLfcOO ) C\ ftO Q> 3 JjDOjO 

W JJ/ .Jo^ ^/ V A V 2QJ 06) LoJl v ioq»od JjS^jOfcOO 

J-V» ^Q^V *yV 'J&ORS W^ V U>\\> bcJj^JQ»J wfcOD/ 
.Jj^pOJ wM fcwjo :*pt2Q ^CiJt/ ^ JL # #^ O/ CI\. ~ 

♦ . v i o>/ Jj&*~ "Jp^ «Jj* Ao .MJ omojo # Jp^ )6otf 
oopo^jv/ >$>o\jo .JxuqQ>j JopOJL J&JL&JJ ^ JOJJ ^j ^oL 

.^O) Jo^QJO ^OM» +~ *~ ^D 

.Jjjoqj ^iLj O) .J-j-doj opok-jL/ Jj-oo-jj Jxu» ^ap J^oj ./ 
.Jj;~/ JxuoO O^. fc^\j wOp ^J Jxx^^jt 1 ) 
.~0)OjJDQJJ JxuOD OO) J^J M 6p «OOL/ J-A*> Lo) .0 

1) Hoc loco numerus «^ non ponendus est, ut triginta accentus efficiantur. 
Nam numero JS-. omisso in fine viginti novem tantum sunt accentus, quibus numerus 
^ = triginta denique adnectitur, sub quo accentus non recensetur. P. 199 l ). 



Digitized by 



Google 



- 198 

^i^t^ O/ OM^tA^ OO) s^~? -o^ J-op^o t^x^ J^OJ .\v 

.\sAjd }x.^Q3 JJjd L;=£t 

.om^vjDj Ja2*o J-o;o\ Jaj ^» JjUA. J^oj *) .J 

.~o;oJjoqjj \&co oo) A^p ~+£L/ )1\\ .oj 

.Jj;~/ Jxk.oO ifco 2 ) JJj wOf^ P^x ifcoj ^j Jjdqqq& .o 

JvW.Cl°n wfcwfcODO .OO) Jjfcu-L wO)OjJ0QJJ JjQ-XDJ wOp JJfewL .) 

.Jj;~/ jY)..o°r> N^j^jsoo JJj \^>o )aa^jt [.] J^j 

.Jjjl\j )Loj^jLfcoo ^o J-LL-pD .— 

.J;jDfcoo ♦o JJjcl^. \^pD ^p J^i Jj^-J» .^ 

.J^* )iX*po ^o "^Ajo v*pj u6po jLoSicbj JaoL* ^» J»i* 

.JjJLJQ P>.\} ^/ JjQ) )opoojt "^ojSo uO)oW ) i\.po Jjuj .J- 

^oo ) o y>om\ )q*qdj )o» v>\ J»jj M 6p ~;-oL/ JiaocD ,o* 

[C£ p. 124 1. 1.] .Jjujj |ca» 

JVQ«2D *Sjo OO) V-2UL O^VfiOJ ~6^ J^^JO Ji**f J? Jd2QQD ,W^ 

.^JjuX)/ JA^ )q^ JJ/ LcLVLfcoo JJo oo) 

.J;jofcoo «o Jla\ ^S*j \>£x> J^ jk . r 
^juajQhx* top ^o^j Jofi,o°> JL^ Jjl1\ .»o 3 ) JiajLOfc^o .o^ 

.Jj^-^q^ JjqjlV) .sjj^^^» jlai .o^ 

1) Scriptura prlmae manus J^OJ radendo in J^.0J mutata est. 

?* ° 

2) Intellege OpfiO. 

3) Cod. Mus. Brit. in Bar ZuSbio JlA. >Q o/. 

4) Cod. Mus. Brit. ibidem JiJL^ . 



Digitized by 



Google 



- 199 - 

.Jx£oaj 
.J^Aj Jf; *S\ o^j Jjjoqj )ola> J»jj -6p ojipj J^op .-~ 

[(jV-J&oo) J^ocoa )Q^ "*£» J^oooa J^O)1 *)] 
.ch\ ^uaoxp ^♦OSj -fcoo/ JJ^QCQSJ ^Jj -6p> JjQjQ2> ^ 
,0^\ ^1*20*00 )Ot>D p\J«*A t^;? ~k»J? "^» JlSjnV» .*p 

Jvulo °> ^o^s^o )o v J i\j; v t> o/ Jso^ji o/ joocxiQ» .Jo 
>$o^b\Lj JUbooo JJ^o Jj^. )o^ .J»^a\. ^3? o-ooip 2 ) 

.JaailoS ^0)j 

.• / .• * 
.JjO) J^OJL OlA JDJJ wO)OjJDQJJ Jxott [^0] JfcoJ.j J^oooS .00 

^jd o^\ jocbSj 06) ^Jo J x».».\ )ojq»j ^ch-3 Jm.nv» .v^> 

.OflfcOJ 061 

.fcopooAX) o\. JV J^qa\ )ojQ2oj w6p Jm.nv» io^S^ .p 
[Cod. Mus. Brit. add. * w O>oW JiXUCUOJ O^A2> ^^p] 

.0)1 [Sic] ^LaO^OD 3 ) |^OYl«\ ^L»O)Ofc0DJ wfcOoJj „0£> .JjO^OfcOD «Op 

.o*\ ^usaxo JiojL ^ppo opojt J*oLL/ Jvsooj ^o Jj;»*» 4 ) .oo 

1) Ab eadem manu, quod uncinis inclusimus, in margine additum; )* t <JbOD 
legi non potest. Hinc factum est ut numerus *A-», qui huic accentu competit, 
et quo apud Joannem bar ZuSbi re vera distinguitur , ad sequentem accentum 
sit translatus. Itaque in fine «Ao habemus pro ^ quamvis triginta enume- 

rentur accentus. Cod. Mus. Brit. praebet JQOQ&J JXO)9. 

•• 

2) Cod. Mus. Brit JlOQCD JLL^O JjJ~ ^O J^O JQOOSJ 0-00)*i> 

♦Jx£o^ ^O) ^O^J^Lj. 

3) Cod. Mus. Brit. * * t Q, 

4) Cod Mus. Brit. JjV^OjfcOD . 



Digitized by 



Google 



- 200 — 

Jj* t no n> ^o Uo+& ^? J*O V -Q- ^ ~~Jao? OOf ^/ Ju« ? w .p 

[Legas Ju;jd ^p] ..^joNmiDj 

.o^ J2uiij JW Jxui Lo\ Ja* 
.JJjo l^d J-ovo\ ^w w6p .^oqjL/ Jjo) Jxut Jii^cbao .^o 

.V) 

Appendix II. 

Observationes de orthoepia aramaea et hebraea ex 
codice Reuchliniano. 

Nestorianorum grammaticos, quorum orthoepiam accuratissi- 
mam fuisse , doctrina de accentibus probat praecedente appendice 
exhibita, non pro lubitu sed secundum usum elegantissimae pro- 
nuntiationis regulas suas constituisse nemo negabit. Quis enim 
crediderit recitationem librorum sacrorum rudem et plebejam auri- 
bus magistrorum placuisse, qui omnibus viribus nitebantur, ut 
singularum phrasium sensum vocis modulatione exprimerent, et 
plangentis, orantis, jubentis, suadentis al. modum dicendi locis 
conventibus adhiberi jubebant? Qui, ut graeco vocabulo utar, 
xa&' vnoxQiaiv recitabant, i. e. xard fii/Lct]6iv riav TiQoavinwv 
histrionum modo libros declamabant, summam actionis perfectionem 
appetentes, haud dubie in minimis i. e. in recta singulorum voca- 
bulorum pronuntiatione et connexione neglegentes esse non potu- 
erunt, et quae Arabibus laudi datur ars bene recitandi Qoranum, 
Syris non detrahenda est eandem elegantiam affectantibus in libris 
sacris legendis. 

Summa recitationis xa&' vnoxQiaiv elegantia accentibus ex- 
primitur et temporalibiis et mimeticis, quae vero necessaria erant 
ad bene declamandum singula vocabula, modo arctius connectenda 
modo distinctius separanda, ea Nestoriani lineis Nayoda et Mgtap- 
pejana indicabant, quarum usus Jacobitis ignotus, partem Nesto- 
rianae de accentibus institutionis efficiebat. Habemus igitur po- 
sitione harum linearum descriptam pronuntiationem aramaeam 
pulcriorem, quam in singulorum vocabulorum inter sese con- 



1) Cod. Mus. Brit. Jfcv-*#Q-J, En Syros de etymologia dubitantes. 
Cf. p. 124 5 ). Jam habemus Jfcwi», JU.«\Y> et Nnn3n«! 

2) Nihil deest. Numerus \, ultima littera est in secunda columna folii 21b. 



Digitized by 



Google 



- 201 - 

catenatione et disjunctione phonetica lectores librorum sacrorum 
adhibendam esse censebant. Brevi lineae Na/oda et Mgtappgyana 
elegantem vocabulorum in lingua aramaea pulcre legenda con- 
junctionem et disjunctionem nos docent, et jure meo in lingua 
aramaea, non in dialecto syriaca solum dixisse mihi videor, quia 
eundem conjunctionis et disjunctionis usum etiam in libris tar- 
gumicis observatum videmus. Comparata enim ratione, qua hae 
lineae apud Syros adhibentur, illustratur usus Dages conjunctivi 
et euphonici, quod dicunt, in codice Reuchliniano , quem hanc 
ob causam ad constituendam orthoepiam aramaeam gravissimum 
esse patet. 

Quod ut comprobemus et exemplis illustremus, ante omnia 
constituenda sunt principia summa in usu Nayodae et Me^appg- 
yanae apud Syros conspicua, quae in regulis Johannis bar ZuSbi 
p. 127 prolatis latent quidem, at expressis verbis non docentur. 
Johannes enim rei rationem altissimam non perspiciens indicia 
(|^£*) tantum quaedam recensuit, neque omnes condiciones enu- 

raeravit, sub quibus conjunctio et disjunctio vocabulorum occurrit 
p. 131, c, ita ut collato usu codicis Reuchliniani demum totius 
rei natura intellegi et explicari possit, quae revocanda est ad 
condiciones phoneticas naturales, quam rationem primus inivit Bar- 
hebraeus Gram. maj. p. 201. 

Atque hac in causa facile intellegitur , agi de conjungendo 
fine vocabuli, qui potest esse aut vocalis, aut consonans, cum 
initio sequentis vocabuli, quod potest esse aut vocalis, aut con- 
sonans vocali egens, aut consonans mota. Qui varii casus hunc 
in modum conjunguntur : 

I. Vocalem finalem sequitur vocalis — qua de forma Syri 
non agunt, quum vocabula a vocali non incipere censeant. 
II. Vocalem finalem sequitur consonans quiescens. 

III. Vocalem finalem sequitur consonans mota. 

IV. Consonantem finalem sequitur vocalis, Syris Alar/) vel 
Yud motum, p. 128 3 ). 

V. Consonantem finalem sequitur consonans quiescens. 
VI. Consonantem finalem sequitur consonans mota. 

I. Casum primum Johannes bar ZuSbi non commemoravit, 
cui omnia vocabula a consonante incipere videntur, cf. p. 128 
Adnt. 3 ) , ita ut de concurrentibus vocalibus ne cogitasse quidem 
censendus sit. Restant igitur quinque formae, quas omnes exemplis 
suis Johannes illustravit hunc in modum : 

II, III. Si vocalem finalem sequitur consonans vel quiescens 
vel mota, arctissima vocabulorum conjunctio per Na/o^a indicata 
locum habet. Cf. p. 128, II, a. Apud Syros duae tantum vocales 
in fine vocabulorum occurrunt, a et e, quod in Plurali statuum 

V 

determinatorum masculinomm exstat, nam au, ai, et ai in .-*%VK non 



Digitized by 



Google 



- 202 — 

vocales a Syris habentur sed syllabae in consonantem exeuntes, 
quae efficiunt Qusaya. Gram. syr. mea p. 65. Itaque si Johannes 
loco laudato p. 128 II a locutus est de duabus vocibus perfectis 
(J&2QA2D), voces tractavit exeuntes in a, vel e vel suffixis in- 
structas. De suffixis 1. 1. seorsum III a disseruit, restant igitur 
vocabula exeuntia in a et e, quae ante de et da relativum in casu 
speciali a Johanne prolato, (et ex analogia euphoniae universali 
ante consonantes quiescentes et motas positae), conjunctionem per 
Na/oda indicatam postulant. In scriptura Hebraeorum haec con- 
junctio aut per Dages aut per Maqqef exprimitur, et si Syri 

scribunt |Aai")J o\ VI, ja\v»l")jjL>^0, in libris targumicis 
Hebraeorum, si eadem lex euphonica invaluit, quam apud Syros 
invenimus, exspectatur scriptura »5W Krobtt et NSjbtt^ Kfo^T?. 
Et haec exspectatio non fallitur, nam haec scriptura 
in codice Reuchliniano est tritissima. Exempla de- 
sumsi e Chrestomathia mea targumica p. 104, ubi caput Habacuci 
III edidi, prout in codice exstat. Habes igitur: 

1) Dages in *n et 5 et ■*: "p-Qrn «3bfc, DbigYVn «sbp, 
"•ro^. eniD, ■pKC* fitritt, V^ngb^ «yniB, Nump^ ann, 

et sic ante verba, uti ^barn Nmbit, arrT 831«, ^ar* 8^35, 

7 , T 7 . T 7 ;T ._7 

■nMJII fcn^, r\*vzm « t S1B, nnrn^ n^oti), et ante particulas N^izn 
DOT , rrb^ «nby. ' 

Quibus ex exemplis cognoscitur falso a Johanne bar ZuSbi 
usum concatenationis (Na/oia) restringi ad connexionem duorum 
nominum perfectorum (Jj&2Qa2d) re vera enim ubi post a finale 
posita est consonans sive mota sive quiescens NayoJa adhiberi 
potest. Itaque nulla ratione habita statuum, quia lex de condicioni- 
bus phoneticis pendet, concatenatio etiam locum habet ante et 
post particulas et inter verba et nomina hunc in modum: 

2) n3a;D3, fiWBte «c^p, ^nTD?? Krnban*», MpDirwV «?b* 
vwi aranunTa, 173 an\LTN, «mbos «n, v^a «rwa, ficmnb 

T .. 7 I . T 7 T . T 7| T . T 7 T 

"jn-vns, n-nD? ateb*, mbg «ninn, ^jwts N;a:ru3, y* kjbid. 

Hac in concatenatione pro a saepe scribitur a, cui tamen 
num multum sit tribuendum nescio, quia in codice & et a saepe 
commutantur inter se, cujus rei causa non perspicitur. Exempla: 

arrrvte N^tm, Dnbs Knmab, nrin-w ! ) «rn, ">nn ab, Nnba 



1) Ex scriptura "OTrP&t sequitur d in t esse receptum. Syrus in ^L,»Q°)1 
contrario modo d tollit, dicens fe\j OQi^. Wright Catal. 104. Patet ex 



Digitized by 



Google 



— 203 - 

«arnte, y&i? nwm, "pna Kn*Tiri; idem habes in Nnna^ ne 
rvuwn'» et Jos. 1, 17 n^»? trnjoa ^«JS- K»? 1 ). 

Quod sic post vocales a et a locum habere videmus, id 
etiam post omnes alias vocales accidit in Aramaismo targumico, 
apud Syros vero non cernitur, qui praeter a et e omnes vocales 
finales amiserunt. Itaque habes DageS: 

3) post e: n^iDfina •vo-p, anna ■»», antrtt ■»33* , «wn^ ^n, 
Tfcr^s ■ncn.st, n-obra vja, ■he ■ob». 

post i: «biM "ttk, ■psrain? ^rttonp, «b^nsi -»b, ^r^-p" 1 
fpbH^b, et ai status constructi, quod resolvitur hac in connexione in 
ayi: Dnp~p3 ^bp, Y^cB ^f?^ 2 ^am. 22 > 34, <l uo d tamen etiam 
ante vocalem in "in&CH ■»^SHb habes, sin punctum in i positura 
Dages habetur, quod Surek exprimere solet. 

post u: -prpiriEin wp, -prcnte i^tan, "•tTWjj. inn, ipiDn» 
N-ma, n^s inbB, Ytr\\ ipBD, i»]? inten; at in b deest, wi 
n"»ab Jos. 2, 1. 

post o: Jos. 1, 11 awvnfljfc iaa, Jud. 5, 11 "p?br:ft v»rn. 

IV. Consonantem finalem sequitur vocalis, cujus connexionis 
exempla ea sunt, quae Johannes p. 128 — 129 sub IV, a et V, a 
proposuit. Itaque post ^A ^ ? ^/ ? o/, ♦O ante vocales ad- 
hibetur Nayo£&. Quodsi post ^o aeque ante vocalem ac ante 
consonantem motam IV, a Na^oJa locum habet, memoriae dignum 
est, in codice Reuchliniano scribi non solum VQanN-^S, "»banK~""D, 
sed etiam inn—iD, imo nnbs-ID, quod contra Johannis legem 
IV, b peccat. 

V, VI. Consonans finalis excipitur a consonante quiescente 
vel mota vocabuli sequentis, quod tractavit Johannes supra p. 130, 
VII , a et b. Syri solas quiescentes contrahunt , at utraque con- 
tractio in codice Reuchliniano solet indicari , et ex solo Habacuci 
capite tertio exscripsi assimilationes permultas, in quibus et hoc 



Reuchliuiano orthoepiam aramaeam augeri iu Gram. syr. I p. 72 modo ex Amira 
haustam. 

1) Eodem modo hebraicum nNT"tl^ phonetice explicandum. Sic et usus 
varius articuli •!, 5", quem tandem aiiquando secundum hanc legem phoneticam 
neque amplius secundum fabulosam ex ^JT originem in grammaticis tractatum 
velim videre. Hucusque vel Kautzsch de origine re vera euphonica duplicis 
consonantis post %V2 et •" articulum positae dubitavit, et de assimilatione litterae 
H ex TV2 et b ex bfl = Sl cogitavit. Etiam Dages post t" interrogativum 
nihil est nisl euphonicum. 



Digitized by 



Google 



.* 



— 204 — 

observatur, particulas bna cum vocali vocabuli praecedentis in 
syllabam unam contractas insequenti consonanti assimilari. Itaque 
si recte legitur "•fcW^T?"'"^? miyyam-midyana'e, eodem modo 
etiam legendum est: T^lgb^ Nj^ntt, in quo m bis in mm con- 
trahitur, nam uti pro fcWip legitur &02p, sic et turayammiq- 
qammin pronuntiandum est. Hab. 3, 6, 7. 

Similis contractio etiam post consonantem finalem locura habet, 
nam non solum in n^p^.2'1 83HK Jos. 1, 6 ex arSad-qayye- 
mi^ iit ar3aqqayyemi#, quod per Dages in p indicatur, sed 
etiam in ■pNSS^ , pnm" >ta Pi2)E Hab. 3, 8 nds coalescere DageS in s 
positum docet. 

Tali ex contractione haud dubie explicatur DageS , quod 
scribitur : 

1) post i in D^jpyri, N-0"iBb">izn N;obtt, N-irrsn smpw, 
•psnyaai "pbi^b?, vrayisi iptvn, imo ■prrn^TiBten v? 1 ? 73 - 
fiwngn ■'bsrna, anarabi ^rpujTjb. 

2) post a in naDiaa »ip , •jFntea " l -?1 n > T3'?' , £? ^w. 

3) post b in p^Tpb grnbanqt, nanwb ^rynbarnaa, p^?^ ^a*. 

4) post n in h jsnp ,!! ! Nb^n Jona 2, 5; ^ban «rnbat, ndn 

Quibus in exemplis bm assimilationes patiuntur varias studio 
accuratiore subtilius distinguendas. Quousque assimilatio con- 
sonantium extendatur exempla ex Habacuci capite tertio collectae 
docent hae: 

mo; rj; ba, bn, ba, Vi; ot, ht, ttn, 72^, ^b, »1, «n, 
?2U3, ttn; q, 2], 3q, tp, av, 5>b, £>■); sb, ar); p-j, pb, p-), imo 
p- in pbbg iba-i; ^, tf», »■), ran; rvj. 

Totius rei ambitus constitui nullo modo potest, antequam 
codex Reuchlinianus est editus, hoc vero statui potest, in Targumis 
concatenationem et assimilationem ultra fines eos processisse, intra 
quos a Syris adhibentur, nam ubi Johannes postulat disjunctionem 
(metappejana), codex Reuchlinianus concatenationem indicat. Itaque 
factum est, ut disjunctio status constructi et disjunctio prae- 
positionum et conjunctionum ante consonantes motas p. 128 11,5, 
III, b in codice Reuchliniano non observetur. Nam quamvis signum 
speciale, quo disjunctio indicatur, apud Targumistas non exstet, 
tamen ex non adhibito Dage§ et Maqqef concludendum est, voca- 
bula duo sese excipientia esse disjungenda. Itaque ubi Johannes 
post praepositiones III, b dispescenda esse vocabula docet e. gr. 



Digitized by 



Google 



— 205 — 

in JaX*jl ^^q q\ 7 in Targumis connectuntnr : KS^ b?, V?b7a b?, 
«rrns: "pa, juxta quod vero etiam habes antfa b?, N?r b? sine 
DageS. Qua in re nescio, num Dages in consonante "> initiali 
orthoepicis magistris displicuerit, nam etiam post statum constructum, 
post quem contra Syrorum leges p. 128 II, b ponitur DageS e. c. 
■pLCnb-nsiM Jud. 5, 11, scribitur ^ip^ rttfvz bis in Habacuco 
sine DageS. 

Etiam in conjungendis Praepositionibus suffixo instructis cum 
voce sequente Syrorum disjunctio p. 130 VI, b a Targumistis non 
observatur, et ubi Syri dispescunt jo^&s.? 0)V^, in Targumo le- 
gitur ■»2 , b rrna?, ^yaftpj, snj ■tf ta )n&n *b» 2 Sam. 22, 3; ppanY mb, 
N^b 1 » tTWDiBin, V 2n *? fcpb^nb, a t disjunctionem habere nobis 
videmur in tfbi ^n-niK. 

t: It 

Denique consonantem quiescentem finalem si excipit consonans 
mota ab initio vocabuli sequentis, Syri disjunctionem volunt p. 130 
VII, b, quocum Targumista consentit, scribens fiwnrab bN^U}'*, 
Wi8 -^lin "narflgb, at etiam «b b^a Hab. 3, 17 legitur. 

Huic denique concurrentium sonorum classi addo exemplum 
•^pa^TflSiTqN, in quo Sewa sub Maqqef positum disjunctionem mihi 
videtur indicare, ita ut tres labiales distincte pronuntiandas esse, 
scribam insolita hac signi positione monuisse crediderim. Hab. 3, 11. 

In universum in Targumo concatenatio usitatior, disjunctio 
rarior est, sed hoc etiam apud Syros locum habet, quod docuit 
Martinus (Journ. asiatique 1872 Avril Mai p. 400). Hoc vero 
secundum Josephi bar Malcon versum p. 132 explicatum ita ex- 
pediendum est, ut statuamus, naturalem recitandi modum esse 
eum, quo singulae voces distinguantur, ita ut Mgtappejana semper 
locum habeat, neque appingendum sit, quia per se necessarium 
est. E contrario Nayoda, ubi pulcra censetur concatenatio vo- 
cabulorum additur, quo fit, ut N8/od& saepius adhibeatur quam 
Metappgyana , quod re vera est superfluum et a Judaeis non ad- 
hibitum. 

Observationes quae praecedunt nec materiam exhauriunt nec 
rem ad finem perducunt, et haud alio consilio sunt scriptae, nisi 
ut ad investigandam orthoepiam Aramaismi alios incitent, quam 
Martinus eo usque descripsit, ut dialectos duas Syriacas per- 
quisiverit 1 ). Addenda vero etiam dialectus targumica, quam sordihus 
librorum recentiorum liberam codices babylonici praebent, e quibus 
chrestomathiam meam edidi. Quibus cum codicibus comparandum 
esse codicem Reuchlinianum , scholae cujusdam masorethicae re- 

1) Martin Les deux principaux dialectes arameeus, Journ. as. 1872 Avr. 305. 



Digitized by 



Google 



— 206 — 

jectae opus, his ipsis observationibus comprobatur. Toti vero 
disquisitioni finem facientes duas addemus adnotationes , unam de 
usu DageS in libris hebraicis, alteram de Syrorum in pingendo 
Na^o^a inconstantia. 

De Dages neutro in codieibus hebraicis. 
Joh. Dav. Michaelis, quem secutus est Gesenius (Lehrgebaude 
' p. 88), Dages neutrum appellavit formam quandam DageS fortis 
euphonici, quod in codicibus quibusdam (Erford. III. IV, Studt- 
gard. Cassell. Hamburg. III. IX) observatur, et quod Gesenius 
recte signura concatenationis vocabulorum esse intellexit. Attulit 
etiam ex Drusii libro de recta lectione linguae sanctae p. 81 
exempla lectionis, qua usus est Ibn Ganah, qui "•b-^n" 1 , nbtea b«, 
p" 1 !^ yvp proferebat jittel-li, en-nemala, jarus-saddiq. 
— Addidit aliud etiam DageS in litteris iopafc037abaT a Lichten- 
steinio in cod. Hamb. I observatum. — Ab hac vi conjunctiva 
signi DageS vero longe alienus est usus Dagelsi, quod lene dicunt, 
post accentus distinctivos in systemate raasorethico 
recepto, in quo accentus distinctivos sequitur Da- 
geS lene in nDDiJtt, post accentus vero conjunctivos 
ponitur Raphe. Nam ex lege ita formata DageS, quod dicunt 
lene, adhibetur tamquam signum disjunctionis, quod in codi- 
cibus supra enumeratis et sic etiam in Reuchliniano est signum 
conjunctionis. Hanc systematis recepti legem J. D. Michaelis 
tam gravem censuit, ut quasi ad lapidem Lydiura ad hanc legem 
totam accentuum positionem dijudicandam esse statuerit. Anfangs- 
griinde der hebr. Accentuation Halle 1753 § IV. Idem in gram- 
matica hebr. Halis 1745 eo usque processerat, ut DageS lene post 
accentus distinctivos distinxerit a Dages forti in nwttn post ac- 
centus conjunctivos, ita ut DageS Genes. 11, 31 ']?\$ ttapa Dages 
forte dixerit, Lev. 13, 36 niDs ti2Ji vero lene. Jam igitur 

7 7 T T y" • O 

DageS conjungit, DageS dirimit, et si hoc DageS dirimens 
in solis ns3"US occurrit, in quibus DageS lene dicitur, et eo con- 
silio tantum appositum est, ut aspirationem tollat, usus ejusdem 
puncti in designandis duabus rebus sibi oppositis, i. e* in con- 
junctione et in disjunctione, sane confusus et haud laudandus est. 
Neque sibi constant codices. Editiones ex. c. Jos. 1, 15 secundum 
legem praebent da itiri"n, at Codex ReuchL habet D£. i^j^i, idem 
habet on«-i \i nny Ez. 21, 11 ubi editiones p r et nvrbs nnnDi, 
ubi editiones bD Ezech. 21, 12. Itaque, quamvis legis ipsius 
gravitas omnino non sit in dubium vocanda, tamen non ubique 
adhibetur, et hoc ex varietate scholarum est profectum. 

Quod vero adtinet ad Dages illud neutrum, cujus usus est 
frequentissimus etiam in textibus hebraicis Reuchliniani, jam statui 
potest, concatenationein illo indicatam etiam in Aramaismo valuisse, 
itaque Arabibus, Aramaeis, Hebraeis communem fuisse, quam quum 
in editionibus bibliorum veteres editores plerumque quidem omiserint 



Digitized by 



Google 



- 207 - 

et raro ac sine regula servaverint, orthoepicorum studiorum ama- 
tores debebunt restituere ex codicibus in quibus hoc DageS ap- 
pictum est. 

At hi codices sibi non constant, itaque quid faciendum? 

Respondemus: Etiam Aramaei sibi non constant, Targumistae 
a Syris recedunt, et Syri inter sese non consentiunt, quia in his 
minutiis singulorura gustui permissis consensus universalis nec 
constitui potest nec per temporum cursum servari. Itaque unius 
alteriusve scholae usus ex codicibus potest protrahi non vero ratio 
legendi in omnibus scholis recepta. — 

De Syrorvm in ponenda linea concatenationis inconstantia. 

Ultimo denique loco de varia Syrorum scriptura dicendum est, 
nam uti in pronuntiando ita etiam in scribendo scholarum usus 
apud Syros fuit varius. Si nullos fontes . de Nap^otfa et Mgtap- 
pejana haberemus nisi Johannem bar ZuSbi et Josephum bar Malkon, 
statuere debereraus, lineolam connectentem Na/o<$a l ) semper de- 

super esse pictam ita: ^oo^ Js\*J. At codice Musei Britt. 
Add. 12138 contrariura probatur. In eo enim exstat Genes. 39, 8 
scriptura haec: ojJS-4^ &V I^P — ^V — vv » 1 JJ V» ^b cum nota 
marginali )o )«~0 ^. )+*• , ita ut pateat , lineolam inferiorem de- 
signare conjunctionem duorum vocabulorum, quae alibi per Na/oda 
indicatur. Sic et Genes. 24, 65 legitur w ^o— Q-»0O) J t ^v P^)o cum 
nota marginali J2lo/ i. e. connectas vocabula, quo in exemplo 
iterum linea inferior conjunctionem indicat 2 ). Alia exempla ex 
eodem codice collegit Martinus (Journ. asiatique 1872 Avril-Mai 
p. 394) in quibus duo vocabula linea inferiore conjunguntur : 
JjO) oof-j^l. Ji^ ^O, quod legendum 3e/9raye'u, fcj/_)oj£ 
uOjC^l i. e. qayimat, L«^}-)0«2D i. e. medeindaSe^att, Ki\.bo, 
■^•-^, Quibus exemplis addidit Martinus haec ex codice 
Parisiensi 15 excerpta, in quo linea inferior multo saepius ad- 
hibetur quam in codice Londiniensi : ) ^>r>\v> — . f-Qr vy oft — cy^\m 

>\qju ^j-Jj—jD, )oOor t °,^ t x>^-)L)o, Jo^j oo)-J*od*qd. 

Lineam hanc connectentem Martinus recte cum Hebraeorum Maqqef 



1) Ewaldus Na"yo#a lineae tribuit vim retinendi, separandi. Itaque eam 
appellavit Hemmungsstrich , quod a vero abesse non opus est demonstrare. Cf. 
Abhandlungen zur orient. u. bibl. Litteratur p. 110. 

2) Wright Catal. p 104. In Exemplo prolato «*^20 est praedicatum: Hic 
est dominus raeus. 



Digitized by 



Google 



— 208 — 

contulit, quia in codice Londiniensi re vera J2LO? i. e. adnectas 
legitur. Si vero hanc lineam a Rami&oSo aut inventam aut pro- 
pagatam conjecit , opinionem suam ex subscriptione codicis Add. 
12138 probare non poterit. Illa inscriptio docet, signa rubra a 
Rami&oSo esse apposita, nigra vero a magistris adscripta sunt (cf.p.177). 
Itaque linea, quae rubra est, quod ipse Martinus locum habere 

docet, in his exemplis: 0160CO W Juo-mJO^-^** JJ, ^Qjt-fcoO, 

fcdL^— ko, ad RamisoSum est referenda, eadem vero linea nigra 

in exemplis w O)akA fco/— )o|^ etc. ad magistros pertinet, quos 

tali modo jam ante Rami§oSum hac lineola usos esse intellegitur. 

Quae si ita se habent, antiquius signum conjungendorum voca- 
bulorum erat lineola inferior, qua utebantur magistri et RamiSoS, 
quorum lineas scriptbr codicis Add. 12138 coloribus distinxit. 
Insequente demum tempore accuratius scribendi studio Nestoriani 
eo perducti sunt, ut non modo conjunctionem verum etiam dis- 
junctionem indicarint, quod adhibito Na/oda et Mgtappejana effe- 
cerunt. Haec igitur signa recentiora mihi videntur, quam usus 
unius lineae conjungentis , quam etiam apud Hebraeos invenimus, 
et cujus usus hanc ipsam ob causam ante annum 650 p. Chr. 
receptus erat. P. 30 et 75. Itaque hae lineae suam habent 
historiam codicibus comparandis accuratius illustrandam. Simul 
vero discimus concatenationem, vel temporum vel scholarum ratione 
habita, antiquitus non ab omnibus eodem modo fuisse adhibitam, 
nam si exempla modo allata, in quibus concatenatio linea inferiore 
indicatur, comparamus cum regulis Johannis bar Zuibi, statim 
apparet magistros et RamisoSum concatenasse ubi Johannes dis- 
junxit. Juxta p. 130 VII, b consonans finalis quiescens insequenti 

raotae non adnectitur sed habet Mgtappgyana ) w , «*» — ^ <*n t 
Antiquiores vero, quibus linea inferior signum erat con- 
catenationis, volunt ) ^>r>\v> — i^Orj quod pro suo in ponendis 
lineis usu Johannes bar Zuibi scribere debuisset j ^v^w^ "* »~ <y. 
Antiquiores jj*»«+3 conjungunt, Johannes vero p. 129 sibi ipse con- 
tradicit. Similis confusio est in linea occultante et Mehagggyana. 

Hinc statuendum est lineam inferiorem antiquo tem- 
pore esse signum conjunctionis, recentiore tempore 
vero signum disjunctionis, cujus observationis in inter- 
pretanda codicum scriptura ratio est habenda. 

Ceterum ante annum 889 p. Chr., quo Cod. Add. 12138 
scriptus est, lineas Nayoda et Mgtapp§y&na antiquis inusitatas jam 
fuisse introductas, excerpta ex codice comprobant p. 126 exhibita, 
in quibus aliquoties Na/o<Ja occurrit. — Accentus denique Ji\^on*> 
usum Na/oJae supponit. P. 197 *^\. 



X 



Digitized by 



Google 



— 209 — 

Caput XI. 

De Jacobo Tagritensi, qui et Severus bar Sakku. 

Equo vehenti iter est quattuor fere horarum orientem versus 
inde ab urbe Mosul usque ad clarissimum Sti Matthaei monasteriuni, 
quod in monte situm est, quem Arabes Gebel elmaqlub, Syri 
Alfef appellant. Monasterium antiquissimo tempore conditum *) 
inter Jacobitas summo honore est habitum, in quo corpora ce- 
lebrium doctorum uti Barhebraei sepulta sunt. Eodem honore 
etiam Jacobus est affectus *). In monasterio schola floruit, in qua 
Jacobus institutus est, de quo agimus. 

Dicitur Severus bar Sakku (Sakkako ?) sive b. Slsa bar Marqos, 
natus est Bartelae, in oppido regionis Mosulensis, Beth Quqae deinde 
adolescens acris ingenii Johanne bar ZuSbi praeceptore usus est 
in grammatica et in libro primo dialecticae, philosophiam cum 
reliqua dialecticae parte ex libris arabicis didicit duce Kamal ed din 
ibn Yunus, primario illius temporis philosopho Mosulensi. Floruisse 
vero in coenobio Sti Matthaei scholam sua propria instituendi 
methodo insignem ex inscriptione codicis Beroeensis (Assem. B. 0. 
II, 237) sequitur , in quo Jacobus dicitur professione m o - 
nachus, institutione Matthaeensis (bg^ulmada Mattaya) 
sanguine Bartellaeus. Quodsi dici potest Jacobum in- 
stitutione fuisse Matthaeensem , uti hodie institutio Oxoniensis 
distinguitur a Cantabrigensi et Rostochiensis a Jenensi, dubitari 
nequit quin schola in coenobio fuerit, cui propria erat indoles et 
docendi ratio, de qua statira quid sentiamus dicemus. Libris doctis 
compositis famam magnam sibi comparavit Jacobus, qua permotus 
Ignatius II Patriarcha eum ad sedem suam accersit, quo in itinere 
morbo affectus Mosulam rediit ibique mortuus est ao. Graec. 
1552 = 1241 p. Chr. Barhebr. Chron. eccl. III, 412. Ass. B. 0. 
II, 455. 237. 

Quodnam vero institutionis genus in cdenobio Sti Matthaei 
excultum sit, ipsius Jacobi libri docent, quos in usum discentium 
scriptos esse eorum condicio suadet. 

Romae tempore imperatorum in scholis publicis, quae in triviis 
haberi solebant, docebatur grammatica, omnium studiorum funda- 
mentum, deinde rhetorica et philosophia, quibus disciplinis studium 
triviale comprehendebatur. Apud Graecos vero primus Jamblichus 
eas disciplinas conjunxit, quae postea quadrivium sunt appellatae, 



1) Hoffmann Ausztige aus syr. Akten persischer Martyrer p. 19. 175. 

2) Monasteria Nestorianorum, in quibus cadavera Patriarcharum et Catho- 
licorum sepulta erant, a jurisdictione episcopali exempta, in occidente Patriarchae, 
in oriente Catholico immediate subdita erant. Assemanius ex Barhebraei Nomo- 
canone B. O. III, II, 947. 

Abhandl. d. DMG. IX. 2. 14 



Digitized by 



Google 



- 210 — 

arithmetica, geometria, musica et sphaerica sive astronomia. Utrum- 
que studiorum genus in Africa septentrionali deinde conjunctum 
est, quo facto septem artes liberales sunt exortae, quibus omnis 
doctrina humana comprehendebatur, cui tamquam altior studiorum 
gradus addita est theologia. Exeunte saeculo quinto opera potis- 
simum Marciani Capellae et Boethii deinde Cassiodori ea studiorum 
via ac methodus est inita, quae saeculis insequentibus obtinuit. 
Haec septem artium liberalium compositio, quae in trivium et 
quadrivivium dispescitur, non in occidente tantum recepta est, 
verum etiam in oriente graeco, Tzetzes enim versibus rhythmicis 
hisce totum systema proponit: 

V xvxkog xal avfiTiiQaafia ticcvtcov t<Zv fiad)]uunxjv 
yyafiaTixijg, gi}TOQixr$, avvijg (fi?.oaoq>iag, 
xal twv TeaoaQujv tb T6%v<Zv t<Zv vn % avTf)v xeifiiviov, 
Ttjg ocQi&ftovGtjg, fiov6txr,g xal Tr,g yawfieTQiag 
xai Trg ovQavoftduovog avT^g uOTQOVOfiiag 1 ). 
Eadem etiam studiorum ratio in oriente syriaco haud ignota 
fuit, quamvis rarissime ejus vestigia cernantur, Jacobus enim noster 
nihil aliud fecit nisi compendio septem artes liberales tanquam 
fundamentum studii theologici tradidit, quam studiorum methodum 
hanc ipsam ob causam in coenobio Sti Matthaei sedem habuisse 
puto, quae aliena est a methodo scholarum Nestorianarum, de quibus 
egit Assemanius B. 0. III, II, 919 sq. Consilium suum, perfecit 
edito libro dialogorum, quem ab episcopo monasterii Sti Matthaei 
scriptum typum esse institutionis in illo monasterio traditae nemo 
facile negabit. 

Primus dialogus quatuordecim quaestionibus grammaticam con- 
tinet a nobis editam, quam excipit grammatica metrica, ad dia- 
logos proprie non pertinens, ex qua ea excerpsimus, quae edenda 
videbantur. Graramaticam ad juvanda discipulorum studia versi- 
bus scribere illo tempore more receptum erat, quod supra p. 112 
docuimus. 

Sequitur dialogus de rhetorica, viginti octo quaestionibus 
absolutus, et dialogus depoetica, viginti unam quaestionem con- 
tinens , quem edidit Martinus 2 ). Hisce duobus dialogis tamquam 
appendix additus est dialogus de copia linguae syriacae, cujus 
magnam partem efficit glossarium vocum vel rariorum vel syno- 
nymarum, quibus adscripsit animadversiones de dialectis linguae 
aramaicae et locos probantes ex scriptoribus, uti ex Antonio et 
ex interpretatione syriaca Homeri, nescio an a Theophilo (Barhebr. 

Chron. p. 132) confecta. E. c. Jj_** ,) y> * r *^L ty - Y > L ,J^Ql~ 

1) Cf. Gramer Fr. Geschichte der Erziehung und des Unterrichts in deu 
Niederlanden, Stralsund 1843. P. 9 sq. — Cf. Origenes ad Gregorium. Opp. 
I, 30. 2) De la metrique chez les Syrions Lipsiae 1879. 



Digitized by 



Google 



— 211 - 

.j£*J0&\ QjQjL^y ^/ *Sjo .0£> ^t+MuJUQ JjtOf\. |»a J-^A» 
^OO ;x>/ ^jjo .V»Jo *jlO *jlO [Hector] Kl£uO? ojl^ ) Xi », 

^)~ O) y*xi*» oi\ J»rocuo **O)0£j~ 

)&+\2>/ ~;x> Jjl^d •♦»/ .J^ojy Ji2kx> .Jim\nv> .JiuVs^o .Jaa£o£ 

.ch-^ Jao+jy ^gp^too .^Joy 1qq^cl\ ^o ^o 

0;020 Jl )OOkX> J^QOQQD Jly )Q^/ ~V-X> V-X>/ .J^-Ot» .Jtt>QX> 

J ).J^A^yo Jjujy ooj Jisq» 

♦J^q \ «c o \^ ^. Jv^io ^gpa* .J^fcoy ~6j ^/ .Jjl\~ .Jpo\*co 

.Jjoj J^qjo ^*<A20 J^yvv» *Sjo 

Joo) ? oyhv> J-^Voy jl-v^o ^gpov-^oo/ ^o/ .10*20 = 30020 

Tribus hisce dialogis Payne Smith usus est in concinnando thesauro, 
codicem adhibuit Marshalianum DXXVIII Oxoniensem, ex quo hanc 
ob causam numeros foliorum editioni grammaticae nostrae in 
margine adscripsimus. Sed non omnia, quae Severus dixit, edidit 
(cf. e. gr. vocem Jyy f ) , itaque sperandum est, fore ut Lagardius 
editionem litteris syriacis scriptam, quam pollicitus est, publici 
juris faciat. Tres hasce disciplinas , grammaticam , poeticam, rhe- 
toricam quum primo dialogorum libro comprehenderit , re vera 
trivium absolvit, quemadmodum apud occidentales constitutum erat. 
Libro secundo tractavit philosophiam, quam Tzetzes versibus 
supra propositis post rhetoricam enumeravit, in qua distinguit 
Severus logicam, quae est instrumentum (organon) philosophiae, 
ab ipsa philosophia. Dialogum specialem, quinquaginta duabus 
quaestionibus de logica tractantem, excipit dialogus de philosophia, 
quinque partibus constans, hunc in modum dispositis: 1 de de- 
finitionibus et partitionibus philosophiae, 2 de ethica, 3 de physica, 

4 de quatuor artibus, arithmetica, musica, geometria, astronoraia, 

5 de metaphysica sive tbeologia (me ) malle ) lu# , allahu#a). Ultimam 
hanc partem si introductionem quasi ad studia altiora theologiae 
efficere videmus, quae secundo opere maximo tractavit Severus, 
non negari potest phiiosophiam cum quatuor artibus ita compo- 
sitam esse, uti Tzetzae versus postulant. Id tantum a Tzetzae 



1) In margine additur .Q2QJ& JoOQ^O cf. Bar Ali s. v. et Lane Arab. 
dict. s. v. /wM»«*«vi. 



U* 



Digitized by 



Google 



— 212 — 

studiorum dispositione alienum est, quod poeticam ordini litterarum 
trivialium inseruit Severus, quod apud Syrum alium eodem modo 
factum esse nemo usque ad hunc diem observavit. Recte enim 
dixit Martinus Severi de poetica tractatum unicum esse, qui ex 
Asia in Europae bibliothecas pervenerit. Quodsi Syri poeticam 
non tractaverunt , si scholae arabicae metricae apud Severum ne 
minimum quidem vestigium cernitur, nonne conjicere licet, Severum 
ultimis bellorum cruciatorum temporibus viventum exemplo scho- 
larum latinarum, quorum disciplina instituti tot viri docti, episcopi, 
presbyteri, magistri illo tempore in Syria degebant, eo perductum 
esse, ut etiam poeticam docuerit, quae partem trivii efficit? 

Theologia deinde altero opere tractata est a Severo, cui in- 
scripsit liber thesaurorum, kgtH^a <?e,sima#a , quod cum Thomae 
Aquinatis Summa comparare non haesitavit Martinus (Metrique 
chez les Syr. p. 6. Assem. B. 0. II, 237). Sed de hoc libro 
agere a proposito nostro aeque est alienum, ac disputare de Severi 
expositione officiorum et orationum (pu&aq tesm§Sa#a wase,lawa#a) 
deque symbolo fidei, de quibus Assemanius 1. 1. disseruit. Itaque 
ad grammaticam a nobis editam nos convertemus. 

Tribus quaestionibus de partibus orationis earumque acci- 
dentibus agens graecam doctrinam in formam exilis compendii re- 
dactam iterum decantat. Sequitur quaestio de sex vocalibus 1 ), in 
qua etiam de mutatione vocalismi vocnm, quae flexionibus efncitur, 
sermo est, quam methodum apud Josephum bar Malkon supra 
invenimus, ita ut totum flexionum systeraa sub specie motionis 
vocalium exhibeatur. Accedit etiam appositio affixorum, et quia 
motione exprimitur sensus nominum activus et passivus, hisce cate- 
goriis hoc loco utitur. Qua in re quum etiam consonantium ad 
radices accedentium descriptio omitti non posset, quaestione quinta 
scripsit de litteris radicalibus, quas gensanaya#a dixit, et de ac- 
cessoriis mettause/fan§ya#a. Ex accessoriis unum genus est ne- 
cessarium, alterum ad distinguenda vocabula scriptione similia 
adhibetur, tertium ad etymologiam pertinet, et eas amplectitur 
consonantes, quae pronuntiando occultantur vel assimilantur. De 
adjectivis relativis, quae Semahe taqpnej^aye a Severo Jacobum 
Edessenum, uti censeo, secuto dicuntur, in eadem quaestione agitur 
p. 16. 

Quaestione deinde sexta et septima de usu casuum id est 
particularum bdwl loquitur, quae nominibus et verbis competunt. 
Cum his „casibus u conjunxit praefixa verborum 'mnt, qua in re 
riescio, an textus gravem passus sit corruptionem. 

Quae sequitur quaestio octava tota ad aspirationem pertinet, 
quacum conjungenda videbatur doctrina de litteris furto ablatis 
et occultatis insequente quaestione proposita. 



1) Sex tantum habet vocales Severus a, e, a, i, o, u. 



Digitized by 



Google 



- 213 — 

o 

Deinde agit de septem litteris perfectionis , id est, de Alaqp 
status emphatici, deque affixis verborum, quibus personae in- 
dicantur. Enumerant vero codices sex tantum 'hyntk, scilicet 
omiserunt w, de quo deinde est sermo. 

Postquam sub finem de sensu activo et passivo *) seu de 
subjecto et objecto enunciati quaestione undecima disseruit, qua 
ad syntaxin aliquo modo delatus est scriptor, ac de formandis 
passivis verborum quaestione duodecima egit, de exceptione in 
sententiis (ngsi/fti^a) agit, quae efficitur particulis ella, sgtar et 
ball?oA Conferendum est arabice LuuC*^H. 

Finem opusculi facit quaestio de accentibus, quorum doctrinam 
penitus e Jacobo Edesseno haustam esse supra p. 89 sq. demon- 
stravimus. 

Qui in editione nostra sequuntur loci selecti Severi ex gram- 
matica metrica, cui inscripsit armonia bamglatmu^a , ad res per- 
tinent, quas in dialogo grammatico omisit; quae praeterea in 
grammatica metrica protulit cum dialogo prorsus conveniunt, quam 
ob causam edenda non videbantur. 

Codices quibus usi sumus tres, Oxoniensis, Gottingensis, Bero- 
linensis pessimi sunt 2 ), et multis lacunis foedantur, quae in ad- 
notatione critica indicatae sunt. Eorum haec est relatio: 

Codex Oxoniensis et Gottingensis ad eandem pertinent familiam 
p. 25 1. 22 , et Gottingensis quidem ex libro exscriptus videtur, 
cujus archetypus fuit Oxoniensis, nam sex voces, quae p. 29 
1. 18 desunt, in Oxoniensi unum efficiunt versiculum. 
Maxima vero grammaticae pars in Gottingensi novum est apo- 
graphon, quo antiquioris libri folia, quae perdita sunt, hodie 
supplentur. Atque hoc quidem apographon non exscriptum est 
ex iis foliis, quae proprie ad codicem pertinuerant, sed ex alio 
codice, qui cum Oxoniensi cohaeret. Servatum enim est folium 
unum antiquum, quo finis grammaticae continetur, quem et in 
recentiore supplemento habemus, atque haec duo folia ejusdem 
codicis inter se differunt, et ita quidem ut recens folium cum 
Oxoniensi faciat, antiquum vero cum Berolinensi et Londiniensi 
libro. Cf. p. 36 not. 14; 37 not. 1. 7. 8. Codicem Gottingensem 
in ponenda interpunctione secutus sum, sed nescio, an ea fide, 
qua volui, res mihi cesserit. Ceterum hisce punctis non est magnum 
pondus tribuendum, punctorum variam positionem ex tribus co- 
dicibus adpingere nec volui nec potui, orta enim esset maxima 
confusio. 

Horum codicum similitudine primum deceptus non vidi quantis 



1) Comparandum est Arabum iaSil et mafSul. 

2) Cf. e. c. p. 17 Not. 6 et 7, ubi Oxoniensis et Gottingensis praebent 
vocem *yv f *^ et Jc^OO) pro _QDpD et JqDOJ, unde comprobatur scribas 
teztum non intellexisse. Sic et p. 20 1. 2. Contrarium habes p. 20 1. 22; 21 1. 1 



Digitized by 



Google 



- 214 — 

et qualibus mendis laborent, donec iu Gottingensi dissertationeni 
de geometria legens animadverti, textum adeo esse mancum, ut 
intellegi non possit, quod in rebus mathematicis facili uegotio 
potuit constitui. Itaque quum similem grammaticam olim Berolini 
me legisse recordarer in codice Petermanniano, cujus in subscriptione 
grammaticum compendium Jacobo Edesseno *) erat ascriptum , Cl. 
Lepsium rogavi, ut codicem Heidelbergam mitti concederet, quod 
non recusavit, ita ut mihi grato animo illius erga me et bona 
omnia studia benevoientia piaque memoria sit celebranda. Be vera 
hic codex nostram continet grammaticara. 

Berolinensis Codex (Petermann 15) anno p. Chr. 1826 exaratus 
ex optimo fonte derivatus est, sed multis lacunis est foedatus et 
caret omnibus fere punctis. Hoc sine codice textum constituere non 
potuissem, sed vel ejus lectionibus utens non potui crisin se- 
veram non adhibere. Quomodo in singulis locis egerim lectores 
ex adnotationibus intellegent et quid effecerim ex textus a me 
constituti indole dijudicent. Primas paginas, quas jam lapidi tra- 
dideram, antequam librum Berolinensem in auxiliura vocavi, iterum 
depingere taeduit, itaque p. 48 variam Berolinensis lectionem 
exhibui. 

Londiniensis libri indolem cum Gottingensi in dialogo de poetica, 
quem edidit Martinus, comparatam eam esse vidi, ut edi textus 
grammaticae possit etiam sine Londiniensi codice, siquidem varietas 
lectionis hujus libri posteaquam editionem absolvissera adderetur. 
Museum enim brittanicum illo tempore adire non potui. Itaque 
Wrightius 6 ndvv editionem meam cum codice Londiniensi contulit 
postquam finita erat, quae res et eam ob causam gratissima mihi 
fuit, quia tali modo non solum criticum meum judicium quasi ad 
lapidem Lydium potuit tentari, verum etiam ea in quibus erravi 
emendari. Pertinet Londiniensis ad eandem familiam ad quam 
Berolinensis, sed quamvis saeculo XIII tribuendus videatur (Wright 
Catal. III. 1165), et ipse gravissimis mendis omnino non caret. 
Haec igitur est codicum inter sese relatio: 

Archetypus X. 

A B 

Londiniensis L Oxoniensis 
Vetus folium Gottingensis G 1 ' 

Berolinensis B , 



Folia recentia Gottingensis G 

Postquam sic et codicum familias et ipsum Severi librum dilu- 
cidavimus, ita de eo statuendum videtur, ut censeamus Severum, 



1) Cf. p. 48. 



Digitized by 



Google 



— 215 — 

ex graeca philosopborum ac syriaca lectorum scbola simul profectum 
esse, neque vero Jobannem bar ZuSbi sequi, cujus ne nomen quidem 
occurrit, quamvis Severi fuerit praeceptor. Praeterea et de Jacobo 
Edesseno pendet, cujus cum institutione eam conjunxit metbodum, 
quam antea apud Josepbum bar Malkon invenimus. Nibil denique 
restat nisi proponere adnotationes ad textum, quibus admiscentur 
lectiones variae codicisLondiniensis. Interpunctionem quamWrightius 
una cum punctis diacriticis exhibuit non repetendam puto, quamvis 
si Londiniensem librum habuissem, puncta ad ejus normam ponenda 
fuissent Ubi Londiniensis cum lectione Berolinensis 
consentit nihil adnotavimus, ita ut in adnotatione 
critica Siglum B utriusque codicis consensum in- 
dicet. Lacunas vero in Berolinensi occurrentes Lon- 
diniensis non habet, et ubi inveniuntur adscriptae sunt. 

Adnotationes ad textam Severi. 

P. 2. 4 mamla suryaya est y/.cioot] avQiaxr. Cf. Dionys. 9 r ) 4 ) ; 
mimra vero est ?>6yog s^, 12 = fiiot] Xoyov. — 14 Lond. anton 
anten uti Berol. — 20 mella# Sgma = ^ero#?/. Tryphon gram- 
maticus e contra Infinitivum dixit bvoua QrjuaTog, Steinthai Ge- 
schichte der Sprachwissenschaft bei den Alten p. 641, 575. Hil- 

gard p. 8 ^. Apud Syros hoc nomine etiam Adjectiya 

designantur. 

P. 3. 5 Pro J:j conjeceram legendum esse Jj i. e. particula 
jj sed quum et de JJj cogitaverim, non scripsi. Lond. praebet Jj, — 
8 Lond. cum Ber. ^.o>\ _2bQJJ. — 9 Lond. ^o^JS^/ cum B. G. 
Deinde pro ^o L praebet ^o ; falso, similis catalogus exstat apud 
Dionysium p. 23. 10 L addit ^^a» cum OB. — 12 Quodsi nomen 
est vXtj, vnoxeifievov = subjectum et yivog, verbum vero Sia- 
(fopd et elSog, Aristotelem recognosces, qui dixit Metaph. 6, 1 
p. 1028 b -36 xo vnoxei\ievov eoTi xa&' oi ta akXa kiyevat, 
ixelvo Si airo uiyxexi xar' aXlov .... rotovrov Si tqo- 
nov uiv Tiva i} vktj XiyeTai, et Phys. acroas. I, 4 p. 187 a addit, 
dici a quibusdam to piv ev to vnoxeifievov vh]v, xa SivavTia 
SiarfOQug xal eiSt]. — 17 Q* cy \ L. — 19 Genera in gram- 
maticam syriacam ac deinde in omnium Semitarum grammaticam 
ex Graecorum doctrina invecta esse p. 144 sq. diximus. — 23 Spe- 
cies prima et secunda i. e. ttqoototvtzov et naQuywyov Dionys. 
p. 10 et Amira p. 105. Hinc explicatur usus vocis J&^ = noto- 
TGTvnov, unde derivatur Jp KA v = naQccywyov apud Jacobum 



Digitized by 



Google 



— 216 — 

Edessenum, prototypuin enim quasi est causa essendi, paragogum 
vero est causatum. Sic et J^to* > est idea generalis rei, J^iOi l 
vero id quod sub idea illa comprehenditur. Cf. supra p. 60. — 
19 jLoaJu/ respondent Siafrioeoi verborum Graecorum, scil. 3a/?o<)u#a 
= tvigyeia, haSSa = na&og, Dion. p. 17 et ex speciebus nominis xrr r 
xixrp *= qanyu#a; at meVawwejanui^a «Ja^ejana, naturam indi- 
cantia = feiuo ?), quod docent exempla, sunt nomina omnis generis, 
uti in dennitione graeca dicitur ovofia . . . odufia tj ngayfia otjfiaivov. 
P. J 1. 8. Has distinctiones etiam Amira tradidit p. 115, qui de 
indicantibus naturam ita loquitur, ut intellegatur rem ipsi fuisse anti- 
quitus traditum atque obscuram. — 24 L \iMo recte, cf. p. 57, 60 
de Jacobo Edesseno; intellegeridus est locus: Sellei^ana vero et 
paragogum est Semayyana al. Jam habemus juSL, quae p. 57 
desideravi. — 25 Deest oxipa nagaovv&etov Graecorum. 

P. 4. 8 L ^/ pro Jjp/ cum B. — De casibus cf. supra 
p. 31 ; 13. — 10 Syri verbis tribuere debent genus; Graecorum dia- 
&4oeig, quas ad nomen quoque transtulerunt , dixerunt Jioxju»/ 
omiserunt ov£vyiag et tyxhioeig, quas deinde una voce J^iDOl de- 
signatas invenies. P. w , 14. — 13 Temporum nomina sunt graeca daSg- 
y?ar = nag&rjhj&uig, dgqayem = iveoxwg, da3#i<? = fiiXXwv. — 
14 J;j6 Qv )oJibj L cum B. — 18 L p>JL cum recte — 19 L 
J.«mq> > B J^oSJL. Hoc schema est graecum ankovv, JjJ^U^OD 
est ovv&erov, deest nagaovv&eTov. — 21 desunt pronominibus 
casus et species; schemata iis competunt, quia suffixum J-Qny 
ab absoluto J^jcl A distinguitur. 

P. 5. 2 L wChJ^^o ojU^l^, B ojfcobo o>l » a \ . — 
4 cf. catalogum Dionysi p. 21; 170 ab hoc catalogo diversum. 
Adverbia Jjq*»Q&9 sunt conferenda cum hntgbr]fiaTa ovyxgioewg. 
Quae activum et passivum designant (quod ad JLqxju/ pertinet) 
pro adverbiis fieooT^Tog sunt posita, )o cy Jt*v / ^Jj est noio- 
ryg, J7.C I - *» . *> , quod notum est, respondet noooTfjti. — 15 L 
jLoi^jlJ^OO cura recte. — 16 L omittit oj\ cum B recte. — 
17 Vocalium numerus conferendus est cum David bar Pauli doctrina 
in grammatica mea syriaca p. 31, 38, qui tamen o non J ^, 
dixit sed Jja-Oo/. Apud Severum vero deinde p. ^ 1. 16 haec 



Digitized by 



Google 



— 217 — 

nomina confusa sunt et locus emendandus. Cf. p. 112 — 113. 

Bhbr. Gr. m. 3 — 4. — L hic et deinde pro fc^jt praebet fc^jt. — 

•• •• 

20 L bis JJj JJj } y>N^ , male. — 24 L JjCLDlJ J recte cum puncto 
superiore. G falso inferius posuit. 

P. 6. 1 L v<wN>op cum B. — 2 Terminum JfcoalSdD JtoL/ 
cf. qo 18, alibi legisse me non memini. — 3 L ^ojJS^/ fc\JL 
bene. — 5 post .JLoO) cum LB punctum est ponendum, sed 
deest exemplum cum figura vocalis. — 8 L omittet ^ojoN-*/ 
cum B. — 9 LB om. ^. — 10 L oo cum puncto infra. — 

13 Post JiDO) iterum desunt figurae vocalium in omnibus codici- 
bus. — 16 L J;^ o? et J^ # - 17 L J r /. - 18 olV L. 

Hic w / est v , o est o , utruraque est ov , at antea ^ est e. 

— 19 Etymologiae fundamentum Syris non verbum esse sed nomen 
ex hoc loco intellegitur, quocum conspirat p. j, 9 et^,, 3 quaestio 
duodecima, quae ea nititur opinione, nomen esse prius, verbum ab 
eo derivatum. Cf. ^o, 15 et Bekkeri Anecdota graeca II 880, 
III 1024, 1271, 1275. Steinthal Geschichte der Sprachwissen- 
schaft 591. Apud Arabes lis erat de masdari natura intef Cu- 
fenses et Basrenses. 21 L Jl;flDj et omittit cum B ^/ recte. 

P. 7. 1 Jvvpn est fere Sid&eoig vel quod nos dicimus forma 
etymologica; sic et linea 8. — 4 L ^oo. — 5 LB ^OJ ^J J*OOf. 

— 12 De verbi classibus cf. supra p. 133; 167. — 14 Post ^J^j 
deest aliquid, sufficit addere J*OOf, etiam in sequentibus quaedam 
excidisse videntur. — 15 L ^JQjlL, — 19 L JIqiJ^ oo — 

21 L cum B add. yytfr post Jxxdb. 

P. 8. 1 L cum B J Aj jq^ et 2 vice versa J^Jb^J V Y0 
Jj-DJJ in GO, quod hoc quidem loco ineptum est. B linea 2 
>$j/ J— fc^? J^.JQa20. Sed quum in sequentibus perspicue de 
vocali praefixi Imperfecti agatur, quae est rg/^asa, intellegituf 
locum corruptelam graviorem esse passum in omnibus codicibus. — 
4 L cum B recte habet JkAi }2LOp )o. — 5 LB om. >\oj recte et 
praebent >\bo pro primo ^po. — 7 L recte ^ppJL ^p£l> JCOL JCOJ 
)^*y — De )o praefixo, quod Imperfecto non competit cf. p. ^y» 
textus syr. — 16 cf. adnotationem ad p. 5 1. 17 et usum vocis 



Digitized by 



Google 



— 218 — 

Jt^ A p. 8 1. 20, qui rectus est, nara 3emaq& est u = q, Sgsasa 
vero o = b. Invertendae sunt voces et legendum J o> pj -n 
JJ-f^A J-J^2L^O JoOfL J-Q tt.A. — 17 LB recte cum puncto 
superiore ibj, *Oj, jlOX), ^OiJ, ^Q^. — 20, 21 L kJts^CD. 
P. 9. 2 L recte ,\^2> o/ JfcuXy> jLoL/ jA.it o/ ^j 
VjlO ^2&0 o/ J A ajo. Cf. Barhebr. gram. major p. 104 sq. B 
omisit. — 3 Conjeceram pro JL^ A. jou scribendum esse J) --y. jqu 
sed non scripsi quia p. ^, 24 ; ^ , 2 1 eadem locutio iterum occurrit. Cf. 
contra 1 0, 7. Ipsi Syri jam ante me emendationem eandem tentaverunt, 
nam in margine Londiniensis legitur J) --y. jqu *"^ # — 5, 6 forma 
vocali o instructa j pi o> n prorsus deest. — 9 L habet fc\L. — 
Ceterum inter praefixa Imperfecti » non recensetur cf. supra 
w, 3, 7. — 11 L om. ^yoL. — 12 L J^fc^j et deinde m^qSaL. 
— 15 E contrario Johannes bar ZuSbi in ^^o/ rell. Z§qa<pa 
scribendum esse docet p. 173. — 16 Quae de n \ ^> rell. habet, 
re vera huc non pertinent. Estne confusio scriptoris an lacuna 
in textu ? — 24 Patet scriptorem ;^ a\ derivare a radice jq^. — 
L cum OG ^jQS. — Sed nomina a verbis non segregata sunt. 

Pi 10. 3 \^^y^2o pro J « m U± S> rarissimum est. — ^ % 
Jfcw-»0* cf. p. J^, 11; ^,, 4 et grammatica mea p. 31. — 4 L 
^O pro ^o, — 7 Vox J pj^o hoc loco et ad Waw pertinet, uti 
vice versa p. ^, 3 JL^A, ad Yu<S. — 13 L ^jt^J pro ^ju2>j 
inepte. — 14 L cum OG J^XDOl, quod respondet Graecorum 
tyxkioei. — 19 L JjoqQ) pro k Jjq n o> Deinde ^pNjt/ a>j 
^&jl/ et sic ^dJ^qd/ VOiJL/ O JL/. — 24 Animadvertendum m 
est duplex quslya vocis parsopa. Cf. p. 118 sq. 

P. 11. 1 JL^^A aut Jfy ^ ,pi delendum est, alterum omit- 
tunt LB. Sed in usu harum vocum inconstantiam p. ,1 , 3; w , 3 
observavimus , ita ut OG duas lectiones conjunxerint, quum satis 
fuisset scripsisse JL^ A JoojL OO aut Jfc^o* JoojL oo. Ceterum 



Digitized by 



Google 



— 219 - 

«2l», 4 Jfcw^oi OO est o. — 5 L J^ pro ~a«^ primo. — 6 L om. *J./ 
uti B. — 10 L JmL pro \+iJL. — 18 L j£^V omisso *Ax — 
20 J*ynr>o> jiQjt nomen apocopatum = status absolutus et con- 
structus. — 23 L ]J.o$aiQD. 

P. 12. 1 L JLqj l Qj u» . — Post Jjj Jjol^ deest rei explicatio 
in omnibus codicibus. — 12 L JjlQju»J pro JLqjlQju». — 13 L 
oL pro simplici L. — 15 Etiam L praebet J«v^iKv^ prn J^iDlJ^O, 
quod significat insertum est. En scribas, qui textum, quem 
descripserunt , non intellexerunt. — 18 dele cum L punctum sub 
^ov^. — 19 L Joof\.j pro ffvnmXj. 

P. 13. 6 L J ^^vy ^ cum OG. — 14 L J^kro in Sing. — 
16 L JfcoJ^r* cum OG. — 19 L J^o>\ cum OG. 

P. 14. 2 L J200* cum 0. — L Joj JOu %~/ %*♦ — 4 L prae- 
bet o ter in B omissum. Deinde liabet JopCLJL ^Xo) ^X — 

o 

5 L J kr.Mf rW Adtendas ad nomen bujtis Alay, quod alibi ala<pd§- 
sumlaya dicitur p. qo, 2. 128 l ). — 7 L emendationes meas comprobat, 
babet enim J^. ^p ^Ojob^Jj ^ 3 ^ ^O l*A^ ^p ob^Jj, ita ut 
soium ultimum ^o non posuerim, quod si melius adtendissem ex 
GO debuissem recipere. — 12 L lacunam a me observatam ita 
complet Jto\. x^pB ^p? Jkjt*p°>\ x^r°- — 15 L ^pj Jfcojto. 

— 19 L J t*% J tv% ^bjj sine puncto inferiore recte. 

P. 15. 2 Glossa arabica in B legitur, non vero in L; «sJLo 
Pl. ,sw!l_>0 brachii ornamentum aut fascia, qua appenditur amu- 
letum. Itaque glossa cum textu non prorsus conspirat. Cogitavitne 
de biblica locutione ad idololatriam pertinente rpm -p Jesaj. 57, 8 ? 

— 4 L J^ojl Jjl^ in Sing. — 9 L ^iiSU^O pro ^V^ftap. — 
10 L qQh j recte. Ita conjeceram. — 12 legas ^l>1( aut ^,L?. 

— 14 L JLoL/ ^JO) pro w,_\of. Punctum post JL6L/ equidem 
posui, buc enim pertinet, sed in msptis non exstat. — 18 Codices 
secutus lineam , quam occultantem dicunt, adpinxi , rectius linea 
superior, Jialqana dicta, poneretur. — 19 L om. tria waw priora 
in linea. 



Digitized by 



Google 



— 220 - 

P. 16. 2 L )~s ft < y r pro JojlO» . — 14 L J ~fgv t o> sine o. — 
15 L l^ruo, — 17 L cum B J^jklo, sed habet jou. 

P. 17. 1 Post ^o>\. k-»/ in L incipit vetus pars, prima 
novem folia enim posteriore tempore addita sunt. — 3 L -ajbfc^O 
pro tv^ V v> ? dubito an ex B recte masculinum exscripserim. — 
6 ^o^fco/ lapidi traditum haud bene expressum est, ita ut mascul. 
esse videatur. — 7 *w ;v> legendum, quod in lapide correctum 
haud bene cessit. — 9 L jopQjt sine punctis. — 21 L )w^..p 
pro Jyv,"y~ ,\ recte. 

P. 18. 1 ■) L £j*>o. 3 L omisit Jfes\o>Y» \\hmX) Jkuiu>jLk» 
Jk«2O*0 uti B. — 5 L / pro Jo. — 6 o linea superductum, 
quae delendam esse particulam jubet, in L deest. — 7 L v Jo 
cum OG. — 9 L om. «ju/, — 10 L om. ^\o), praebet ^Jq^qjlj 
sine zgq. — 10 Locus est 1 Sam. 30, 28, itaque non cum 
Gottheilio (Elias p. 19*) desperandum. L vero pro J*?QO^^o 
praebet J^ioo^^O , quod est vitium. — 13 toJj^QD etiam L habet. 
15 L jN xs O JJLoJL/ JoojL. — JAjlX>0 , quod contra 0GB scripsi, 
ita in L exstat. Locus ita intellegendus : Sub finem sciendum est, 
omne bdwl, quod ante vocem ponitur, aut sine vocali legi aut 

o 

cum a, nisi quum prima vocis littera est Ala<jp, quippe quae cessare 
facit (ita J^J^jlSOO interpretor) aeque vocalem atque quietem parti- 
culae praecedentis rel. — 19 Praefixa Imperfecti et Infinitivi dici 
casus alibi non legi. Cf. 150. — 22 JS&o*Sbo cum quS. sed 1. 23; 
^0 ? 17 est ruk. 

P. 19. 2 L easdem sex voces omittit quas B. — 10 L (^jqjoO 
cum OG. — 18 Rasura in lapide facta haud bene cessit, patet 
JS».o) ess e legendum. — 19 JJ^ioL secundum legem cf. grammaticam 

meam p. 71. — L praebet fc^ ^o y^O) recte. — 20 L J^DS. — 
22 cf. gramm. meam p. 69 VII. L praebet J K^ pro jN*ZO 
et addit in linea sequente Jkoo post Jkoi. 

P. 20. 2 De ^a cf. yo, 15 textus syr. et 118. — L ^jjo. 
— 6 J*j&\o huc pertinet, scilicet quae docet Severus non ad o 



Digitized by 



Google 



— 221 — 
et j tantum referenda sunt. Cf. p. „A\. 1. 15. Gramm. mea 

9 v 

p. 70 augenda; quod Severus 1. 14 scribit JJLollO non contra 
hanc regulam est, sed secundum legem aliam grammaticorum. 
P. 116. — 7 L ^l^LLo pro >£_^oLLo. Male. — 8 L ita 

invertit jfcji. jI.O jLj Ji$Q-20jk-3 et omittit vocem \\ ~ o^ yy 

— 9 L om. litteram j in phrasi i o/ J **-£Q-^JS>.J. — 11 L 
,. m n\j et Jjp/ pro ^oj ^/. — 15 L om. ^Aoj uti B. — 
Pro fc^pQD, quod legendum est, ubi scripsi fc^po^ L praebet 
\CB2> inepte. — 17 L ^Jio .^oJfc<20 recte. — 19 L J^Km». — 
L Jjjb \^o;+2> ^o^\o )o~Q> pro ^ojl^j JUbo ^o^Xo )o-«3. 
Legendum ^o>3j JUboj JSo,vS ^o^D )o~o>. — 22, 23 Etiam 
L Joooi inepte. — Ex loco Jo, 12, 21 sequitur, agi de Gv£vyi% 
= ruka/Ja = conjugatione. 

P. 21. 1 Corrigendum JU& ^^i ^S^?. — k iterum Jaooi. 
4: L ~»oj\-»J recte. Ceterum cf. gramm. mea p. 65 infra. — 5 cf. gramm. 
meam p. 66 t 3; 63 IV. — 8 De Imperativo E#pe. vide gramm. 
meam p. 80, II. L ^Dl/ c. OG. — 9 Gramm. mea p. 68, 1. — 
12 L JoojLo recte. — 15 L Js&OjVS male, uti videtur. — 17 Leg. 
l^ii jl [Ipo. — 20 De concurrentibus dt cf. Gr. meam 72, X. 

— 21 L invertit J^juDfcooo Jaota^a; ceterum hoc loco habet 
J ^ ^n% — 22 L om. ooL. 

P. 22. 3 L om. Jk^Afv w>6)J 6}*2O+0 ^oo propter homoeo- 
teleuton, quod B habet, ita ut non ex codice Lond. derivari possit 
Berolin. — Post vocem JkAjt L inserit JLoL/. — 4 Quum de 

waw Sgsista agatur, ^ojO^Q^. scribendum est, in reliquis exemplis 
latent errores, L cum textu meo concinit. — 5 L 6»J^»Jo pro opK^Jj. 

7 L w 6j pro ^oj recte. — 12 L ojfcA-o/ v>-3/. — 15 L om. 
^j. — 17 leg. ^oiLJ. et Jt*v /_ — 14 — 17 Solum Severum seu 
potius ejus scholam vidi jubere qu&aya ponendum esse in ^pb^A?, 
>ofcj£cD?, et similibus. Itaque conicerem pro ^oii JJ 1. 13 legendum 
esse . | *%«)- quamvis etiam L hoc JJ praebeat, nisi compositio 
exemplorum obstaret. Quodsi alii solum in prima persona post i 
volunt Taw cum quSaya, in tertia feminini vero cum ruka^a, ut 



Digitized by 



Google 



- 222 — 

formae recte distingui possint, artificiiim magistrorum videtur, 
non verus in lingua, quemadmodum pronuntiabatur , usus. Ana- 
logia verborum firmorum in prima persona postulabat quSaya, 
quod deinde et verbis tertiae y tributum est. Similis magistrorum 
consuetudo antiqua est et jam ab Honaino tradita, quamvis et ipsa 
sit artificium lectorum, ojfco^oV enim cum ruka^a prima persona 
esse dicitur, ojkooV vero cum qusaya secunda persona. Hoffmann 
Opuscula Nestoriana p. 10. Et jam vide quae sit confusio: 1 Sunt 
qui t post i in prima persona tribuant ruka^a (Honain, Severus, 
Bar Malkon) p. 118, 2 sunt qui eidem tribuant quSaya, 3 sunt qui 
t post i in fem. Sing. et secunda persona Sing. et Plur. quSaya in- 
struant, 4 sunt, qui vel in 0)l&^O (accepit ea illud) ruka^a postulent. 
Patet rem in scholis agitatam vario raodo esse definitam. — Cf. 
p. 116 sq. et Gottheil Elias p. 30*. — 21 Post ^ l t ^v L addit 
..^.l ;vnft ft Quum Jsajt haud dubie pronomen designet, legendum 
erit jaajL *o*V- quo nomine appellat terminationem tertiae pers. 
feminini. — 23 L om. secundum ^J recte. Exempla sequentia 

his vocalibus in L sunt instructa 6)1^£ «a&piS ^il^ycri - * j t ^v 
6j£oV2> Ojlpii. — Tria exempla cum ^ desunt. 

P. 23. 2 L inserit ^/ post ^o, — Forma ^oii**» dubia 
est, dicendum est ^oas» uti w O)QX> aqua ejus, 6)£0 Bhbr. Carm. 
ed. Scebak 143 1. 4. — 4 L *2bQJO. — 4 — 13 cf. gramm. mea 
68, 63 IV, 66, 3. — 8 L ) ^ v> v « o/. — 9 Etiam L praebet 
lectionem ineptam JlL^ cum GO pro Jlo^, quod edidi, quum 
Jfc<—V^ nuc non pertineat. Waw Sgsista = o est in JL&X,, 
jLoJli i. e. nomen actoris radicis ^\^ ; et JJLo^ abies. Re- 
liqua exempla Waw daSemaqa habent. — 11 Etiam L praebet in- 
eptum ^Jfc^i. — 15 De p cf. gramm. mea p. 73 et supra p. 118. 
16 L ^Sjo bene. — 17 L Jsjio. — 20 L ojLotJj ,«cm\. 
21 L w 6j ubi reliqui oj. — 22 L s2> cum ruka^a habet in 
JkVcn?r>. 



Digitized by 



Google 



- 223 — 
P. 24. 11 L omittit J cum OGB. — 12 L ^oalj. — 13 L 

praebet oj~0, habet deinde ^Loo quod reiciendum. Legas ^is£.J, 

o 

in editione J omisi. — 15 L habet J>a# et Jx. sine Alaqp initiali. 

— 16 L >\^o ^J-»o. — 19 L omittit % *±m.+oq mOD+ ^o. — 

23 Leg. jfcufc. 

P. 25. 1 L ^. j»o ^bx>o ^Ssjhoo ^2px>j. — 4 L om. 
JjlQjOOJDO uti B et scribit ^v>yv>v>\ ^ inepte. — 6 L inverso 
ordine babet «^jL/ VOjL/. — 7 L easdem voces omittit quas B 
omisit. — 8 L JJij^L/ pro JJiO^L/. — 1 — 4 addenda sunt ad 
gramm. meara p. 109 II, a. — 8 adde ad gramm. p. 109 II, b. — 
17 cf. gramm. p. 350. — 19 J\2>Lk» cf. supra p. 106, 25. — 23 L 
JjOOUQ^. 

P. 26. 1 L JfccJjjQ-JO. — L addit o post oj, quo facto 
septem litterae complentur. Cf* ad 27, 9. — 6 L om. J^j uti B. 

— 8—9 De boc YuJ cf. Graram. mea p. 118 II. — 9 L \2>Ofi2> 
Ja&A» l J^JVOJ ^J. — 13 L scripsit ^J et JjJod. — 14 L 
Jo>o .yQr\ — 15 L o^O^QjO. — 19 L JfccalSdD. — Dicit termi- 
nationem L secundae personae aeque competere ac tertiae fem., 
quae punctis inter se distinguantur litterarum vocalium vices ge- 
rentibus. Loci Scripturae sunt Jes. 14, 12; 51, 17 Ps. 3, 6. — 
21 L JjjoCiO Sing. Omittit deinde pronomina verbis superscripta. — 

24 Cf. quae de hisce dispositionibus ad p. s^, 19; J, 10 observavimus. 

P. 27. t L J^.o>3 pro JjO^. Nihilo secius aliquid deest 

— 2 L ^X^J Oft T,.„» oj*oL. — 5 Etiam L JwDO. sine \. — 
6 Etiam L om. ^/ *o>\ ojA. ^ 0^20 0. — L cum B ^ pro 
~V3. — 7 L JopQjt JLoL/ ^0)J ^acoojo. — 9 In loco turbato 
paradigmata ita in L exhibentur, cujus rubricas linea superposita 
distinxi : Jkacook\ fcofco Joj .<ju/ ^^di <^*J fc^JfcJ^J ^200 

. JfcuQJOQOD JLoLJ^ 



Digitized by 



Google 



— 224 — 



JfcoVaip ^oj 


"^i 




Ip 


■"9»r 


fcOCQD }h&/ ^i 


Th^I 


■^' 


op 




Jxton-A 




a^ 


5p 


■"■■ r 


^OM»? 




Ia- 


-tp 


fco*p 


^0^2l\ 


..^\v 






«6 


>\jok*X 


^ 


Sai 


Zop 


^P 



Hinc sequitur 1. 6 scribendum esse ^tOJ Njl .O*^ 1 ) ^ofco: 
porro in paradigraatis forma prima scribas .. *v y ^ ? denique kay 
radicale non rubicandum fuisset, si scribae quid scriberent intel- 
lexissent. Non dubito taraen, quin totus locus ita fuerit : .o^ OoNo 
•-• »^J ISjl \x ^u» JD, ita ut ^ in LB ex j^ processerit, ^^ 
vero ex .ov^. Quodsi non locum habuit, paradigmata jd ? ,N - 
et \^ non ab ipso Severo sunt addita, quae opinio forte eo commen- 
datur, quod in \^, formae verbi et particulae confusae sunt. 

o 

Litterae ad a\^ accedentes sunt sex, quae cum Alaqp status 
empbatici 27, 7 efficiunt eas septem, de quibus 26, 1 Severus est 
locutus. — 14 Nonne hic habemus arabicae grammaticae vestigia, 
agitur enim de faSil et maMl? De Sacy Gr. ar. II 387 primae edt. 
17 L jLoaa^oo. — 19 L ^aoi/ uti OG. — 22 L om. _6j et 
praebet opokSj. 

P. 28. 1 L ^Xjofc^JOO JkJ ^^l^^D, quam breviaturam B 
solvit. — 2 L ^gpo^oJS; deinde JLq2>JjD ^^ JjcQ2D, quod non 
rectum videtur. — 4 L in margine ^lLV explicat glossa ^JLoU 
— 10 L omittit accentum post Jo*3S. male. — 12 L cum textu 
contra B. — 13 L JopQjOj. — 17 L ;_£/ Ol^O JjlQjw. — 
Ultima vox est Jjuj,. a lapide non bene expressa. — 19, 20 L 
Aokltt/. — Locum laudatum invenire non contigit. 



1) Ex hac scriptura ceterum inusitata, quia non kay fiuale pictum est, 
processit lectio *»+3 in OG. 



V 



— 225 — 

P. 29. 2 L JL^V sine^. — 3 L Jia^boOJ contra B. Deinde 
^tjrfl. — 5 L )o«j0k2D et )o^ cum OG, sed JJ sine j cum B. — 
6 Locus est Num. 22, 25. — 7 Marc. 6, 27. — 8 L J^ooac»/. 

— Pro primo ^ju^CL»} L w fcOQ^o, utrumque conjungendum erit 
J^OQ^O W QrJ Matth. 14, 10. — 9 L )q\^*v> o^J male, 1 Cor. 
11, 23. — 10 L ^Jo male, et oolo. — 11 L ^fc^-i/ ^ V *V 
bene. — 13 L )*^_ KQ>\ — 14 L < y t o>\\ quod ita legendum. 
Deutr. 9, 21. — 17 L cky^ v\ pro Jacobo. -- 19 L J * t o>v\ 
quod ex < y t Qi\\ correctum est, cujus vestigia etiam nunc cernuntur. 

— L 22 ^juQjIj ^o sic! — 23 L J^Of sine o. 

P. 30. 5 Iterum incipit manus recentior, quae 31, 19 de- 
sinit. — 11 L omqjlJ Jx**. ^ JJ^ ooi recte. — 15 L \filf 
pro J*JL/. — 17 En confusum grammaticum de J »-YV r et Jy .v^A 
Exod. 12, 15 hallucinantem. — 23 L J;x>Jk2D. 

P. 31. 3 1 ) L K t. - 6 L^qj^ N / JJ/. — 7, 8 ffvmO>QO)/ 
et np.oftQ>Kft — 10 L non habet punctum post »**♦/, recte. — 
12 L JklO o+0o/. — 14 L sine puncto post Jfco-»tX>j et o£. — 
16 L J- * t -nft\>v-N y — 19 Vetus manus iterum incipit. — 21 L 
accentus recte exprimit, pasoqa #J Sgwayya l y Sellaya •*. — Quid 
haec de accentibus dissertatio ad cognoscendam Jacobi Edesseni 
doctrinam faciat p. 89 docuimus. 

P. 32. 2 L .oAJj. - 3 L oo) pro 06). - 5 L -.jLwJo 
pro fs^S j _^Jo et omittit Jjoojl^» cum B. — 9 L J ,» crsj ftj 
# ^gpo ^ ^. — 11 L J^oV )o^ et ^s^. — 12 L om. Jj^u/ 
cum B. — 16 L om. eadem quae B omisit. — 18 L . # J;J3. — 
19 L ••}***_*». — 24 L om. eadem quatuor verba quae B. — 
In sequentibus accentus ex L proponimus. 

P. 33. 2 L non habet punctum post Jb\ij. — 3 L Jiok*». 
— 9 L J^> Sing. — 10 L .JfciLJj. — U L .-JLA^L et w 6* 
•J*jju*. — 12 L .* , f ^\ — L •*JjlJO0J et omittit punctum post 
Abhandl. d. DMG. IX. 2. 15 



Digitized by 



Google 



— 226 — 

Jj^io. - 16 L Jojo r^ wjlLj JLo^j Jja^ :jln-o^. - 17 L 

. opa/. — 22 L .Jjcua2>. 

P. 34. 3 L fcoj^juo. — 4 L .•jXl et .•J a ^a». — 5 L 

•JLSojL. — 8 L Jn nono^ cum B, at jptoj. — 10 L "jamSj J^6)i, 

"po/. _ 12 L M>% Sell. uti Sell. bis .•. — 13 L suh. taht. 

• 
^ojjt ut taht. — 14 L .opo^JO. — 17 L .J-^o. . .^a. .J,;jlo * JcaoL. 

— 18 L )axuU et ••^A. — 20 L .,«^\x> Jaooj # -Jo^. — 21 L 

. JfcoKL-J, .JfeoO^O, .^aux^ itaque mg/Sakkejana variis figuris 

insignibatur. — 23 L "JLf. — 24 L ..'Lofea^ !i\Q *\jl\ Lo.. 

P. 35. 1 L . ## ^%j ^ ^J. " ^i Pp ^L "%++2 ~ unde cernitur, 
t§la#a rahte nihil esse nihil rahta Jgla paseq ter repetitum. — 

4 L «^JJ ^ oVS ^LclI 6L v ki\ OV-O, sed de q&roy& super 
Nathan dubito, et ^Lck. sine dubio rejicendum est cf. Matth. 11,28. — 

5 L om. punctum super qj6) positum, itaque accentum de quo agitur 
tollit, neque etiam Jo) accentu instruit, qui ei competit — 6 L 

•**V2D. — 9 L *+f$Ll et .ojfco^A» %*2S£DO partim cum B. Sed 
patet etiam in L pessimam esse corruptelam. Obadj. 6. In fine exempli 
habet .JJSjt. — 11 .Jv*;jl. — 12 L ji.^-Y» pro J^ ? .,Y> utrum- 
que haud rectum. Lectio L conflata est ex malo Jju+*JD quod 
v^X, 23 emendavi et ex vero accentus hujus nomine JJ^ ^ YV 
Ne nomina quidem accentuum recte sunt tradita. Deinde L .jLo-JD. 
Sed quum in his exemplis in fine enunciati (ubi •> posui) L semper 
habeat punctum, in posterum nihil adnotaturus sum hac indicatione 
contentus. De hoc accentu et vocibus syriacis, quae respondent 
graecis bpoovGiog, navSvvccTog, dfrccvccroQ cf. p. 73. — 17 L 
;»)Ljj %AO, deinde .Jj^j. — 22 L Ji\^X>o deinde fe^Jup. 
23 L ^oj sine puncto, deinde :*JLC£D. 

P. 36. 1 L Jjjooi ,^V ^oj recte. — 2, 3 L .•J^a. — 4 L 
,n^ J)j. - 6 L # JAx - 7 L fcjfcjjai. - 9 L JJ^» 



Digitized by 



Google 



— 227 - 

*Koo. Deinde J^ojl uti B , sed correctum ex J^;jl a manu pr. 

— 18 L >^*jo». — 22 L J»&OJ. 

P. 37. 5 L J_»jo> ^. — 6 L ••p^o *CL~ et .Js^ sine 
accentu. — 10 L om. ) y^ uti B et praebet # k-A-oVo. — 11 L 
c^o^UjJ et W Jloojioj. - 12 L .-^o^ p. — 13 *) L 
-Lcu£~J et om. ^ddj... J*^p Jj/. — 14 L Jj*ooj. — 15 L om. 
Jka~o* • . . . .^ojo. — 16 L .^louo^ Jk*£~ oqjl^j JJo o>NJ.J» 
O^j. Subscriptio .cuoJlJ-JJ J-JOjO J^koj J*»*0 JvdJ» )o!1jl. 

P. 38. 16 L ^o d/ pro ^oo, In sequentibus omissa qu- 
Saya et ruka/a non adnotata. 

P. 39. 1 L habet ruk. sub l in )K a ^, — 3 L repetit 
\ K ^-n\ post J; -n, \ sed metrum obstat emendationi. — 8 L 
Jul9Q&. — 14 L hic et infra jtJ^J cum Yu<5. — 19 L v Jbo 
cum OG, sed habet et JU~/, cui metrum obstat. — 24 L ££J 
Deinde )-»JJ.O sine qu&aya secundi Dala#, quod contra regulam 
prolatam positum est. 

P. 40. 4 L om. ooL recte, nam est syllaba decima tertia. 

— 14 L \l r A», quod deinde in J? -*>- est mutatum. Cf. ad J^, 1. — 
15 L ita habet: Jkoo^D tVi» ^o J^. Ojfcoo male. — 17 Prima 
vox Jk-4^ legenda, a lapide male expressa est. L ejus loco habet 
\Ks<2> bene. — 22 L hoc loco JL^- A P ro JJ-*^~ <l uod cum 
versu 14 conferendum. 

P. 41. 12 L addita voce ^ ab initio : •Jj^ Jj^ K>\~ ^f. 

P. 42. 3 L . A ! a - — 8 L Jt? t^ . ij contra metrum. 
Josephum bar Malkon perstringit. Cf. p. 111. — 10 L Jfc^Jci^ P ro 
Jfcoucu , qnod sensum turbat. — 13 L Jfc^^J^O i. e. litteras IJet-. 

— 14 L pro njOini contra metrum ^o^ObQj. — 15 L om. o 
in J ft\\ft — 16 L , r Nfp)fo* De hisce Palaestinensibus cf. quae 
supra p. 114 ex Elia Nisibeno protulimus. Severum sua ex Eliae 
verbis desumsisse puto. — 19 L J^ ^oj ^ojo N-J^jCO Cl\o sic ! 
De Vrj lfi» cf. p. 238, 6. — 20 L ^j6) $L/. — 24 L ^200^. 



X5* 



Digitized by 



Google 



— 228 — 

P. 43. 4 L / pro Jj/. ^*./ sine punct. — 19 L ^j/ 
cum punctis. 

P. 44. 2 Etiam L habet ^J^, quod Severi glossa explicui. 
Facile conjicitur JiJfcJ, quod tamen loci significationi non con- 
venit. — 6 L ^©) pro **- /_ — 9 L x pro ^po. — Delevi 
O in ^X-mmv^ metri causa, quamvis in omnibus codd., etiam in 
L legatur. Cf.yoo, 20. — 19 L yf\v> pro wjj ?SY \ qua in re dubius 
haereo cf. 1. 21. — 20 L invertit verba oo^flp ^D et praebet 
in ^t_2D ^X_udb Partic. activ. Ad fe^JjOL-wl = facile, per se 
cf. Barhebr. Spl. 16 1. 12. — 21 Hoc quoque loco LB vocem 
, ft\ non admittunt, nam pro . f.\p uterque codex praebet y\o>. 
Sed quum aeque ^\oj ac ^f yv* ex lectione p\ g> et ^nQiyN 
facillime procedat, nori vero wJ_V.O) facile abeat in ft\p 7 quae 
vox rarissima est, Severo tribuenda est lectio ^mV-> et •X ft 
Quod verbum significare posse ,accurate pronunciare' , nemo ne- 
gabit. — 25 L om. ^- / contra metrum. 

P. 45. 4 L om.^i contra metrum. — 11 L om. JUL contra 
metrum. Pro fem. habet mscl. w____>*oV. — 15 Quae sequuntur 
Martin edidit in La m^trique chez les Syriens Lipsiae 1879 p. 68. 
L JA-jOSD Sing. cum puncto super .. Mossulensem Eliam Tir- 
hanensem dici conicio, qui primus tres partes orationis constituit. 
- 19 L )|\tvo ^. 

P. 46. 4 Corrige adnt. LBMart. JJ ♦OO, omisi o. — 5 De *A**_# 
i. e. abortivam fecit (linguam) verbis mutuo acceptis cf. Jacobum 
Edessenum DMZ. 24, 269 lin. ultima, ubi legitur: JJj o^. )Q*0DO 

«JOJo .\A**lj w^O) Jyv>jv> CUr^ J&~? i- e - temere inseruit versus 
suos (falsarius) homiliis illis, quas abortivos fecit i. e. falso nomine 
edidit, et contexuit duobus metris rel. Juxta ;joj contexuit non 
legi potest JsJLJL nevit, sed potius A Z, , I adulteravit. — 6 L a 
Wrightio lectus joxsl»/ pro j_x_*co./. — 10 De lectione J. -^sv i« 
cf. p. 111. Quum LB habeat •.o.fco-.QA-X.O , suffixum hujus vocis 
redit ad \l++*o. — 14 L cum GO opojQ_±. — 15 ^\v n ex 



Digitized by 



Google 



229 — 



BOG est desumtum, solus L ^>Wy <\ — 18 L Jv~\S/ Jk- t v> ^qo. 
— 19 L om. A contra metrum. 

P. 47. 6 Ex ^ t v^v> in B factum est ^ f -N«w\ — 8 L 
jLcuSLOO praebet. — 14 L cuC&JstD. — Subscriptio codicis G 
V V2D yJJOiO J*»<J0 J+ttJtt )o\jl. Sed haec grammatica versibus 
conscripta ad dialogos re vera non pertinet, a quibus disertis verbis 
47, 14 distinguitur. Itaque haec subscriptio inepta est Sub- 
scriptio codicis B haec est: JUL» J!-^ V > )"^ N *>\ ooL f *>«J.)o 
\jyo oi\ joqt*«jj .JLqow^S «a20a» JvJ^ p^ Ofcojj JLo^jl 
JLo^/ \*x+& )qa ^\n\\\ ^ofojooa^jo Jk-a^oa^ ^ojojoq» 

♦^2o/ ^\ft\\\liV\\ 



Caput XII. 

De Barhebraeo grammatico. 

Quae hucusque congessimus introductionem quasi efficiunt 
ad amplissimum et profundissimum opus grammaticum, quod un- 
quam homo Syrus composuit, Barhebraei dico grammaticam majorem 
kgtfa/Sa «Jgsemhe dictam, in qua omnia, quae a prioribus gram- 
maticis prolata sunt, comprehenduntur, ac scholarum inter se op- 
positarum methodi in methodum unam regiam conflantur. 

De Barhebraei vita et scriptis hoc loco non repetenda sunt, 
quae nuper Abbeloos, Lamy et Wrightius in medium protulerunt, 
quae nemo ignorat litterarum syriacarum studiosus. Neque iterandae 
sunt laudes, quibus Barhebraeum obruit Martinus, quo nemo 
melius meritus est de Barhebraeo. Quae enim illi dixerunt, vera 
illa quidem sunt, sed externam tantum rerum faciem attigerunt, 
neque quisquam explicationem altius repetitam indolis Barhebraei 
litterariae hucusque tentare potuit, cujus opera ad hunc finem 
consequendum necessaria in bibliothecis adhuc latitant. Indoles 
enim litteraria ex libris historicis, qui compilationes sunt, neque 
ad legem artis historicae excultioris compositi, non cognoscitur, 
et quae re vera inde colligi possint, ad hunc diem nemo conatus 
est efficere, si Victorem Langlois excipias, qui in adnotationibus 
submissis interpretationi francogallicae Chronici Michaelis Magni 
ex armeniaco factae Barhebraei chronicon cum Michaelis contulit. 
Cujus viri doctissimi haec de utroque libro est sententia: Ce qui 
rend encore la Chronique de Michel tres-precieuse pour nous, 



Digitized by 



Google 



- 230 — 

e'est qu'elle fut ecrite avant celle qu'Aboulpharadj composa, et 
qu'elle contient des faits que ce dernier n'a pas recueillis, notam- 
ment tout ce qui a trait aux querelles religieuses provoqu^es par 
le concile de Chalcedoine. Toutefois, a part ces particularit^s, 
les deux Chroniques de Michel et d'Aboulpharadj presentent a 
peu pres le meme caractere et servent a se contrdler mutuellement. 
— Et haec eo melius rem illustrant, quod Barhebraeus ipse 
Michaelem secutus est, cujus opere octoginta annis ante scripto 
ad componendum chronicum suum ideo incitatum sese dicit, quia 
nemo inter Michaelem et se ipsum ad scribendam historiam sese 
accinxerit. In eo vero Langloisius omne punctum non tulit, 
quod Barhebraeum rixas theologorum post concilium Chalcedonense 
exortas non curasse dixit, de quibus in altera chronici parte uber- 
rime egit, censens inde a tempore concilii Chalcedonensis , quo 
vera fides rejecta sit, divisas esse ecclesias, et scissos fideles *). 

Nec melius ex horreo mysteriorum indoles litteraria Bar- 
hebraei potest cognosci, opus enim eodem tramite incedit, quo 
apud Latinos glossae, Walafridi Strabonis dico glossam ordinariam 
et Ruperti Tuitiensis glossam interlinearem, in quibus scriptorum 
natura et ingenium rigore methodi velata sunt, qua nihil nisi 
veterum traditiones in unum colligere sibi proposuerunt. Superat 
tamen Barhebraeus ejusdem studii aemulos occidentales eo, quod 
a ratione allegorica alienissimus verum et litteralem librorum 
sacrorum sensum 2 ) omnibus adminiculis illustrare nititur neque 
in paludes interpretationis pseudomysticae evagatur. Scripta Bar- 
hebraei ad philosophiam et medicinam 3 ) pertinentia nemo adhuc 

perquisivit, in libris, quibus inscripsit J^o>cky> jqQD et (^fc^o 
JfcoSj, qiios equidem prelo praeparavi, Aristotelem ita expressit, 
ut compendia in usum discipulorum composuerit, et quamvis non 
suam philosophandi rationem sit secutus, hominem acutissimum 
se praebuerit. 



1) Chron. eccles. I p. 178. 

2) Praefatio borrei: Joj&JL ^J >00)12D :oA^/ JLlV >00)J£D *D 

O&OJ )s l\pD JlOQDD >\1J :Ji^J JUbDJO JjO) Jbttu*} :Ji M-J./ 

^/ JllOAJ JjO) J^JO^S >\lj^ OkD L*0. Kirsch-Bernstein Chrestoro. 
p. 144. 

3) Ex quibus Gottheilius (for private circulation 1886) edidit catalogum 
uominum .plantarum in JjlJOJD} Jl»VA30 exhibitum, in quo de natura plantarum 
dioecistarum satis bene loquitur. 



Digitized by 



Google 



231 — 

Restant igitur scripta grammatica, e quibus solis Barhebraei 
indoles hodie potest cognosci, quae qualis fuerit jam videamus. 

Qui grammaticam componit non potest in suum usum non 
vertere, quae ante eum ab aliis sunt congesta; itaque etiam Bar- 
hebraeus libros grammaticorum ipsum praecedentium diligentissime 
eicerpsit, et quae docuerunt in suam grammaticam recepit. Quod 
non modo eam ob causam fecit, quia scriptorum omnium illius 
aevi consuetudo ea erat, ut libros suos ex veteribus auctoribus 
compilarent, sed quod fecit natura ipsa rei coactus. Vis et fe- 
licitas inventionis, qua gaudet grammaticae scriptor, posita est in 
methodo, qua linguae 'proprietates suo modo percipit, disponit, 
describit. Et hac in inventione et validissimus et felicissimus fuit 
Barhebraeus, qui optima quaeque antiquorum scriptorum conflavit 
cum theoria grammatica praestantissima , quae illo tempore ex- 
culta erat. 

Uno vocabulo ejus labor et methodus describitur, si statuimus, 
veterum Syrorum systema grammaticae philosophae, ex Dionysio 
Thrace profectum, cum disciplina Jacobi Edesseni conjunctum, 
qui primus grammaticae partem etymologicam et ad flexiones per- 
tinentem Theodosium secutus excoluit, receptum esse a Barhebraeo 
in structuram grammaticae arabicae. Haec igitur felix hujus viri 
est inventio, quod non ut Elias Tirhanensis singulas grammaticae 
arabicae definitiones adhibuit, sed totum systema tamquam funda- 
mentum libri sui sibi assumens, Syriasmi proprietatem non perdidit, 
sed secundum Jacobum Edessenum accuratissime descripsit. Arabs 
is cujus vestigia pressit, est Gar allahi Abulqasim Mahmud ibn 
SOmar Ezzamalisari, qui librum suum Elmufassal 513 — 14 
Heg. = 1119 — 20 p. Chr. composuit. Quanti Arabes hunc librum 
aestimaverint, non modo versus hic docet: 



i. e. nisi Deum timerem, dicerem: Elmufassal miraculum divinum 
est versuum longorum instar in longis Qorani suratis — docet 
etiam maximus commentationum numerus, quibus liber ille saeculo 
duodecimo et decimo tertio illustratus est l ). Unde intellegitur, 
Barhebraeum, qui annis 1226-1286 vixit, grammaticum prae- 
stantiorem non potuisse eligere quam Zamaljsarium , quem ita 
secutus est, ut usque in intimos recessus libri Splendorum (kg- 
#a/9a ^semhe) operis Zamapariani auctoritas et exemplum per- 
cipiatur. Quod nunc rerum summam persequentes probaturi 
sumus. 

1) Hadji Chalfa VI, 37. 



Digitized by 



Google 



— 232 — 

I. Dispositio generalis. 

In prooemio postquam constituit Barhebraeus, priores gram- 
maticos Jacobi Edesseni pedisequos rem grammaticam auxisse, 
itaque se quoque amicis rogantibus ad excolendam grammaticam 
sese accinxisse, distinguit utramque traditionem masorethicam et 
grammaticam, quae res inter sese cohaerent, apud Syros receptam, 
Nisibenam et Edessenam. Edessenam sive occidentalem Barhebraeus 
Jacobita sibi tamquam fundamentum sumpsit, Nisibenae sive orien- 
talis vero passim rationem se habiturum esse confirmat iis in locis, 
in quibus necessarium sit *). Totam materiam distribuit in quat- 
tuor libros, qua in re non cum antiquioribus Syrorum doctoribus 
cf. p. 159 septem orationis partes distinguit, sed cum arabice 

doctis tres. Hinc prioribus tribus libris agit, 1 de nomine, J yw 

p*X\, 2 de verbo, J&». JouJt, 3 de particulis J^od/, o^-^Jl, 

quarto deinde libro agit de generalibus, seu ut dixit de rebus 

omnibus orationis partibus communibus, quas dixit J^Lqjco. Hoc 

nomine comprehenduntur observationes orthoepicae et systema 
punctorum, quod ad vnoxQiaiv pertinet, ita ut facile quis coniciat, 
hunc ordinem ex graeca grammatica et ex Jacobo Edesseno esse 
servatum. At fallitur, nam non solum quae in capite secundo 
libri quarti ex Jacobo sunt excerpta (Ed. Martin p. 194), nullo 
modo in fine grammaticae Jacobi posita fuisse censenda sunt, sed 
in introductione cf. supra p. 49, — verum etiam vocabulum 

JsLoj^O contrarium probai Hoc vocabulum enim nihil est nisi 

interpretatio arabici ^JCk+Jt, quo nomine quartum suum librum 
ut Barhebraeus ita Zamaljsarius inscripsit. Quodsi cui a veri 
specie abesse videtur, conferat verba ipsa exordii libri quarti apud 
Barhebraeum et apud ZamaljSarium. Barhebraeus p. 193 dicit: 
^O) <$o*Jfe\fco . . «o . . . Jt»Jtt? jLoioj . . . JxjuSu»; ^o Jsjj^. 
iJsjcuJi mQ ^\ \*±^x) JJO* Jv»J»^ . tK \x\m/ oso^joijj JqdJsd 

J-XOJJO :J*jlO0JO J-D-DOIJO :JfcoaCQDO£flD jLoL/ ^ \ M H^ ^—/ 

jLo2>Lojt :^LVL o/ ^opjo fc\Lj .^W J^VJtJ Jo;jlo :JkiuQJO 

.Jo^ ^. W Jo6) Jujopo Jo*0) &/ p .^U'A£b :^io ^o^ 

i. e. postquam libris tribus praecedentibus genera specialia partium 
orationis tradidimus, hoc libro quarto quaestiones communes (sive 



1) Inter gravissima referenda sunt, quae de Imperativis conjugationum 
passivarum docet p. 151 1. 2 infr., 152 1. 2 infr., 153 1. 4. 



Digitized by 



Google 



— 233 — 

generales), — ut quaestiones de elementis litterarum, de aspiratione 

et induratione, de vocalibus et sonis, et si quae alia sunt hujus- 

modi — in quibus duo aut tres (ex partibus orationes) 

communionem habent, tractamus, et hic quoque Deus sis 

nobis dux. — Quae verba nihil sunt nisi definitio arabica ad con- 

dicionem linguae syriacae tralata, quam ZahmaljSarius dedit verbis 

° - - c "° * 

his : ^jJL^LaJI ^L&dlj H ^Jt ^JuJL^Ci^ ^ft^Jt^ xSbo^t y&J i£jJ*.L\ 

j «* 

J>^t Li! 3 .L^o o^*' ^ Xiixlt v-J—^t m *3>tyCj L/> L^-jLIaJ^ 

L**3a*/> ^A+j*jJt j i-*Jl v^-oyJt j^i JU *-*JJt ! AS> £ *25Li5 

.*-j ^t H^-iUt^ jj-^t q-^o U-j„j ^j ^a uLxJ^-XJt J^-j-^-j 

ElmuStarak i. e. Commune e. c. imala, pausa, pronuntiatio fa- 
cilior Hamzae, concursus duarum quiescentium et similia ad id per- 
tinentia, est id, in quo communionem habent (ad litteram 
in quod ingrediuntur) omnes tres partes orationis 
aut duae ex iis; et refero hoc in hanc partem secundum ordi- 
nem praecedentem in partibus duabus, me tenens funiculo auxilii 
Domini, nullam vim et nullum robur habens nisi in eo. — Utrique 

scriptori communia, ^ JL&JI , J^LqjCO eae linguae proprietates 

sunt, quae aeque tribus aut duabus ex partibus orationis con- 

veniunt, L^jwo qLSI ^l &UljJt v~Jy£>^t a^i ^j[y^. ^ = ^OM» fc^lj 

^Vq ^OJ-D JIq&Iqjl ^Vil o/, uterque post hanc definitionem 

prolatam pia formula introductionem finit, quod in libris tribus 
praecedentibus neuter eorum fecit. Itaque Barhebraeus Zama^Sarium 
est imitatus, cujus Imalam, pausam etc. commutavit cura rebus 
ad Syrorum orthoepiam pertinentibus. Sequentur alia exempla 
hujus relationis inter utrumque intercedentis, quibus demonstratur 
Barhebraeum ipsis ZamahSarii verbis inhaesisse. 

Postquam tali modo dispositionem universalem Barhebraei ad 
instar libri Elmufassal instructam esse vidimus, ad singula acce- 
dentibus agendum est: 

II. De nomine. 

Nullo in loco clarius indoles systematis grammatici, quod 
excoluit Barhebraeus, perspicitur quam in dispositione doctrinae 
de nominibus, in qua Graeca cum Arabicis conflavit. Quod ante- 
quam perquirimus, de definitione et divisione nominum tractandum 
est, in qua eadem scholarum contextio cernitur. Nam si modo 

definitionem nominis legimus: J fy \ .\y JULo L+5 ^Ojofco/ JjOjl 
J-UJp OiKOi J^OJ JJ jAJOOJtJ JULoCLCD fc^AS i- e. „Nomen est 



Digitized by 



Google 



— 234 — 

sonus rationalis simplicis significationis, qui sensum non temporalem 
in se ipso habet", — radicem graecam et arabicam definitionis 
conjunctam percipimus. Nam si nomen, j^Qjt, taraquam ad suum 
genus ad notionem soni (JJLo l^) refert, Barhebraeus rationem 
habet disquisitionis ejus, quam p. 159 ex Johanne bar ZuSbi attu- 
limus. Qua in re quum quaeritur, num JJLo sit genus au species, 
respondet Joannes, seu potius Probus Aristotelicus, JJjo esse genus 
et sonorum rem significantium et sonorum naturalium et sonorum 
rem cum avv&r t xrj significantium , sive pronuntiatorum sive scri- 
ptorum. Hi rem significant per intentionem et logicam (fe^Jio. 
fcojJL^aoo). Itaque Barhebraeus n o ra e n tanquam s p e c i e m ref ert 
ad genus, quod est vocabulum logico sensu instructum (l^ 
J) y\\v% jJLo). Sicut hoc doctrina graeca nititur, ita etiam ea pars 
definitionis graeca est, qua docet nomini non convenire sensum 
temporalem, nam scholion, quo hanc rem illustrat (ed. Martin p. 4 
infra), nihil est nisi amplificatio Aristotelici ccvev %qovov (Peri herm.2), 
de quo commentatus est Ammonius. Arist. Berol. IV, 102. At 
quae addit JJ^fw* N N n ft°) eo consilio dixit, ut nomen (^l), 

quod est species pertinens ad JJLo ]y > (Kjb ), distinguat a toto 
enunciato , j^oj^D = +$S *)• Quae non ex fonte graeco sed ex 
Zamalj&ario hausit, qui haec dicit: ^^ii j ic*** J^ ^ u f"^ 
.Aj&)i\ .^fi &3.^u xfcb i. e. nomen est, quod per se significationem 
indicat eo modo, ut nexus ( .jLasI) ratio non sit habita. Per omnes 
igitur venas et remotissimos plexus corporis gramraatici Bar- 
hebraei effusas videmus theorias graecas et arabicas inter sese con- 
junctas et permixtas. Barhebraeus est grammaticus arabo-graecus. 
Hoc statim et in dispertitione nominum confirraatum invenies, 
quam ex Zamatjsario desumpsit , qui docet : Ad nomen pertinet 



1) In scholio Barhebraeus ipse dicit: JflQJ^ ^O JkVASQ JiO JLv^O 
.6|\ «JL«& Jv^O^O ^O JJbQCD fcs^Jt2>J ~6) Jx*A.9 i. e. si notio soni 
rationalis genus officit, ad quod pertinet nomen, definitio J|^r>rv> j^K^a,°> 
(simplicis significationis) nomen distinguit ab enunciato (quod et per se est 
sonus). — Cf. etiam p. 2 1. 9 inf. definitio notionis JJLO L^. 



Digitized by 



Google 



- 235 - 

1 generale sive appellativum (^puL^Jl (***')» q uo< * rei et omnibus 
rebus, quae illi similes sunt convenit; 2 personale (^JLjut), 
quod uni rei soli competit, neque comprebendit ea, quae illi si- 
milia sunt. Hinc Barhebraeus desumpsit sua: Omne nomen si de 
uno tantum praedicat, est personale e. c. Siraeon, Johannes, — 
si vero de uno et omni, quod ei est simile, (alia lectio: 
de multis similibus) praedicat, est generale, )^tnr\t quo voca- 
bulo exprimitur arabicum ^j^x^Jl ^J. Bhbr. Gr. maj. p. 5 med. 
Jam quia post hanc distinctionem Zama^Sari pergit de variis 
nominis proprii formis disserere, etiam Barhebraeus ratione sane 
inexspectata primo loco nomina propria tractavit, quod nemo 
Syrorum ante eum fecit, et in quo iterum vice versa graeca 
arabicis admiscuit. Quod facillime demonstratur , quum Syriacis 
Barhebraei partitionibus addimus ea, quae graece et arabice re- 
spondent. 

III. Nomen proprium 
igitur est 1, J*j;» i. e. xvqiov, Dionys. Thr. p. 14, 1. Bhbr. p. 6. 

vel 2 , );^b^ i. e. si alteri nomini alterum additur, ut Simon 
Cephas, Judas Maccabaeus. 

vel 3, Juqd 1 ) uti )*>v>v» )^/ pater populorum, )J S^*- « J^/ 
pater tribuum , Bar-Tolmaj , Bar-Naba , quod ex his Zamaljsarii 
verbis mutatum ^S -t^ ^-*c ^\S )LjJS ^! . P. 5, 7. 

vel 4, ) K r ftQ> ut o/, deinde )^o;v> ut )OtD/ i. e. pater 
populi, denique j^*v f *> ^J^ ut )oO)^/ i- e. pater populorum 
multorum, quod ex Dionysio Thrace profectum est, qui p. 12, 10 
eodem exemplo utitur ad explenda schemata tria, dnkovv, avv- 
&BTOV, naoaavv&STov. Quodsi deinde Barhebraeus pergit distin- 
guere classes compositorum (J2*D*2D avvfrtfa) tres — composita 
ex duobus nominibus perfectis, ut Jeho-Ahaz, composita ex duobus 
defectivis, ut Malki-zedeq, composita ex defectivo et perfecto ut 
Rab-Baita, — Dionysium secutus est eadem tradenti p. 12. At 
observationes de formatione nominum propriorum hae Dionysianae 
non satisfecerunt votis Barhebraei , qui sive ipse eas auxit sive 

1) Quod sensu arabico usurpari scholion p. 6 lin. 6 probat, quo de 
+ v ■ 

sensu verbi - - |Q a sensu nominis ) SQ gt distinguendo disserit. 



Digitized by 



Google 



— 236 — 

ab aliis ante eum auctas formulas nominum propriorum compo- 
sitorum profert has, quas omnes accenset classi nominum, quae 
J-N*v t »VN dixit: 

a) Composita ex verbo cum subjecto non nominato et objecto 
nominati affixo, syriace JjlOju*o JjA^ j?CTA ^&Qjl ^*lo Jj&tt ^o 
J ^s^ft^ ^ quibus in verbis Jj-J^ J? Q^> es ^ v^^ J^^ e * J^Q*** 
J^^ft^ est f +*2* i}*&*. Exemplum est **+£&-> Nisrok, quod 
haud dubie ab \ <*sf cum Praefixo tertiae et Suffixo secundae 
personae derivat. 

b) Composita ex particula et nomine e. c. - -v^y Jj Hosea 1, 9. 

c) Composita ex particula et verbo e. c. fcOQ*#&/ JJ Hosea 1, 6. 

d) Composita ex tribus nominibus e. c. ^j^ >^Oju. 

e) Composita ex duobus JJ. nV^ e. c. opoj? 6)CU»/, >\.Qjl» pv. 

f ) Composita ex nominibus aut ex nomine et particula, q u a e 
sententiam efficiunt, e. c. ^»JclCQ^, OJJ J*»*X> = SnfP 
■opns Jer. 23, 6 ^p» >\qju. 

g) Composita ex nomine et Perfecto verbi, quae sententiam 
efficiunt, e. c. Joj J^X . 9 JoC^ OOju, et sic 

h) Cbmposita ex nomine et Imperativo e. c. JUL/ JO. (§udaili). 

i) Composita ex duobus verbis e. c. jji ool J^Jt «^OftOttO. 
Jes. 8, 3. 

Quibus formis in classem graecam nominum compositorum 
(avv&era) receptis deinde addit classes arabicas, quas dicit J&£j^2D 

i. e. jyiJU, tralatitium, et JlajtX) i. ©• J^Vj^, avTOG%soiaGTixog. 
In recensendis nominibus propriis harum classium proxime sequitur 
Zamalj&arium *) , at quae ille ex usu tribuum arabicarum protulit 



1) Addo dispositionem Zamahsarii p. 5, 13, ut lectores rem facilius possint 
comparare. Attribuit classi qyS&* sex partes: 

1. ^Afi ^! ^* ij&A e. c. jyi , cX~l . 

2. ^j^ (***\ o^ e * c * J^^» u*»y • 

s- 

3. iJuo ^.Xi e. c. aJ'L> , KLli . 

4. Jsji5 ^fi, a) Perfect. e. c. ,**£, y-w*J. 



Digitized by 



Google 



— 237 — 

omittere coactus, denominationem Syrorum ehristianorum iis suf- 
ficit. Itaque 

5. a) jyx^^v^ procedunt a JuopU |2Qjt ( . Jua*) , quod pro 

ZamaljSarii Juuo ^t posuit Barhebraeus; exempla sunt JioVX> 

nomen viri, Juj nomen mulieris cf. in adnotatione Zamafe. 2 , J^ns 

et (jJjt. 

b) procedunt a J^ju/ Ja&A., nomine qualitativo, arabice 'sJlao 
(Zamah. 3). Exempla: )}0*OD, J^*Qju, J*iQQO?, cf. arabice *jis>, 

c) procedunt a verbo, Zama^S. 4, et quidem Perfecto, e. c. 
J^jl, — Praesente seu potius participio, quod incaute Barhebraeus 
ad Zamatj&arii dispositionem addit, e. c. Jo) ? — Imperfecto, e. c. 
Jr^ nf — Imperativo, e. c. JjQ^. , jcu» , quae vocis Evae etymologia 
satis mira videtur. 

d) procedunt a multis rebus, quas loco soni (cyo) Zamalj. 5 
inseruit, ita ut hoc loco re vera eas denominationes afferat, quas 
Zama^Sarius sub 1. .~^ ^i ^^ a nomine substantiae derivat. 
Quum hoc loco Barhebraeus consuetudinem Syrorum in eligendis 
nominibus propriis describat 1 ), haud ineptum erit classes ab eo 
constitutas referre. Procedunt igitur nomina propria: 

1. a nominibus siderum, Ja2Qjl, JKHCD. 



b) Imperf. e. c. ^JIxj, -£>Xo. 

c) Impert. e. c. ^J^o\. 

5. Ofc^fl -i g e. c. y » i sonus, quem edit infans, quo nomine per 
ludibrium appellabatur Abdallah ibn Elharit ibn Naufal. 

6. \*^Sj* c »yC , quo pertinent nomina composita, sive sententiam efficiunt 

ut \~J» Ja ^L-*i sive sententiam non efficiunt, ut ^«XjvXjla et v^JLj u . 

_> • ' • -> •• _, • 

Ex hac classis parte Barhobraeus ea fecit, quae supra (4a-f) addidit ad graeca 
Dionysii ovr&eza. 

1) Zamahsarius etiam usum Arabum explicat p. 6 1. 4, quo nomina propria 
equis, camelis, ovibus al. ab ipsorum qualitatibus imponebant. 



Digitized by 



Google 



— 238 — 

a nominibus locorum e. c. ^o-^oj^ ^^^n sunt nomina 
virorum, m< bt\ 7 )Q nrt \^ r , ^ nomina mulierum. 

a nominibus animalium, j »yy \J>{ (cf. vice versa Zamahr. 

p. 6 1. 11 et supra 1 vXJ , .yi) et plantarum, nam Jjjo rosa 

est nomen viri, ^jo* = qcSiov, melogranatum, nomen mulieris l ). 

a rebus inanimatis, Jsjo est nomen viri, )*q± nomen 
mulieris. 

ab ordinibus ecclesiasticis, J-»;-»J, J ~ X n et a 
diebus festis ecclesiae, J^qod annunciato, J*#.S j» V* J^>% 
= Epiphania sunt nomina virorum, JfcoauO resurrectio, Jl^OD 
evangelium, nomina mulierum 2 ). 

a nominibus dierum et mensium, J t^ i q ^ (neosyriace 
HoSiba), dies solis, est nomen viri, Jfcoov^ = naoaoxsvrj, dies 
Veneris, nomen mulieris; Nisan, Jyar, Hul sunt nomina virorum. 

a nominibus in Plurali positis e. c. JurtQ^a J WV ** 8 ). 
Quibus denique addit Barhebraeus (7 1. 1) diminutiva JjpJ» ut 
j\r>o\v> regulus, JidlO nidulus, et J*j*.qj Jlo, quod ex Gram- 
maticorum graecorum VTtoxoQiGTixqi factum est Dionys. Thrax 
p. 12 l ), cujus exemplum affert pjuQ^J^. En iterum quam accu- 
rate grammaticae graecae habuerit rationem. Ultimo loco deni- 
que ponit. 

6. J*A1*> sive Jcpj'^c 4 ), quod nomen Barhebraeus p. 6 1. 10 
explicat: nomen quo pro accidente, accuratioris similitudinis ratione 
non habita, homines denominantur , quemadmodum e. c. homo 



1) Quum graece dicatur qoSov, rosa esse nequit, sed neograecum goStov 
melogranatum, quod ex goia, goa antiquo processit. Cf. Cantic. 4, 3. 

2) Non est opus afferre similia nationum romanicarum nomina, uti Apostolo, 
Annunziata. 

3) Cf. Zamahsarium de nominibus propriis in Plurali ponendis seorsura 
agente p. 8 1. 10 et Bhbr. p. 7 1. 9. 

4) Graece respondet avTOO%£8laO[ia , glossa arabica explicat vocabulum 
syriacam : w jLo ^ ^*-^! ^&JI et jl^wJ! ^Jx. vide Payne-Smith Thes. 
2245. De Sacy J^fG-j! vertit improvise\ Gr. arabe I, 18$. 



Digitized by 



Google 



— 239 — 

appellatur Jj£Qjl sol. His in nominibus similitudo modo omnino 
non curatur, nam si mulier dicitur Regina (J ^«>Vt\ ) sive Domina 

()?/»») , *e vera similitudo non adest , — modo aliquo modo cu- 
ratur, uti Barsauma (jjoo^), filius jejunii, dicitur homo tempore 

Quaresimae natus. Cf. Wetzstein Abhandlg. d. Berlin. Acd. 1863 
p. 336. Phil. hist Cl. 

Tota in disputatione Barhebraeus servavit ordinem a Zamah- 
§ario prolatum, in quem intercalavit ex doctrina graeca, quae ne- 
cessaria videbantur. Habes enim hanc dispositionem generaiem: 

Zamalj&ari p. 5 1. 6. Barhebraeus p. 6 1. 4. 

Nomen proprium est » ^ f = J*JV*& ? *• e * * v Qiov, cui accedit V-Jfcs-», 

a~*-~^ = J-JQD 

- ° ■* . 

dividitar in o^a^o = j Nrftg) quibuscum conjunxit 

doctrinam Dionysii, 

^sjf-j* = ^o^o ubi graeca avv&era et alia 

addidit, 
JyLu = liNn.ftjo 

j^oy = j^aY> 

Quae omnia si cui non satis probare videntur, Bar Hebraeum 
pendere de ZamahSario, utriusque ultima paragraphus rem certis- 
sime confirmat, uterque enim in fine capituli de nominibus pro- 
priis egit de nomine indistincto et universali \o* et . _£ hunc 
in modum 

jopoit; n^j/ Jxjqd k«i\9>? Jaojo ^_>j J3J0 k»A2>o ^2>o~iQ\Ag> 

yi^oi ^ji^Jt r ^ut * t^ir tJt ^t t 5 /3 j^5 .^1^4 ^-^' 

— — ____________ JoOQlQ 

obUXUi L_5j ^ Ul 3 *) — XiiUJ^ o^-A-Jl l^^JLi r~-JI 

— — Jjojo — ^^jo — — «• — — 

• 1) Quodsi contulit ^yP et .^P Li cum syriaco JjO) ? non de Jj6) cogi- 
tandum est, sed de JJO), itaque recte in codice scribitur JjOfO = JjOfO, 



Digitized by 



Google 



— 240 — 

^jtfU^lf *Uwt qC 

o\j ^\wJo/ ^<vn\°>\ Jju«jd«~ ;»Jo ^.J*jj J v i m i ^? 

• ^2> to\ Jfca*^ 

Quae solis Arabibus quadrant Barhebraeus omisit, quae utrique 
populo, ad verbum transtulit, quae Syris propria exemplis biblicis 
Dan. 8, 13, Mtth. 26, 18 illustravit. En habes Barhebraei me- 
thodum. 

IV. De nomine. appellativo secundum systema 
tractato. 

Si eodem modo quo nomina propria tractavimus, Barhebraei 
consilium et methodum persequeremur, commentarius nobis amplis- 
simus esset scribendus, quod a proposito alienum est, quum 
nihil nisi locum, quem inter grammaticos Syrorum occupat Bar- 
hebraeus, definire ejusque idolem litterarium delineare nobis pro- 
posuerimus. Itaque in sequentibus quam brevissime dispositionem 
doctrinae de nominum appellativorum ^ioft^ j-^JL^uSt l**-t) 
formatione sumus descripturi. 

A. dia&iaeig. Partem primam ita conscripsit, ut doctrinam 
graecam sequeretur, itaque yivog JflQJk^ , dfy = J-*»j/, G XVr 
fxara — JaaxDflo/, ccQi&povg = J m } y^ ? Sia&iaeig = JLqxl»/ 

et TtTciaeig = J&SttD ratione nobis ex Severo bar oakku p. y^ 
1. 18; J 1. 3 notissima recensuit, quam a Jacobo Edesseno in 
grammatica adhibitam esse veri admodum est simile. Becedit 
haec dispositio in eo ab exemplo graeco, quod Sia&iaeig = 
JJ.QKlr/ in doctrinam de nomine receptae sunt, quas Dionysius 
non agnovit p. 10, et in fine p. 16 tantum enumeravit, qua in 
re non omnium vota tulit. Nam quum dixerit: rov Si ovoftatog 
Sia&iaeig eiai Svo, iviQyeia xai na&og, Scholiasta eum vituperat 
dicens: fiefinriog iarlv ovTOog a7to(pr]vdfievog, ocpeikwv fiaXXov 
ovTutg einelv VaTi S& OTe xai Sia&iaeig oQtovTai kv 
hvofiaat,, Qtjfiar ixoig ovai, nam Graeci Sta&iaeig nonnisi 



Haec vox apud Bar Alium exstat iii glossa 3314: tcX— £ ...I !^aDO) JjOf. 
Vocabulum JJO) lexicis addendum est, e quibus exsulat, quia a JjO) non est 
distinctum. 



Digitized by 



Google 



- 241 - 

in verbis a principio agnoverunt. Uhlig Dionysius p. 46. Hanc 
de Sia&iotoi doctrinam, ut videtur e Jacobo Edesseno etiam 
Severo notam, qui p. jo 1. 15 rem tractavit, Barhebraeus conjunxit 
cum doctrina de J^b et J^jia*, quod ex ea ratione concludendum 
est, qua p. 36 grammaticae majoris rem explicuit. Nam quum 

dicat: pjl J»JJ \x> OOfO jb^o o*£ Jse^O} J2QJt uOioW ^p JJQ2* 
.Of r >o\l vpo^O > gpo.\o°>o . > yo.\o > )\£>l *f+i syriace ex- 

O - O J ' 

pressit haec ZamaljSarii verba : ^o *Jt JsJw**hJI . y \S Lo ^S> JwcliJt 



- 5 c. 



Vj^ **-t\)} ^ri) ^j-*° ^^BlS \JS^\ XjJLc UAiU *£a-& ^! Joii 

*4>2 <-w**>^ **^L£ Mufa§. 11, 7; et quum de conjunctione sub- 
jecti et objecti in «^oox* bu*JOO ^UJO i^ ©• cecidit me Jacobus 
et ego cecidi Jacobum, agat, nihil fecit nisi formulam arabicam ^^o 

so-. > o^ - - 

!Jlk vi^uytoj Muf. 11, 14 grammaticae syriacae obtrusit. 

B. G e n u s. Itaque quum categorias Graecorum doctrinae de 
nomine fundamentum receperit Barhebraeus, nihilo minus doctrinam 
arabicam in systema graecum infudit, quod et in doctrina de genere 
facile cernitur. Praemittit p. 8 criteria generalia femininorum 
(consonantem, vocalem, consonantem cum vocali, aspirationem), uti 
et Zama^Sarius p. 82 criteria generalia (Alif, Tau atque Ya) praemittit, 
deinde vero illi ad litteram cum Zamalj&ario convenit, ubi agitur 
de feminino naturali, et de usu generis metaphorico. Nam pro 

o *• 

his Zama^Sarii verbis: vi>*oLtf' ^Jh^ CT^-T^ i^ c^^JLxJt 

i. e. Femininum genus est duplex, proprium, ut femininum genus 
mulieris, camelae, similium, quibus opponitur masculinum 
inter animalia, et improprium, ut tenebrae, caliga et simUia, q u a e 
adnumerantur xarcc d-ioiv et xara ovv&rixriv, — Bar- 
hebraeus dixit: J*jlO jpjj J r / jlo^Oi d^W jLfcJ^*. ^O JLCOOI 
j^/ lo a n i 6**W jLfcJk~ JJo JkcoQflD jLk-i/ ^/ 6»v>»°n 
.JjjJo Jju\ ^/ JI\won> Jfcoci» J^q-jl ^o JLqlx^o jvi.ffo? 



Abhandl. d. DMG. IX. 2. 1C 



Digitized by 



Google 



- 242 - 

i. e. Femininum proprium est, quod possidet masculinum 
sibi comparatum, ut mulier, equa 1 ), improprium est 
genus femininum ejus, quod xaxa &£giv et xata ow&rjxtjv a 
principio femininum declaratum est in lingua uti Saina (oculus) 

e<Jna (auris). Arabico YJ *jUU respondet 6*2Q~J20 J*iO J«OJJ, 
et pro J^Joao^ «-tojJb Utbuu scripsit ^o JLqX&jOO j2Q*£XOJ 
JfcdoLo J-»*Qjl. Et in fine doctrinae de feminino p. 16 adeo 
Barhebraeus ZamaljSarii vestigia pressit, ut inconsulto falsa dicat. 
Nam si de triplici usu litterae t disserens statuit, t adhiberi 

\\^ncr\ ^Soh ^&O o/ Jl cCuQJ ^JS» o/ i* «• ad designandum 
femininum aut ad augendam vim vocabuli, cui denique addit: 
J-OCQJ^. JO jr» r .nftr ^ * o Q)\ o/ l. e. ad dis tinguendum unum 
a g e n e r e , seu potius ad formandum nomen unitatis , ut JbA*» 
granum tritici formatur a JA^l triticum, inepte ZamaljSarium p. 82 
1. 5 infr. exscripsit. Quae de sensu feminino litterae L dicit, 
patent. Quae de Jl^r>nt% ^ioi, i. e. de aucta vi nominis addit, 
quemadmodum in JjkSo%*, JjfcAO*-», JbfcOQl vis nominis major 
quam in J&6~», \±0+> addito 1 exprimitur, et quae de derivando 
nomine unitatis docet, ex his Zama^Sarii verbis desumsit: L^i^>0 
.... ««^ *JOo lX-j^^-JIj ^jwJL^Jt fuJ q-*-? v-25-stLJ . . . (sXxl\) 
&^L'3 *3$~!2 a-j^I^ KjLmJ^ &CA*$" ^Jud^\ £ XitJLMJLJj i. e. Ad- 

nectitur t ad distinguendum nomen generis ab uno e. c. 
tamfatf . . . et ad augendam vim descriptivam ut Sallamata, 
doctissimus; nassabatu, genealogiae peritissimus ; rawiyatu, 
recitator carminum permultorum; faruqatu, multum timens; ma- 
lulatu, taedio maximo affectus. Sed non his in rebus immorandum 
est, nam facile intellegitur, aliam esse naturam L litterae in formis 

auctis Jjb^o**, aliam in &*^U. 

C. S p e c i e s. Ex iis quae Barhebraeus de speciebus, elStj, Jjtj/ 
docuit, unam tantam rem proposituri sumus, in qua antiquiorem 



1) Voce JiiQsN. Barhebraeus uti non potuit, quia syriace est epicoenum. 
Brhbr. Qr. maj. 9 1. 18. 



Digitized by 



Google 



— 243 - 

Syrorum theoriam mutavit. Supra vidimus p. 57, qua ratione 
inter antiquissimos Grammaticos disceptatum sit de adhibenda 
notione speciei, eiSovg, ad formas nominis Syriaci. Dionysii enim 
interpres Adjectiva in aya et ana exeuntia inter eiStj ovofiarog 
retulit, qua in re ei cum Graecis convenit cf. p. 10, a quibus 
dissentiebat Jacobus Edessenus, qui hanc formationem ad sohemata 
retulit. Quod cur fecerit facile explicatur, nam s p e c i e s sunt d u a e 
ngctTOTvnov et nagdycoyov e. c. yfj et yairfiog, quod responderet 
syriaco SarSa et arSana; in Adjectivift vero illis formae tres exstant, 
arSa, arSana, arSanaya, qua in re gentilicia ut Rurai, Ru- 
maya negleguntur, quae Barhebraeus in censum vocavit. Tribus 
illis formis melius quadrare videbatur dispertitio schematum in 
ankovv , cvv&btov , nagacvv&etov , at si definitio schematis l ) 
conferebatur, tota haec Adjectivorum derivatio non poterat referri 
ad schemata, quia Adjectiva illa non sunt composita sed derivata. 

Res Syris eo difficilior fuit, quia vocabulo ^o* et j-s*v t *> aeque 
utuntur ad designandam. compositionem quam ad designandam 
derivationem. 

Itaque doctrina Dionysiana praestat ratione habita definitionis, 
Jacobi vero methodus rei tractandae numero ternario schematum, 
quo numero etiam formatio illorum Adjectivonlm comprehenditur, 
quae cum nomine primitivo, quod \ f$S\ f causa, appellabant, triplex 
erat, commendata videbatur. Confusionem Barhebraeus perspexit et 
quam brevissime commemoravit : [jloJ^oj £}/] J^O) JjL?JJ ) ^>- 
jiojkoaco*. fcJ^o .JJLj/ Jz^v>do |^a2> JttsacDjJo -Jia» Jaaxoco/ 
JopajO i. e. Sanctus Jacobus species appellavit scbemata, et sche- 

mata, simplex et composita (ita legendum esse patet) species, sed 
non in verbis est immorandum. Commendabatur vero doctrina 
Dionysiana etiam eo, quod inter eiStj nagaydywv refertur nargu)- 
vvfiiHOV ut JhuJaya, Judaeus ab Jhuda Juda. Hio Juda est xata 
rrjy ngcuttjv &iav ksx&iv, vel ut dicit Jacobus, Juda est causa 
(J&A) vocabulo Judaeus subjaoens, cf. p. 60. Hanc vocabulorum, 
imo etiam rerum inter sese relationem ratione philosopha alii, 
nescio quis primus, vocibus |«moJ (pers. ujLuj) i. e. idea, si- 
mulacrum, effigies, et JnY>ȣ jf^tow i. e. ideatum primum et 



1) Haec est definitio schematis in Erotematibus: ojfifia Sou ke^eojv 
noooTT]e v<j>' Uva tovov xal iv nvevfxo. adiaaTajios ayopevrj iv anXoTTjti 
fj ovv&eoe/, Uhlig Dionys. p. 29. 

16 # 



Digitized by 



Google 



— 244 — 

\11)L (su2>L i- ©• ideatum sectmdum appellaverunt *). Certum 
est, hanc rationem rei tractandae tempore Probi, commentatoris 
Aristotelis jam initam esse, de quo conferendus est Hoffmann 
de Hermeneuticis apud Syros Aristotelis, Index s. v. j*\tQi l 

A formatione horum gentilitium ut JhuJaya a JhuJa, Isar- 
laya ab Isra'il, jam Dionysii interpreti trita p. 11 et a Jacobo 
perturbata, proficiscitur Barhebraeus, eique adnectit derivationem 
Adjectivorum aliorum ut a g u § m a , corpus, g u § m a n & , corporeus, 
gu£m&nay&, gusmaya, corporalis procedit, ita ut rei summa ei 

posita videatur in categoria patronymici, quam cum notione ^^maJwq 
et iU**i et ^^3 i. e. relationis genealogicae non conferre non 
potuit. Syriace arabicum Kx^J transtulit jtcb&O, quod Amira 
vertit domesticatio, pro v^^O* dixit JjJ^ofcOD, pro ^^6 dixit 
JjJfeu^O, quod etiam )ft\> et [*mo> 1 appellari tradidit. Imo 
tres gradus )nY\Q 7 )a*U. et ) r fc n \) simpliciter dici affirmavit* 
quod convenit cum Jacobi Edesseni denominatione p. 60 explicata. 
Procedens igitur a theoria arabica, quam antiquae dootrinae graecae 
parem haberi vult, his de speciebus loquitur hunc in modum: 
Scriptores hujus artis grammaticae genera relationis ad nationem 
et ad locum (JlJLtt/ O? J&JlL»o/ Jiou&O) dixerunt species. 
P. 16. — Singula, quibus aeque ut Zama^Sarius formam vocalismi 
Adjectivorum relativorum accurate describit, hoc loco non trac- 
tanda sunt. 

D. Schemata. Qui in speciebus tractandis Arabes sequitur, in 
enumerandis schematibus haud dubie Jacobum Edessenum exscripsit. 
Schema p. 20 definitur ita: Jlot/ tQJuiOJ Jp\. ^pj )N.l\p Jio»J 
J\V»\ Ji^fcOO i. e. „symbolum phoneticum, quod per pronuntiationem 
litterarum in unum collectarum ad auditum perfertur", quod nec 
cum definitione p. 12 prolata nec cum ea concinit, quam Bekkerus 
Anecd. p. 859 edidit hunc in modum : 2%t)iia Bigtjrac nagd xt)v 
a%kaiv xr\v nqog to atjfiaivofievov ano ydg xov a^fiaxog 
vooifiev xi laxiv 6 &ifai atjfiaivsiv r\ kt%tg. Barhebraeus sua 
(vel ut puto Jacobi Edesseni) definitione formam vocabulorum 



1) Amira p. 105 et infira p. 251 Nota *). 



Digitized by 



Google 



— 245 — 

etymologicam designat, ita ut oapitibus, quae de schemate scripsit, 
totum systema derivationis nominum exhibuerit *). Qua in re 
Jacobi Edesseni canones suo operi inseruit, ordine tamen diverso 
ab eo, quem adhibuit Jacobus Edessenus. 

Quae dicimus inde probantur, quod doctrinam de numero et 
de schemate Barhebraeus ad eandem normam elaboravit Primo 
loco posuit nomina tribus consonantibus cum una vocali deinde 
cum duabus vocalibus composita. Sequuntur nomina quattuor 
consonantibus cum duabus deinde tribus vocalibus composita et 
sic porro p. 20, 19 sq. In vocalibus observat ordinem alphabeti 

graeci, itaque hunc in modo recenset I, J&jl; II, 1 Jtt/, 2 jii 
3 £?; III, 1 W, 2 Ifcc^, 3 fc#, 4 JH^-, 5 JvJ, 6 Jaj, 
cum Hg/?asa #arya, 7 J^oL cum SEsasa artya, 8 Ja6j cum sEsasa 
*ary&, - 9 J^, 10 J^S, 11 J^», 12 J^j; IV, 1 J|,£, 
2 JliSfio/, JJbJiD etc. Haec vero est ratio et methodus Jacobi 

Edesseni, quod supra p. 58 probavimus. Secundum hunc ordinem 
deinde p. 29 sq. etiam formas pluralis recenset, nulla radicalium 
habita ratione sed promiscue omnia enumerans, quae eandem in 
Singulari formam habent. Formas Jqd/, J^l, J^>7 ^tc. dixit typos, 
qui est usus Graecorum (Dionys. ed. Uhlig 26, 1, 3; 27, 6; 
28, 4) sine dubio a Jacobo Edesseno receptus, quem Barhebraeus 
ipse p. 20, 19 citavit, et injuria vituperat, quia Jacobus no- 
mina octo unius syllabae recensuerit Jjqjl , J yv- , J»J , Jj) , Jjoj , 
J^ JjL J^jt. At quae Hebraeus sibi addidisse videtur, J200, 
j£\ jjjo^ Jfejt, huc partim non pertinent, nam sunt particulae. 
De Jjoj df. p. 239 adnot. 1 

Cur vero in his omnibus opus Jacobi Edesseni sit agnoscen- 
dum, id ex iis sequitur, quae p. 61 deraonstravimus, ubi vidimus, 
in recensendis formis Pluralis Barhebraeum secutum esse canones 
Jacobi. Jam quum principium dispositionis horum canonum eorum- 



1) Si definitionis modo prolatae graecae rationem habuisset etiam re- 
lationem, qnae intercedit inter sensum vocabuli et formam etymologicam , per- 
cepisset, ita ut intellexisset, JjQlH-A esse activum, J t - ~* \ qualitativum et 
passivum, uti JLOJQO^. ab Jto^^. et JjUD iOOJO p. 36; 38; 40 distinguitur. 
Ab hac vero ratione grammatica prorandiore alienus est Barhebraeus, qui solis 
criteriis externis usus vocabulorum classes, quos typos dixit, recensuit. 



Digitized by 



Google 



- 246 — 

que ordo , quem p. 59 descripsimus eodem modo in Barhebraei 
doctrina de schematis cernatur, sequitur hanc partem grammaticae 
a Barhebraeo ex Edesseni libro esse haustam, quem tali modo 
in Barhebraei libro Splendorum servatum habemus. In eo tamen 
Barhebraeus Jacobi ordinem mutavit, quod genera in Plurali non 
distinxit sed promiscue tractavit, quo facto limpidam Jacobi per- 
spicuitatem turbavit, imo perdidit, Jacobi enim dispositio praestat 
confusioni Barhebraei. 

V. De categoriis grammaticae arabicae ad doctrinam 
syriacam adhibitis. 

Quum de qualitatibus , JLq&l./, quas ex graecis dta&taeai 
profectas esse supra p. 240 vidimus, et de casibus, quos dicunt 
Syri, de quibus recantat Barhebraeos veterum Masoretharum leges, 

addito signo vocativi o/, vix quidquam addendum videatur, nihil restat 
nisi ut demonstremus, reliquam doctrinae de nomine partem prorsus 
ex ZamaljSario esse haustam. Quod sequitur ex ordine, quo hae 
doctrinae proponuntur. Habes enim capite octavo theoriam de 

inchoativo et praedicamento , Jal o J*io*>, i- e. arabice tJOU^Jt 
-a^J^ Zamalj. p. 12, et capite nono leges de nominibus ad In- 
finitivum pertinentibus (J*jopD Jo0E>jl) i. e. .Jua*Jt Zama^. p. 16 
1. 10, quocum conjunxit locum p. 96 inf., quum p. 49 formas horum 
nominum recenseat *). Sequitur capite decimo J<jL i. e. exceptio, cui 
respondet £UL£JL*^t JLe v-J^-AflJL+Jl Zama^. p. 31, quod apud 
ZamaljSarium suo loco positum est, quia ad regulas de Accusativo 
pertinet, quod vero, quum Syris causa non sit de particulis ex- 
ceptionis, JJ/, *A£D, *oJSO al. seorsum agere 2 ), a Barhebraeo 
ideo hoc loco positum est, quia Zamatj&arii est imitator. Quod 
capite undecimo dicit JLoLg&Io i. e. „relatio ad aliquid", nihil est 
nisi interpretatio vocis '&\jo\ , de qua ZamaljSarius agit p. 36 sq., 
ubi de adhibendo Genetivo agit, et hic occasione oblata Barhebraeus 



1) Sed hic quoque Graecos non neglexit, docet enim p. 46 1. 9, voca- 
bulum, a quo verbum non procedat, appellari itvfiov (pCuL(). 

2) Ceterum vero jam Severus bar Sakku de JLOC^OCU i. e. de particulis 
exceptionis egit p. ^,. 



Digitized by 



Google 



— 247 — 

apocopen Jȣ^. in statu constructo obviam exemplis illustrat p. 53, 
ad quam redit p. 66. Deinde capite duodecimo Jftojt est cX-a-^L-j 
Zam. p. 44, et quatenus Barhebraeus de Zama^sario pendat unus- 
quisque videbit, qui Zamaljsarium p. 44 1. 19 contulerit cum Bar- 
hebraeo p. 57 1. 16. Et sic in sequentibus respondet caput 
Barhebraei jo^QJt ^^D p. 59 Zamafesarii capiti '»Jua$\ p. 46, 9 
J^Q~ ^» p. 61 ^JcJt p. 48 

J*9ogA^£» p. 62 ^Akc p. 50 J ) 

donec omissis iis capitibus, quorum in grammatica syriaca nullus 
est usus p. 64 de J # AO) ^A^O loquitur, quod sub inscriptione 
JtxxJl Zamaljsarius p. 85 tractavit, denique p. 70 de numeralibus 
agit, quos Zamafesarius p- 93 explicuit. 

Habes igitur paralleHsmum per totam secundam doctrinae 
de nomine partem conspicuum, at quae sequuntur capita graecae 
doctrinae debentur, quam Barhebraeus ratione inepta perturbavit. 
A numeralibus enim transit ad pronomina, participia (Jjojl fc^o), 
adverbia (Jfc^» ^) et praepositiones (Jso^cd IqXu«jo) 2 ), quae 
omnia in libro de nominibus recenset, quo non omnia pertinent ; 
servat igitur Graecorum et veterum Syrorum partes orationis, sed 
praepositiones deinde libro tertio debuisset tractare, quod non fecit, 
quum vice versa de Adverbiis bis egerit, primum p. 82 deinde 
in libro tertio p. 166. Vides opus contexendi systemata gram- 
maticorum graecorum et arabicorum hac in parte non feliciter 
ei cessisse. 

VI. De pronomine, participio, adverbio. 

De singulis pauca monenda. In tractando pronomine me- 
thodum arabizantem adhibet, quam ante eum ipsa natura linguae 
semiticae coactus Johannes bar ZuSbi adhibuit, qui suffixorum 
formas in capite de pronomine explicuit. Barhebraeus etiam affixa 
personalia, i. e. formationem personarum verbi in doctrinam de 
pronomine recepit p. 74, quae est ratio arabica Mufassai p. 52. 



1) Sic et in subdistinctione Barhebraeus agit de jLolj^ Jj&Q^Jw i. e. 

vJL^Jb oJa*iI et de |!oQ^yl|^Q^. i. e. C) LaJI v_&&. 

2) Dionysius primo loco posuit praepositiones , quia cum nomine conjun- 
guntur, quae prima pars est orationis, deinde sequitur adverbium tamquam 
ad secundum partem orationis pertinens. 



Digitized by 



Google 



— 248 — 

Quo accuratius Barhebraeus arabicam theoriam hoc in capite ad- 
hibet, eo magis mira videntur fragmenta doctrinae graecae p. 79 
1. 15 conspicua, quae ex Bionysio p. 18 fluxerunt. 

In tractando participio (jx>jt &2D) Barhebraeus rei summam 
se non assecutum esse probat, qui adjectiva ut ja-»J) nomina 
actoris ut ^AD a participis discernere nequit, quorum naturam 
ad temporales sensus referendam non perspexit. Imo Infinitivos 
cum eo confudit p. 80 1. 5 infr. notione litterali Jjqjl && i. e. 
nomen verbi pellectus, quum Infinitivos syriacos per )o formatos 
cum arabico Masdar aequiparare non posset. 

In Adverbiis graecam distinctionem simplicium et compo- 
sitorum p. 82 1. 11 inepte repetit, et qui Adverbiorum classes 

J&.U13Q, JJS-jLo\., JkAJQJL, Jk*5Cu.QjL, JJ^JUQD, Jk^SJLOS 

rel. cum Dionysii classibus ccQi&fiov dtjkcotiy.d, w%tjg 9 &Q(OTtjo60)Q 9 
GXeTkiatiTixd 1 ), d&Qoioswg, eixaOfiov al. contulerit, fontem in- 
veniet, unde Barhebraei doctrina processit, simulque intelleget, 
eandem adverbiorum distributionem in libro tertio secunda vice 
esse divenditam, quod supra p. 170 demonstravimus. 

Sed haec hactenus, sufnciunt enim ad comprobandum judicium 
de ratione, qua Barhebraeus in concinnanda grammatica sua egerii 

VII. De verbo. 

A proposito nostro alienum est persequi compositionem totius 
grammaticae Barhebraei, itaque doctrinam de verbo nolumus dis- 
solvere in singula elementa e quibus conflata est. Sufficit occasione 
oblata res gravissimas ante oculos ponere, quibus dispositio doctrinae 
illustratur. 

Deflnitionem verbi ex ZamaljSario desumptam ampliavit Bar- 
hebraeus , qui arabica C) Ujj c*X> C) \y3\ ^JL* 3^> ^ d**^ *• ©• 
verbum est, quod indicat combinationem rei accidentis cum tempore, 
his verbis syriacis coraraentattts est: .o*\^ .- «n J t "Nvy JajocljlJ 



.0 p Q $. 

1) His Adverbiis credo respondere ea qnae J-**— Ofr i. e. nigrum red- 

* v 
dentia appellat, )Q^ft, enim obfuscavit sensu metaphorico est injuria affecit, 

)QaJ^Jl/ Cureton Ant. Doc. p. J*0 est injuria affici, laedi. 



Digitized by 



Google 



— 249 - 

P 

J ^lO JaSboO) i- e- quod significationem actionis in mutatione con* 
versionum (temporis) habet. Deinde ZamaljSarium p. 108 statuentem, 
verbo proprium esse, quod particula uX-5 praecedat, his verbis 

sequitur Jioojo J» Io\o\a )b^X>J JkaiiLaP JkxA-J ^p i. e. 
ad proprietates characteristicas verbi pertinet ingressus (J) t o\o\v 
= ^L-30s— II) particularum Jjo et ^fcoo/. ZamaljSarii reliquis 
criteriis denique substituit usum J. et ^ personalium, L feminini etc. 
At statim delabitur in doctrinas veteres Syrorum de praefixis 
fco2o/ cf. Severum p. ^ 3; j ? 10, de generibus, numeris, temporibus, 
personis, Sia&iaeai, speciebus, schematis, iyxkiaeai (modis, quos 
Syris dicunt lectiones), quae quomodo e graecis fontibus prooesserint, 
brevi illustrandum. 

Dionysius p. 16 tribuit verbo octo mutationes, quas interpres 
Syrus reddidit: 

kyxXiaeig, Sia&iaeig, etSt], a%t][iaTa, aQt&uoi, nQoawna, 

Jk*0. J»JO. JjljV, JjQxacoA Jta». \2>oj&. 

XQovoi, ov£vyiai 

et hyxXiaeig, qui sunt modi numero quinque, e graeco ita sunt 
syriace expressae: 

OQUSTixr), nQoaraxTixrj, evxTixr, vnoraxTtxrj, anaQifiqpaTog 

U>o~fcoo. Jjoo^. U\jo. JiV^rro. JpaJso^pjLoj^Jfcoo 2 ). 

Hae Graecorum distinctiones Syris difucultatem magnam para- 
bant, qui modos non habent, Sia&iaetg et etSr} non facile distin- 
guunt, et vice versa genere in verbo utuntur Graecis ignoto. 
Itaque omni modo tentaverunt rem ita mutare, ut suae linguae 



1) Ex J^OJ , matrimonium « ov&yia, deinde factum est Jxoj , motio, 
mntatio vocalismi. Cf. supra p. 17. 

2) Cf. p. I7 1 ), ubi codices praebent solum j JLOJV>oJfcOO , quod C et in 
fine p. 28 habet. Hoc vero est Xtgts p. 9 1 ), itaque rectum esse non potest, 
quia anaQifKparot = Infinitivus nomine speciali designandus erat. Lectio recta 
p. 28 est servata. 



Digitized by 



Google 



- 250 A 

proprietati conveniret. Antiquum nomen hyxliamv *) ==- jfe^O 
Jacobus Edessenus mutavit in J-jj 2 ), Barhebraeus vero p. 90, 11 pro 
eo posuit JjljV Lcuju2Q~ pentas specierum, quo facto jam hyxXioug 
et «W17. in unum confluxerunt. Pro graecis modis (kyxXiouq) in 
Dionysio servatis Jacobus introduxit formas recitationis secundum 
sententiarum sensum has: modum imperandi (Jj+OQ&), precandi 
()N-^JuDt), interrogandi (JJJo-jl), invocandi (Jk_4-D) definiendi, 
(JofiQ&), qui est modus apophanticus. Et de his sententiarum 
formis, quas loco modorum verbalium introduxit sive Barhebraeus 
sive Jacobus ipse (Bhbr. Gr. maj. p. 90) ita disseruit, ut primo 
obtutu pateat rem eandem hic tractari, quam rectius Johannes 
bar ZuSbi p. 163 explicuit, quaestionem scilicet de quinque spe- 
ciebus orationis, ex qua profecta est doctrina de accentibus. En 
quae confusio exorta est ex conamine apud Syros inveniendi formas 
modis Graecorum aequiparandas s ). 

Postquam tali modo recognovimus, quasnam mutationes notio 
kyxXiamv perpessa sit, hunc in modum poterunt componi notiones 
Dionysii Syriaci cum Jacobo et Barhebraeo: 
Dionysius. Barhebraeus. 

Jfc^SO = J+ttJ» JLtf JLq*ju2Q~ (Jacobus J»jj) 4 ). 



1) Sensus primitivus hujus vocabuli a Scholiasta ita explicatur: flovXrjate 
yvxrjs 8ta fcorrje orjfiatvofievrj. Uhlig Dion. Thr. p. 47. Hinc Syri fecerunt 

jao^oSj Jjlj. 

2) Hinc igitur sua depromsit Amira p. 251, quum statuit, verbo esse proprium 
JjJ sive modum, inter quos retulit Jj*OQ&, quo nomine Jacobus est usus. 

3) Hinc explicatur, cur species orationis quinque, accentuum punctis, quae 
Jo^OJt dicebantur (Phillips Letter p. ++) , designatae, nomine Jbc»+0 appella- 
tae sint; JojiOJL sunt nomina signorum, Jbt*+0 recitationis modi. Cf. subscriptionem 
codicis Karkaphensis Parisini ita compositam J&*+0 KsaDo/ Joj&Jl OXJVJt 
JWOJOD w^D Jjl»*0}. Martin Journ, as. 1869 Oct p. 283. 

4) Quodsi hoc loco modi cum quinque speciebus orationis con- 
funduntur, explicatur, cur accentus, quos secundum species orationis distinxerunt, 
dici potuerint J2Q*»Q&? JjttJ = intentiones in relatione sermonis positae, 



Digitized by 



Google 



— 251 — 

J.jLjy = Desnnt, p. 91, 19 pro jfc^^O enim hoo nomen 
. , . , [adhibetur. 

J^» tv> = J|&12D. 

JSo^S = \2>Oj&. 

J^Xj = Destmt. 
Deest = Jcoj^. 

Itaque ex octo graeois verbi proprietatibus desunt siSri et 
av&yiai, et sex restantibus additur genus, quo facto septem 
oriuntur verbi proprietates in grammatica Barhebraei. At si ex- 
spectas secundum hanc dispositionem verba a Barhebraeo tractari, 
te ipsum frustraberis , tota haec doctrina est ornamentum inutile, 
ac ne schematum quidem notione utitur, quae aptissima erat 
ad congerendas sub certis formulis verborum varias classes, ita 
ut derivatio stirpium, quas nunc conjugationes dicere consuevi- 
mus, a Barhebraeo obiter tantum attingatur p. 92 — 94, neglecta 
notione schematis. Eadem notione neque in recensendis variis 
formis radicum verborum, quae nunc mediae Waw, primae Jud etc. 
appellantur, usus est 1 ), quas secundum eandem dispositionem 



JiUJ enim respondet graeco kyxltaiq sensu intentionis et scopi, de quo Scho- 
liasta apud Uhlig Dion. p. 47 haec habet: nQOoxXivejai r) yvxV V °>* &qi- 
^Ofievrj t« nao' avTtjs SofOfisva, oloy TvnroJ, fj no ootoltt ovoa, r) 
sv%ofi ivrj, t) 8 tar d^ovo a , r) ovSiv tovtojv SrjXovoa, fidvov 8e to 
ovofia tov n Qayuatos noopaXXofievrj, olov tvtitsiv. 

I) Distributioni vero verborum secundum formam subjacere notionem 

schematis ez phrasi p. 101 JUbo mJQsDOd/ *3JSn»QJO sequitur. — Ceterum 

non modo Ahudemmehus de verborum schematis cogitavit, cf. supra p. 33 sed 

etiam Elias (Nisibenus ?) , qui notione J**tO>1 utitur et de schematis verbi et 

nominum hunc in modum egit: [J_-J$S>] f+O JlaiffiJLo JA^JlS J^OaSOo/ 

^fcJLk&o ^po^o JJo «^aigio ^a2>j .)oJsj Jjsjj JI& ^oC^^ 
JfcLLjLVo J^LoiaiLo Jkg*jt& ^ojuW ^jo> JJ/ JfcuiW JUbo ^o 
Jbo ^o^\o ♦^oVteoo ^botfcoo ^om^oj wo^o ,JIjd ^pC^-oj 
J&QlSLo Jfc^xJL2> Jfco ^j/ ^ot . . . Jp *l\L *f>{ ^qjJM? Jo^j 
wOioW JiJkJLtaD Jxfenro/ [.]J*aiaLo l&**2> Jaakooo/ ^j/ ^jdj 



Digitized by 



Google 



— 252 — 

recenset, quam p. 133 apud Josephum bar Malkon, apud Eliam 
Nisibenum , p. 167 apud Johannem bar ZuSbi et apud Severum 
bar Sakku p. ) sq. invenimus, et quam hanc ipsam ob causam anid- 
quitus traditam ad Jacobum Edessenara referendam esse censemus. 
Itaque fundamentum ordinis, quem adhibuit Barhebraeus efficit 
haec series g£ 9 p p. 95; J^, J^ p. 103; ^, * t &j p. 114; 

VO?, ^X)?, Jt!> 124; $ }{} p. 126; ^o?, ^T)Qtt,\^L? 

V- 134; )ojoL/ al. p. 139, quacum conferenda est series supra p. 133 
prolata. — At in eo Barhebraeus eos qui praecedunt superavit, 
quod primus ad naturam consonantium radicem componentium 
animum adhibuit. Nemo enim inter Syros ante eum litteras debiles 
observavit, quae si non recognoscuntur tota etymologia linguarum 
semiticarum caligine est teota. Distinxit igitur primus Barhebraeus 
formam radicum, in quibus sunt consonantes debiles j, o, **, 

quas JOMP, aegrotantes (J*_JL*_*) dixit, et quibus addidit ^ 



J*ai9iO j£*A& jtt*2£0/ ^p ^fcatbcoo ^^oVfeooj JUL» ^p£uO 
^p f&sbtap »n^v» . . . l]£ ^p fc^L^po £k*3*o ^/ ^o^jo 

^V-JOfcOOI .JkjtfkJJ&ODO )taOpD JLb yj/ ^Aoj . . . «JXS 

JwtoV jUbb ^\oj Vs^ ^oft^o . JjufcJLk»o Jqi^I Jvi.nrtV 
*uO) Jjoj jfc^o^joo ^p J+~ *JfcS& fcJSJL "^oo JjJ^iiooo J*ai9L 
J^obooo .Jcoaocn^ U^i2>L ojjoouoj Jjo\, *J.j Jv^Ij Vs^Jisl/ 
Jvofcoo J^U&l O^OOJJO ^/ 1.J 6ot J^o^»o tj91&i O^OOJJO opt 
• . • J-fi>o :aJJo ILdj JUbo ^/ Jidoj % J^|Q>1 ^pj JjJ^Lfcoo 
♦JWiJ J^nSL o^odip )q*?odJ3 ;J » a i °>l Jx^aoo/ ~v~okJo 
Lji ^p fc^oliopo I^p» *f>/ •^ksJJ^o ^Ao) ^oj ^JW JLoo 
)o*aoDja :JjJ^JJfeoo Ja^aoo/ ^vofcooo aJ~ ^p ^JJJ&sJDO «*~2po 

JV-»tJ JiubtJJbOD 0^0\.. SimiU modo causa secunda et tertia proponuntur, 

quas ' hic repetere superfluum est. Tradit haec de Elia ipse Bar ZuSbi Cod. 
Mus. Brii Add. 25, 876 fol. 108 b. 



Digitized by 



Google 



— 253 — 

Arabibus sanum, Syris debile (p. 119 J*jqj), a forma radicis sana, 
quae consonantibus firmis (jyyV^ >JL») constat. Quae observatio 
eo eum perducit, ut in ordine verborum a Jacobo constituto sub- 
distinctiones adhibeat, quae procedunt ex natura radicalium sive 
sana sive debili. Tali modo introduxit tbeoriam arabicam (Mu- 

fassal p. 127 1. 7) de JL* et Jjouc in grammaticam syriacam, 

quae res fuisset maximi momenti, si formam radicis trilitteralem 
perspexisset, et bac notione tanquam fundamento derivationis usus 
esset, quod tamen nec Barhebraeus neque alius quisquam e Gram- 
maticis Syrorum fecii Antiquiores Syrorum grammatici j finale 

in verbis tertiae Alaf inter litteras furto ablatas referunt (^j^fccoj) 
et indolem radicis omnino non curaverunt. Elias ed. Gottheil 
p. Vfc^, Severus p. ^o 1. 10. Nihilo minus Barhebraei est laus, 
quod primus animum ad hanc sonorum naturam advertit. 

Etiam aliam rem ex grammatica arabica haustam syriacae 
adhibuit, distinctionem verbi transiidvi, Jk-o-OJOD , dupliciter transi- 
tivi et intransitivi , jfcjQOJ, p. 92 — 93, quam a Zama^Sario de- 

promsit 1 ), qui rem p. 115 tractavit. Eidem denique debet caput 
de Imperativo, quem cum Imperfecto omisso praefixo convenire 
docet, quod nemo Syrorum ante eum dixit. Cf. Mufas. p. 114 
cum Bhbr. gr. maj. p. 143. 

VIII. De Particulis. 
Quum notio particularum Arabibus sit propria, qui particulas 
a Graecis subtilissime in praepositiones et adverbia distinctas non 
distinguendas esse censebant, et notio et definitio particulae, cujus 



1) Notanda videtur imprimis doctrina, secundum quam intransitivum per 
particulam ei junctam redditur transitivum, seu, ut dicit, ab actore (jjQ2tX = 

J^cli) ad objectum (JjlQjl» ■— X-J \jisu*\ transit. Exemplum est fctO* 

«*^£>3 j*»X>, in quo voluntas JjU3. per «^ ad terram tuam transfertur. 

Quod factum ex regula Zamahsarii, intransitivum addito f-^-it Oj> neri 

transitivum, quod illustravit exemplo JU vi>«*>y> . 



Digitized by 



Google 



— 254 — 

nomen Jvod/ tamen a Graecis desumptum, apud Barhebraeum ex 
Zamapario est hausta. Quod haec verba probant: 



. o^joqjl 1 ) V£d/ ^V-fcj .JJbQ» fc^A2> j&^O jJjd L& oW j'tOD/ 
^ £ (^*^ ^^ J0L0— — — — -- — o^ 
o/ .Jjot Jom )QJt .Jr*-jj OM-» Js;Sfcoo JJ jjo> \^o .ojbo JJ 
^t — — ^t — ^ «5Uaj ^J ^ ^ — — 

♦^A} <soop JJ/ J&20 

.iuoyo^U «jtot^o ^ ^lt &^Uaoj Jotd 

Definitionem arabioam paraphrasi syriaca expressit, et si ad- 
didit, particulas esse vocabula simplicis significationis , sibi non 
constat, nam si sensum in aliis indicant, quod Sibawaihi dixerat 
-Jbti sis>* supra p. 143, illis significatio simplex non potest tribui. 
Dissentit autem a definitione Syrorum solita, quum Jacobi Edesseni 
definitionem jure rejecerit, quam etiam Severus bar Sakku protulit: 
(jj^ )ox J»^\. J-tQoJy) JJ^ojoj JUq2lJ Jbox) oW )♦»/, et <!*»* 
aeque Orientalibus atque Occidentalibus grammaticis accepta erai 
Bhbr. gr. maj. p. 156. Etiam si addit, iis genera, species rel. non 
convenire, Jacobum exscripsit. Cf. Severum p. v^l. 6. 

Particulas, quum arabicam theoriam cum graeca conjunxerit, 
simul vero Adverbia capite speciali tractaverit, Barhebraeus ordine 
confuso recensuit, at quum p. 169 de earum catalogo monuerimus, 
brevitatis studiosi rem omittimus, de qua videant alii, quibus tanti 
erit. Num et quanam via graecus particularum catalogus ad 
Arabes pervenerit, quorum classes facile cum graecis possunt com- 
parari, id explorare mihi non contigit. 

IX. De dispositione libri de communibus complurium 
partium orationis proprietatibus. 

Quae libro ultimo a Barhebraeo tractantur communes partium 
orationis proprietates , ad orthoepiam pertinent, et quamvis in- 
troductionem (Jjlo^,) a ZamahSario mutuatus sit, maximam partem 
ex antiquioribus Syrorum libris haustae ordine syriaco proponuntur. 
Et prima quidem duo capita, de defeotibus scripturae syriacae 

1) Martin praebet 6pk.JOJL.quod rectum esse non potest. 



Digitized by 



Google 



— 255 — 

deque ratione supplendorum defectuum sine dnbio ex Jacobi Edes- 
seni grammatica *) profluxernnt. Cf. supra p. 49 *). Caput vero 
de loco oris, in quo varii soni producuntur, arabicam scholam 
prodit cf. supra p. 54. Qui locum Mufassal p. 188 1. 15 cum 
Brhbr. Gr. maj. p. 195 contulerit, videbit quatenus Barhebraeus 
de ZamaljSario pendat. 

Rem orthoepicam Barhebraeus p. 197 — 210 ita tractavit, ut 
praeter concurrentes duas consonantes vocali destitutas, inter quas 
Mgtappgyana et Nayo^a adhibentur, et praeter JfcydfSj^K» (Elias 
p. v^-D, Severus p. ^o), et Jfy ^ 't Q>\ J^ S> (Elias p. \jsi) et 
JfccaScooIJ^o s ) (Severus p. s^«», Elias p. J) jseorsum egerit de 
Jfcou2*C^k», i. e. de litteris non scriptis, quae litteris Jfco&l^ 
dictis oppositae, in pronuntiando per se producuntur, quam de- 
nominationem nemo ante eum adhibuit. Huc pertinet o in ^o 
et ^A^O, et J in Jfe^jo (in sex) et in Jv^jto (et litterae) pro 
Jkit/ et Jv^Jt/ P- 204, et sic in nominibus graecis jpftt^Kf^ 
et opQi2^0D/ al., et in syriacis a ^ incipientibus ut Jfc^l pro 
Jfc^J^, Rem protulit Elias p. y^> ©t Severus p. ^o 1. 15, nomen 
non habent. 

Quae omnia si ex schola syriaca processerunt , in duobus 
capitibus de occultatis (Jfc^uxSLJbOO) quod nomen ante Barhebraeum 
inusitatum est, et de commutandis (JfecuS&uJtao) Arabes secutus 
est, et rem uberius tractavit, imo eo usque processit, ut fere dici 
possit, attigisse Barhebraeum rationem phoneticam sanam in de- 
scribendis affectionibus consonantium concurrentium, quarum altera 



1) Cujns tamen observationes de Jl»+OJ et JfccQ\ Phillips Letter p. <* 
et snpra p. 53 Barhebraens silentio transivit 

2) Quod Barhebraeus de scriptura Romanorum, Aegyptiorum, Armeniorum 
p. 192 monet, in scholis Syrorum tradi solebant. Cf. Martin in Journ. asiat. 
1869 Oct. p. 246. Elias Nis. Gram. p. O). Ex Fihristo p. 12 discimus sae- 
culo nono et decimo post Chr. hominibus litteratis variam scripturae populorum 
formam rem fuisse gravem, quam explorare operae pretium habebant. 

3) Huc traxit OJ in graecis nominibus post r positum ut J*fiDOf+&, 
quocum conrandit usum litterae OJ pro graeco e in Qp^> OjXoACD »V. P. 210. 



Digitized by 



Google 



- 256 - 

propter concurrentem alteram aliquo modo immutatur. Ita arabica 
schola Barhebraeum ad altissimum gradum evexit, quem in de- 
scribendis linguae legibus euphonicis homo Syrus assecutus est. 
Principium, quo nititur, est distinctio sonorum accuratissima se- 
cundum locum oris, ex quo procedunt. Arabs sedecim, Syrus 
quattuordecim locos (__<^o, [ftft^) constituit, quos p. 54 
enumeravimus, desunt Syro loci consonantium y c et ^ , Jp et (jc. 
Lex suprema deinde haec est, 1) ut consonantes similes sine vocali 
intercedente concurrentes in secundam absorbeantur , quod capite 
de jfeuix2L»ftoo p. 197 tractatur 1 ), et ut 2) si consonantes duae, 

vocali destitutae, in uno vocabulo concurrunt, vocalis auxiliaris 
accedat per M§bagg§yana indicata. Itaque hoc loco de syllabis 
auxiliaribus et de varia Nisibenorum ratione in adhibendo Mghag- 
ggyana disserit p. 200, deinde p. 201 de NayoJa et M§tapp§yana 
agit Nestorianis solis usitato. Quo in capite ex exemplis prolatis 
cernitur, Barhebraeum secutum esse Johannem bar ZuSbi vel ejus 
magistrum, exempla enim eadem sunt, quae supra p. 128 ex Jo- 
hanne proposuimus, desunt vero apud Barhebraeum haud pauca 
ad rem perficiendam necessaria *). 



1) Itaque Lamad primum in OpL^OQ O cum secundo coalesoit, et sic 
etiam in o£w ^JO, e quibus alterum exemplum ad Mgtappgyana pertinet. 

2) Quum p. 126 Barhebraeum non in censum vocaverimus, quum statu- 
erimus Na^oda esse signum contractionis, hoc loco ejus verba explicanda sunt, 
in quibus ab iis recedo, quae Martinus (Journ. as. 1872 Avril-Mai p. 403) 
docuit. Agitur de sensu vocis wuJbOO, quam Martinus vertit „prolongavit" 
sensu musico, censens Nayoda esse notam musicam, quae indicet cantum extendi, 
quum Me^appgyana sit signum cantillationis voce submissa perficiendae. Brevi 
Martinus has lineas retulit inter signa cantilenae, JjD9. Quod ex verbis Bar- 
hebraei non eoncludi posse censeo, qui haec habet: ^LbL l»Q^.O?J^ J»nn x %*t 

JULo L\a )q^qjlj Jt^jL )o+o; )b<^L^)Lfcoo^ *Jkjt?2£o Jfes v\ *. 

JjQ^J j20Aj j£*QOD OM-2D \>^\o ^JbOO fcOo/ ^^ Jfc^OtJO 
Lq^OjJdO .J~0*J jILjJ ♦-XlX . . . ^J j2Qd/ *^2QA* ^OpQA» 

Jio L& wiojtj Jfe^jj^jlfcooQ Jk-ooj-o Jio L\a )o\Q.a,j JtA* 
6jJ.cu.Lo ^feop JJo ^/ N-wOo/ ^2^20 )tv Ai\ *Jk*i*tt> 



Digitized by 



Google 



- 257 — 

X. Observationes orthoepicae. 

Res orthoepica primo obtutu ad scholas masorethicas Syrorum 
pertinere videtur, at si accuratius examinatur, magnam partem 
ex observationibus orthoepicis et euphonicis Arabum profecta re- 
cognoscitur, quas cum praescriptionibus magistrorum Maqrgyane 
Barhebraeus conjunxit. Hinc levis confusio est exorta, multa 
enim, quae re vera ad permutationes consonantium sunt referenda, 
quas Arabes jtOot , Barhebraeus j K*tQ*VA v> p. 205 dixit, Batv 
hebraeus ad occultationem (J^oxSlJ^d) retulit, Jfc^axSlJ^D enim 
eas consonantes appellavit, quas praecedentes grammatici Jfco^lfcOO 
nuncupaverunt *). In tractandis occultandis Barhebraeus secutus 
est Zamaljsarii caput de absorptione (*l_£3t) , itaque respondet 
Barhebraei caput de Jkx-l^2LJ&OD multis in rebus Zamaljsarii 
capiti de absorptione , et Barhebraei caput de commutatione 
(JfcoaS&-J^2D) Zamaljsarii capiti de vJ^^\Jt ^tJut. Omnia vero 

arctissime cohaerent cum usu DageSi conjungentis in codice Reuch- 
liniano, de quo p. 200 egimus, et cum usu lineae Mgtappgyana. 



^Sl^ . . . laJ»; J-B-o/ .^axb ^v-j6 JL2>£x>j \^Jl J^iqqd 

•JiG^CD m &Jl*^D1 Ol»0 )00-*2S>0 |^J JjJ i. e. concurrentibus duabus con- 
sonantibus , vocali destitutis , inter se diversis , Orientales consonantem vocali 
instructam, quae ante consonantem quiescentem finalem vocabuli prioris posita est, 
trahunt scilicet extendunt earaque desuper linea obliqua, Na^o^a dicta, instruunt, 
quemadmodum e. c. Lama^ vocis J*»09J )**+*,] J — concurrente vero quiesconte 
finali vocis primae cum consonante vocali instructa initiali vocis secundae, 
quiescentam (finalem) obserant, scilicet claudunt neque extendunt, et infra 
linea recta, Na^o^a dicta, instruunt, uti e. c. Alay vocis ^lj JjJ et Taw vocis 

J90)£D N*-»*^. — Opponit Barhebraeus -j-u-fcy^ et +**( i. e. syllabam la 
neglecta littera Alagp in exeraplo primo extendit usque ad Dala# vocis oeruha, 
in altero vero exemplo syllaba la clauditur ante rayez nequo extenditur usque 
ad r initiale. Cantilenae hic nulla vestigia percipio. Cf. p. 127 Ib, 128 II b. 

1) Hic dicendi usus ab Arabibus est desumtus, qui voce ^Lft^>t utuntur 
Muf. p. 194 1. 6 infra. 

Abhandl. d. DMG. IX. 2. 17 



Digitized by 



Google 



— 258 — 

Et ut ad singula accedamus l ), — occultatur : 

1) l in ^ et vice versa: Jo^ !•♦*., j^ W et J*oL ^S, 
J^i~^3~. Bhbr. p. 198 1. 8. 

Convenit cum lege ZamafeSarii Mufas. p. 194 infr. 

2) O) in w*, sive praecedit sive sequitur: J.JOO) 
Ofttt~ Oj^i. Ib. 1. 13. 

3) A in ^*, sive praecedit sive sequitur: ) -> nr> v ^c 

Utraque observatio e ZamafeSario profluxit dicente: ^L-^-Ji 
LPJuu ^i L^JLS vi>at3j *Ls=u| £ ^pcXj et LfcJLLo £ ^aXj Q-^i 
L«LS 3 ! IAXju c^ji^ *bsJt &> . . . Muf - P- 192 * 

4) ^ occultatur in *, jo, ^, o, ^O, *X>, ^, s^, ^, ^, 
op, J, %Jt, L. Secundum Zama^Sarium p. 194 Nun occultatur 
in litteris ^.^JLo-j, at alii in quindecim litteris, e quibus sunt 
_, u£, o, occultant Nun, et ante v-J Nun commutant in * 
quorum a partibus stetit Barhebraeus. 

Uti hic antiquam Syrorum de JbcuilbOO doctrinam Arabum 
observationibus auctam et nova inscriptione arabizante Jfcou*2u#fcoo 
ornatam habemus, ita et in capite de JbcuS&uJbOO ad antiquas 
Syrorum leges, quas inde a Jacobo Edesseno p. 53 usque ad 
Eliam Nisibenum et Josephum bar Malkon prosecuti sumus p. 124, ac- 
cesserunt observationes ad analogiam grammaticae arabicae formatae, 

in qua dialecti distinguebantur et Tayitarum pronuntiatio (^c^ **0 

Muf. p. 174 infr., 176 1. 2 aliaeque dialecti (oL*JUI \ja*l & Muf. 
p. 176 1. 7) e. c. dialectus ganfalitarum (ib. 1. 9) et Kalbitarum 
ib. 177 1. 2 commemorantur 2 ). Hoc igitur exemplo commotus 
Barhebraeus dialectos distinxit, et permutationes consonantium ita 
distribuit, ut loquatur 

1) Ad ea quae sequuntur cf. Martin in Journ. asiat. 1872 Avr. p. 336, 
qui de duabus dialectis linguae syriacae doctissime disseruit. 2) Cf. De Sacy 

Anthologie grammat. p. 110, 266, et v^Aoli ^xXiM ^cJL^ in Verhandlungen 
des VII. internat. Orientalistencongresses. Sem. Abth. p. 76. Wien 1888. 



Digitized by 



Google 



— 259 — 

1) de iis, quae Syris omnibus sunt communes p. 205. His 
adnumerat eas, quas Jacobus Edessenus constituit cf. supra p. 54 : 
mutatur | in xd et | in £p, supra p. 121, 2, v in 6 c. QuS., 



et ,o in 6 cum QuSaya J ). 
Quibus addit: 

2) Permutationes Occidentaliura , >\ in \ 9 J in w> „ m \ f 
O) in J, J in o, J in >&,. Gr. m. p. 240, 17. Quae bic tractantur 
pleraque ad pronuntiationem pertinent, JJ*Q3 buyaya, \ h\ +t cum 

o 

Alay jfc^/, ~OjoJj~, hgzawuby, et recte in capite de JkwiVy^kao 
tractarentur 2 ). Mutationes verae sunt |vo*> pro JJjojO al. et uh- 
d&na pro JjJOjOl. 

3) Permutationes Orientalium in locis quibusdam biblicis, 
quemadmodum concurrente jd in voce - \ n v 1 1 Mattb. 15, 13 
consonantem >\ tamquam ^ pronuntiant, vel . ante j cum QuS. 
in ^j jo Matth. 20, 2, et ante l cum QuS. in l jo Matth. 20, 13 
ut £D proferunt. — His accedunt aliae permutationes non in 
lectione biblica solum verum omnium consuetudine receptae hae: 

a) ^ cum Qu§. sequente £ cum Ruk. vel ,jt fit ^; ergo 
Jfcd**#, ka^SJL/ legenda sunt fcape^a, iMapgSa^. — Vice versa 
J& cum QuS. ante j cum Ruk. fit ^ cum QuS. e. c. J» 6m> cs 
kubgda, ulula (neosyr. JbuSO-O)- Idem fit ante ** et J e. c. 
N-^y , et yK6>.Av\ — Cf. Noeldeke Mand. Gramm. p. 48. 

b) y cum QuS. accedente £ cum Ruk. fit 1 cum QuS.; ergo 
Jl*~o/ ufetta, JJ^jl, Sitta. Mand. «roiD ex KnroiD ex KmaiD. 

c) »1 sequente & cum QuS. fit y cum QuS. e. c. .gO>K^i » 
cf. supra p. 122, 6. 

d) A sequente I, cum Ruk. vel a ? fit l cum QuS. e. c. 
Jfc^oiL, Ja£j; cf. supra p. 121, 3. (Mand. «■mdb« = Jjl}/!) 



1) Pro JNaJU02O Q^^^ Barhebr. Gr. maj. 205 1. 5 infra legendum 
est JfcuJUQtt *&Q23. 

2) E contrario Orientales in ^\*Jo* , ^Jo^OiL , ^JoXlO , J in O 

V 

commutant i. e. proferunt Yuwil, Sgmuwil, Qgmuwil. Bhbr. Qr. m. 208 infr, 

17 # 



Digiti 



zedbyGOQgle * 



— 260 — 

e) ^gp sequenti s^ vel o cum Qus. fit J; e. c. J_2*_mJk., 
j- \t%a cf. supra p. 121, 2. Noeldeke Mand. Gr. 45. 

f) . sequente ^ vel y cum Qu§. fit j ; e. c. J-^j-J, J}»-~. 
Quocum consentit usus arabicus, de quo Zama^§arius dicit: oUaJi 

mJ j KaoJL> L-jIj LgitJut jU>- ^tJcJt Jc-fr-S vi>jt5 3 t Jt KJ^LJt 

^lt xS O^s ^y» ^^J fJ 1 ) ***$ V?r*-" Q* ^jsuos. Alii ^p non 
mutabant in • ? at simili modo ut : pronuntiabant (c. .Lnj) ; <j^ 
vocali instructum non commutabatur in • at ratione simili pro- 
nuntiabatur, qua de re Sibawaihius dixit: ^ S^-^ls r^' Kc.Lalt 
^t UJU> JtJu^t Muf. p. 177 1. 3. Noeldeke ib. 

g) JO sequentibus j et ^ et y cum Qu§. fit v^ cum Qu£. e. c. 
JvaOQJt, JJjO-, J>Sqj: cf. supra p. 121, 4. 

h) jo sequentibus op et 1 cum Qus\ fit .o cum Qu§. e. c. 
J rr> rv> \ Jfcu&2L2D JS.-OV-&- Aliam definitionem vide supra 
p. 12£, 7. — Mand. &rbK£3K, rad. wqv ^ pungit me. Noeldeke 40. 

i) ^ sequente »1 in vocibus graecis fit • e. c. ^^Acd/, 
L_JL^sCd/. Hinc explicatur ^ arabice in ,— *a-3 = xaGTpa, 
Jsiyo = strata, ,jj = Xycrrfa syr. J^nr>\ ? in Targumo baby- 
lonice "pjboS. — Aliam definitionem vide p. 122, 8. Noeldeke 45. 

k) In vocabulo graeco Jnn t o>ft Cappadox, Dala# cum Qu§. 
abit in 1 de quo vide supra p. 122, 5. Barhebraeus opponit, 
in hoc vocabulo ? habere Ruka^a et errasse Orientales in definienda 
hac lege. Quae porro addit eam ob causam explicanda sunt, 
quia pronuntiationem linguae graecae saeculo XIII illustrant. 
Nostro tempore Graeci r fere tamquam mediam sonantem proferunt, 
non solem post v e. c. fidvTig = mandis, sed etiam sine v 
e. c. TBQara = derada 2 ). Si Syrus hunc sonum d suis litteris 



1) Hic JiS pro uXaas positum est. Sensus est: Non perditus est is, cujus 
eamelo vena est secta (ad eum cibandum). 

2) Idem locum habet in 7r, quod fere ut b proferunt, fi enim est u\ et ubi 



Digitized by 



Google 



— 261 - 

reddere volebat, j = Dala# cum Qu&aya ei adhibendum erat. Ita 
factum est ut graecum r homini Syro nihil aliud videbatur esse 
quam Jfct*juQ20 fccLj. Itaque haec dicit Barhebraeus: Jk*juQ2D fc^J 

.gpo&^o ^gpov^a^j *f>t I— *cffl» J^^Dfcoo k-^ JhLjqI i. e. 

„Consonans d (quae Syris est Dola^ QuSaya instructum) graeca 
syriace scribitur »1 ut in TUtqoq = w^ ; K o> Titog = 
OpoM*. Hinc sequitur Barhebraei temporibus Graecos legisse 
Berfros, Dkfos, quod etiam hodie faciunt, et Barhebraeum r 
dicere d cuni QuSaya, • d enim est J cum Ruka^a , scil. d aspirata 
media = ih in anglico this. Historia pronuntiationis graecae 
medio aevo Eucusque inexplorata est, eo doctius licet argumentari 
de quaestione, quonam modo veteres Graeci suam linguam pro- 
nuntiaverint, inter homines, qui linguam hodiernam ignorant. 

1) a ante ji ? sv , J cum QuS. fit Cf. p. 122, 10 et 

Mufas. p. 177 1. 9. 

m) £ cum Ruk. accedente ^ cum Qus\ et y\ cum QuS. , et 
v^ cum Ruk. fit \ cum Ruk. E. c. ^v^Nj, >$\^Nj, Jso^b^, 
in hoc vocabulo enim y^habet Ruk. Noeldeke 42. 

n) j abit in . in voce JfcuoJA.. Causa in aprico est, jd enim 
sibilantem mediam ) sibi assimilat, et ex ea consonantem tectam 
x&Ja* fecit. Eandem vim Gutturalis habes in 4, a. 

4) Affert Barhebraeus permutationes turpes (J^Djl, quod 
cum arabico 3L& contulerim). 

a) Occidentalium , qui l concurrente ^, in 1 mutant et e. c. 
pro Jjl^JL ^0l2> dicunt J^y >4ftQ> 9 m u s c a , neosyr. J t v j ; o> *). — 
Idem pro +S proferunt per ^ ^; — pro J^£ per ^ J^ = 
vrryavov; — pro J^ et £L per )t^^ et AL 

nostrum b voluut scribunt un, e. c. undyxog = Bank, fxna^dqiov = -|:Lj , 

finalftortov = Balcon , finai^dxia = O&t*-^ *1- — Ante * positum 8 aspirari 
non potest, itaque ex Sid fit y*a. 

1) Haec res ad intellegendam pronuntiationem Neosyrorum gravissima est, 
qui ubi Gutturalem perdiderunt, concurrentes consonantos sono tectarum conso- 
nantium (KJuLi/>) instruxerunt. Cf. Gram. mea syr. I, p. 40. 



Digitized by 



Google" 



- 262 - 

b) Orientalium , qui pro 3 et »2 cuoi Ruk. proferunt o 
e. c. awa wawra = Jv^o j^/, nawSa = J*2b, sawiq = jqzijl. 
Iidem oj Particulae Jof in i> cum QuS. mutant pro ^jb/ Jo) dicentes 
^o/ J|o i. e. kg'a a#il. — Consonantem ^ in J^cuV, JW*- 
in u praecedens resolventes prorsus omittunt. Cf. Gram. mea 
syr. I, p. 6. 

5) Praeter has commutationes apud Orientales et Occidentales 
usitatas etiam aliae aliis in regionibus sunt ex incuriosa con- 
suetudine procedentes, quarum magnum numerum potuisset re- 
censere, si Mandaeos curasset, at solos Palaestinenses respexit. 
Hi in vocibus ]&/ et Jt/ pro & proferunt & cum Ruk. quod 
eo magis notandum est, quia vice versa pro *i (os) iidem dicere 
solent J Burckbard Travels in Syria p. 40. — Iidem jo in / 
commutant i. e. omittunt, quae est pronuntiatio Aegyptiaca et 
hodie etiam in urbibus Palaestinensibus adhibita. Gram. syr. I, p. 8 *). 

Dialectorum in vocalismo varietatem Barhebraeus non neglexit 
(Gr. maj. p. 237), sed singula persequi a proposito historiae artis 
grammaticae est alienum, opus est ad lexicographum et gram- 
maticum pertinens 2 ). Omittimus etiam doctrinam de aspiratione, 
quam inconsulto duabus partibus absolvit, verba a nominibus 
segregans. Quae omnia iis curanda sunt, qui Prymii et Socini 
textus neosyriacos legunt. 

Non dubito quin omnes, qui hanc Barhebraei de orthoepia 
Syrorum dissertationem cum antiquiorum Grammaticorum legibus 
contulerint videant, quantopere Barhebraeus eos superaverit; simul 
vero nemo negabit, scholae arabicae Barhebraeum methodum debere, 
qua adhibita tantum profecit. 

XI. De Punctis. 

Quodsi in tractanda orthoepia Arabum exemplo est usus, in 
tractanda scriptura, ad eam enim pertinent puncta, sola prae- 
cedentium grammaticorum Syrorum auctoritate potuit niti, qui 
grammaticam, cujus pars magna e scholis masorethicis profecta 
erat, secundum varium punctorum usum docuerunt 8 ). Josephus 



1) Baedeker (Socin) Palaestina p. CXXXII: v3 Scenitis est g % incolis 
urbium nibil est nisi hiatus; rusticoli et sceuitae saepe tscb (c) proferunt. 

2) Martin Journ. as. 1872 Avr. autographice Barhebraei notulas in unum 
contractas edidit. 

3) Jacobi Edesseni tractatus de punctis verborum, generis et vocalium a 



Digitized by 



Google 



— 263 — 

bar Maikon grammaticam secundum octo varios usus puncti in 
capita distinxerat cf. p. 135, quae ita appellavit: 1 j2Qu*Q&j J|J3GL>, 
2 Jiojj, 3 J&odj, 4 Jjqjjdj, 5 J^clojo Jaooij, 6 JiajfcoOJJ, 
7 jLoLjj |gim,i^JjSoJ, 8 JLo-J^jlJ. Eadem via incedentem 
videmus Severum bar Sakku, cujus haec sunt nomina : 1 j2Qu*Q&j , 
2 JaOKCDj, 3 Jk^W = J^OJJ Josephi, 4 Jutta9j = JjqjjOJ Josephi, 
5 I^juOjojo J^LDoij, 6 Jlojfcooij, 7 waoojL , 8 JLqAjlj, — 
et octo haec capita in duas partes secundum magnitudinem puncto- 
rum collegit Johannes bar ZuSbi, qui puncta magna J^ioV JjJOCL) 
et JVo^J JpDOJ distinxit 1 ). 

Acutum Barhebraei ingeniura tertiam classem punctorum me- 
diae magnitudinis ()!. <» -v t «n ) ^ y y> ) addidit, quod acutius quam 

verius ita definitum videtur. Puncta minima sunt vocales, media 
Sejame et characteristica Personarum verbi; quibus accedunt Ru- 
ka/a et Qu&aya, distinguentia \ et j y characteristica feminini et 
puncta dicta ) .V *m quibus significatur oj esse pronuntiandura. 

Puncta magna sunt accentus. Eadem igitur genera octo habes, 
quae Josephus et Severus proposuerunt uno discrimine. punctum 
enim jLoXa.1 Josephi p. 120 et Severi p. «^O omisit, ejusque 
loco punctum JAJSJ introduxit, quod apud alios Grammaticos 
non vidimus. De quo haec docet: Signum pronuntiandi (J .V ^) 
litterae O) speciale est; Occidentalibus punctum mediae magnitudinis 
est p o s t *) O) positum, quod docet O) esse proferendum ita Jooj 
^Oj Joo>, J.OO), Orientales vero ejus loco duo puncta minima 
ponunt. Quodsi o) pronuntiando omittendum est Occidentales 



Martino et a Phillips editos non curavi, quia mihi nihil nisi excerpta continere 
videntur Jacobus vix dixit: J) QQ t\ J^VOflD ^VO JopQJLj ^ N^> ; 

neque vocabulum JjOf , incendium , tamquam tertiam formam cum Jjo/, JjOf 
conjuoxisse censendus est. 

1) Locos edidit Martinus Journ. as. 1872 Avril p. 422, 

2) Id est a sinistra litterae Q) positum. 



Digitized by 



Google 



- 264 — 

nullum punctum addunt, ita ut puncto deficiente oj omittatur, 
Orientales vero unum punctum minimum post oj 
p o n u n t , quo indicant O) esse omittendum. Itaque in phrasibus : 
JoO) uOJoW, ~k-OOJ JJJ.JL J&j/, p, Yl\ O^A-2L>Q\ OO) Jtoj, 
in quibus O) occultatur, Occidentales punctum non ponunt, Orien- 
tales vero JL»00) JJJ-jl ~W, Jooj uO)oL«/ cum puncto uno 

minimo scribunt. E contrario in phrasibus Jll/ k-»OOj JJ, ^J OO) 
^jSj in quibus O) pronuntiatur , duo puncta, quae posuimus, ex 
consuetudine Orientalium sunt posita, Occidentales enim scribunt 
JJL/ k-»OOf JJ et ^tO* ^j oO). Denique punctum superius in 
OOJ, quo distinguitur pronominis forma 06) , utrique crassius 
desuper pingunt. Ita Barhebraeus p. 242, cujus verba hucusque 
a Grammaticis non curata usum scribendi in codicibus Nestorianis 
constantissimum egregie explicant, de quo equidem saepissime 
dubius haesi *). 

Quum de reliquis punctis, Sejame dico et characteristica 
Personarum, hoc loco nihil addendum videatur, tandem aliquando 
ad ultimum caput de accentibus pervenimus, in quo Barhebraeus 
fundamento utitur systemate Jacobi Edesseni, quod p. 99 — 100 
proposuimus, ita tamen, ut etiam doctrinas ab hoc systemate 
alienas admiscuerit, quo facto rem turbavit. Hae variae doctrinae 
postquam aeque Jacobi ac Nestorianorum p. 177 theorias re- 
cognovimus, jam possunt distingui, et indoles Barhebraei litteraria 
perspici, cujus diligentiae cognitionem quidem primam grammaticae 
Jacobi debemus , qui tamen non id egit, ut Jacobum accurate ex- 
primeret, sed ut grammaticam in usum practicum componeret, 
ideoque Jacobi mentem non semper omni cura secutus est. In 
introductione de historia accentuum et de Jacobo omnino tacet, 
neque systemata Nestorianis propria commemorat, quorum men- 
tionem occasione oblata adjecit, quo facto lectoribus, qui reliqua 
non cognoverunt, opinio oritur, unum tantum fuisse accentuum 
apud Syros usum, quae deinde ipsius Barhebraei adnotationibus 
refutatur. Haec enim dicit: „Quia in omni dictione, quum audiatur, 
ex eadem phrasi (sive membro uno periodi 2 )) sine additamento 
et sine diminutione nominum, verborum et particularum , quae 



1) Cf. ex c. supra p. 185, VII in codice Nestoriano wOO) wOO). 

2) Ita intellegenda est vox J**»0)*0^0) J^Q^NS) i. e. membrum periodi 



identicum, idem. 



Digitized by 



Google 



— 265 — 

eam constituunt (= o^}) — sed potius sola mutatione modu- 
lationis vocis (J^jjoi Jo\ -<**) varios sensus percipere potest is 
qui audit, artem adhibuerunt (oialL/ = ftyvW elgydaavro) 
scribae syriaci, qui fundamenta diorthotica (J*.oVl JCQ200?) linguae 
suae posuerunt , et intentionibus recitationis (J^2Cu#oS J jlxj *) ) 
signa punctis constantia adhibuerunt , eo consilio, ut phrases illae 
dubiae , e quibus una quaeque intentionem specialem (sensum 
proprium, J^j\-»J Ja*j) indicat, quemadmodum a loquente per 
auditum, ita etiam a legente, simulac per visum cognoscuntur, 



1) Ad intelligendum sensum periodi admodum difficilem necessarium est 
cognovisse, quid sibi velint voces JoXImO ) JaxJ , quae a JjJDOJ i. e. punctis 
et JaJjjOOJ J ^Y - i. e. notulis punctis constantibus probe distinguendae sunt. 

Hoffmannus (De Hermen.) p. 201 sq. docuit, ) ^ -Q °> esse nqoocpStas 
Graecorum, quam vocem triplici sensu adhibentr 1 sensu musico de voce et sono 
tibiarum, — 2 ita ut designent paroxytonon, oxytonon, perispomenon i. e. ac- 
centum singuli vocabuli, — 3 ita ut simul rcov r6vcov xai x<&v %oov(ov xai 
rcov nvevfidxcov habeatur ratio, quibus etiam rd ndfrrj adduntur, ad quae 
pertinet t) vnodtaOxoXr) ini Statqeoet xai rofirj rov Xoyov. Bekker Anecd. 
gr. 703; 713, 20. Addo definitionem Herodiani, qui dicit: nqoocpSta ioxi 
nota rcloie iyyqaftfidrov <pcovrje vytove, xard rb dnayyeXrtxbv rrjs Xe£ecoe 
ixcpeqofievrj fierd xtvoe rcov ovve^evyftevcov neqi uiav ovXXafirjv, rjrot xard 
ovvrj&etav StaXexrov bjuoXoyovftevrje rjrot xard rbv dvaXoytxbv oqov xai 
Xoyov, Ib. 676, 17; 678, 11. — Hinc sequitur J vn ~<> O* designare aeque 
accentum singulorum vocabulorum ac totius sententiae. Deinde Ja*J est signum, 

scopus, propositum, intentio, quo fit ut J-W-ftO* JjUCJ, ad quae exprimenda 
signa punctis constantia adhibuerunt, ab his punctis sint diversa. Itaque JittJ 

J^vs^ftOi ad sensum et ad indolem rhetoricam imo ad vnoxqtotv pertinent, 
neque aliud significant nisi intentiones loquentis, quae justa „prosodia", sive reci- 
tatione ad rationem instituta, ad auditum auditoris perferuntur. Hae intentiones 
loquentis, qui recta recitationo debet uti, adhibitis signis, quae temporalia et 
mimetica esse p. 78 vidimus, exprimenda sunt, ite. ut puncta signa sint, quibus 
vocis modulatio indicatur. — Rem ita sese habere sequentia docent, praeterea 
vero et Severus bar Sakku quae diximus confirmat, qui docet p. jj 1. 18, 
distribui j3CU+03) in duo genera, quorum unum pertinet ad singula vocabula, 
alterum ad varios orationis sensus, quod sensu speciali appelletur j2Qu*Q&, 
et quod ad definiendum quam accuratissime sensum oratiouis apponatur. Cf. 
supra p. 63, 250 2 ) et Bhbr. Gr. m. p. 247 med. 



Digitized by 



Google 



- 266 - 

possint recitari*. Necessariam esse positionem punctorum, quae 
definiant intentiones recitationis , intellegitur ex exemplis, nam si 
quis accentum objurgationis (JcooJL) et accentum protasin distri- 

buentem (Jl»Qjl) in enuntiato boc: :*-»OJl O0^J £> **JoO) JJ non 
videret, crederet esse sententiam apodicticam, cujus sensus foret: 
Christus non fuit de semine Davidis cet. 

Agit igitur solum de usu et necessitate accentuum nulla 
historiae habita ratione, deinde addit, convenire his accentibus 
intonationes quasdam modulatas ( )? fN*>V * l&i), <l uae so ^ a ^ va 
voce doceri et addisci possint *) , et enumerat omnes accentus, 
de quorum mystica interpretatione , ex ignorantia profecta p. 248 
med., quaedam docet, quae nobis praetereunda sunt 2 ). 

Quadraginta Occidentalium esse accentus dixit 3 ), quattuor 
radicales, triginta sex derivatos. Radicales sunt Sellaya, tahtaya, 
Sgwayya, pasoqa. Inter triginta sex derivatos viginti octo dicuntur 
simplices, itaque restant octo compositi, at hi numeri ex catalogis 
neque in editione Martini, neque in editione, quam Phillips (Letter 
of Mar Jacob p. p) exhibuit, effici possunt. Deest inter accentus 
simplices j^\K) *2>\~Qjl 4 ), JkAJtL ~;a 5 ), J»QjO, Jn°>oga et 



1) Alia lectio Martin p. 247, 16 est JxjfcOOO JtOYj J p^l , S>, i. e. 

pertinent ad re#ne = modulationes et sunt rocitativa. Nosp. 82 3 ) 
de hoc loco dubium movimus, quia de JgjfejQA * JldV collato FTO^D p. 74 
cogitavimus. Si J*-«»Kvnv \ Jj^V legitur, Barhebraeus Judaeorum Neginam vix 
omisisset, si vero alia lectio recta est, non cantilena sed modulatio naturalis 
vocis in recitatione in censum vocanda est. Tunc Graecorum lectio recte com- 
paratur et Hebraeorum Negina omittitur. 

2) Res est similis dogmati Judaeorum, puncta vocalia esse inspirata 

3) Jacobus Edessenus quadraginta septem immutationes accentuum esse 
dixit, Phillips Letter p. +*, quos Syri JjttJ? JopQJL dicunt, JopQJL enim 
est nomen, quo puncta, JpOQJ, designant. 4) Severus p. o£w, 13; 94, 3. 

5) Hic accentus supra p. 89 idem esse dicitur qui J^QJL %Q>\ »fii . 
Ceterum Barhebraei catalogus ex Jacobo supra 90 desumtus est, in fine vero 
p. 90 1. 8 infra confusio incipit. Eum ipsum, quem p. 90 restituimus catalogum 
a Barhebraeo esse adhibitum, ordo accentuum probat. Nec plura is in ipso 
Jacobo legit, quam ea quae nobis hodie servata sunt, nam quae de Jfcs ** \X> 
Phill. 54, -j y\ = 256 Mart. ex Jacobo attulit, in nostris excerptis leguntur 
supra p. 98 1. 3. 



Digitized by 



Google 



- 267 — 

Jm&OpD ^V »»q ^ Praeterea vero Barhebraeus commemorat 
Ju^ *S)k*»Qj i p. 257 1. uli Martin, p. 57 et )o Phillips , qui 
accentus alibi non occurrit. 

Bestat ut demonstremus , quae in Barhebraei observationibus 
ad systema Nestorianorum pertineant. P. 48 ^, Phill. = 253 
Martin commemorat 0)L+-D) \-Lofi, quod quidam in membro J) 
J~fo/ - y^ ^^ >oa!S> ponunt, quod tamen est signum Orientalium, 
supra p. 199, ^^; 192, 32; 196, ^D, apud quos pro samka 
adhibetur. Eodem modo JjdM signum Orientalium adhibitum dicit 
p. 53, jA. Phill. = 255, 5, Mart., quod Occidentales non habuerunt 
snpra p. 180, 23. Occasione oblata etiam de JjdW loquitur, 
quod Orientales pro Jlo# legunt Prov. 31, 23. Phill. p. 62, y^JO 
= 260, 2. Mart. ^^ 

ldem p. 253 Mart. docet pro Ji-«%-sv% Orientales adhibere 
J&J.J JJfcwl. Cf. supra p. 180, 25. 

Deinde docet Orientales dicere J^ J|\ r )y> et Jjuj accentum 
eum, quem Occidentales appellant JfiooL Phill. p. 50, q\. = 254 
Mart. et supra p. 182, nam M§zi3ana parvum est JiA-.pDJ J-X>L*. 

Imo de adhibendo Na/o($& loquitur, quod signum Orientalibus 
usitatum, Occidentalibus ignotum erat, quum dicat in loco 2 Cor. 
6,4 — 6 adhiberi Garora, in sequentibus vero Na/o<Ja. Phill. p. 56, 
)0 = Mart. 257, 14. Hoc igitur in loco systema Jacobi expressisse 
non potest. Porro p. 261 de JLqjX*Sj£D tradit, quem accentum 
postquam Nisibin schola Edessena traducta est, magistri scholarum 
persicarum adhibuerunt, qui ubi compluria re#me excipiebantur 
a tafctaya, post quod pasoqa positum est, phrasin lentius (k-JcQot, 
al. lect. b^JoDQOt 1 )) recitabant et recitari jubebant, quod orna- 
mentum recitationis habebant. Raro hoc signum adhibetur, cujus 
exemplum est: ^ ••JiJ.JI '«) *x>.m, ^O N-~kXj *-J ».X> >£jLlDfcJ 
.Jkju^* J^LLo Genes. 1, 9. Cf. supra 191, 20; 196, p ? ubi cod. 
Berol. puncta recta, non obliqua ut JoqoL praebet. Res confusa est. 

1) Verbum QpDL est retinuit, repressit Joh. Ephes. 158, 240, irapedivit 
Isaac Ant. II 204. Jos. Styl ed. Wright 31, 7 et artoOTOfiar££*iv Luc. 11, 53. 



Digitized by 



Google 



- 268 — 

Denique de Naqpsa, quod in Barhebraei grammatica p. 259, 10 
Mart. = ^ v> Phill. scribitur J o> t eadem fere docet, quae 

p. 178, 179 ex codice Musei Britt. Add. 12138 protulimus, simul 
nomen RamiSoSi addens, ita ut intellegamus , unde hauserit suas 
de Orientalibus adnotationes. 

Sub finem addendum videtur, ea quae de M§/?att§lana apud 
Barhebraeum Phill. 55, Js\ = 256 Mart. legantur, omni numero 
confirmare ea, quae nos supra p. 86 de usu hujus accentus diximus. 
Ita enim docet : J^oj k-Jj VSNCQ20J Jo->/ J^OJ ^Q^ ^O J^N^^O 

o AJboo\ >^n\ JJoj ^\ U»Jj yojLL JJ *f>i . Ami kV J) ♦o 
)Ot>o 6/ p^J»o JA^j .Jv^kco» J^OJ Lo-^ JSs. JoiOjO .A-»*J ^p 
Ju\;^j u6p .J^oj ^j ^i> .Jb3oS Jb&L/ V>a ii ♦o ^V~/ 

^_Dk-£D/ fe^J X> « »» $Lj J^JOQJL ^O A^OO mAjL^OO )0* ^fc^J 
Jo^o J^jli Jo:j \U 1^09 s^+j .^O^fcOD i. e. Mg/Jattglana, i. e. 

cessare faciens, a cessante motione (= cessante progressu orationis) 
dictum est, ubi motio (progressus orationis) esse putatur, quae re 
vera locum non habet. Exemplum sit: Ne mireris, quia dixi tibi: 
oportet vos nasci denuo, Joh. 3, 7. Hoc in loco progressus ora- 
tionis per Sellaya et ta^taya vel similem accentum indicandus ne- 
cessarius putatur, quia protasis nondum finita est. At cessat 
progressus orationis, quia in animo posita est (^OfJ^2o) res altior 
et sublimior, et remota ab apodosi, quae facilis est intellectu, 
nempe: Spiritus ubi vult spirat cet. 

Patet per M§/9attglana indicari additamenta, quibus naturalis 
progressus orationis disrumpitur , in sententiis enim Johanneis : 
„Quod natum est ex carne, caro est : et quod natum est ex spiritu, 
spiritus est: (non mireris quia dixi tibi: oportet vos nasci denuo) 
Spiritus ubi vult spirat: et vocem ejus audis, sed nescis unde 
veniat aut quo vadat: sic est omnis, qui natus est ex spiritu", — 
nemo non videt, ea quae per Mg/tfattglana indicantur, additamen- 
tum esse interpositum ac Mg^attglana nostris respondere uncinis. 
Videant ergo qui libros sacros syriace edendos sibi sument, quod- 
nam systema accentuum adhibeant, excutiant codices , dijudicent 
scholas et unam solam sequantur, accentuum enim positio est 
exegesis. 



Digitized by 



Google 



- 269 — 

Sufficiat hic de thesauro grammatico Barhebraei commen- 
tariolus, quo methodum viri acutissimi simul et doctissimi de- 
scribere conati sumus, qua ex fontibus suis novum opus componere 
studuit. Haesit ubi Arabes haeserunt, syntaxin a doctrina de 
formis non distinguens, quod inde explicatur, quod utrique Arabes 
et Barhebraeus grammaticam non eo consilio tractaverunt, ut ho- 
mines linguae ignaros syriacam vel arabicam linguam docerent, 
sed id appetebant, ut Syros homines et Arabes ad suam quemque 
linguam perspiciendam et ad exegesin librorum antiquorum exco- 
lendam adducerent. — De excerptis, quae grammatica metrica 
comprehendit et de tractatu de vocibus similibus nihil addendum 
censemus. Sequitur in scribenda grammatica metro composita 
Josephum bar Malkon et Johannem bar Zuibi, qui haud dubie 
exempla Graecorum imitati sunt, inter quos inde a Saeculo XI 
grammaticae metricae componi coeptae sunt. V. Egenolff „Die ortho- 
graphischen Stiicke der byzantinischen Litteratur", Leipzig, 1888, 
pag. 27 sq., qui Nicetam Serrensem primum praecepta grammaticae 
versibus tractasse docuit. 



Conclusio. 

Cadente temporibus Barhebraei Chalifatu simul cecidit studium 
litterarum humaniorum, Mongoli enim et Turcae cultioris vitae 
promotores non erant. — Quod Arabibus contigit Islamo addictis, 
id Syris christianis condicionis miseria oppressis haud felicius 
cessit et post Barhebraeum ut reliquarum litterarum sic et rei 
grammaticae studium ita neglectum est, ut nemo per tria fere 
saecula librum de grammatica composuerit, ne dicam rem gram- 
maticam auxerit et profundius excoluerit. Itaque grammaticae 
Syriacae perpoliendae fatum id erat, ut ex Syria in Italiam tra- 
lata sit, ubi litteris saeculo XV renatis mox etiam exstitere, qui 
linguas orientales addiscere cuperent. Quod nescio an eam ob 
causam maxime factum sit, quia Pici Mirandolae exemplum secuti 
Cabbalam denudaturi linguae chaldaicae cognitione carere non 
poterant *). Inter primos qui orientalibus linguis operam dederunt 
referendus est Ambrosius Theseus ex comitibus Albonesii et 
Palatinis Lomellen. I. V. Doct., Collegii Dominorum Iudicum Papiae 
Consul, Canonicus Regularis Lateranensis ac Sti Petri in Caelo Aureo 
Papiae Praepositus, qui Joanni Potken amicitia conjunctus, studium 
simul aliis facilitaturus nihil amplius habuit, quam arte typogra- 
phica nuper inventa libros edere, quem ad finem chalcographi ope lit- 
terarum orientalium typos aeri incidi curavit. Natus est anno 1469. 
Introd. Fol. 193. Vir fuit ingenii fertilissimi, ad linguas comparandas 



1) V. Arabrosii Introduetionem 1537. Fol. 19, i 



Digitized by 



Google 



— 270 — 

promptus, qui jam id egit, ut litteris latinis puncta et lineas adderet, 
quibus aspiratae a non aspiratis, Kaqp a Qof al. distinguerentur, 
et pater transscriptionis babendus est, quum versibus principium 
summum constituerit his: 

Nam tenuis rubro signatur vertice puncto, 
Aspirata capit roseum sub pectine punctum. 

Ab initio inter Potkenium et Ambrosium disputatum est, 
quaenam sit lingua chaldaica, cujus nomine Potkenius linguam 
aethiopicam insignibat, donec ad concilium Lateranense a Julio II 
convocatum et sub Leone X continuatum praeter Aethiopes, a 
Presbytero Joanne quem dicunt missos, etiam „Syri Chaldaei" vene- 
runt, a quibus deinde Ambrosius antea elementa punica, hebraica 
et chaldaica medioriter doctus, Syriaca addidicit. Quod ita ipse 
enarrat: „Venerunt et Syri Chaldaei, Josephus Sacerdos, Moyses 
Monachus Diaconus et Elias Subdiaconus. Quorum sacerdos cum 
divinam lyturgiam (quam Missam hebraico [!] nomine appellamus) 
celebrare, sacraque deo offerre munere intenderet. Nec prius illi 
permissum, quam quo ritu sacrosanctum munus perficeret et qui- 
busnam verbis in conficiendo uteretur, clare intellectum foret. 
Tuncque mihi a Beverendissimo Cardinali Stae Crucis, apud quem 
fuerant hospitio recepti, delatum fuit onus, ad verbum (quod dici- 
tur) libellum missae chaldaicae transferendi. Tum ego ne munus 
assignatum defugisse viderer operae pretium me facturum arbi- 
tratus sum , si ascitis mecum Hebraeis et Punicis *), seu Arabi- 
carum literarum gnaris. . . ad id exsequendum me protinus mature 
accingerem" 2 ). Rogavit igitur primum Hebraeum, cujus nomen non 
dixit, multarum linguarum peritum, deinde alterum Josephum Gallum, 
filium medici Julii II pontificis, qui verba chaldaice et arabice ab 
Elia recitata, lingua materna (gallica?) et latino sermone retulit, 
ita ut ejus auxilio adjutus Ambrosius textum verborum missae 
latine reddere potuerit. Hoc studiorum syriacorum in Europa fuit 
initium, quae deinde edita Introductione in chaldaicam linguam, 
syriacam atque armeniacam et decem alias linguas promovero 
tentavit 3 ). 

Ab Ambrosio ad studia Syriaca excitatus est Albertus 
Widmanstadius 4 ), Novi testamenti editor , qui in praefatione 



1) Punicam linguam dixit linguam Melitensem. Quum non hujus sit loci 
de aliis linguis disserere, hoc tantum addo, egregie temporum ratione habita 
Ambrosium egisse de lingua armeniaca. Coptica quoque aggressus est, imo 
Glagoliticorum notitiam aliquam habuit. Cf. Fol. 20, b. Operae pretium esset 
viri benemerentis vitam explorare et scribere. 

2) Quod factum est anno 1514, quia anno 1529 Widmanstadio narravit 
Ambrosius, sese annis circiter XV his studiis esse deditum. 

3) Subscriptio ita concepta est: Excudebat Papiae. Ioan. Maria Simoneta 
Cremonensis. In Canonica Sancti Petri, in Caelo Aureo. Sumptibus et Typis, 
authoris libri. Anno a virginis Partu. 1539 Quinto Kal. April. 

4) Succinctam harum rerum historiam Assemanius exhibuit in prologo 



Digitized by 



Google 



— 271 — 

ad novum testamentum Viennae 1555 haec tradidit: „Ambrosius 
annis postea multis intra monasticas cellas (erat enim voto suo S. 
Augustini Canonico instituto obstrictus) meditando tantum per- 
fecit, ut Syri quoque ingenium ipsius . . . admirarentur : Ceterum 
cum ego a. 1529 in divi Caroli Caesaris invictissimi , Sacri dia- 
dematis causa Bononiam proficiscentis comitatu essem et mihi con- 
tubernalibusque meis Begii Lepidi, a metatoribus hospitium juxta 
coenobium, ubi Theseus jam senex vitam agebat, forte attributum 
fuisset, postridie ejus diei templum ingressus, venerandum senem 
casu obvium salutavi, qui ut me de Coenobii Bibliotheca rarisque 
in ea libris sciscitari intellexit, e vestigio in conclave introduxit 
et arreptis e pluteo SS. Evangeliis syriace scriptis, Hospes, inquit 
ingemiscens, peregrinis his studiis deditus sum annis circiter XV, 
eaque sine rivali ad hanc diem amavi. Utinam obveniat mihi ali- 
quando prompto paratoque ingenio vir, qui sermonem hunc Jesu 
Christi sanctissimis labris consecratum, posteris tamquam per 
manus tradendum, nam aetas mihi prope jam exacta est, a me 
accipere velit." Paratum sese Widmanstandium dicentem, quan- 
tum potuit, Ambrosius instituit, multaque ex commentariis suis 
descripta illi tradidit ea obtestatione, ut cuncta in ecclesiae utili- 
tatem adhiberet. 

Jo. Alb. Widmanstadium , qui quarto anno post Sienae in 
Bibliotheca Lactantii Ptolemaei quattuor evangelia et quaedam 
Ephraemi et Jacobi opuscula invenit, promissis stetisse nemo igno- 
rat, nam primum a Simeone, episcopo Syrorum Montem Libanon 
incolentium, institutus deinde a Mose Meredinensi sive Antiocheno ') 
adjutus anno 1555 novum testamentum edidit, quod opus causa 
fuit promovendorum linguae syriacae studiorum. Nam quum post 
reformata sacra Catholici Biblia polyglotta edere constituissent et 
Andreae Masio edendorum bibliorum syriacorum provincia obveniret, 
Romae ejusdem Mosis Maredinensis institutione usus 2 ), mox opus 
grammaticum et Lexidion composuit, apparatui Bibliorum Ant- 
verpensium insertum. Grammaticum acutissimi viri opus eo insigne 



Bibliothecae orientalis. Accuratam bibliographiam praebuit Hoffmannus in Gram- 
matica syriaca Halis 1827 p. 36. Conferendus denique est Land Johannes von 
Ephesus p. 25. In Masii epistolis nuper editis nihil me legisse memini, quod 
ad rem faciat. 

1) Moses ipse a patriarcha Antiocheno Ignatio eo consilio Romam erat 
missus, ut Sacra biblia prelo impressa in Syriam reportaret. Ass. B. O. I 536. 

2) Masii Gram. Syr. p. 4. Ceterum Moses ex Assyria Lexicon et Gram- 
maticam secum attulerat, quae Venetius reliquit, et quorum apographa cum 
Widmanstadio cominunicavit , cujus libros omnes Dux Bavarorum ademit. De 
Mose cf Assem. B. O. I 535. — Praeter Mosen etiam Sulaca (Jo\.QQD), qui 
arabice Oyud Siud dictus est, Patriarcha Nestorianorum deinde in communionem 
ecclesiae Romanae receptus, Andreae Masio commercio junctus fuit. Ass. B. O. 
I 523. 



Digitized by 



Google 



— 272 — 

est, quod verba ad norman hebraeam tractavit, ideoque 
primus Masius stirpes Peal, Pael etc. recte distinxit, nec minus varias 
radicum litteris debilibus compositarum classes recte constituit. 
Vides hic studiorum hebraicorum ad enucleandam 
grammaticam syriacam vim et efficaciam. Neque hoc 
omittendum est, ex hac grammatica profectum esse nomen s t a t u s 
emphatici, quod quamvis in ipsa grammatica non adhibeatur, 
ex his Masii verbis profluxit: „Scribit quidem Elias Gram- 
maticus acutissimus et mihi olim familiaris, Chal- 

daeos ea litera (Alaqp in fine nominum) veluti ^/ucpccaeujg nota 
uti . . . At ut hoc illi concedam, mihi tamen non facile ullus per- 
suaserit, in Syrorum vocabulis perpetuo 'ificpaaiv esse, quoties 
appositum Olaph ad finem habent". p. 45. 

Studia biblica Theologorum occidentalium vero totam metho- 
dum grammaticae syriacae immutaverunt , quum ab Hebraea et 
Chaldaea lingua procedentes et primum methodo grammaticae 
latinae educati, linguam novam discere et docere deberent, non 
linguam vernaculam, ut Syri antiqui et Arabes, grammaticae opera 
illustrare et explicare. Ita factum est, ut tunc demum libri gram- 
matici componerentur in usum tironum occidentalium ad normam 
scholae latinae, in quibus analogia dialecti targumicae et linguae 
hebraicae semper in censum vocabatur. Grammaticae vero hac 
ratione a Masio 1573 et Tremellio 1569 compositae — Widmann- 
stadii et Merceri opuscula minora sunt, — Syris ipsis Romae de- 
gentibus non probabantur, ita ut rem profundius tractandam cen- 
serent. Quod opus suscepit Georgius Amira, qui 1583 in collegium 
Maronitarum a Gregorio XIII erectum receptus, anno 1595 in 
Syriam redux, insequente anno episcopus Edenensis consecratus anno 
denique 1633 patriarcha Maronitarum est electus. Mortuus est 
1644 *). Assem. B. 0. I. 552. In Libro suo de grammatica 2 ) 
mutatae rerum condicioni cedens, duplicem sibi proposuit finem. 
Primum enim studiosis linguae Syriacae occidentalibus, qui ex gram- 
maticis modo nominatis linguam syriacam addiscebant, exhibiturus 
erat opus ab erroribus liberum, quod non ad linguae potius he- 
braicae et chaldaicae analogiam compositum ess.et, deinde vero et 
in usum ipsorum Syrorum scripsit, de quibus haec dicit: „Praeterea 
cognoscebam id fore multo usui et utilitati nostri Maronitarum 
Collegii alumnis, qui cum de Syria ac Cypro, ut plurimum pueri 



1) Jos. Acurensis Gram. Praefatio. 

2) 3pQvO\jLo foonnaV^j )hJ^& o/ Jfc^QOD wja^oj^ 

^pQjj^-L ^Jj^JVD J;Oa20 ^2>/ j\\X> l>Ol) LQ\ v l^\j Grammatica 
syriaca sive chaldaica cet. Romae 1596. 



Digitized by 



Google 



— 273 — 

ad disciplinas capesseudas Roraam veniant, magnopere propter 
magnam Syrorum Grammaticorum obscuritatem, dif- 
ficultatem, et quod majus est, eonindem librorum penuriam 
in Grammatica syriaca acquirenda laborare solent, quemadmodum 
in me ipse expertus sum, qui a mea pueritia in ea consequenda 
non ob aliam causam majorem, quam opportebat, laborem posui ac 
sudorem, nisiquiamihideerataliquisauctor, qui rem 
grammaticam clare distincte et ordinate tractaret 
et traderet. His accedit, quod . . . multum illis conducere 
mihi videbatur, si aliqua Grammatica, in qua Syriacae 
Grammaticae termini una cum terminis Latinis con- 
jungerentur, et illius regulae hujus vocibus explicarentur, 
ederetur." 

Ita rerum condicione factum est, ut post conjunctas doctrinas 
graecas et arabicas, post prima conamina grammaticae comparatae, 
denique scholae latinae liber deberetur, in quo comparatio con- 
sulto rejecta est, et e quo postea Grammatici omnes hauserunt, 
antequam fontes antiquissimi iterum reclusi erant 

Quamvis in tractando verbo recta methodo Ionge a Masio 
superetur, et hac in re laudem non meruerit, tamen omnium occi- 
dentalium et orientalium Grammaticorum magister est factus, cujus 
methodus et dicendi ratio simplex et acuta aptissima visa est, 
quam sequerentur , excepta doctrina de formandis stirpibus *). 
Amira Masium secutus in grammaticam recepit et Interjectiones, 

)y >-P ^ 1,Q/A A 7 et primus Syrorum incepit seorsum agere 
de syntaxi, quam tredecim paginis absolvit. 

Quum homines linguae Syriacae ignaros docere vellet Amira, 
paradigmata verborum simplicium et suffixis instructorum am- 
plissima exhibuit et dilucidius dispescuit, quam ante eum Bar- 
hebraeus. At adolescentuli Syri ipsi, qui jam non lingua syriaca, 
quae illis addiscenda erat, sed arabica utebantur, et latinam non 
statim intellegebant, Amirae opus in usum suum vertere non po- 
tuerunt Itaque eorum utilitati consulentes mox homines docti 
Amirae librum in compendii formam redactum syriace et arabice ex- 
presserunt, quod fecerunt Abraham Ecchellensis, Isaac Sciadrensis et 



1) Stirpes appellavit conjugatianes , vel jJxD- = ,♦.!)»! et v^Aj.Uoj et 

J&^VOOD. Verba hoc ordine tractat I JiD et ^JOl»/, II, 1 p, JpL/, 

2 Aj, +-*}LU, 3 AV2>, ^3>U, 4 ^^JS, III ^Jo/ y ~objl/, 

IV, 1 OJQJL, OJOb*/, %JL, 2 )0^r etc - Habes vetus systema, in quod 
insertae sunt formae passivae. 

Abhandl. d. DMG. IX. 2. 18 



Digitized by 



Google 



— 274 — 

Josephus Acurensis f 1647 1 ). Ita enim Abrahamus ipse de suo con- 
silio loquitur : „Hujusmodi provincia in eam a me gratiam suscepta 
fuit, ut nostrae linguae studiosorum votis facerem satis, praesertim 
cum Grainmatica . . . Amirae . . . latina fuerit lingua conscripta. Igitur 
et docentium labori et discentium utilitati una eademque opera 
consulere volui." Neque aliud voluit Sciadrensis, qui presbyteros 
Syros divina officia persolventes in Syria et collegii Maronitici 
alumnos erudire sibi proposuit, ipsius Amirae jussu hoc ad negotium 
incitatus. Acurensis denique, Antiochenus patriarcha eo usque 
processit, ut institutiones suas arabice scriberet, quippe quae ado- 
lescentulis in ipsa Syria degentibus erant destinatae. Opus suum 
anno 1645 Romam ad Innocentium X misit, cujus jussu praelo 
subjectum et maximam partem in Orientales terras tralatum est, 
ita ut apud nostrates sit rarissimum. Usus sum exemplari Biblio- 
thecae Monacensis. 

De dispositione horum librorum dixisse sufficit, distribui lin- 
guam in nomina, verba, particulas, more arabico, recipi tamen 
pronomina inter nomina, Jxjjl JS^O (Participium), de quo confusiones 
Barhebraei (cf. supra p. 248) repetuntur, inter verba, et praepo- 
sitiones, adverbia et interjectiones inter particulas. Libri hi 
omnes perspicuitate , simplicitate , copia eximii, aptissimi censendi 
sunt ad finem consequendum , quem sibi proposuerunt scriptores. 

Quodsi soli hi libri publici juris sunt facti, non ideo censen- 



1) Inscribuntur libri hunc in modum I _U^O&o* y*+ JOv^ ft> m ^ 

JJ»«.ti\ jNnynnon ^^j J~*qcd JJL^o .io)L fc^oo/ ^jcu^d^. 

wJOOO)^J J*JOpDJ JkJtlj»J J^X&JL ^ O *• J i> » • *>\ Abrahami 

Ecchellensis . . linguae syr. sive chaldaicae perbrevis institutio (Romae) 1628. 

II ^O J*JO;tt J-0%Jt «flofYl./ ♦Zl^J J~»90CD JiA\j wJCL^O^. 

•fcook-Jjj J**qcdj ^gpAoSLv^j ^po^Ao^v^o .^p^j J*o£ 

Jfc^^O OLVttV .k-LJt J*JOpDJ JkJtlj^QD J^-l-. t JD m^2000)V-^ 

= Grammatica linguae syr. authore Isaac Sciadrense Maronita cet. Romae 1636. 
Cf. Assem. B. O. I 552. 

iii (»ic!) ^^j J^iqcd Jjji\j jyboi» .*oL fcuoo/ «XU£»V^ 
>»fcoJJj v i ^\j J*o£ ^o Joq^j/ Jow#^2> pooi^ jaooo- 
Jhc^.^>o pam/ )^-JLJt jMJQ-opD JkjtifOD Jkwo ^0009^ 

Z!j*OQJt Joj\JJO Romae ex Typogr. S. Congreg. de Propaganda Tide Anno 
1647. Cf. Assem. B. O. I 553. 



Digitized by 



Google 



— 275 — 

dum est, alios non esse compositos, semper enim ecclesiarum prae- 
positis educatio clericorum curae erat, cujus fundaraentum erat 
disciplina grammatica. Itaque non modo Maronitae Petrus Metos- 
cita et Gabriel Avodius Hesronita Amirae opus in compendium 
redegerunt, Assem. B. 0. I, 552, verum etiam Metropolita Ami- 
densis, Timotheus Isaac f 1622 l ) elementale syriacum scripsit, 
quod quidem nihil nisi paradigmata continet, ad normam arabicam 
composita. Exstat liber in codice Add. 21, 211 Musei Brit. et in 
codice Petermann 17 Bibliothecae Begiae Berolinensis. Quibus 
libris addenda denique est Grammatica Arsenii (Codex Peterm. 18 
Berolinensis) et Grammatica anonymi (Codex Peterm. .20) carSunice 
scripta, syntaxi instructa, cujus auctor doctrinis grammaticis Ma- 
ronitarum erat addictus. Codices hi recentissimi compendia prae- 
bent admodum jejuna in. usum tironum composita. 

Sed haec hactenus. Deponenti mihi calamum, quo historiam 
artis grammaticae apud Syros conscripsi , in mentem venit Yergi- 
liani illius : Tantae molis erat Bomanam condere gentem. Quanti 
labores, quantae vigiliae, quanti errores eorum, qui rem gram- 
maticam in Oriente eo usque perduxerunt, ut nostro aevo gram- 
matica comparata linguarum semiticarum potuerit condi! Sed 
etiam quantum studium patrii sermonis, quantus amor litterarum, 
quarum splendore paullatim clarescente tenebrae hominum menti 
offusae pelluntur. At tu ne spreveris hos conatus virorum, qui 
ad perscrutandam linguam tot studia adhibuerunt, licet tenuia 
nobis haud pauca in eorum libris videantur, neve oblitus sis 
verborum Aristotelis 2 ), ex quo pleraque haec studia profluxerunt, 
qui hunc in modum monuit: °SlcntQ ra rwv vvxregidiov ouficcra 
nQog t6 (fiyyog #%u ro fte&' t)fiiQav } ovtoj xai Tijg ijuevigag 
yjv%r t g 6 voig ngog tu ttj (pvcu (favepujTata ndvTUv. Ov 
fiovov dk yaQiv $%eiv dixaiov TovTOig, wv av Tig xoivooaairo 
ralg 86%atg, akka xai Tolg knmokaiOTiqtag ctnoq?t]va[i&voig' 
xai ydg ovtoi cvvefidXXovTo ti, ttjv yao $$iv nQorcxrjCav 
7]/uaJv. 



1) Rosen-Forshall Catalogus p. 89. 

2) Metaph. 993 b. 



18* 



Digitized by 



Google 



I. Index nomimim et rerum. 



Abraham Bethrabbanensis 30. 

Abraham Ecchellensis 273 sq. 

Abu'laswad addu'ali 139. 

Abu 30baida 139. 

Accentus. Accentuum positio ad 
normam graecam 63 instituta 
in Syrorum codicibus anti- 
quissimis usu venit 64 — 66. 
— Accentus (interpunctio) du- 
plici puncto expressus recen- 
tior 67. — Hebraeorum ac- 
centus 69—73, 74—76. — 
Jo*V.r>» vim auctam habent 
77. 81. — Mimetici et tem- 
porales 78. — Signa quibus 
indicantur 78—79, 80—81. 
Morarum in adhibendis Su^lar/e 
usus e doctrina graeca a Ja- 
cobo Ed. desumptus 81 sq. 
Graecae doctrinae in aliis qui- 
busdam Jacobi Edesseni accen- 
tibus conspicuae 83 — 88. — 
Jacobi systema tabula exhi- 
bitum 88 — 89. — Comparatio 
textuum Severi et epistolae 
Jacobi ad instaurandam anti- 
quam et perfectam systematis 
formam 89 — 99. — Accentus 
Thomae Harclensis 99. — Sy- 
stemata Josephi Huzitae, Tho- 
mae Harclensis et Jacobi Edes- 
seni uno conspectu exhibita 
99—100. — Variae de ac- 
centibus opiniones doctorum 
124. 266 2 ). — Ceterum 157. 



213. 267. Numerus accentuum 

266. 
AccentusNestorianorum 165. 177, 

triginta apud Eliam Tirhanen- 

sem 179. — Eorum catalogus 

180. 182. 197—199. 
Accentuum classes ex quinque 

speciebus orationis processe- 

runt 163 — 165 jam apud Jo- 

sephum Huzitam conspicuis 69. 

— Eorum dispositio apud Jo- 

hannem bar ZuSbi 165—166. 
Accentuum positio quid efficiat 

in DageS lene 206 v. Hebraei. 
Accentuum singulorum nomina: 
P^/ 183, 35. 
Nnn:nx 71. 

I^OTO 180. 188, XXVIII. 
Jio^. 73. 80. 81. 84. 90. 94. 

Jk>^^2&~qjl 80. 82. 94. 

I^? J*o^ 180. 186, 24. 
Jborkj 192, 38. 
J^r)j 29. 71. 77. 100 Jos. Uoj 

J^a^l80. J.Q-0 J^J 182. 

188, 50. J^ J^«j 125. 126. 

180. ^ 

\x\*~* J^pj 182. 
^^J ^VJL ^p ^ovxm OO) 29. 

68. 100 Jos. 
Ji.oj 80. 81. 82. 90. 94. 98. L. 7. 



Digitized by 



Google 



— 277 



qpT 71. 

JtoDJ 84 1 ). 100 Thom. 
j^Q^ OO^ 78. 90. 92. 
|»\fc-svN 79. 86. 90. 93. 268. 

98 1. 7. 
Ji.«^«% 79. 91. 226 P. 34 L. 21. 
Jj^t» 180. 186, X. 
J » ^ o^ *% 85. 87. 94. 266. 

'opD ft\^ >> 87. 266. 

Jjte)>» 10 ° Thom. 

Ji^J» 125. 178. 180. 

M Jo^J» 182. 192. 267. J^j» 

J^OQJ J*\Lj 193, 49. 
Ji*Cu»» 79. 90. 92. 
Jj^-JO 83 infr. 90 v. ^Qi^Ojt. 
JfcLiX) 79. 90. 92. 94. 180. 

Jbwitt v^i^QjL 94. 266. 

Jju~ax> 68. 29. 100 Jos. 180. 
Ji\-MYiX> 180. 186 XI, XII, 30 

XVI, XVII. 
Ji\,irYv^ 180. 

Uvnmx> 90 L. 1. 92 L. 15. 
jiCYuQm 79. 90. 93. 
Jx\*> 79. 90. 93. 
JiYi.CVP 125. 178. 180. 
JiXUQ» J-C^A2> 182. 
Jicr&jQ» 90 L. 5. 93 L. 1. 
JinrKy^v^ 85. 95 L. 7. 
Jj^Jj*> 68. 29. 78. 90. 92. 180. 
JloiYi\«Y> 180. 267. 
JjV»jk» 79. 90. 92. 180. 
Jjojok» 182. 
]x<*-^ys 125. 100 Thom. 180. 



Jjuj 180. 186 XVIII. 267. 

J Aj 178. 268. 180. 188, 40. 

piOB tpo 71. 74. 

Jt^VQCD 90 L. 19. 

J^vw* 68. 29. 80. 81. 90. 94. 

123. 180. 
J^) ? J^qcd 182. 
J^vws ^i^Qjt 80. 90 L. 13. 94. 
J- y j J^vw^ 192, 36. 
J^ 29. 77. 82. 91. 180. 
J^ .Q>V^ > 81. 82. 91. 
Ji, A, 68. 29. 80. 81. 82. 90. 94. 

178. 180. Jx.a ^Su^jl 267. 
J r ^ 180. 188, xix,xxn,xxvii. 
V»A 180. 
£aoj£oa»Doij9 90 L. 7. 93. 

\jDOOi2> 68 ^). 91. 125. 99. 166. 

182. 
J&J.J JxttGQS 182. 
JjonS 68. 29. 78. 92. 125. 180. 
J»OS 84 — 85. 87. 94. 98 L. 

11. 266. 
J-O^O 79. 90. 92. 
5^sH 71 , in enuciatis imper- 

fectis 72. 
JL;dj J^w 180. 267. j£o,V ib. 
dQCOSj J^Op 81. 83. 91. 
^nr>o> JJj J^oii 80. 83. 92. 180. 
J20U 125. 180. 267. 

J2>\~QJL i. e. accentuum vis aucta 

77. 80. 81. 
Jj r ».X> s°>V.Qjl 83. 84. 90. 94? 

|LbJL/ ^o et JjQ^-^flo ^o 85. 

90 L. 20, sive J^Jfaco to. 
Jsqjl 71. 91 Jsojt ^2LV.0jt 81. 



Digitized by 



Google 



— 278 - 



80. 83. 67 ')• 91. 92. 98 

L. 8 infr. 
JIajl 181. 
jfco^JtL ^•♦jl 89 infr. 88 infr. 

90 infr. 91. 95. 266. 
Jj^j. 29. 77. 81. 91. 125. 180. 
Jfc^lj \J^l 125. 91. 180. 267. 

JcooL (J.U..PPO JflooL) 68, 6; 

69, 6; 79. 92.267. 
J^otf Jfc\i 90 L. 5. 92. 226, 

P. 35 L. 1. 
Adverbiorum catalogus 21. 170. 

171. 254. 
Adverbiorum classes 248. 
Adverbia apud Johanneni bar 

ZuSbi 168, a Barhebraeo bis 

proposita 254. 
Adverbia Ja&»o&; = ovyxQiomg 

216 L. 5 P. 4. 
Ahudemmeh 32. 
Alexandrina bibliotheca ab Oma* 

ro non combusta 35. 
Ambrosius Theseus 269. 
Amira 272. 
sAnaniSoS 102 scripsit librum 

Jb^o^Jk~;po?oJo)&M J.ioL 

103. 
Apocrypha 43. 

Arabes grammaticos graecos non 
legerunt 153. 

Graeca de litteris doctrina 
Arabibus ignota 151. 
Articuli notio Arab. deest 151. 
Sic in verbo notiones kyxXi- 
oewg, dut&ioscug, eidovg, a^r t - 
fiarog, ov£vyiag; notio tiqo- 
odmwv et ccQi&fiov nomine 
speciali non designatur. 
Subjecti notio Arabibus deest 
147. 

Syllabarum notio Arabibus 
deest 151. 



Casus notio Arabibus deest 

150. 

Passivi notio Arabibus difficil- 

lima 148. 154 *). 156. 

Arabicorum grammaticorum in 

doctrina de formis debilitas 

149—152. 

Arabum de grammatica semi- 

tica merita 154. 
Aristotelis Organon 3. Poet. Ehet. 

Phys. ausc. 3. 
Aristotelis partes orationis ad 

Arabes transferuntur 141. 
Aristoteles apud Severum 215, 

P. 3 L. 12. 
Arsenius 275. 
Artes liberales 2. 210. 
Aspiratio 31. 116. 212. litterae 

1 116-118; 221 P. 21 L.20 et 

P.22L.14. — litterae j 116. 

litterae ^ 118—120, iitterae 

v^ 120. Litterae F yo>*\ . *\ 

157. 

Assimilatio consonantium fina- 
lium 258, in Targumo 204. 

Babaeus Nisibenus, cantus in- 
staurator 3. 

Babaeus diaconus Masorethal77. 

Bar Ali 108. 

Bar Bahlul 108. 

Barhebraei indoles litteraria 
229 sq. 

Zamal^arii grammaticam libri 
sui fundamentum sumsit, 231 
—233. 235. 236, quocum con- 
junxit doctrinam antiquam 
grammaticorum syriacorum 
234. 235. 

Barhebraei de vocalibus Jacobi 
Edesseni errores 50. — Ja- 
cobum exscripsit 61. 101. 264. 

Bar qardahe v. Johannes bar 
Kamis. 

Bo^tiSoS 108. 

Canones nominum graecorum 57, 
syriacorum 58. 



Digitized by 



Google 



— 279 



Casuum nomina 13. Casus 152. 

157. 
Casus per o, J, ^ formandi 

115. 155. 
Choeroboscus 7. 
Conjunctiones apud Johannem 

bar ZuSbi 169. 171 apud Bar- 

hebraeum ib. sq. Tractatus 

anonymus a Gottheilio editus 

172. Cf. Bar Bahl. ed. Duval 

242. 243. 
Consonantium classes 54. 
Consonantes occultandae 258. 
Consonantes permutandae apud 

omnes Syros 259, apud Oc- 

cidentales ib., apud Orien- 

tales ib. 
Consonantium permutationes tur- 

pes 261 sq. 
Dages neutrum 206. 
Derivatio nominum a verbis 134. 
Dionysii Thracis grammatica 9, 

codices 7. 
Dispositio grammaticae secundum 

genera punctorum 263. V. 

Grammatica. 
Domesticatio 244. 
ElahfaS 139. 
ElasmaSi 139. 
Elias Tirhanensis 154. 
Eliae Tirhanensis opusculum de 

accentibus 181. 194. 
Elias bar Sinaya. Vita et scripta 

109. Nomenclator 110. *oL 

j**ioQD JUL^aaap ed. Gottheil 

112. 
Elhalil 139. 
Elmubarrad 139. 
Ettaqafi 139. 140. 
Ezronita Gabriel Avodius, 275. 
Flexio apud Severum cum doc- 

trina de vocalibus conjuncta 

212. 
Genus 241 ; a Protagora sophista 

introductum 144. 



Genera apud sAnaniSoSum 104. 

Glossae vocum difficilium 29, 
non biblicarum tantum, sed 
et aliorum librorum in scholis 
lectitatorum 32. 103. 

Glossariorum initia 5. 

Grammaticae definitio 155. — 
dispositio 159, — apud Eliam 
Nisibenum 134, — Josephi 
bar Malkon 135, — apud Se- 
verum 212, Barhebraeum 232. 

Grammatica anonymi 275. 

Grammatica latina cum syriaca 
conjuncta 273. 

Grammaticae versibus compositae 
112. 269. 

Hadji Chalfae locus de gramma- 
ticis Arabum 137. 

Hebraeorum accentus logici 69, 
musici 70, quonam tempore 
appicti 75. 

Honain 103. 105, scripsit gram- 
maticam arabicam secundum 
systema graecum 106. Etymo- 
logia cabbalistica 106. 

Hymni e graeco translati servato 
numero syllabarum unius cu- 
jusque versus 38. 

Jacobus Edessenus. Vita 34, 43. 
Studia graeca 35, hebraica, 
samaritana 36, regimen eccle- 
siasticum 36, canones 36, 43, 
ordo baptismi 37, scripta de 
ritibus 37, epistola critica de 
Jacobi Sarugensis homiliis 37, 
curae in hymnos 37 — 41, ser- 
vilis imitatio vocum graecarum 
41, studia exegetica 42 (adde 
Martini editionem hexaemeri 
in Journ. asiat. 1888 I, 155), 
chronologica 42 , critica de 
apocryphis 43, recensio veteris 
testamenti 44 (adde recensi- 
onem Pentateuchi, Martin La 
Masore 315), epistola ad Geor- 
gium de describendis libris ab 
ipso recensitis 45. 114 — 115. 



Digitized by 



Google 



— 280 



Grammaticae prooemium 49, vo- 
cales 50—52, 59 ; de legendis 
libris vocalibus destitutis 52, 
consonantes 53, earum con- 
spectus ad mentem Jacobi 55, 
canones nominum 58 — 61. 
Ordo quo tractavit verba 252. 
133. cf. 245. Modos j^jj dixit 
250. Tractatus de Punctis 
262 3 ). Accentus 99 sq. v. 
Accentus. 

Jacobus Tagritensis v. Severus. 
Ibas, Edessenus episcopus 29 J ). 
Ibn Chalduni de grammaticis 

judicium 149. 
Ibn Doraid 139. 
Ibn el baddad v. Johannes bar 

Kamis. 
Jesujahb bar Malkon 111. 
Jeziditae 139. 
Iliadis loci syriace 211. 
Imperativi suffixis instructi 176. 
Imperativi et Perfecti discrimen 

157. 
Infinitivus, ovoua orjuarog 215, 

P. 2 L. 20. 
Interjectiones ab Amira 273 
distincta cum conjunctionibus 
enumerantur 171. 
Interpretationes interlineares et 

litterales 5. 
Interpunctio Graecorum v. Ac- 

centus, Nicanor. 
Johannes bar Aphtunaya hym- 

nographus 38. 
Johannes alius hymnographus 38. 
Johannes bar Kamis 136. 
Johannes bar Pinqaye 136. 
Johannes bar ZuSbi 158, de 
philosophis pendet 159—162. 
Johannes Bethrabbanensis 30. 
Johannes Estunaya 107. 
Johannes Masawaih 105. 
Josephus Acurensis 273 sq. 
Josephus bar Malkon 111. 124. 
126. 134. 



Josephus Huzita, Dionysii inter- 
pres 8. Accentus (novem) 
decem introduxit 28. 30. 68 *) 
99—102. 

'ISrab 143. 

Isaac Sciadrensis 273 sq. 

ISoS bar Nun 105. 

lSoSdenafc grammaticus 34. 

ISoSyahb bar Malkon 136. 

Junus ibn Habib 140. 

Kitab el-nuqat waSSakl 140. 

— el amtal 139. 

— el-nawadir 139. 

— el-lugat 139. 

— fcalq el insan, el ibil, el feail, 
el-Sat, el anwa 139. 

Lexica composuere Honain 105, 
anonymus, Marwazaya Bofc- 
tisoS, Bar Ali, SgroSewai, Bar 
Bahltil 108. 

Litterae debiles 252. 
Litterae perfectionis v. jXy v^ # 
Magistri scholarum 28, 30 l ). 
MarhgtSna 157. 177. 
Marwazaya 108. 
Masius 271. 272. 273. 
Mehaggej&n& 157. 176. 
M §tappgyana v. Myod&. 
Mossulensis =Elias Tirhanensis? 
228 P. 45 L. 15. 

Nayo^a 126—132. 157. 
Na^oJa vario tempore vario modo 

per lineam signatum207— 208. 
Myod& post ^o, td 129. 208. 
Na^oJa 201, post omnes vocales 

in Targumo 202—203. 
Narses 28. 29 J ). 178. 
Nicanor nsoi 'Daaxtjg (fviYuijg 

82. 86 sq. 101. 

Nomen est, a quo verba deri- 
vantur 217 P. 6 L. 19. 

Nominum classes apud Jacobum 
Edessenum et Barhebr. 58. 61, 
apud Johannem bar Zuibi 162. 

Nominum formae 245. 



Digitized by 



Google 



281 



Nomina propria Barhebraeus ad 

mentem Zamaparii tractat. 

236—239 ; nomina appellativa 

ad mentem Graecorum 240, 

cum additamentis arabicis 241. 
Orthoepia aramaica in Targumo 

200. 
Orthograpbia Jacobi Edesseni 46 

—47. 114. 
Palaestinensium pronuntiatis 262. 
Palaestinenses sacram scripturam 

syriace enarrasse Eliae Nisibeni 

est opinio 114. 
Palaestinenses 227 P. 42 L. 16. 
Paradigma verbi ttnru) 26. 
Paradigmata verborum 132. — 

Verborum classes et ordo 133. 

224 L. 1. 
Participia et Adjectiva non di- 

stinguntur 168. 248. 
Particulae 254. oy> 143, de- 

finitio 142. 
Passivum definirinequitl48.156. 
Paulus , Edessenus episcopus, 

hymnos graecos syriace ex- 

pressit 38. 
Paulus Persa 141. 142. 
P§#aha pro e apud Orientales 

173. 
Permutationes consonantium in 

pronuntiatione ex imitatione 

grammaticae graecae 53. 121, 

ad af&bicam doctrinam accom- 

modatae 258 sq. 
Permutatio consonantium 121 ; 

g et s 137. ^ et i male 

docetur 225 P. 30 L. 17. 
Petrus Metoscita 275. 
Praepositionum catalogus 20. 
Praepositiones apud Johannem 

bar ZuSbi 169. 
Probus 159 sq. 
Pronomina cum suffixis et affixis 

verborum a Johanne bar ZuSbi 

conjunguntur 168. 



Protagoras sophista ykvi\ 6vo~ 

fiarwv iuvenit, e quibus poste- 

riores genus grammaticum fe- 

cerunt 144. 
Punctorum genera, magna, media 

parva, secundum quae gram- 

matica distributa est 263. 
Puncta studii grammatici funda- 

mentum 3. — Punctum in- 

ferius indicat, consonantem 

vocali esse destitutam 120 

—121. 
Quadrivium 2. 210. 
Qualitates, dta&iaatg, JJLcbuu/ 

246. 
Qutrub 139. 
RamiSoS 30. 177. 268. 
Schemata244. a%ijfia, Jv*-*m*% / 
Schola Nisibena 30. 125. — Mar 

Mari prope Seleuciam 125. — 

Mabuzaeorum 125. 
Schola Seleuciensis 30, Aitillahi 

125, Kanduqaeorum 125, Tel 

Dinaweri 125. 
Schola coenobii Mar Matthai, 

quae sua propria methodo erat 

insignis 209 sq. 
Scriptores in scholis lectitati 

2. 32. 
Sergius Besainensis 6. 
SgroSgwai 108. 
Severus bar Sakku, vita 209. 
Severi dialogi 210 sq., eorum co- 

dices 213 sq. — JfcOQKOD; j^bsD 

212,JLqyi,\yi^ J-JO»V 213 
Severus Alexandrinus hymno- 

graphus 38. 
Sibawaihi 139. 140. 142. 
Species V. Jjtj/ 
Species 215 P. 3 L. 23; 242, 

quinque species orationis 157. 

163. 250. 
Status absolutus, constructus v. 



Digitized by 



Google 



— 282 



Status emphaticus 272. 
Studiorum ordo apud Jacobitas 
. et Nestorianos 2. 

Subjecti notio deest, (v. Arabes) 
147. 

Syllabae 56, earum classes ib. 
Tempora verbi tria, quomodo 

apud Arabes completa 142. 

149. — apud sAnaniSoSum 104. 
Theodorus Mopsuestenus 29 1 ). 
Thomas Heracleensis 84. 99. 

101. 
Thomas a Novaria 110. 
Timotheus Isaac Metropolita 

Amidensis 275. 
Tremellius 272. 
Trivium, Quadrivium 2. — apud 

Graecos 210. 
Typus, TVTtog, forma nominum 

245. 
Verba 142. 
Verborum formatio 157. Modi 

v. jk^O et JxjJ. 
Verbi definitio 248, classes 133. 

167. 252, schemata 17. 33. 

251 J ). • 
Verborum ratio apud Amiram 

273 *). 
Verborum formae non secundum 

derivationem sed alphabetice 

enumerantur 103. Stirpes non 

perspexit 'AnaniSoS 104 neque 

postoriores grammatici. 
Vocalium nomina 50. 103. 106. 

157. 173. 
Vocales binis punctis vel signis 

graecis expressae Jacobo Ed. 

ignotae 47; 49, 1. 2. 



Vocales Severi sex 212. 216 P. 

5 L. 17. 
Vocalium singularum nomina. 
Jj*> 173. 

\lj& JO^JOJ ^joj 112. 
Jott>/ 113. 173. 
jQ*aSj JxSS.J 113. 173. 
JjuDJ Jsd^j 113. 173. 
JSbOJ 50. JkaxOj 112. 

J-;o, Jo-V Jp~ 50. 
JLjO~ Jo^joj ^jo) 112. 
JfcjOflQX) 113. 
JfedQOttO )0*OJ ^JO) 112. 
Uo, LijO, Jo-V Ijf 50. 

218 L. 1. v. J a. 
JJ^2> 50. JfcwskS 112. 
J^, Jo-V \j* 50. Ji^oV 112. 

175. 
J^o* 113. 173. 
jk*~oV )o*oj ^joj 112. 
J&£jl = & 103. 106. 
fcoJ^ ^pOQJ yJil = e 103. 106. 

Vocativus, o/ 246. 
Widmanstadius 270. 
Zama^sari v. Barhebraeus. 
Zgqafa pro Pgda^a scribendum 
173. cf. 218 P. 9 L. 15. 



Digitized by 



Google 



283 — 



n. Index syriacns, arabicus, hebraicus. 



^Jot, Jfc*iSfc~fcJD 257. 
Jj^y, etdri 242. 243. 249, 

JjcjV Lo.mVi.. 250. 
JfcwVoJj Adverbia itineram 22. 
*U3-J, Jfc>vi.o>..V> 257 »). 
Jaa^/, fri/pov 246 >). 
jLo*-/, Jioidrijg 21 1 ). 
Jk^ conjunctio 172. 
)o>a> J t_a V — -Jj = notoTtjg 

216, 5, 4. 
JLo-u/ = Jls- 156. 246. 250. 
fco»/ 212 Praefixa verborum. 
J X> . n cW, «XWa 243. 249. 
~J Nomen 141. 
jva>/ 254. Jv»? et Jva>/ 169. 
v^Ut 143. 
piL^i = avv&^xrj cf. I^JLLud! 

convenerunt inter se. 241« 
K&Ltot, jLoiQ^» 246. 

JjV 175 - 

^W/ Articulus, = ccq&qov. 
&^U 47*). 
JLoVL/ v. ronixd. 
^169. 
^O^S , Vocalismus particularum, 

O, J, O, ^ 31. 115. — 

Casus 212. 
bna in Targumo assimilantur 
• - 204. 



Jjw, j2La- 247. 
JJOJ JjXJOi 263. 

JO = ^yi*» 155. 

Jr*=> m - 

•x-126 adhibe Nayoda, rad. ^j . 
j^o^w, apocope, formatio status 

absol. et constr. 247. 
Jb*JC^113. 

&> 1»«. 

«3QJ^ 115. 

Jcqj^^ yivog. 

JloLjj J-UlCQ-L^ Jj-OQ-J , sive 

jNvim 1^113. 212. 
j>. num yevixr]? 152. 
Jfcu0*O9 intransitivum 253. 
J«200J v. 7taga/SoXi] 22. 
J+SDOJ v. GyexXiaGTixd 

De J&u^Oj scripserunt Josephus 
Huzita, SAnaniSoS 102. Ko3 
bar Nun 105. Honain 106. 
Elias Nisibenus 111. 

JUbo-Ci\j, TtagataTixov 17. V. 
^JO». 

g^iLo, gJLo 219, 15, 2. 

ms^OI H5. 

JjLs^l 56. 
Jl^OiJ \iBcu 263. 



Digitized by 



Google 



284 — 



JlO) 2391). 

JVy>gNj %$JO) v. kvavTuofia- 
tixoL 

aJU»f 3 224, P.28 L.4 = ^V>/. 
ja^, &iaig 241. 
Joj, ^oyo* 249. 16. 
I^OJ, ov&yiat, 17. 249. 16. 
Jioj, 249»). 17. oK> 137. 
KojJ JJJOQJ vocalium signa 113. 
263. 

Jfeu I V yjifeoo jLol/ consonantes 

vocalibus instructae 112. 
j*AOj, r**^o 247, diminutivum. 
JxjJ, hyxXiaug, modi 250. 
J,, = Jtp. 156. 
J^J 175. 
jlj> = Sid&taig 146. 

j~a3- = TO XaTfjyOQOVflBVOV 

147 = j£^ 246. 

J2^Q~, Jju 247. 

JL fu» fortes 55. 

JaaX*, fXm 253. 

j2QJt %°>\m, Pronomen 18. 

JbsJ^Il debiles 55. 

Jx^ 210. 

Jjl}/ Lcuju2Q~, quinque species, 
cum modis confunduntur 250. 
jjoi^ = Jp~ 140»). 
Ji^ 174. 
JN*jiO?~ gutturales 54 



J> 



142. 



~, JLqjul» nd&og 62. 155. 
213. 216. v. Sia&iaug. 
idem quod J^Axioo. 
102 2 ). 
j££, ^j^Jt 156. 246. 

JfiQdOl, TOTtlXCC 22. 

Joor^, avvTalig 20. 
Jb^, Jx^oSj Ja^ 126. 
JK..qi^ clausae 55; -&f 126 

adhibe lineam Mgtappgyana. 
•^ = -jj^ 169. 
O^b 145 ex graeco ayyeiov 

processit 156 infr. 
Judo. 223, P. 27 L. 5. v. Jfcs.uo.y». 
^ll non ^. 228, P. 46 L. 5. 

Jfes.»;U~ 113. 17 = ivixog. 

Juoj JLqjuCu*» 216, P. 3 L. 19. 

J&3 v. aovrjaig. 

JLojqo = noaoTi]Q 2 16, P. 5 L. 4. 

j ^r^t^ y. d&QOiaiQ, Jfc^JUQD 

248. 
JLjq&d v. aQvqaig. 
Jowo, jj^o 252. 
Jfc^ 174. 
Joo^. = ^umdl, A£*s 219, 

12, 19. 
Jtt^cb. 211. 

J ^v 174. 



Digitized by 



Google 



- 285 — 



J;»j3D, loyog 2 1 5, P. 2 L. 4. (rijfia. 

Jjpojso v. anoQrjfittTtxoQ? 

J\^-nv% 268. 

JiAo» 244. 

JjU* = Jib 155- 

Ju ^v\ v. avvanTtxog. 

IJOU+Jl, inchoativus 147. ^Qjl 

jLo*p», jLojy» 10. 12. 

Jk^opa 256. 

JiadopD 266. 

JttO» 211. 

JfcODQSD jusjurandum 174. 

JbOO&O^^V Adverbia jurandi 22. 

Jik»jx> 100. 

J^* JlM» 267. 

jbsxlOXpO clamantes 55. 

Jj«***20 23. v. avfinkexTtxog. 

JL&gJd 256. 128. 

Jb^aijaoD, Jhuiioop *aSs> i. e. 

J^X>Qjtj ^S^ 219, P. 14 L. 5. 

223, P. 26 L. 1. Jiocu 223, 

P. 27 L. 5. 
Jho conjunctio = nempe, scili- 

cet. 171. 
jLoLck», Xil*>! 246. 
J20JL &£>, participium 247. 248. 
JtVwft v. TtaQanXrjowpLanxog. 
J |Vr*V\ ylwaaa 215, 2, 4. 
JbU2D v. agt&fioi. 249, 16. 
jN-o-o» 248. 



JLqj*^0Q2D v. tixaapog 22. 

Jj;\NrtVD = Syxsu* 155. 

Jbjb et JLtLb discrimen 174. 

Ksju* et kXs 156. 

Jffl«.9>v> v. avyxgiaig. 

JtfY^ o>v% tvxTtxog 163 *). 

•• 
J&&2D v. TtToiaetQ. 

•• 

J K\ ^v* sunt etiam Particulae 

^.Op 31. 115. 
Jjjoa» ^^ 256. 54. 
K-J»*o*r» v. Sta&vxTixog. 
U^r* Jl, dxkiTog 20. 
JjbOJ? JL^»^ Josephi b.Malklll. 
JiA>po, tvxTtxri 249. 
JLq^.jo, 17 Adverbia media 20, 
Jfcc^» 21. 

J XV «. OD l»Q*^.j2D Interjectiones 

273. 274. 
JfcoX.20, fiiaa, mediae 58, alio 

sensu 55. 
jjt^c, J;voj 247. 
Ji\^nv\ vnoTaxTixr\ 17. 249. 

XTIjTtXT) 20. 
Jl»?Q2D v. Magistri. 178. 
J^*s* t v\ avv&eTov 20. 57. 

Jl\J«Y>, kQWTnfiaTtxog 163~ v. 

koijjTt]atg. 
fc^Ja*» 238, 6. 227, P. 42 L. 19. 
JLqjv£*» 267. 
JXv^vn vmgavvT&txov 17. 
Judb*2D servi, accentus 164. 182. 



Digitized by 



Google* 



— 286 



Jb*JLOA20 transitivum 253. 
Jl SnJO yfty sibilantes 54. 
Jji+jOO v. ftefiaiaotg. 
Jjpajk» v. ovlXoyiOTixog et 

ovfinlexTixog. 
jLQJ^jfcoo ( 9. ^o jLojvaoJk» 

J;»J» Infinitivus 17. 249. 
Jlxukok» 244. 
\uh~2>teD 244. 
JbttiVi^JD 255. 
Jfccam^» 212. 255. 
JiiOOjfcOD v. &avfiaoixd, 
Jtof|Q|V.to 255. jtJut 257.258. 
1 Yt »KJO , QQWTlXri 249. 

Jj>Q~fcOO JJ CCOQIOTOV 17. 

Jk-ax2uk» 255. 256, 

J^fcs» = \**y*X> 218, P. 10 

L. 3. 
jLcncn.^fcoo JJ v. dnayoQevoig. 
Jfcou^k» 257. 
Jt°>jnkso , evxTixog 163. 
Jjp^tOO = Jyta^ 155. 

J^Olk» insertum. 219, P. 12 
L. 15. 

Jfcoj£KX>oLJb0O 113. 212. 255. 

jLQJ^jLJbOO quid sint, 159. 

JUUJk» = ovv&eTov 216, P. 4 
L. 19. 

J-JOpL», jA*a* 246. 
JjC^J 128. 256. 267. 

rwtt 82. 



Jxjqj, verba a Nun incipientia 

253. 
JjJDOJl J^btD scripsitHonainl05. 
Jxtemj Jj&QJ 263. 
J2WJ 175. 
Jbu*xJ quietae 55. 
Jjuj 267. JjuJJ Joj&jl 90 ult. 
J»?v\^<*o* Jft»*i 265. 

Jaa^oSj Jjuj 250 4 ). 265. 
J^aj 174. 

i, JloJ^O 244. 
i, |ufc^X) 244. 
v-^uyo, JLNob^o 244, 
JLq^OQJ = ^UuU^^t , exceptio 

246 2 ). 
rww 74. 

^ 6 = 1^)^ 156. 
J Aj 178. 268. 

v^uoi num causam finalem de- 
signet? 153. 

JLCOOJ, vii^oLj 241. 
jLcujfeOQtJ Jj^Qj 263. 
jL?OJ, tyika, tenues 53. 
V^j 228, P. 44 L. 2. 
J^> 176. 
^_^JJclx» ovM.afin 90, 7 v. 

Jk^O), JJ^QJt. 
J^QOD 90 1. 6 infr. 
)QAOD lemnisco instruxit 46. 
J^VfP 211. 
Jx£oo, &£oig, £j£>} 241. 



Digitized by 



Google 



287 — 



J\V.,QD forma etymologica 217, 
P. 7 L. 1. 

JuL* ? coXoixi&v 143. 
JiSxx> 174. 
J^wv> 123. 

jLjiOD incompatibiles 55. 
Jvt\/OOP conjunctiones elegantiae 

causa adhibitae 169. 
JiQ^Vm 90 1. 5 infr. 
Jx>va> 174. 
Jlojco^. v. noioTr\g. 
JLojco^ 213. 216 v. Sia&iaetg. 
JbcO^, daaia, aspiratae 53. 
V^J 17. 104. 

^ 174 - 

Jjq^. v. knfracig. 

kJlIo*, \*2>Q$± ?47. 
J;»Jx>^20, J&*>>^, kniQ- 

grjfia 247. > 

J^ t?N> l superiores 55. 
JjJ&A. v. alrioXoyixog. 
J&A, Jjfc^ 243. 
J<w*> = u 218 L. 1. 
Ja i. e. Jud puncto inferiore 

instruxit 106. 
Jb^ 178. 
J^A 174. 
Jkni ffj t y fortes 54. 
^J 17. 
J^cli et ^yMAA cum ivigyeia et 



nd&og conferenda 148, — 
idem quod JioXOD et Ji yvkgvwy 
JjCO^ et JjpiJ^o 155. 

jw.r>o> 90 lin. ult. TiooGcpdiai 
265. 

J*X*QSj ))jOQj 263. 

Jxtt~Q9 Jjkj 265. 

Jfcwju* «a,9Q9 102 titulus libri. 

Jut*G2>j Jj^qj 263. 

Jl^OJtoa 248. 

Jj^o> 175. 

JUIS v. ofioioDGig 22. 

^ = o iU 239. 

JjDQCQ^, ccnoqavTixog 163. 

Jn*QQS, Jfl»CY>^) {fijt, status 
absolutus et constructus 219, 
P. 11 L. 20. 

Jor^o» 250. 163. 

J*6 142. 

JjQ£& v. nagaxiXevag. 

JjQ£&, ngoOTaxTixog 163. 249. 

Ji^ooa 250. 163. 

fc^JjOUQS, JjQOS 104. 

j5&0.+d, nooaoona 16. 249. cum 

qu§. 220, 18. 22. 
JNn°> i. e. anXovv 57. 
JSa^KS membra periodorum 90 

infr. 95. 155 et passim. 
Jt y ^ j^ °* apertae (neque vero 

P§#aha instructae) 55. 
i^ 176. 



Digitized by 



Google 



288 



jLc^. v. tvxn. 

JfcJto^. 248. 

^ = {^140 0. 

»m 247. Jo0DQjl. 

vjys = xkiaig 151, 

)oJjO? 17. 104. 

(«20VJO i. e. ngwTOTVTta 57. 244. 

Jt>«ft> L<Vn.»Q, Praepositio v. 

Tigo&eotg 247. 
Js^CUO = vttA*i 156. 
Ja&XUOJ Adverbia laudandi 22. 
J»CU0 266. V. Accentus. 
J«aQ£» v. Aspiratio. 
JXfcJO, Sta&iaug 249. 6. 
jjoioj Jjjooj 263. 
JLoojO 216, P. 3 L. 19. 
J-OVO xktjTtxog 163. 
J214JO, naQaxtifiwov 17. 

Jk**0, kyxXiaug 249. 16. 163. 

250 8 ). 
J^O)* = rc«£o'e 9. 
o>L'*Dj J^otf 267, Jj^ojV ib. 
JsfcDoV v. av^vyiav 132; <yi/v- 

#€<r«S 20, iyxltatg 216, P. 4 

L. 10. 

Jnooi v. Aspiratio. 
J^jtcuoo Jaooij JjJOOJ 263. 
JfcOQ~V compatibiles 55. 
^G» derivavit 133. 
JlD* 82. 



L&2QSJ llsA 266. 

JfcuS&V debiles 55. 

jjVj = OQ&q, evdtlct? 152. 

J^t 176. 

JJJQjt 250. 163. 

J*u\Jqjl 248. 

Jka3o>» ^qa 266. 

JfcwiX) *2&*.qjl 266. 

JL A. *2&*»qjl 267. 

Jfcu20»QjL 248. 

JopOQit, K*o 247. 

J-^dqjl = oQiartxdv? 104. 

J^oojtj JLoL/ 12 6 ). 187). 19*). 
31. 104. 213. 

Mqjl, IcXaaJI 246. 

Jwqjl, JuAS 247. 

JLq9Lqjl, Participium 18. 

JULjl 176. 

J-^Ojt 176. 

JLo^jlj Jjjoqj 263. 

JLOSQ^JL 160, avv&r t xri, ^LL^I 

241 v. avyxaTcc&eatg. 
J>Ojl v. Nomen. 

JopOJL, accentus 250 3 ) JjuJJ '*jl 

90 infr. 
JQbjL syllaba 56. 
J fcuVa L «*;jl 266. v. Accentus. 
JN**jl Articulus 18. 
Jj^ 243. 
*sL 106. 



Digitized by 



Google 



&r. AU4- HtiL Mf. /%z/% MMt 




Digitized by 



Google 



Digitized by 



Google 



— 289 — 



Jfc^joL v. avyxara&mg. ML 1*^*1 244. 251 ')- 

Jl^aJO^ Jfc-^OO \o&*j>ol J-aiSJ- )<*DA 212. 
JLooJj J^>*3j titulus libri J~o»L 176. 

(*=>? 156. 



103. 
Jfc^Lj ^fc—l. 267. v. Accentus. 
Jfcok-L inferiores 55. 
Jka*oL 250. 163. 
piAL 244. 
Joi2>L 216, J^o J-ai2>L 243, 



J^Jfl. i. e. naQctywya 57. 60. 

216, P. 3 L. 24. 234. 
Jfcu\JtL = f& 156. 
JjL, *Lax«3t f exceptio 246. 



III. Index graecus. 



cc&goioBwe, J^gjo 22. (fc/Wo^s, Jin*o 22- 

««r«atey.x«, J^ 23. rfw* 9 - 18 J*"^ v - GenuS - 

«xA.roff, \C^p JJ 20. r^ov 16. 

doQtOTOV 15. JjUaJk» JJ 17. ^ 

i ^ x ^ devtiQct dva) 88 
anayoQevoewQ , Jjj J , > ^ ^ O , 



Jlo.m.%N*> 21. 
dnccQefirparog,. ^p JLaJV»Jk» 

fc»l» 17. 
cwiAow, j£~*2> 20. 
ano\eh)\iivov 16. 
dnoQrjfiaTtxoi 24, Jj^oJ»? 
aotfpoi/ 18. 224, P. 28 L. 4. 
dgi&fifjTtxov 16. 
dQtVfiog 9. 13. 16. 19 v. Jxa». 

dQvr t oe(t>Q, poSDJ, sive J^S? 

21. 
dovvaQ&QOV 20. 
avrorsAcs 64. 65. 69. 

Abhandl. d. DMG. IX. 2. 



Sia&vxTixoi, fc^^jtV-SLX) 23, 

JjLa^a». 
Sia&ioetQ 16 bis, 17. 62 infr. 

JjQ2*, J^^, JjlQ*~, Jn^co 

134. 155. 240. 246. 249. 
StaOTolri 63. PQccxelct SiaOTO- 

Ir) 87. 
dtTiQOOwna 20 2 ). 
Siciwuov 15. 

lyxAiVws, JJW5 16. 249. 250. 
Ifrvixov 15. 

€?&>£ 9, 13. 16. 17. 19 v. Jjlj/. 
elxaoftog, JLqj;soo20 22. 
'EkkrjviouoQ 143. 

19 



Digitized by 



Google 



— 290 



ivaVTlW/ACCTlXOl, JA^Qfl^J ^OJC» 

24. 
kveQyeia 16 bis. 17. 
kveoTcog, )o|jOJ, )o^j 17. 26 b. 
%cg 146. 
ini&6Tov 14. 
knifiBQt^ofievov 15. 
knigiwiia , J;»j20 ^ 20 , ^, 

Jlk». 
&ura(7€<wg, Jjq^j Ji£ r ^v% 22. 
kndvvuov 15. 

£(wr/?(T6ft>s 15. J7\J «v> 22. 
ei>XTixtj 17. 
«t^ijs Gr\fiavTixd , J t v j n v% 

jLd^j 21. 

davuaCTixd, Jb&0)&£D 21. 
IStxov 16. 
XTTjTlXOV 9. 11. 
xv^or 14. 
fieTkmv, ^fc^j 17. 
^icra v. Jfco^j». 

fllOOTl]g 17. 

^W, jLo2>iojL 18. 

ouoicooig, JJLJJS 22. 

dftoicofiaTixov 15. 

bfitCvvua = Jv>f t ^ qj l 5. 14. 

ovoua 9 v. Jaajt. 

o£fi/a 101. 

OQlGTlXr/ 17. 

nd&og 16 bis. 17. rcai^ ad 

ngoGcpdiav pertinent 63. 
^rapa in nominibus compositis 



voce V-J^ exprimitur, e. c. 
naQaovv&epQV= J^opa v^ 
naQaovvanTixog = .♦ f fc ^ 
JurYP. Itaque quaeras no- 
mina simplicia. 
noQaftoXr, J*Sdoj 22. 
naQdycoyov 9. 17. 18. -20. 
naQaxeiftevov, J~^to 17. 
TictQaxkXevmg, JjooS) 22. 
naQanhiQWfiaTixog, Ji\v>y> 24. 
naQaovvanTvxov , ^ ^vn ^j^ 

23, Ji&a» ^. 
naQaTaTtxov, JKn^\ < 17. 
naoeknlv&tac, . ^> « 17. 
naQo^VTOvog 90 L. 7. 101. 
naQvivvuov 10. 12. 
naTQwvvfiixov 9. 11. 243. 
nenoitjfievov 16. 
neQiexTvxov 16. 
neQilynTixov 15. 
nvevuaTa 63. 
noioTiig, JtojO-^Aj 21 x ), 

J1.QW. 
noioTrig = )p „ cv> Jkn,/ ^Jj 

216, P. 5 L. 4. 
noooTrjg, Jlcuaao 21. 216, P. 5, 

L. 4. 
nQo&eoig, J y>^c p Lqv^^o 20. 
^o^ rt %ov et &>g rrpos rt 

%oj/ 14. 
nQOOiiyooixov 14. 
nQOOTaxTixi) 17. 



Digitized by 



Google 



— 291 — 



nQOomdia =■ ac-centus 62. 63. 
265. 

TlQOOWTia 17. 19. 

TiQWTorvnov 9. 17. 18. 19 bis. 
TiTwasig 9. 13. 18. QrjfiaTog 150. 

Num rj bo&Yi sit nTWOig 152. 
QijfiaTixov 10. 12. 
OTtyfir] 63 sq. fiiot]64c. Ta?Ma64. 
ov£vyiai, |^oj 17, J_____OoV, 

Sever. _*__♦ 7 )- 
GvlXoyiOTixog , J_;__»Jk__o 24, 

).niQo. 
OVfinkexTixoi 23 , j__»_*,__ Aft Y\ 

JjSoJfcs». 
ovvanrixog, \i- k____o 23, J__2_o_o. 
ovvaQ&QOV 20. 
avyxaTa&ioeojg, Jfc__JoLj Jj_OQ_0 

JLc_2G_J_j 21*). 

OVyXQlTlXOV 9. 11. 

ovyxQiamg, Jj\v"o,\. 22. 
ovvdeopog, J;od/ 23. 
ovv&rjxt] 160 vide jlo___yj_ et 

ovvTa^ig, jnft^i 20. 



ovvoivvfiov 14. 

OZBTfaaGTixa, J;_OOJJ JlOQ-D 

21. 
cr^a 9. 12. 16. 17. 19. 

0%rjftaTa verbis syriacis attri- 
buit Aljudemmeh 33. 

raxrixov 16. 

toiw 63. 

Tomxd, JLoVLjj Ji__jQ_t_o 21. 

vneQ&ETixov 10. 11. 

VTlBQGVVTihxOV, J\x.aY> -7. 

vnoxoQiGTixov 10. 12. jLo*.___o, 

JLcli*u_o. v. Jv__o). 
vnoxQioig 63. 
vnoOTiyfir) 64. 86 (avvnoxQvzog 

et .ywrdx^trog). 
inoTaxTixrj, Ji\___QY> 17. 
i(piv'64:. 73. 
(peQuivvfiov 14. 
gpcovr et xpocpog 160. 
<pwv)]BVTa = Jfe__i_y_o 54, JLoL/ 

Jfcoa__0 217, P. 6 L. 2. 
XQOvov 17. 63. 
tp-Aa v. jL^iii. 



19* 



Digitized by 



Google 



Druck von G. Kreysing in Leipzig. 



Digitized by 



Google 



_ai*a t&ip^tfci (*)^a* t4cn i4cUaw.kx*At6 Lam ^ob ^» 
-Wt< i£oa^r iu«n^piu/KiA .^ai\ *£j)iaai i4u^\t4a. 
kiTau tdai *£&&»* cdua\acii t4icuo\ ^i t&cna .« *ma 

, .^Uiaut* f&cuo ybyL.j/t^Wm .i&talxA .^t< vui<< 

.wflrtcUfc». idVn\n . tdtooX\.i6a^J^iay^ •• 

xi>ato.t<L»ft\:r.{Catj»*A t^tcU«Ca*Ja* «£ubi\£» tctaoas» csaU* 
w te^Jeft f^i^ t^oK&Kil^acD ^Aa .ytCscb^.t&oatx, 

cm tc*\nYn *Z ^xaii iur^t rtii^iite .aa&i \aioi vAauaci 
>Aa^t*}ictia«i cka\\Aca%ucu&a* ^cn ^d^iv t^t»t^ 
^lift.^ii^^^^ «^t^r.^ut^ittS^ ^pat^tea tdcoo 

ftfen&s\ ^aci^i c4cn Jto*. . . . "Sa* * **ax . . . (r*/ji) 

.;. rdfotf* ^yrtf n&iHa* coa ^W» tA* }elm\ t&iKsuu 
*m rCttcua* acbci c^taM* mo c&aA* aqut£.t<fai j&vV&a 
<uf4r.)ui£i}t£UU 4a^.i&Ja*»A^ti)Ufc:r ctco3 7 ci*ij*&i&\t£ cOa. 

*&ixj^j.t<^fcxx\.i^+<^ 

cit<£ tAoiL aiti^ i^cniaA* tdu^*j3r.ljam ^lcd tVua 

• • ..... . *Vu* .tAn^ ;cunr 



f J WriifhtaddiJttxt^K^t cf supra % > Cf Psy, $1 Jn numeris ctnfusio est 

QA igitized by Go< 



.>^^su».g£ijy-is «^uf^it^j^ ^niot^kx t£a<xVacn i^icooz) 
^n iOau*/f, >x ajokx4:i acnaicf ic6iuic^3t^.iicocn <*cn 
, k^i^i^^Msai^u* vAaA<k.P^ c^*.i<<>i^^.trik^UD 

r^:.^ ^ 

• ^•^ jyt^X^cj^UI^U^ ^03K^C» f^^t^l *JO€l « Oy %& 
.I^XV» .l^ick^^.t^l^^^ 

iAju\ k\*xa k\ vi^tt . ^* iAa-» ^cn ^.r<&orL>.<>Ku* 

• • • • •••••••• ^UfC «^-JifC^. K ^aflVtfMI 

^&cLHuteiBritAdd 14,66£ 
Ab f^iict^Kf jb ^iat n6cn i&olo^m Jicn J±*£ti(folJSa,coU) 
3i<aa xo^tatatar acmrd.fdaa^ lAaaL ^rfci ^a* t^ku. 
^faoair i^t^^ai i*\^\.i<6ojLO ^)^* >aci&a.t^rUi< 
[6^^\A\^ .td>*V^\fl %:y flfin^t> .tf&^^.i^^ji o« 
a «xuta^iba ntKf^coco^.^a^iurc: tdicu i^a* ^t 

«^cn&s. cuukftiCi^i c^icuu «ficns . . . , Jj . . . . . 1 > 

^ii^r tdcn tticaxA a&y\%iCr%(col&)* f<ca£ueJk 

af *}. ic&airttVninY. n^i*-^. i****^ *t<}ub*i . tisunh . ^»*£ 
.i<AuiL^i<a£A3.i*5u^ 

'; Jn margine v!M» £a .*• i£icux> *** wriiivi fOta) *>/tmcio 
fuid sit /fonne ic£*A^a hatndum $ hJn mary/he fi&fris nitfdisex- 
stat *1£rMA.*A6rMATA *)Jnscriptio ilUgibitiSjfiumerus^dul/ius^ 



83 



[ ~^ 

.«afcxki *??i<ien .3c<.r6cn t^&eDaa t^cn&x **a&vs«< iA 
iwi «&&o t<\a» ^» ^n aoi «<Mua3«.«cM>}i.«<t<ibaft 

. ic&tau iAhom ^«r K«u*> ^.^aMitr i^acii joh|tdacn 

)ucelii<^» isond^ca t<k*Ac K&iaiiK ^ vs leJSnco iA 

. Ju h^k^ «<W*evt< ^feaK i*\k^i^ .^ va t<W 

K^staA \a Kol&u. ^r t^aftVia .&ut<ii<^» ^j «iVvKUiy^u. 

O CB.7C0ta mi(3ic; Ai»c\t< W Ai< k&V* ctcn R&aatWW 

.>id^akae>aA r<\aa K&ai^* tA. t ^o «^afeatoa 

**aa(t<: <euA=i ^oi .«<\e\i\. <Vc^» ."«<A^* .c<\fta* 
r<u\* \$\ca*^«ei WHaeU.-r ^ialuc? >^«uae\.«6en t<iA4S» 
rc^te* i»V^ Acfa.ieU«* s ci« «<JcuaA ^Mii ^«<.i<.4cm 

. i^ii^ i<V£^t* <* «cn.^awiui^ «<u&« r<\$\«* ; o<*n« 
Jrd^ i»nc'icn k\c% ^uff^ t<*i»eupi t^a» t<^u>« «*»* 

^ V^H .^ \* ,<\J i» vri£** • «^U* > *^ 
*)ur<jia« «a«<. % ^Xx< i*e& i^ilxa ^cn ^* ^p9i<*i£a 

1^_ 

*j leyendam putdur tCV^&** nSS^Tfli/A^IB /Hrtvus est 6b%iy£* 



Digitized by 



3^y 

^o ki< ^?< ^cn 3*.«$vaa ."t<Ka5 J55R5 ."SSSja 
^£ot<)09 t<ucv\cicn tOcua «/yt*. ^")Q &uA ,3t< .Jj 
^uSiJ.i^ \s .-^k^o . i<i£a^9 .^*c< v^r<* .&ur<*i<V^» 

J^ 

. riJiAa i<Jia)n< -f %•»* (4<n tdcuav t<cn£u£.t<&U3«.t<&ua^ v 
i*» i<Wct^a*^wi7 *tsn *rin t&nZ t^ufev t<avnst^a 
j*9 ^aoA .aAct&taa o ^013^1003 TT ^Acna Aut<Tft *&xA 
4ba -ia .i&4* ^iu\ii yMM i^^i^ cAn2£.'i<^ «^ote^A. 

. tC^t&AjjL .t<l&fx..t<b&£Ht .t<t^ii<affr. tc^ajfc .tOtlan 

. irfW^ . i<«kSnd .*< ^Klfe ^W< «<to» t6cua A«aA 

t&euc.* i<uocu itaai ..autcuD ^n£a«<« ^* ^uo» .^** i<1* 

idcuoa ^ajo^uu ^9r<^nJt<..^utOai\ <ita.^feai< t<uo*> 

idfttft^n: Jkcn<3t<.lk scvoia JtA* i<ukaai c< > «OMM.:t<kQ 

*t<^t<^*ai.^k3 .«<\ka .Auc<»i<*\» ^sac^iu t<^ a« 

« tdt<Ji<*U) <<aj3CU3 T<Vawfii>s xAsu^fli^r «<4Lub 

K.n>3(<^ca^^t<.T<ian p£*tlii<l\a» t<vjtc\cuen Jua J^a 

t^Ss.cc&T<uAa.r<^Uft../A Jur^^ tOauatrt *)bt4:| M 

t<^u?i? ,^3i<Jus tiitun ^r^^c t<a« 4*1 .t^ttdni» 



sti 



« fdUTCUA t<Sicu*.«Sii<Kk f^taitfla* .f£ut\g* tcbi^* 

i<dl*iAi.i<&ilx >^a\ cvcop ^iucp* . &&uHo ^ncni^uf^ r*M, 
Jb^ik&.Kl^aJku ^kiV<di^ovc^^ rA^n^ ^, ^i 
^^oioao ^tiiflifrikfc» fl&tiio Aco ^&*<3^a« jgm *£i*u- 

^cucp Ivdi^* ^4si0i t taaiucta't t^^<Aci&iur£ Ktf*»** 

, , , . t4&*Ma.rdX3&* cA* €\cw rdicuft^cA 

,«&xu «^au»? ^*\ (frl38a Yide faSulam phitotitty 

«ft^> ^i^at^fo» k£u<X>X OCfa tdlCUD jyi< *ll ^ACto }|A* 

,_^t<v> .i£tf<te*).k*f&ftf 

^i»*^un.r<il** moi/Z^ ^ytt^Mai .*c» i<ir «*Jb> 

xZbdtiji» tcUcoi^uas t<hou ^t fcSraaxi*^y\a*i<b^ 
^^t<b^b.K^ya^[e3«^^^ ^a <At< 



*a 



Meom aco ^* bu<ucU^t%^aka <1& ^ow <tei 

.idi<\a]^faiL«,<i\nM^ 

.3< itoio idun** ^\*ia f^ai£uL« «6aui ok&& 

v^oA Ji»< 49 <U&&L KiowJL * <u&fe <ca£ut ^n 
aai&* uiaudu<« i&iano %*Jcn* i^ko &t va aAs^\Acn» 
^&i&aeito.^&ciiu* f^tiiVia/n ^a» <)t&*aAi A-uvq 
cutp«<Lspso ^Jai ^x^^^k^cv.i&^iflihfrua <unii 

jmi»&tk»/i»<il» CHUO* <J£^ €Y&<AOUr *& <*3*0 l^X 

•■•< fl^99iio ^ <J>»< *a<.*^^o}i20 AfC^CUSO *» *« 

jkScd jix <st»< ^34 a£ba .<iv*< b*» <icn ^ew *cb* .<*i 
,»*o ^si rd<.<AiAX*ni chflteeO^t ^)& kM^ tarit 
«xaaMiua^* <uiCii ^tfuc* <<a&A ^a&^u< /MM* 
*&as« «a«i i»<i« <^un\ ^al»* Aca <kfe»a&^cai 
tihakali pcusox <ttcn.^*J^u Acn nd*.^ai»)w< A**** 
uo*a«^cn <H*£aAi A ^?*» \am j£ hlh.^iiVtVr» 
<uu< .<itou <kh idbuaa <4>&L <{ucb <cicw& ^go& 

■*£<* ^ 1 ^ ^CAdi^U<«il9lai <i»«o OOI <<t»<9» «•<« 

.^i&Y<T.«£aJ ^* cuco <2ko<fcfci ^Xa ^aufcnit ^o* «*co* 

|«^<<a&<^a.<*i*A< <^*W^ia.«<utt& ^W|a 

**3 <kUi<A «sm^ici ,<u«ai <*M^oa«<*3£j<*dJtJ< ^a* 



tCfeat^boan ,f<!bcufc^tL4 «^ata a< locn hn< *woxx 
,r&&^&edajto.v^buxb%i^n ^auxx* .\fia< iCxiu* c^n 

<^^u<^u* a«<.«<*£ ^wui <xu£)i(kiOa«< Aruro f<\a 
>no .«^utoAa ^^j^ i^^unx ^n ojcq.*:**Z *tka 
*A*nA «<^«C3V3 o» «<fewa.«<^i|2^f<k&A i<)u* 
^t^iu^ «^Aia^f^ \=xhii«iin an^n«i<iiA^A 
tdiCidaa . ^cn «ftf< «o\*k2»« «<&uuu -p\o a«< i<}u*^q 

«^anubi A< «<*co \*Kv:i<iiiuu ai< *£ux^n ai< 
»6Jid<u v <i Ai\gj* ^* cucn:i<*aia3<taiif< cu&w» ^tc» 

. ^oJu <io Arta* caaasa aai i<aai jci)i« «tu«< .f<*Wv^ 
<iiaiif<^ /auuy^ifebt «A«^.«^kArid /t aS: k&i *» 
KSKvruis •^aU» «<&*» itfu \ba Jiaai f&Ju«*A)i9«t *« 
T^i^n K^rdiii* $ «^Xata «^r \»:«<jiuia-Ooa U\ 
«*cb au^uf^ fia ;«<&wo* du&u«<* H nfca a<:«£ua2*J ouAu«<fr 
a^tei.^au^tt&l &u£ux 3 &&ia3f<* i<fcux^x^.f<Vux£ra 

iui^ &u«<U3a:«<v\an* «<ba3t ^a ooia&u^* ^* «<iiii 

auiu«tfi 5 kal • «V*ua*\ «klxu* «<\ 4p .T a» *& «<aa> 

• • • * 

k.«c&x A«^ t£3*«£ /k^vk, tA^a* «<atti«;.id»)t«6t 

.<VJpa i4vb« i&d&m ac^suea ^fcaiic* i6au> 
•danitfkasL» •<!& ^a X-uX» Acn. . «cZA=x- ico. «^ut^k» 

M^uute •&& ^cA Jta4i «c>> ww<.«^o «d« w£*XhC)5 ^» 



Dogle 



r* 



Digitized by 



*a ^toua ^» <#u (tux \Aicp «ctAa c\a.^J«£ cuaA& 

^a }ua a<.r&ca¥a<':r xacnt» ^£i< *A< «Ai^.^ipW 

A<v % rciiau(<»U)<icn <>taixu3 ^un^t^t ^\dasi* yoacb 

Acn*A*<>^r<^^<£*i& <iaja\ ^ojco <\:^cna 

^uaol Ju<%^t <^ui%»£*y^ja* i0l*1 ^aa*<*vi^ <&*&» 

<acns f6*u.ai< J\pa .<i*wvr k£iA ^i t3<,<Xbaoa3 

Jra «ft< (Skcucn acn.t^icn <^i6 tOa^i <&icc£a&, 

^ouxi <*« <\a ,<3bi*a< Jia*o* ,/y<*.<a»iji <iac\ 

. <JiaJi<n <&ai4tfu A^ia .^to a< &u<U*^i ^nsai< 

<iAa aaca* K\ti\ ^su» 2 ! ^o <<i^a .<*m* ch^i^psa 

-&< a^a^ an ^ »*£*naj0* t&»io iicvaaL^. av?a .»6cn 

j&»*]<bcauu» diaA.*£sai <no* ^ <&£»* «\cn.*&a. 

<W ^UK^nAi <tai)t ^as AuAa.<icfl <uA* cn)u*. 

AtiW. £r#. Add n,UJ. 
%ft<.^3alcp uiou^iW fCu&JU.** <&•<•?) naa (fol.3Ta) 
«i^U<^< aart ^ic^^w ,<*a<^cui=xx»:n ^ocru v^ 

v *<<i\t* <feU^ ^icujaA ^co. 

•^<^nv^ ^^V\y» 

7f. 



t&DbA ^V 73 «^a^a *<<* «***&««.•!& ^ ^ua. **t< 

ja o<.^uon aom <i**Ka<te* touto acp «*aVn< Kj*cn* 

<aixa «03 ^ouxi^ra*«D« ^.i^.fciiv»^ v&AttaVien 

^ iA& &a\ ^c&^»t<^JUBMA(<v/i2):cAs4 nc&rfoao 

K?dio^t^a rCA« «^ .*M-t*J ^A ^kJbao £ut<§ 

<AU0 4i<rAl<.Kfrtf ^ok Jut< T-^nd .l&Oftifel t4u\o% 

na.r^K^^ vitAAfi ^n AtC.&i«f<* <&i«klXUiK£l ^B 

,^o\ ,uta ocn ^ ^»k&A« wyrfA.^Jak kitt^oifcn 

^<^j» ynsn xisaAcH &x£ *> .^acuAs* ^bVtcXfe <^cn 

;pacraKiocw t<i**oibao.Ki»*tpaa ^ocnV^tC Kviica 

t^&aW^ Koca i^ '.^aoswi ^AicB ,ak> i6a*i<paipa 

ocn* K&oAtf *cj* Kiaoa» iAok vftcaua KW.^a&vODa 

.OCD3 <03* K$V%»Au kAaJiK' •»!<* .a^»< ^* iuttf .?&£** 

t<ai£uc.« K^croa Ji\?a.f&3JiHp ^cn\ ^adia «3 KensaJta 

_at< k\o k\* tc&aW ^»« *» -jco-ocm -A»<.KJ ; t-K" 

.<isu_4»K^st^f«cn* t6*wK> Kii^je^^./^^Cl^cn^ 

t<\.a*a ivAuaaiSvK' "^5 _«_«*\Ki»»< ^VsKjocft k\* 

J-^ tcW.K_v£tt <\i> oVeua kW.ciuVv K*BJU«ii\ 

A* X^cXi^ -ucn «0 ^»cn*.t^taL\jr «w *!»** K-**o- 

^ *Ava ^o -»« <i<^.t<i_u^r «cn ^ eui &u< td-ti 

croxt<^^t<K'k_«v-ie^A:t<__,io-t "^a kVgd\ av* rjo 

t^^<:t<a_nj_- ^ala» <!^\^2r cndO^a i<^«sa«a 

r<0V_»x*»i< t<^u£a*=>* t^w^ott^-aH-W^aua* ^r 

.<_cdtoi< K_ct» <_se__i du<VrX -v_a_3a -_\o:_A«-* 

___» coa faajupo^t<aa^v_\pM«. t^cn-w-t c__ivfi>i< <_ ^a 

ts_v_ ^vfcxa _\t<.i<&io^ai3 cn_» t<k_»^< Ac_\o:K_a_ 



RUfc 



xgaabux* o.«uJA Jti< -ojc» ^Ofc?«*«<a«.&«a k«BJto 
49« . >Aaia* t<Jta*A r<ai>ajt» «<Vto^i*.«<iajiU ^aeaX* 

r<J*Si<* UBMWU0 ^Hkv>AlXl6(^9;XB^^m<^aU^l^ ^* 

-cW AflM&V» «a«W«<mua« >A«a.* «&a*««.«<i«ai ^a 
:*Aiki3« ^«aV. t<aAW* «<iJu** ^a£i« .«aiaaV.KMl 
vA£*i<.«<*tyto»« «2k»if «4up«4i«» *<Aia*aL i^>« «<aa»«<\* 

i<«o» £<<^« Okt .out<*a3v<a\i» e& «si. «Aat<Vv9^ ^ita 

^naAuem Aoau«<t&«a. . . . ..«<atS3».i<Ai W 

. . bi&Asackai(i0lX). ....... ^a >ocu.du«<a ...... ..\»*« 

^Acn^un ^i< i<\*^t< .m<.«<j<ju 

^AOto . . .* J&«< ^f <^fa<...« ^eLaa* ^u*. . ..* 
. . . xCxx%. i<amsft . .. ri^mt «<aa» «<ica. . . <dv<a:«<y*di« 

| *\ . . .[««laau* »< M^acw V^i&Aa . . 

>tao «Oox *»< .^*i< «<«£*!<«£ *$cfc*(RU*,<*lt) 

^SWa^aiua m\vi »A*t6r.S^a%Aa)^a«<«» oaM 

«5*? *«acn acp.^ai«uaw \u ^A^Mi t<Ud«<.t<«ai J^39 

>Aicn ^Aoib *V* .;»«» JXpi KaftW \u< *<&••< *Lxx& 

\aa id/tai».*Ao aisua ^<^a^« ^oseb «^jvfefti «<X^ 

^AOLU^ KOOJ »A .1<«Cfttar< f&CQ t<&>a3a ^» «dK^bsvC 

o*W* k\ \^»a . ;*a»\*« «<ias «<ifc» «&«< >aai\ \a&99 

tA.*i&i< kmo* «Mi<A.ai3« «<&cAo «<*&*«< «altouaah 

^»«3* ~X^y\a> ^» ^o/.^bico *^t<>&.i<ta?A ^*&*m 

V £pi'sT*(a Jac<?6i 4,1? K / Jtmnt J7 ml 18 pawts. 



/*£■■ 






BoM /S9. 

. . .^«Ai<t^....iAo H^] (MflftO 

Kr^,^» t<&a&t£3 ^«utin «ttasttf . . . . 

. . . . t^«n^ aa&a.. .. aAftW.ttfMau h^ . . . . 

[^««nit^caOa *M6;*|li&iidi«3* 

Aa\^3 , ^aj i^i^Ui^ *s <u<:«^ca* 

rCty* (<Aen &ut£ ^actA n^ *«i. >^a\»« *a\nv^ 
AaAs ttfit<x^*f< >7 vj^fAt^ cAca ^ID io^»<\.t«*aSutf9 
. ^aa&dtliiO rc?v<)t< A.^siaMii^ *a «&«<*icW 
idi^i^.SAt^ i^!|m «&0*< tdisi t6ssa ^aca «&•< 

.iv *a ^*i «&t<.t<£A9u£n t^-Vatf ^^Vitd* .«Viimn .«»3 
^itrr^AA^itc^yAatfcm^aA ^aji^ V\s« J* «<^A^ «a«< 
^udoa f£s}o vCta&H f&mt^t&au rA* M a>^a t&i, 
.»6tau t&A* K^LS^nrd «£lco t4n&a>3:«4sttu r^o^ 

f«Lta t )ao\& «taoXn |t^. ^dd .«v&*£x r&a?* 

t<3^atta I<1 V$C3 t&CUD «A£U1U4 ^Jt K^ftf^.f^ttAS (<*// 
*Jfew/?£ sCfitemdtcintieLffcttM/vctm ltacae>.'JJWaulii$ ^&aA^ 




Digitized by VjOOQlC 



«=P- 



<ifca*&aiaj» 
ciAaiAo . JU ^/? |iuJ -^ f^K^ ^*^ **• ***** C 



A^AAtfAa-Aa yd Ja-rA y)fi {1? pj ^? jpv» . A.>AflSo |AA 
JajAo&V ,^01 fk ^Uoaj.^o* p?o ?*> P*^ 
: ^JSAof If» |&o loS* ^0-^3» ^uj {lf .^i*V )hA- 
.^1-rAoA (jf ^uUB)90-.}Aifl\ }AaA ^X f) ,3*. JjM >^a 
^»; ^oa c^rijo ojo ,oiu? yjjooi? ^oXooua? ^l»» £ 
P»o/\i.Xa |i>*»ft }Aa&uia\ Jjfr ^Saj ^oa\ ^v-Ai»-? ow^o 

.... a JowU ?A.Aw ^u ^woA ?w. ^aSAs 

^•> ^^ j^» .oju/so*^ ?aV^o^ois»o? V»lBs*o ^A C 

?M30l «u\o £lOA£&0 wJbf4 *a;Jo ^S$ Aj3J ^JjjjaSO . ^00) J3fl>0. 



to 



<•> ^Z/Ai/i^ A 

, ^utoZ^.A*l*£i ^iA^fiaJ^^oJuOoi oittVUJ . 0001 o^uV>Af>4 

|fr<jM/»/*4Mic3 — — .• v cui>oJU ^q^Ai.&^^Io.Jj&Aj Jj&UA 

Qfo huc ptritr<t\o-i^*l\. ^£*ll «^OMteAi: Ai^s^: £u2*Ai .^uWZ^ 

Ai^ JtUigatta* ]i*J4tt {a*Ato P {o^ )m*to{l \$* A 

A*£^:|Acup^o ? ^?u*o:/to*Afc]l ftat? {*u»Ato ^ faofc c% 

£**& :^Ai|k^ £uto £u*oto . Aif jLta faioto. $}& l*Mk>C* 

)ufe2o,j!if£u!* J^*^;A*fc^/.jjlU>? J^aio.puaa {1 fao£o (T 

Im^.^Ai/^» ^k^ .^Wfcio .Aiji^ — — -Aif^i/4 

_ — ^*to foato.^ituVi Jo»^.AiJjs^^ ^i^*Al/^C w 

_c w 

|lo.Jluio |lo {ftoj?S po {iaj fl.txjota j) ?|»|fc ^; ^j |Xo4^»)«o C 
}«tto\ + ^idoi ^//to^v.AjJ.j^llo.^oijaja^A 

lufc&A .7mi ffo \i V3 ?W** Ajfii* $4*» po jlioj ^oC" 

/Vf «* <t> Jnfimiim coyttarK/um est, 

========^==================================1 



\ 



& 



c*<U4NM»? 



^W'f*3 3 3/v. <? /a.3A|» .^J<M* flbi»» «^9 }***»•. J^S»? 
: {im ]*> ^/ la*> j |J«> «ftj. )lo ofeoi? fao* $j, fr*tt JDttii 

...j-Sa^foA. ^ t*}A4*9 ^jA ^» OI«.Jv.AiJUoil» J¥»«a {*>00A 

.Aif^ .Wi-to.Ai^J^. ^Jo? — — — . — — A 
ATf {»» .{»ft»So :A>1»» .^K ^jT j»U \*o#*9 {Aaija^ }!*.» £ 

_U»to^..|<>«6i.A.«iii«.*.oai^li1> — — — • *»?»»»» «— A 

. ]**k . f-s. J. **\i jm .r.U» jol» {UifUto ..0001^.^0«^ A 
./»*»< .{td^:4«^:pS^ {asl? {U-£->ao? * auto .,oAu--»<? 

.JU^k} .A»Jtj- )»,o> r »fiai» • fA* laojTft? ?**? /***-» ^a» A 
,A«d»4 ;*4^*^t9J---»! • fiU {*«£•• /a« Ju3o^Jvo|te <f 
'fMett j «f a conjugotione tutius wfe Afc inftCtkontur^ut &fam rt- 



h Vi/ _. 

<SW* naetiSus efusdem pentt utC possinttyuod insuisum est. Phra. 
siiinepta ts$9fo\J^* jfifU) ete verh inhUtteru sindt)*^. (fi 
T>9 *>. *>$& ! *>£n \$*\a iD&tiayuendns textu» aritifuus a redaetione se- 
euoda. M )Tirma Jmpetfeeti ?#psoAj dietl\ AMaysiam $eauitiir,CS<jeas. 



*> Torma -<W»i/ non t*t Praesene **p}a» f {tufu* »fe» nttUm n*n eet. 



£ufc*oA ^U^OOJ ^j&Ot ..^OOlAolj; {^>M04US^ ^.£10 .^i>AI 

/a»> v^k^ Kjs^ ^ro^^ ^<uuo *Sj*» «ooaAio.JZoa^* 

{&& A JuAs : fi OjOjv* [bott ^ Aa |aou |o«i5 ^jf ^» >> r*V>& 
^oauaiAO» ^&i;*»* ^i]l {}cW'|x3oi#<w.a[o {24tf$o]A* fc*a 

.^d^l^O.,^0l]bx,^ ^C.jA^sOO^ AAA3^{rojy 

^MitoW?/-/ (&*? f}« fu* :Jo*>r af ^ifJ^oVwlilAOOto 

'/Ipq, oAO aak*b& \ x )lem ^30«£» £jaa?to hJamantea C vocemhMS^ tnl 



'/Aiy. oAO iwAadd $ ^Z«v ^30£9,£^l3?to hJamantea CvocemJ^uaSk < 
nutaint -at A^Ab. */Z^. <AoJJ ^yte?/ intetlefitur, Cene reeensioaetna 
icnptor^posteribre firtbntj fAuto #wto7 >$& arif 19>**; oerAum,fuod ioterpres 
antcuuus dcxit \ja^*Jb/fa antifuae Uifocripti9ii$\lQS$t^b* ]+&ljk&£fAtc 
fojjajljs yj{ [A»A mutata etita iatetiecta sunt ; at scriptorantiouus parad^ma, 
verbt $e propositknum aste dtceret, auod a vero suhscripttoais anttaaaesea^ 
su, tonge o6est. Jtafu* posterior orammatUuSj studtis graeoia etedctus 
anTufuam interpretaTconem cottatd Dionysto jraeco emendaoit f amtt, 
perpotivit* *>Hah$ edndeni phrasia in mutata subscriptcone Z5". 



69 



£{*, \aa<k ? ^? ^ok» ^ouiu^. {^{arUo-} Jiv*!^ 

jiy/7'aca i'tspomit't»cimpli)])iemj$il 

\ }t ** ~ 'f \ r 

'/2ejqi*v.7!zrt. J/inC **]&*$* ut fmtndatunt ^fet ]**{ jom mtu 
cam A*J/ reC. conlularlrn, *<L cam ?**, Qfga. *; A ^. cto,?«w< £ wnpUviC 
ui^&bjCA *>TertCndne re vtra p&f&attAuflc c/awnt * *;C«m. Ai£ 
*•/ */ /// >4 ddendum aitf ln£&>k*\ matundum . ^a. Ai ^ ^^03 •<£ Aa/P( 
farayrapkuni indptre vfdtntur *>A ^m\^oL V^W*'"* 1*t*rp"** 
tatione . ) A iine pundib ^So ^Ot A^ ^ ^frp . 



Digitized by V^» -w ^, fc 
00. 



%* 



^nitt ^iaioAo^ ^ouso- ^iA^aiD ^> ,oou*i.£i jLW^ooiA.f {79$ ^» 
|C^>M^i[W^ ? ^njia.pj^x ^? ^otfuJ» \£*kl (l&ato yJb ^» 

JA»o4b ^0 v» <'r**> £o£*k? A*f .Mii] \*m {i^ufe 

.OPU^O -V? ^di ^uf.^K&D /Co<^0>ol^l5^ (C*&W J^{C(Zo*fy 

WH^?? 1 <?^ ^V.^V.V)udiJl .o«?.^?\o.^\k 

')C hic eti/fra f ^£* x JP.tt'>;Z*,6 £i£ftfito««u CvWoyfriKeTs <*/n*au<*£ 
ut^^A ut cant xrr^tyutrtKits h C ^i ,*£». *>A jf»nfr tic ex {xZlffiO 
radendo juttum , at in U^yj^ pAi « prima. mana scriptum . Hinc et&c neta Z J 
patbt 07 C Utstare aUaav recenswnem y rnyua nomina claasium ctnjunc- 
tionum mutotti sunt. Jt(X/ue cafaloau? dassicun l.Sex. C e*fii6f&S 
inA e*$tctis$* non pottst s /fx conjectura scriprifltuMi pnjlojof inA 
Iradifoj yuod lectione, Jlc&jf in C Cvnfirmatur. ) Com^A Jilmim oc\sit 
1t*,ket i/ox respo/nkt graeco liruwjmp T?2$,$de$ic/erato. *>Afoboplfoufit+ 



PX3 



£<r 



£A> 



.>>> iCfAjao?} ^JkOAOJ ^f JCfAV&toV {j*tatio ^? ,ooux> 

,.|Ao «J*o.\Ao 

4^<?}^ n <f* -«^^o^]*ooJoV. <? «** 

f«ff ^l P? •*• ,-f .jitoo** ^( l^aso\» ^«a»} 

iC.AJ9>o>.A.foutoA J •• A*[ou*1.a439oS 
•>{i ..^»^/^a2»A3? ^M^s» |i^*att JAite jsoi^af 
ixAi|l».]A^ ^aio .{&m fiutfeA {Ajao^oiakfa .}i*f V^I^j 

^lf ^ ^Ol ^IJ.^O.A ^tt ^OOUO ;(*K^ fA-0430 ^o •,£ 

^ •> ji ,.{&» {A±**»a fia» f>« V Af: ^o v^f y^JtBa» 
J^ou^o : fiio? fAaJo). \kto -«o A.|? : f yb| V W f^» j-f 

'/CV»&ok».wW >*o «Ote? T&&00O OU» «f/«*. U,X (Uiumptatat. fc ~toj>i> 
cta cf.EmJtZi 6. *> C ouotur^ot mn exqnuca. Jtstinotibne intermugmut*. 
etiuetBgtTtKM* 3 > C Umatus et *x gnuco auotus, ncvn^pW ex. jU^ntifiy 
■j>voctsb'iZ,ijitodDwnusiu3 intw &sziBt>r*ctm&JtJlAti>f>non aswewYEKS 
TQtpontl«t t seU «r (A»fcf> /Wf« conjaoiura, mufotum, vicittur. CCWUigil 
TXorufsium P.8F. 



09 



aia> 



<j>i»l>gJao 

.y»ljk o»ijo ^j» ^oti^.. J^Aito JWf iCjkto »*»}.|«to i Aal 
****?* /*f •ff°.* ttk ? <? <ouAVA»fjo*»j».A«fi.ni.A*fa^» -*• 

f.tff <? ^cuJ» ..fU|l fUla? -« ^f .fiojAfj (*»ao» <? ««»9 
^..{A/. £«>A>f ^wuaa,?? ^oi ..£*•& ^? -•« /*f ^oau A«f 
^^[A^J.fA^? -o\ 7-f ..lsif^Zfa{CT|iJL|\ ? -AjJUpo« 

..{Cl»b. <&6f» j.^.ojofs 
5 (T«^M..^aa>. Ji ^{ .^obiuf fioteAto ^9 ^ouio 

{C^joL.flXo» oj }iJofld»{j^A.f^f^*?«to < 5.^01l2D 

.^.^^^^f.]Ao^».f^!^«»lt**to <? ^uio 

♦•<W 
y» . ^oA». w*i -jf. ]/<urc .9>\jto p» ^ouA-f y t n i ftv» <? ,0« 
^J,.^.^ (C(A]laojfjL]ko £*o? ^uf ^» ^o 

jto^.Vaa^i^f |^^»o*| JJLoi»a«to{CW <? )^ou5o 

«<Jal 

Aftuoa *>C»m.fau> *)£tZo\»V» u«^.^*/.*4&f ^»^ouio 

Vox^LtlZlf e* JjSHf torrupta vtfetur. *^*iiUiO*»>«f«/w.**irt^.**UiX 
y /^wr«w««4^o«W«««». */Z«y. oio^» |1 9 > HincCjL&*X> |A.»«I». 

"/£W</m VK^jH?- *f "^ r*V» / 5W,< » partfP&Atf, ukickC malt jadiaxoi. 






<c 



•^iAi ? ^»p .|U**«* ^t P^ ••>***<? ts»** f 1**}** * 

.«ui . A»*V&^ ^i ^jW <? ?a»*>» */•**- A*^ 7-/ 
^N*.af .. «M*. V*A* • A*»J.. AJ*=» .^«laVx^. J^». *A ttitX 

Jj^JiP |a\*» ]AJ* -*«i-?? -l**" <#<* 1*1*^ 
A2a>. Ui^«k ..]v*|*? -«*^«^«*:^ , ^}^U*»? 

*?{£<•"*} <.** ;a *** f ^l} <"H » V ? ^H^ 
*-0i ^H^W ^ l*^** "<^*f ?A**^» ^•W'.)****». 
iC ^*ua»/ ^» ^«u*o Jx»7Ai> AjA*»*-* ^f ^» ]Aaa$» . /a»a>? 

*tC, m . ^j&faipo *■> C^. pjjf]» *aj*ifj /»/^A^. 
VAChJbi^kS) * J A C jifejto ^ f j£n Umem ut C edhibitam, <fut» dc- 
tndt, mul. M*Atf ttstoX» pntulcmt . *) Com. ^oik U{ j* ^rntieo 
IfHutcinA Ujuntur P. ^L //. A uyo «* llbrv litwwio /t/q/i&s.Mfo 
meu ?.%0h cerrigendo, mn adffomina seotadAdwtiu *&*■<. .+&**)* 
/»^)w?JfcA*.*ji&A>.,a»Av 9 /C^fmiff* 9 jCon ^]uA cm. 



Digitized by V» 



. r *oA./ < ??a>$D..oii? ; l. ? JL» .-«o*-( U***^ KW 
0*,/} ^'a*/ f 2£&aa*? ,£./ *&>fl !£> \** «\> ^ «»^80 

.-« ^.j^auA^ ^uSBt/Ai**»» -An»A? .^A.f,^??Aaa3».Jo* 

|a.;4^o„Ja*;aP» ^ ,o^..|A»u)oy^»uA^?JoA.s&»»?^ M » 
.$*A.^> ?*.** J» ..^L»? ooi», om^ A*> oii» o« fl-g^ ^ 
->to» o(n|l^C^:.,S()W}<J Sft i i ? {?S}^ "*."-W-W? ■•* fi 

.. JaW? ^A»A.AA |A*o -.«0 
>»>»K"|Xo4 pfAot ?*A}Vto4i»?A* -»«oA.? ^? ^uAXote,o3o 

.•/aW. flol* ^a •*»•,= ^ifc}:JsoL»A* /*f **»? -of 

? <?</* ^ \maUjuntnttmtu6, vfi&V *> C. stqutrUtcc ita, praeM: ^tf 

fl^gy /ifc^. . oJ»? .^-? • 4*« -*/4 ^V** M f^t 
p± ^ofluA*/;^ J^»? (IS? ^a» .£«»*• -^? ^»?-.«y.f 
Xjoi?-» ^.-^uW^ |A.v4>Uo./A. ? Ay <? .OwS0.fA.5A 
*o ^OiO.om.AJ^/? -ai^.^/<? ?*■?* P?'^<* 
'/y?A*?ooi *^V? ^-*t3 *tf ]!*? ^oilGUUO 



Digitized by 



Go 



*aji) 



tftO**OJO>? 

J»j*> ^ . J*. H^ ^ {C^«* V Ja w* «J* ^ <£•}?»««/ »«*t 

.{*4t&l* )aju2*» >»^D |JLoj •>?**. ]lo -«oAi? <? ''^AJ^ 
. jAojfB . A« <? A ^UOi ../**** Idoj-jA? ^^*A»«i^?o 

..o«>. ^u» ^>...^«^ouW{C k <a«uoAD}J^|0|«a^ 
-A» ^ JocP ^)1d Ava^ .jAjft {C l»o jV ft ^? ^?}!"^ 

»*A J^> ^«^/..^^^^^^3^1 .{iaaa^ao lW*«« 

A^ ? A.{o{£ A : A} ok A{ct-oj ©•.} •« o« . ^a^ Ax 

^^ {C^ijO ^o\,} ^ W>\^>. .<&$»« ..^?£<ty 

0«>^v JSu^iu^.^W{C^^}<^^» *-»!» 
^u^C^jo}^o^)aaoV P*uo/{(^l&**»}lA&o 

'Cfaau^j^A^-^jo ^o>.,^^:^wA/]5ftA A-;^« Jlo a/o 

^/aua^oou^ x >C$S»J>6ijjr inA f&a» /W««fc «r{&«ato/&. 

2W.*/£om ^*^*W Jjao>£oj£? Jm^^AiJi M»mfc 

Uitk ijitur iv C exttat hCom..^ W* &\ em.^Hmb*t»it**>«f1 

*>C«ik *tAim "■> *^*$, Cpvo **.\^u>^*\. 



= 



69 



vftOiAUOi? 
t*0)OowA»>>.e*o ,a*»ooiO y)|f]M| M fiU >«*W<? ^Sl 

./Lsu >* |C^oA»}.]beo\j «r?»/*e ..fio ]4»"i»)u)| v*M 

{^Vavo foailfa&op >> eej Ao\ £su>o oao ,ptfieOtt»O0iXe\;0p9 
/A,AAi }Ai»V.i/. ^/^«0 ..^Akf oeU^£*-A*|) J 'oe»o 

/C\;.}A\ao» /AjJlU [Ai*^«.ft)»«wJ4» 1 

flOAZou»\- 
fX*!^^» > Ixuot*} jXoJjfe/A» .oXiA»/.^» ]£4*Aao 
./«t&A o ?£»)ao\ ^in »> ^L-/ • «A jtf (C^^^jQi ,.|«idA»e 

.. /A*;Oo £& o^?B ^tptOW 



-iAfe]!o«0*to;. -» ..(*W /A«X*a> /AAo.ouAi/^IAiv* 

fZ^=u../ r aa k> ./> oax» .joi ^m/ ./\m$ qo^/xA» ^» l*Wa. )*nu \< 
J.^I^uuh Ai/k&o Aj/j^m ^jl^oouAi/ ^ /ilx90../» > oa>> 
^m/JAjoo* o/^. |C/Ao3i»}|Aato .. /ij/ «i| A^^jj/A^^ 
At&Uoa» {rfo^jAob ou V /j^* 3 ? /•/ Jf *«• ( £ ^} 1"^°? 

S» <^l vtfmafr . */A /OA»A* \) /**c /<*v ctcfatdam. £st Hn$nd*tio voc/s- 



/jJOmA)0 Unfint wtraqrajthi • «7 C JU&v corpeotUm, est- ^iSftoA» ]) 9 

#a- liyUzir :/V,ao /ojJL ' „o<n ru vfl ^f .<v£«aifi)ita> ^pAtt^ woi 
/xJA» ^» jjtf.ooa.oia : >■>. ^ /^ -, jJjVa? •*•/ )so«0»ZA4o ;» 
«\ | /haa . |uuo /jlL ,-• « ^ ^a-a* *&<? l^ioa» .0X0 .}*>o* 
isi^^a,}^ l >** ^a^ ,*. if xk :/>onx>. o« ffi^utj ^j^a^ 

£o«/s mutileiti dk^a&l inlttoU ntminam etxbfsfaCdoto». tytn Pukber ^AWMfe» 



/?*. 



#7. 



A,/^^.. W^W P&Wl"** Jifl+Hf %}k1 
4./^, {Ao^j»..)if.3Aoito.|i? ! a*A» {i/^ao^ okf{.*>+o 
.. ,U» ^» ^. ^P ..{C>a*>}.J*uoA* ^<ups» ^Vt ^ • f» 

^ttfO £a»o^^d ©«©''.jAjft ^«V^l .<*•*/•<? r*?? 
^ jiA.ottt«»o ; ^U»..{c7AA *,fy,o*A./ ?Ai. ^{a&ft} 

oj^j**?{cioi^;-,ooA,;}*ot^. # ^ T r aoi»;» r .A...w M^ 

..#Kja» 

^C v A.l» ^iufj-u . ^i «« ..{ftU (uo. JiAjM^ouA.; ^o ,*&» 

.. ^»»Aa . ^raa» . ^ u i . fe » uoi^>/.ouA»f<? A»ps^» 
.. JL»jAi (C£uH}JLuja .{^,0 .JoU ^ouW <* ]aoy,ft 

-«a^^j^CTLu}^.^ ou*./ ou»? •« .-0»A»? ^» ^,0 
.]Aio Jm>oi oOioil^ooi.-oioA.;^? rioAi. .. ..jiV* &»A»; «ioVooi 
JtfA r(oiiG4*J\&>.)i*tfti* *C jja*^ ^o JtoJ^?#WW«W«^ 
£j p&Ote adl/toram, <*. vWTW«Tt*y fomulUm p» {^ao&o a JCJ±m 
j!loA £b A4 /^* $ Cow /!T**» sefMmO^dkMjfM^Ji^rm. 4 ; C ^ 
A* ^^VKw8Vi»]so*0» n M udmim ^» *>A A,a*.Aj*iJ AsAa.tf 
.A*A».i,a*.JW&oyfc «*»****• ^CoiiA^i». ^o/w.0 */i? 
j.oaf-.oiaV^ **>«* As» /vj«*5£ «*o»oV?eii:-o»A^ J;AA. 



.*»oJe{£p£a}]4utoV? lCtm .{ftooAooi w«©*-? <? f*i»*o* 

.{tyUo}t<»U.^ftIp>],»t A/fnMSj 
^AA JOwV^f^M}-^ («^? 00|«a/..J«oAiJ ^» fi^^ 

^CT.^ fo&f 0« 

-f^o |Aoj ^u».^u^»A<f iK^?]p3$*> ^f ]*3to 
^ ?**.<?« l^>? {CV«}^« ff>\Cfru} .oW^ fioifuk 

•#.?Ai>> /^jO jAito *»oio&f| ]au^b.^o/AJ ^ ^«o$ 

{iaif^i^afi^)AodSo]U. JJUu^o&t&o.-oioA./ ^? feoj* 
.] ;*2& rf» ATftl .. ]ftit»o ]la*pttft» ]lteiaSoo . £&i*»a ?9oy£f o 

-u/} ..^ooufef ]A34.jLujo4r ^» fju&a.^oat {aal £«10* £aAo» 
JC v Ju/ »o*Aa]x3A^]M^otta.o^ iXaf 
) lA^.yfooa4au >a» {CW fy },. ^ofiftV aio*»>i*aoi l^"' 

1 )rh>)p\k7!M Uyas l*\A L* a<l UUeraav kmoXtbngkvov ^lB^onv. 
^\kh Cpottti^Kpuncta.) ]AmO fioi ,11JM tamouam <inseripit'o capi 
t£$ TtOri> coiore ru&ro soripteu.jScritate itaau» renv non /nteHexaru/tt 

jjo ^f ^li.jA-iOjO }4ia**o)o*fe -laAVJaJoi ^» pjJfi ^ 

£ > Lxpticit3.2et/u6nti<i>exAC. *J <7£iai»]Aaa* hjntrrpujulto uz A 
frfsa,. Zej. lk*y* •• £i*A ^ Lcg ]^oi /. e fo^vjUt. quao pitstect 
]a£0? Jtcfa&snrtb. "/JfefAtlA-rtVeP&WJf. 



5». 



. fi* O-iXD OlIC^» 
«Sfe Jju/.{C>«}»a01«0-/ ^» {C-Ou^ |** ,i £u •>] W** 
W» OOI~tj/0O^{l*O? V *»0*0 .{C^ftA* ^}/)00* )>Xt^ 

.oAo [iei [B^/o^fro /jeytfo^ioi 
^ «/(^oioAfJ^yZ 4*4 e« {^*u}.^«W <? k^» 

.^oeidtiO h* \»^ op.r*»^« 

yjf.vcat \iuUOoi yt)& \*£ {*»* oat.^0K>A*/ <? {Aad» 
^?^Sa«*}[B /&OJ/o .{«Wat ««J^? J.floVfcjJo /A«\«ea» *»ot 
e* W •-* Ato» «ot ^Pj^ J»f ^oia» |A. >o /•»•?. c& .^ft* -.«•*./ 

{C/i«£to»/o ]Xa\oAat 
/uaj ^oiAAj} ^o? iCooi:^u\ oi .«.oioA.| , <» {jpx<\* 
{JCooi] w« ^? {C ]•*?*» A^?*.} . A*^b^o ->/i* U* 

*|»ife «iAK^Jj*u j oiAaoo uft 

/^frP? {&«« ?»o}oe. « -*W <tf {^/^SjP 1 *- 1 ^ 

.Jioyo.jj.o**»« oA^^C"^^^}.^^ 
iCfflU^l]i«u^»?{Cooi.^OA}ooi.u«oA7 <* ^***" 
jUftooo .]3oJl? o»^{C^K.JjtfLa» oSoi»?^^/'?}' ^aA* 

./juio.t»t3e.^»/e 

Jmx^^Coo» |joa|ooi % uoioA»/<* $^A«»]1>55^ 
Ji.ttUu»JUl**jO? 0«^/{C*?CU*)»;e}*.»«k {BC|a»V^?] 

.£4A*U{(T 

^aoiolu/^ frojMa. */#$*»*» r*» ^oo/»,.£ r ; M.M>ute ,Ao ^s o/ 
b3\xu pnx>Q« *>] Csic ei&oeu». o« ^di^oiAk^^oK^ 
^3.}«4)o. {&o. | a«.)^>oAo.)}«t ^i/. ^^Juo^o 



/•./»• 



«4l<L*JiaJCU£ 

^fl Q» jbafe)] f*&*3* A.f » .***W <? /°k* **i»? 
/C^a > sfeV^<& 4CJj |^oA>A^aaa>^ai«^ ^ ^j uot*Yx.^&i 
/C'£*.i&» t f***l ./a|« jfefr [* ji*ft0]./»Aa*? {AC«o»] -« ^.f 

/ACo«] -« ^ {IW ^ok W}/«uU^^*»AM» ^»^ 

/CJ*A ^uiu/^^] ^oioA^ ^» )oi£* |C,a 1 , 1» >Jft] ifcl 

£i*V*>, ooi ^./.,»>%*A*li?fe ,^u*ifcfc /#i&*.^U? -»«»f 
o\tfu\^} ffiAfiu^x^i]! . £204 ^? {lot {feJrift&t^lftjVl»** 

f^ .3/ . fcaA» ^ <*» ^v if**^/* «^ el»^ * t ^! 1 

£.»v*-»/° ^n ^s&>^iaA&} l»io>* ^Aa ]b?o ..oioJuf |*1°* 

f C.\ .*o)oA*f 
/Coot (AoaIooi iCooro^o <,*fjto 3<*J -.«oA.f ^» j*I V. 
|C$»/a» j^J^/toa £bJj>>) Afi* p vf {** f0M^}^f 
.Qa;a4./l«>J»o >o-V;& lt*lL> ]iOA ^^> (C-o^«ai ^f 

.(l»aa^>^iv3o {uxufy^^C^oA^ o«? litf Itt*} 

iC\x* jj. )*3 . oa.(\ oXa*y .\*a ^ .{jaa.^If.j ilf 

I>oo»?]o«» H-[*°«?]W^? oir /* ' **** f |*} W*» 






03 



^, Jutoopi 0*jX*|*A}..-OIoA*f{*CV>OI^} < » ^^ 

^ALUq». acmu» w«i ^f ^CM^cuitfc^» ^*oP o&»j.%»o> 



[i y^.pttaa.Vup>V^p. M>^ >> ? «« /»? 

o/ |J-LOoA*o |xi-Ao ^iftA^» ooi .-*<noA*f <» £t2ft-u^Jto 

-jRa. Lia^of /fi\aa of *»»a*o .^»aA x-Kfl \C ^io ]*aaA»^ 

.^ ^r^oi^o/lji^^o/ ^ ^o/.A./aAz < » ^iou 

^BC^m/] r h \*<* ^}l±*> ^ jJf-tf.^lA* A,)W} 

>A ^, <? {C^m} ^i *} <* ^. ^f* {*!*•] 

./laflLJoo/ /v»^? JBCo*] -,* ^m/ {BC 
./pXo\W»^oi < f]-o.^f.-oioA./^7oS ? <? oo.*» 

.jlL* JLoV ^uo.^j Xo\{^5op>/ lo\ fcrrt] 
.|^u/o p\» -.« ^/'.-.oioiU/ >oj» AoS» ^f» '<» »*• 

\ Cjj>^/> o} 

A»frW&^? ?J-A -.«oA./ <? £** [BA**a]^<U 

t) V^ v=» 3o»o»o 5 '' jjooXj >a »3j»oj»/JCo'*]4j«^uf.;o*oUA» 

^oA,/ < »{C\»foOocu}?»A Iiuoa ./Ato» ^/{lCAfto»} A-<uo 

jfcm./>n*««w;//*«w] ./^J? Ja^ao fAa*? J^oo {*-» f^'/-? 

y^o/ Cp^o /AoA o/.*»o*a» oiA*y» t*=» ?** ^* dma 

i )3om.^U^fu£voc&. 3 j3om.j>** ^Cy** JLo\» ooi ^» f*A 

S /&£ V» }*,/, «*6C ;ouu»iA* A^o* /Js^ioy* V ?»* 
*J*/».o *»J^»A« *;CJ&y. &»$»*, y&*i**>.\^* 

11 



j£ 



©\j 



. (j j*o .' £gj* XBCooYJ -A ^ i C^oito | ^*** 

.A*^/!L^.Ai^0b4>.Ai^u S! ^A»/j«9l .^» oi6i.i£Cjto« 

^/(C^oiteAito}^ AAto .u<noAY^>A»fjO^. A. fi.jp A» 

|C^ ? | A.Jjj*J v j3.fAjf |a]. (*j p poj» wAj/ ->{ [fi {ioOoAAU 

/fiWfc5.^u r 3> ^» owi[BV«af Jjjouajo Juu>A^f///^««oA.f 

^outoiCftajl ^«ioA«/ ^? A,?J-3duA» . £*Aojo? [Bfjup] 

/C'|)«Al^<noAj/^j ATjjl&.JjU^JBC^pftX» f*\ \ ^* owi 

AipI^S.jAiiaa i£T^)j juf**/} ,-? oj« i 2 Cj>AV]l«Jjbj>. 

.j Aj^ioxb .^jjp of» -.« -m^ .Jjj^iiO* JCJjaaJ. «joioA.? ^4? 

i*i&»])o AAa* JCkOi .joCaAJ |A»oA./a»7 litn 

^. ]| f»f ?oi£<ul [ft|oi£jA] ^nA ^» JC^pvay»}, ^.pwAJ> 

.^j^ic^jjt^ ^j*^\.^ji>3B^;f jif» A.f.A«o|c%«4c' 

•JoitoJUCio^*»} -tJ»J .]oiil» a / JLo-iOA oojo /A? W»*J» L&t 

w3/> ooT.[B|i^^P]{jjaLAJ6p.|Af*ijBC^x>.)a«A] 
.ooioa*//3|juo-iCo] fj^o*JooiC]j^;ai*ol|xv* l aife.fjupo*) 

.^•va £i4*/j»Jf ]i£>f>>})iod^£.* 



*/£{&* >^A* -*>Ah*fL]lll- bC%a*i* - *J Kasura.i*A antl 

l)SjcC,atniSt9q.- s Cfcmarq.a//Mte£:^mo.Jka&7fi^\»Z>y* 
>tu\\ yu**» ^A o\ . V-4- p990i o/^-i amju/- ^Zy. [jojx. 



jy. 



^>l>j*}]fcfi* ^? oov.-oiooi/ <? £]&*] l^N ^ 

./Ax ««oa./?***» ^,£palW,BJxa*|}Vft-^J 
JC,-A-tol H ^.^dVto *lA~t& H,\o**A.f }iU ,*?Al ^cu*.]] 

«A> j-iuo.)0*va?l3^*.^?.-«oo-?ty»^.la»i» ^ 
J»9$0..*aJ» _« ^/.^bj^uftj^ona?? uOi ^u/.^{33«> 

001 ^j/ ^> £». »a/j oA^/ ^o ^&}|fe jio /tal? -»«/»/«^ 

^U ^ ^oouA^^S ^oU*.}Ajl ^ouA,? {2C\aayc%pu>&? 
^My/].^ Joou?{Cooi}-A^/{K^^].}i2^ 

-01 .u/.j!Jl ? *4u.?4cJ* ^JJ.^ ^ouA./<$ ^ooufcjfc.,» 

^o/Au^a-*/,- /Ai^ ^•>»ouoj/^? ^.lio.-^oto» ooV] 
, •-« £o ^» ^oou* . J3\ViAv>? | «tc/c/ i (T o o* -u/. j oi iWUV* 

^?^^]lW^{*Qya5uio]li2ttoAjo 1^1^»^ 

.jJoiMpoJ^on»* {Coo,}-»^/ ./i>4u»{qj.vV^ 
4 r }AX ^ou/u/ J*4o-J{<r^} pJiA,]|w^ <? Vu*£ 
*&}*** ^uAV M** {•^C^? jxAa.A.^^>.A./^Wo 
oiao Jaj^? £BCom]^i/ jBwifco'*.] A»£vcP° A«(i j» ^C^uA.? 

^W W*W]tWl** A /<5 ^^{K'f*u«o]JW 
{{^ooaj^to* JJi^» {^V 5»}\kO .,oouA»/ ^o pS*} j&**] 
^V.B 4? A»?] % oou*-/ <? ^ao^ «j!«^J*J0^1 {»£ooi]wo»^/ 

^•,Ak.^o^^{C^J|^i}^^o^-f^WiWU 

*»* -u/{C^9OA^}.^ ? 0^ ^SiV o/{£»<uAa ? V^} 

IoqU^ouA»/^ ^ oX ..(fcJ^3o].]Lij5o |l»© fcsu? {B6«] 

J»«v 



^J*ua*o {*&oAft ? .-*v<7uoi.- '■> C <^04?juU *We o, 



P.H 



oODJuto JC^ULOS ^ ]a&Jk\ [B lui&9 pa*] ]-Ulo? }j<n ^o 
fiiin\ «AoiiBCpcmujPo NLii jjLaao iu^l? o« iBC«ml ^W 

«Jt»/{C\*oroA*2» £ft/Atel ^roioAi? <? /BC^uft] £a»oA ^o 
/oi3 [Booi]^>* fjj.yx*>&hto JCT^M^a \ J^^^S. T* /^ ^* ? 

.]a^v^-8^>»x ^m o/ .{oioi ^C^J^Aa ^ *A*? 

^o|JC5ff&eo^ fi A*] yi Aj ^ /001 ^u^wi ^aBkAA? [£001] ^ii -u/ 

jBul*^]J*u*a2>5 ^? [B{iiAo4]]AAa^ *i*u> JLto ^ooiJb 

,A&^0 vAj> [Bo«]^oi -*-•/♦ sO^uAj/ jlAl Ai/iia^o AjJjo-o> 

/^^^^^Ojjfciito[Bom]^ ^mo ^Ato/. wiOtoA»/ ^ JjOnJD 
£ jibol A# £ia* • ^* 1 ^oouAi/ ^9 [B JAAaU «jOiaJLft a^ .**»& /to 
JL^4o ^^or vi=»ai?iBCoai]^di -u/ lC^i^l^M .AiJoojdo 
./^IT? jbsfc^tooi]^*^^^ 

Jffi ».-!**? jjx^A^l ^LSLA? |mo£UO 

-iA*f {C*^woioAf}.o\iAV<*{^^^ 

^o ^iji.^jO ^»4? [BmZoi^^5]iC^o vjjAj J oiAo t*jA? 

*;outt6 l.^?o^o [BrtdW }j v*/?] ^w/;»^* JB]a*~ft]|*u»aa 

•^o-^s^iClftoA^tlAa-A^ **oi -uf |^{AftJboAn 

^j/o .4*aittd fcoou? pBooi] u&\ yl »**aA*/ <J JM* ^0|^ 

[B»Jh liftiftjJC j&6-a£k^/ljfea^ift^f (fc jo^i/] «4uu 

^ Ai^flAo Ai)acu CbJtj A*)x** <*{ *;M /Jk^V )a*oti^o 



&3 



P.fg 



su 

u»o6jo*/w/3AJ /AataAo j^p^ {f^»? ^*^? ^-Wo 

^>l ^£0^. A^Jaufco A*/*o~j . ^ti. ^ooufc/ ^9 /o?f 

JjfcA? {Koiij^ii ^l . ;»/Aao ^*jO <£ )X*aa> oci.^mo^i 

^a^ ^ ^ 0« jBa«.>J|o].>/|o |,ojo{BC>>/o] M {ty*** 9 ?} 

./j*U ^ui/ {a-Soo? {BCoJJuOi^Jf , i»lt»Q)l*J& ^tojO 

[Bj»oJoJj*i/o] 

.,0} ^ <o JtoB^ ^? {^^A?} .ojoi {Ci> fr/ IpStQpf^ 

. ^otioiuhtoo .|*3A ,0*.*./ }*.«o {C ^io,3^uj]^jo {£}& 
IC^J-^i^» } ^i-A ^o .puA ^o {BC'fuio] {*•!* ^o ./#6/ ^ 

./{*}* ^o .]*A }A ^o {ClteiySftB/Zojj^J.iAojyaJo ^o 
^»] /««/> }*A^ JL|»^o 001 .-«•*,/ ^naj» V»« jiu^o 
./ ? oou. -A» o« -M/./uAiAJftjC^ )<fefc /oi&A .^Jj/oa/ 
^oouna/ [B^^i/]^ Jl{.^? «4L{* .{BC*f.jo«uo.|io\?] 

. fao^x{C^^fc ? B{A?»»i?oai].{A^ ^^./.]oW» 
iAiJC^j^ujpmWM^oi^^Jiow {JCfe* />?].^o?/ 
f joou»{Cuoi}o« ^/ {C'«^?o«2b}.^^ *4>«* *k« |mlSo4 
^/{CV},^ JLwwi ^^:jIx^:^>oou>}.^.f-^ 

{CJ3AoJ&}{a&4{&Z^ A.|ia.{BC/Aam;lU« aftl ? >+ 
[BjAjJ^jJJaA^? iKow] wot^i/. ?oAa . ,- ^$Aj»Um .fco 

t/C Vm /ate* ^o 'jJk-C loous j&ttognpUa, iwhatut fcceat: 
\im\±A ^,)jai .(lio^ ,]xo }*&o4 ]oU )aoi )joa ^ ^a. 

JSo ^> A,jlAoO>.}io ]^a«4{Ai 

f0 



J*a^Jj^oa o/ ^o^f.{£jx ?< u*»}}^a*? lA** 
^f tto/lfe [jB«tf./A*o-*].(<LaiAaaA .]**a-. (1oj£o 

.(-AJp3. ^D i.ft<V^Ai/rU^iO Ai ji O^J.K^» fto ol [£ ffin. ^? J 
.«tfit^jOfttt .<4»A^4-i>/« <£jX& . ^f A» [r^ • /*«* .|** 0« 

iC^MOj.tJiaio&.tjftoi^d}. [B.^L-oj.jjjOj^a.JSaAo^] 
[B/&»].(AaU> Ju*> (B£{i^/]^/.f* ? /..|«4^ 

^ m 'l ^ {^V*^ 3 ? 7"/} l^^" 1 «^*»A»/ Vfc»« foU**^ 

P? oa .\A<* ^o v^ f*H»fo .jAaoio /p> .^fial f*»a. 
j*ia»liA? |C/aA2?IoiaA*9 ^m/ .:,«oA./ /Asoj l^ |v*? 
J*»? |CoouA/ ^}. ^»i .oowA*/ /»Jk^J**Hift) ^» {iaVs 

^ojAo .^./^M ^loi V ^AAo* <? ^Aj/.Jisuuo 
^.^q^^Jj^/^o-A^o^^a* ^^ {f^rH 
{^•^f* •**!/•'?} P* 1 ^ * 7^ --«oA./ f^o^ioor 

<? /pX]^Aio].^.- r oA J /rA? )AaoAo <? Iji^» 
i^ici ^j-jj A«fc>»? {JoaAo < ?|?0^.}yA*J [B JasoAo 
£*?? ^Li/e .|»AiO . |A^aifi>5 o« .*»aok*[^9 l+k&^%± 

'/Jfer&rfAjOftS ^touAi/» «^^ adfvvftfuos «e ^^ aksttnt. 
} £.0/». Ai/rWO Ai^O^^ 



^ 




^- Co/t.Mas.Bat. Add. M20Eol23?. 
[B- CodMw.Bmt.Add.M58R>l92*] 
i C= CadBiJ^ATleg.Bmlmmsis Sach 226. } 
{B>et C jojiMiientes] 
}Ab? *Z<u» W. Jiu^o-^W* ^*Z 

<3*a-» -vfc .P * ^as *A^k> l*A»t {£»!* J °^} 
^Tf^ua^Jv^ ?^ ^* V* 091 

jZoJpfAto? [B |Att?].J-J^? ^m-ta-aS \*a ^jtof 
.{Afc? ^JCwatf**?] £»***? ]Lh**l \tJSA .«uA? {6^>} 
^}[B(ito?«uuoJ?]Pxa.*?#«* &W<;? (-&» 

piivL&b^ .\xa jL».\**;* |cT^aai.ftA}fAaAtoji? 

\*utctf.]hUj.*&d$* j»ui £»<u«?.^« {**"* ^«- 



*% 



Digitized byV TTvR: 

so 



TfimUfmtimU ntUx&mvUm-uU m*&«mU*tus,ay&4&*f*M.ntu.r- 
**rU*Jmii*»u.Qimt.m tuttum mi/i*mia miemtm- UnmU. **t* f* dm 
«bUnetasamti 

U^ ^mt.~lr)*m $^9^lm*.-J^9m$mmiiO.-*m,\ 
\l.fpmimU r »w(m^mm,-JS r ffmln^.-lmtmm* {A^m—Ln- /frl 

.*4»oa*«affe3.A4fce«AB4o «t^.~*^li«1 <t««aS0.-^»»«i«^ 

■/.J-fogCfrw .Hmrumitmm-ll tm-m+4 - If «*. f - -L* \?» «J- 
4« ^ko *>«.or-4*C*4r t&fet MR .^/.'-B^.i.^^Ut«aLr-i.i-^o«i 

-4>Stm3ka\,*uU mltmUm*.~+*w f»lM» *«<•,* «rf*W«n — /. tf 
0MOJ d^rnl- Lfemk ttmymlljmm +»U ♦«•^••O» — *#.Amt 
mtmbft *on\*mr**. Idm Jm )Oft»$*Sf r «i' jfttfatm «fftMO 4 KAtf» 
<*.#«»- «rf <juwH<xclnfini£wi v tm y U rm%*ri *mfamiU<t.G»> ***** 
jixit Ttduri minumttmm^ntttU, tmm. ck fawtteym fm fw imt mt 
6m&aiuUi^mMm*& t*U*lfmr mmim^+rtm.—tjfmffjtmn 
funeto suf*v*TCf4tsirAimUmhm t & 3 ,\m*i%im..-llm «m. («91 
JmnJk.^1% 

Msafitukeriftit Imjdmrljg ]fmX> «WLofe follaJ» ^AflJo )o\» 
{*ftO?.«»aA** -1?» fc»«W |ftftVte 1«HO ^jA t*>ti \*^to 

$|a*d«t otAo JJumu ^Loa «u* itf 






4« 






r 



•»•*■ ^{jf^^ 0"W^ P - * |IOOl«aOfc 

\r"T "^% n «e* ■"■■ ■■■■■■ 

.| M . *»» JLp»oo »t 62* ^f «got 
*{U**a» «o^blo v> 1* -£■* fo|o 
%^ t*? •• fc^t»«« <* »«W- -£» 
g? ***• *^4t !*•{ 4* *£■■• {*--••* fe«a 

•>?V1* tll fr*t )mma W« 
» JL^3 uta|d>^Xt o^JSp 

%t, *poA*«^»l,.fci»MJoVoo 

%-o^.^^i J^ {£. )» Jot\ 

/•o? «t m o. Jv|lo\ | +*v*\i* jooj ].? ^io 

*)*O0a*.0&O fc^O {»9 |l|4ft t*0* 



^Ar^c }JUwit\jL ^* f»v*ju ^.-lWtaoo#£»atto^/jto^J 

Ll ■ ■ 



4^ )Mfc»M~ *1b»» M 
%M* A «dfto\; lioj**l« (Cuut loj»U 
**«*-. «jAa^JoWo P^*» «•*?*• ^W 

-. *aoo» *3 |Ao£io ]1oa V»» 
uL. .^oW|V©|)£o »o2k3<?t»* 

.*|30 )AmOA» ^O)? W'» ll» .*» 

*o^JLoo.y»*o\i» fr Ajf%?oooioo 
. % JoIan^»ioM? fi4o.a» 
L-.^ -.jA-aoaD feoi» lyiL M ,\ >^soo 

.> (mi Jto^ JmI A*oo. Ivjooo/ ?«• 



^a 



*A-lioi P \L<Jjo& ^p/fco j3 

..«•£» A*i*J» ^tf* <* W *■»** 
*. jo**> |L» ^a ^o»$ft\ok «**i? )»*»? 

WyiartfiluMQ *|Aatt» )oor •l> \jHlNo )i. V»U O 



u/*<*r a v )«y^»»W )m» 4£ P^a** 

.^4U> )/>s* ***s, I»*, ^s. 

^i. .oA^t^i> «o» ? )^** «ao 
f^M. *oo*o|i»)ao» ^^AIi^tJ» 

w[. 4 .|hi\ .*& Isfefiafo )&» yn. t»o 

jo«$j oi^ax oiJLaSS^ ^ai )».>ooX» 



Digitized by 



Google 



J4^£.lol50 ? 

^aAojptto» \)..;\^vU> < » ^oOaoi )ao 
ocm.^. ftiit^ Ji?ar |^J Jl^ ^ 

.;.-«#*& *io ^J| j**4g fr**^ 
-. «Zpa. j».o)*o«a&«l ^0 |)*o 

fflajj». 'JWOO ^0*3* JtOfc. 4» o«o l&^^ ««? 

SMfiooo» .Jfct V}J> ^ftiNtMM»! )&•»••> ^M 

/»o ^Aj /u3o»> ^0-»*lM» *<*•£ 
<*>^ A^y» feo Jiom |? ooV^M 

l^.m r <\». .(Aolfcsk ^P^i (toJL ^ *| 
*)L$o\;t»oft ££a^4> *•*** ,4» 

yttX ll ft » ^Bf )URl( *** -»••• *jf 

.^.A.^u^o (mmiPi <*?4»» 



r 



r 



6* 



r 



.}-*«toJu/ ^oftftift )fuSa|« -«vJ&ftoV. 
£190 ^Va^xjiftMftftt^-» 

*^foi» ^m ia.^^ ? ftAjo.) 

)*ftb>»|fto «o^uo» .*?-*«* ^a |oo 
0&«\«» |iA. :{«&»? {lA^s £*»&1l?;ft»9ft 
/£*? ^; VfeAi^» .*o W^ a.{ 2 ?So 

2k.«i. |. *..i .9 «^a«3. it^^AS^ftV 

.« .j. ^-*-<f? ^m ^*. Hyu 
•QkfSf* «&1 1 ** 3 •*•** <«it»Aaflo> fe« ? jf 
••W^« 1*2^ VsjiS* 

.JlyM^o {jZakaoi )^%fft 

..^aoaojo lA*aft>.^.^«i^x£»~» 

^ ijgitizedby VjQOglC 



. W# oo) p )U^^^tt M*»« JgtJjjJi 






• .»«•* • 



• • 



' :jAu«^o^£l&oio*> 
S^^*'^ *• ***** * 

*Wl tp^feftao^o»* «*•,{&»* 

..^otV |ooi JL) l»4to o\o |t* lf*o 
.{*ao Pj ^^^)» £*&* oV 

.> ^odftipaa» Jio»* l^tofttfo 

v*04^^P^^*V .&*£*?»• 

4 Jtooio ^ci ^». pujju? *»* j«a*»o ^10 

. ««fi-Ao ^oAa{o -.£»?o JbtoQa A.U *o«o 



fc- 



r 






sr 



•. ^oi ^o (^ jfeftAjoVtuca )ua^f 

|A^o> )oeil «ta^» ^io ^? <o** 

f^Aof ^ }*♦*« (A^ )»,Ato 

ju»o\o *#Ao #4?o ZA-joiW *** v*fc M 
*4&>o£» !***>• ^*W* /**4> -**»*/• 

^)AJUp{ ;o> of )lj&o/.*oi}oMtOi oo o? 

.jiilLoAA4aȣft-'tft jlj^u. -aolof 

Aiio 3«jm4 «a>u ^joao ^|m lv» A»v» 

.{at^s o* «*oioA»i Joou {A&o ^t 

f-*£ :{0O)I j3»^0 ^»)» ^o/ j^JSop» 
* {.Al 00) JoOjt»A», |i»ifc» j» 

-.«4*3 ^s» i^f^ t»pt 

^24^^Vo7^/^a 

. joft^ft 001) {|»*M*j4 £*(-£ ^AO} 
*{A*U }©Oli, 0t**.O> aOJO |£«|io»» (o 

v£px# ±1 *ujai % fl?h | > t aL ^ 

^toj^^^MV*-* 01 ?*** •***?* 

.>l*l}»! |^)OAM 2*»,o Jftojtfe^o» 
..^oUo/^Jol^l^o^oa ^£o 



41 



.. A*e*i*> h* «*V* *•* J**W» 

aM^ao» -V» k**^ l** ^*A»* I» 

.^ji^aj^ # <HlM *•£» **V» /tf /*l 

6*^1 * <5ja ^o ^^ ij*c <V^t^° 

*ltaofO &»** «*fe» ^m ^g r «oftoo 
\^u/»,ftj Joio %0o.Jo*9? U«tf J» 

*Ut w tt&j *»? /•* l*t*fr «^ 

.^ot t o4 K^* *y>y&*f 

*\&l*oi fc *aoo -afcfr**i* -<oV 



1 



Diqitiz^ fr 



— _ 



Sf l 



& 



Aiuiu* pt ^« J*«o *•• lA* ***• 

. JM1 )*IA 4Uj*A ^pf . l^O* 4j 

. » .©> JL. **o\ ^ia» Jteo^ «£ 

"" 1 by V3'' 



^»aa*? {* fe*** ,uo R^£**« JWW*^|- 
{* W? 1*1» <H** V ^ •*•! 

£{*2» V»l* (***» 1*^ (**? 4»? 
.% <**«**» ^^ ^-»«*»? *-A *&/»«»? ** ***%$ 



_ 



r 



»■ 



a vfc^a ^0*9 ;o*/»> oMAtao fooaa. ^oifx^ fi*f) (too* 
\\±^\$0-,HO9*2ia o^oV&^&aVftlifyo^*.^»)**»». 
****? tt** <J .aoi.£«^to ^mojM |»v*/Jioo» o*.)«jtu»2. 4| 

^M?*8** *t*? ^»?*^ ou*4m»? o!o&. jb/ifcot . A»* |jo 

j *W*oj A^oo?- Jj*o? {otiiUtyo? {ta .0000 1 /sj^ {aoffc 
*» juo> f*to» . «*oi3o] » JooAft^M^o^uj»» |toj^tb^*/.(^LMo39 
5 Jv» WSk Ja* *oooj }s»oio ^^ov^ ««"•*& ]»??o.^»?o*| 
•*«oJu#*ao Jujusfro jiuio jO^Jwi J*|aq~>&} (**!°° Jv**"?* 
jteai^^o^oy**» A*f ]=>Jt0a:\Ltu£*\ <; JlaiXo} \k 

4^Mo:i^0; *J»j3 |i/^l<L,o ? ')A-. jv^ ^ojcs.-J^il }L» 

■jjLn.toX o«-\i» JiA,/.|jio) Jaaoi '.in\^onNto oou«4>?? M*f 

j^Uaaol. JAu»05 jAia*^ J?oi? tfUiums W\iV»o .»•£*• 

jtr«£o/ ^oV^{m90>a o\j.oiA»xU> )oo*a 

W(*./#o*/. *)$' v* l**J) $"«, ^, Vv %<r ^.B^, im^a 

*i3#7*,^jS>o ^^Smu^v^ JK*»m/ W ^>omV|« bfQ&fitum wwr-| 

ls»jt*» ^aojo tveta A* 

|ift4A*^J0V4„Q^W1? 
.90AX* ^Aot^wVl 



„„H h ,,r;r>ooip 



■■ 



v *(**»* oim&» 1*4*** -««fi»,».-^^ ^ -^***4U?» *** 

£*5 **>/ <j {.&* Am« •]&• USt Bc^ ^w? <"4t 
.> J»AuI «&)#itAs> A,{*> (toftUo *{jux*£4 oA.f.jaA f 

a»; ooi X«ttf) <? ft«|»w.|6*«frg «gfc»» «*£•{» jot»ASZo 

^jpt» {^AM^A o7.]^A4oo^0.|»9 oet ^oi » taA**! 
_*o {*oi\aAo\o ^VftfA» {tooi? ^mi ^U )ioo> At]pl±la*J. 
JatfftWfb? J*oi* P?>-lN^A Jft+»\k)oooii aft^fti* ?tto*o 

^^j^.^«U.^ m .V^^^ *»*>* o, *, 



3?* 






#«• 



r 



*> 



„£p ^*>-1oV*l ,^A o* ta* 

^ A ^« ^ /.1 fc£ <M ^.1*4» 

Cf f ^) ffi^J .V ^fl^ofe {ol \i*#» 
tpa» Jl$ ^ft«fio ]l&u*d ^.&?^».{aJx* A»04 
*(S«*{a .|4©|Lj . {»oja.{SoU^).tyot^ 

t^Atf^ ^Aijo ^xdJs p/j 4&*>t£ (*«• ••** l**j* 
•>]wa |»y»*{Mi )|o/a (im<u voUfe*!**,}** ?*•* 

.>mA*o'Potoo'^ot 

*l£* KU«* V .{i»»jJSLoo 

+|LaiO0 (Jb (*{sci»1*ivtsMolahOt 

tj&ft |o« -»oi«Aif AjA*v= • V^Saao |aaa« 

«>(4o* y*o*.»« M ^»i y«JoU«v»lAjia# 

jidfc «It |Io4W)i cdOM|.{oooAo .a*i»P? {|o»)o {mio feaoik 



.{*« {*^»;tx)tawo&A*o? )*&» |«£» jfiL** 41*4* 
:Ms> Ht lAAja i^? (.* tf • »fr*ft 

: )&* ^l VtSk^AA J&U.OO 

•lV)*^;&*9? ]u>«£VtftAAft$tJu**2.? £v»o&,f 

.fa»* ^» i/*'.**» oS |*aoA 

. «4l<l£*0 4» fr*" *«*.kooi 
•UOA^uo ^JiW.JlN-J* If» 
Jl a jo}»iul*p>«iA t o^V AA ' % <f % W'> l^ 

^M Jk"** aMfti/JLf^» {*»• .]*}«».>»1 

i^moo.oj *»«».«> a«*. yiAu i»( p^M^H 

.«.«•** 7. tiw *__ _ _____ __% ___. 1 -- --_.____ wt V 7 o/»-. 




mmma 



V *9 Jh r l {i*.»a» Jtoi <y*o . y^»l «tiiaaaa ^A» 

£ i*«.\M> N*Ao -^..jiM^ «k i^va? .jaWp 

(£**» {tt>>«J« {.;o«* <t »? .% (lA^V^f» ll^AS {*•*** 

Jatt* t»A*2 An ^b Jjo^AA fai |^<V> *** L 

& ? W- fcj** {•!<»•* -*?**» <J»( 4 W» {*•£*& -« ^ 

2 j*^*.**.**» of Ji^a ^Tas {L»*bo-.^.A*j J*^* ^r 
?o»Jat {a^a? (»)0o .>{*a»Aa JUOftJl» {.?0*».*««A*{? IrtajO 
a^.jlia* «&? |>«Wao \«&a ^a«ftA».{i*$oA ^«.Ajf; 
(AZa\^fo|L» V«^^/ .(Ao, <f t^a ^(4nm 
S g» fc«? a>» {a*i .«■^.'JLSJi **a? tla**aV9\fe 
Jfcp? ^^{ftaj^.lA^» : {o*ao? {-cvA^-t^I^ 

aiUj(^%M <?!>> <*» yI !»**••• {•?••*.» <! f**^ 
7 4*AmL ^jb/AJ)«UaW3a:{.aa9 i»?o&o ajosAj? ^ti 

!• s . JW^JoaaA^aaiZAj fc»Xao-=>o .&*» M*» ••*•*• 

.;. {;**■* iW*? |li.o»| (xJA=> «&. ^jui 00« <^a»t ^? 
*. {*&%»? (uov^toa» {as*t .art^uw 
JJoTi tt»aa «&»ao? (n»h^ <ts4<«^? <? U?? 
(juljL.a* s V^^** : .t i21 *» ?•■«! #«■*•••«•■* lt 

.^l^Ajoft*(i^;A»iiAja* i (louft* : («X^A\{i^»^«|a 
t ^oitWslJov^Loa^lowiJl.^ ^aailii 
r 3f?{^>olaoi.J»Aa?#>o{a«t«%^ 



tf 



^«ftaftftAJ»^» {aSa» «a*»o&./ -j3o*a: feoou? |Aka 
{x.$VsJU».fo-**i^{"« J&bot|3oM^«{»£«& ^OjA. 
A»*»tMa JJO OUOlA*j>43 {.o* o**»itf*(**J* •» •*?**( 
? .fco^ft iOA.if \Joj,i"l» jt{A> |? (AidoiJtya»: ^fc- 

Ai» )bo» ^j yjfim £*A JfeJ», „AW A^ {«A*tX 
jo»»iA** *,A*f A*(o.]*Wio {i^ (flojao? lu*Ao ^ 
^oiLi JZ/ ^i p.Jm r l. AAi y** h±U±.£i foojio? {* 
^{•.yo(o ^•io t 5\Alo 9 \fuft.^oAX^{.v«a? U«#P 
.fosL^^L ^^o.{oJ^«o«2boiJLo^»^o^a^o Joi 
T -.V*^ttt»W! toW? ^ s ^jfij.o?^lA»o Vffcouo 
o;o\a> \ij.Aj? ltt.|*fc>b> A-vJa J.A-i^^A.lofi 
-«io ^A A\ (ooi \liao > Joi ^/ .]i*Ua\** {«o^o Iboib 

j*> 5» (fc*W*;o ($»{*; M" AJ-a /u»UA* V^^ 
oW«*|*>(>oi J« / «M*.>? {tt»ad A*>of fctot* ooi «*A. 
-j^iJAoAo toi£)l^u ^3 {.«* ^»M? >»*» 11**»? io« ? 
otloX? JaAo» Joyfo ^OLXX^. otteo ^yno fca -^(Xo 

5 io v^^* ^toAa« paatt> Jtaoao\x ^j {aada& 
ok?{* ^yuoioso.lLjAb^%-Ato?A.^ dft,*» ^» 
Jy^O . •- {*0» (*, (OOIO {•*> {ooi » Joi r \ ^SfiftAJ foOAr 
fjB^9>{*?OOArft9iAA3tt) jOi^jj/.^Aa (o«A.**£ ll50Oj» 

2A» (1( {.oo tmftpplkt jL^uAa» lao^Aftj**? {**.? $0 
'.>&«*. !2lko*. Wo*. *>d£»j»? 9Jv*jU» ^o-o*V3.TnW 



y>.^y^\. Digitized by VjC 32 



3** 



r 
3$* 



r 

3S* 



*,)»]* *0i9.0la^2k|»l* o?oi.].o.fo^ft }ooJ& Vf*£»^gVv^*f 
/A**OjJ» pA 1409 ]iaaj«» Vo^l-^A^aa; f&ftfeaoo *^Aj])]H 
^oo-j^/llt/jtUoi ]2/ ^o.V^J?^/.?.^^?^ 
*na.ou» ^ai\y V* w*.)o&*£ l*A>Uaa ^wsoW jaAs )d*^ ^Jlf 
p|.aii^\av> «*j|1 <aa» po .)•**/ j«lo * i«Aa ^ ^P/.*»!? 
\r» taoA |1/ .»>* |) A»Po ^oauui» ojoj^o .^..o.\r» ^mi^ 
Ipoal^LU* >^J)jto.>ti^?j «p P/^J?11 ^u» «»j«. -.ooxu. 
./u*J» Joyf.tjoT a^ ^l.)l p.Si..tfUib |S^)o /,» ^ak tou* 
to.5/.)^o )iu ^ft ^.|t^J2$v. )aaH eoei^oonoVot?. ^» ^iin 
J.^\A/>^)^^jai| Pi*.K>/oJoiA oulio? fo&/A.«jf/ 2 ) 

ya>A»'/]l|va)0 /a«jj Jj|»Jko }*>jft\o)30i^ ^aAs *.{tas jOo? 
3* .a^^ouSttaak^o^dX\j)i4u/C(JA«9y»o.|*^t «ki^A 
S outVM|Al^^^*^e\ofc^^4i.^u^]i.V3olv^s »<ub 
...^ci^m J ? ]*♦*« .a*»/ t<*-»1 •a»r^ *oAa .^tA ]jou» 

>l*u»o*? |&A4^Hou ^j/ ^? ya^ioojf P{«* 
jioaiV.oV.o'^ <£»&<<& l^o-Moa » ^u-,V)/o l*l<ad ^oaJ *j»o 
|booVo7 4«\B^^*-«o^>tlbooAo?o^^ 
jB/l/lju^^M^AAol^o^J^to&IA*»,? ^eila^o 

^ouA^/o }*=>?/ „oouJu/ y*M&9 Juou^? iioai.oAo*. 
Joootao*.|As k o.^A-.lo ».1.00 ]vjo*A}ou^) 

J*/&|v^*]&^jVi**oo-^oj£* jbafc» )»»aa\^*>]*<Uo 
«taa* Jutf ^ ;» : ^A^ofc? -^i^/.M |v*t* /oot p >H> 

bO-GfcSA eum TUitm, etttc }»rn.]l j.r*4ctfina*/artm.. % )&. («V^ 



41 



|1oa«a»> {191} 

v «£9** loSoft^oio .«j^afti^fi/ 

^Jas^o JocS* *o ^Cittp <o» 1U=» 
£ ^ ^jjfUiV ^S. j»» VtfW «jouAt?*»»/ t*Ja* 
/yAao ■ JL .^- 3 •^•]Zai ,«n* *fr > lu>°* <o\ «3o\*o.ftn«««« J«N 

^|JLoa«*m{ )its Ibjo*»? t.pt*»-*** 9 / ]a\a.ja\a{ )ayb.-ii»% 
§ fsotoi.^pa )iai-«*nMm fofafcpt 5.ov«4p Ju?» )** 
» Ptpo (m .^jpp £p.oi.^»p»J 4 p\.^v»HA3\->o»»iD 
{i«* oam /A <A JAjO .J . ou5qa ? \x PIL 00X .Jftjjsp© 
pJqJj}|V.*«j . V4jl f^j.-a^jf {u=»j. ^j? l»^jt M 
lW{{»«-.r*t4 |^Do ? .lio, r /,l.ti? Pl^Jioi:) il^y^oj 
^•T. ^«\>o^ ."55L. *\ .f..a{ / )*?*&? jyoi.fua*f {p*j* 
^{^«MKlMH? Jl>? ^o ?/ -Mift»?U^|aH^ 

» ^*? frpl v ^*k.|A«ljli*f ••» A»(* fc»a«Vl3 fetnO {jpo.ty- 

fAjpVOo l»^aM^^l»>)^lo»^ap'^uics» ^o 
«4i^u^a\{Z«suAU «Jl/ (^o JjV»AX AZ |]]o* 

($)}»o0f |LS 4*3 ^{ao 
.]laa ^ofil» .aa>Z>*oWw?(£oa*au; t «fe»,tol« (jJQ& 
^n^ouA*?» |LK Als Ajo**}»oi ,*, Vooipo^a (aW^aZ?. 6} 
^Ojb . ,fl| t ftO)<iO>^3o .mift^ ^ao $o{4fc» ]}{& ^OM^ao . \^ajo *p{. 

^o\»P])^^A»/)2»>^A*»m} ^Ai/.I^olt^oi^.ll.mJU/^OT 

iiWi* !»gU.*>8Uy. 55 «w. 521*«. &»W»£->**3ii. *Wa*? »*■■ 



J3* 



r 



**• 



Digitized by vj' 



30 



a» 
r 



35' 



Jo*Omo fcoa* ^£ao 

5 £i*a.? v^J^aito l*JU vW? tuu?« *loo/l o\o.|©« -,*/ «£oo»> 

^a*to ^o {aufo:)**^ ^y» (ilMjfc oitfAalts fi£kOA )»i2d 

.;. «*a)£ ,oj«r f*>/:^i/i*jji3».^£ lut9 2x*aoaa> UguAau^n 

a\jLY ^ ^»*»» U*»/: AffotA* /?m JijifjflftJi^oA} }Zou* ^00 

nti^i^ )oaaJ» uk 4*1» p>\/>oaLk ^0,0 iJo\9> Joi^» .soi 

hLju*\lLl *k)A*1p psba% o^^ojlgauiOt]*.*»}** ^*\t>*\k\o\ 

L«*»» 010*» maaa\)/o <*ao$ot ^jo)s ^t*? J*»?° * *^ 

Vloi^/a»; «4*5 01009 M ^^Saj»:«uL»^y,^\nnfl»f ^» ojn 

(o«))a\iU£ft» }j&oo»»VlfuJVtoV.^;o^Aal&3.a&>i.a\>>e 

j wAto/\o j&L {.pft/o ^>ou }** .s/thao v<)3o 1**^» ?•«• •**»» 

E^aa^iVa«/^?//A)i« )oo ^^^Aooi|ioi)aaA,ojJa*fc 
^A»> jl/^oafo )*A ^»11 ^t)»QaJWfc»& P Ao-.JoA» 
- iuj» )La9«rf&w «iJUjOo /feaaou ^iAa ^*v»? 001)20^» •*( 

tori&oi)**^ 
\a. :V^aio:)taal^0|ai9 ^)s«A J»/ ?f*-*k V ^5 - 3< ^ 
» («too . vij* )jtp/.> ^-.xa* 0« t^ijo \o4f» *»£» V a »/.Jo«*i' 
jaat *^!Lnv.oi:J^o*.oiat9e u9oavX«AtMu/ )y>o.^ow^A|*o2 
/Aao |uo v*.».»**.?/*, ^.dS^Jj; |b£o Jmaoo i»vU> )**»*>? -*» 
£ tonaA 01*. j* • ^»7 ^>«)A«aiAk (t* .aoo&Aooi ^o \Aaj 
«ii*>A»j*a . oi*»» MmSi } r *-.y»/Z-.<ii..^.*ii p :«*.<\ «*** 
&•» : U**? ^Vaol» A»(». |2*^& 001 a/o Jiaoi . e\^^aj.o 
I^amjL» ^ Ao p« . aa*ia«\ -X^A* |) *V? ^fo» <; 
^jo )iot|»^o^:2aaaMO /»«**.-*.jti*:ll?awaa'> (Aaiato ^o Juoio 

}J.**. b^/XtfAaoi *5lit «& ^>d£7». t .<fe»o.$.A P /jaasjboi* 
W*.)»«*»\k..aitO*. *>J <mt.!)^.»r«Mt. , )$:m.ffrwm;^^#' 
vwitu/iun 4UUU H tUicumt l 9 J Atm,,CtMn mt&pme/jt. d $3b&9 t *)&.tm, I 



^oj/ 



Digitized by 



29 



£**\ ei,ax(***> {.y» ,»o? v»fe ]»»/*$ l^i-fc» JaoaAo J&pa 
^fluUso •* j» ^» .> ^oy^? !»»*• ^ [**? fetol* £*ao 

jJioiLUo^a •"•& A? Jisoi *£*«JuA« b«a&a\»i}ft?.&i&A*? 

:JV>! ?2$**j* ^ ^jLi»/: ^fca ^**&» ^.» ^u/; {i^au*? 

♦ W» !• * ll^f VA.*^/CXA A {ooi v»? o\» : Jaaai» ^» l* 2 ** 

.* «7 ]A- v>t o{« jAals^° JMi" l*P ^••fe*ai V** ^ 
£*? :)m^. fX«V*£^ !*"{**» -^? fcpj: ^/^h :?AuAa. 

o!^\$a>5:^a& JZaV^ra* 5 » ^v*? ^»? ?«4"? ^ 

r2^5o: J .o?)' l a»hJoi ; a?oxlooiiM>?<^V»:-o«» ^a^» #*W 

V^«t*4«/ ^«i A ^: fcaax^ g^ao.)***!» «wi*? »jO « ^»^ ?«*2 

!iSjW;.i«i J/S ^#r y^^Utwm, rifctu* !>JJJiv/ *J-B^J? ^A-m. 

*) SitfniuU- /«*rfuvjkz 4L,0. *) tyretti fyui *> ittGfa**» "Sfrteit^W 
marjime ver* }fi ctmtftt. f&oublU**» •«* «•& J 5 ]*•*- \?»l >jO Si 



«* 



31* 



«^osu 28 



80* 



^|i> -.^/^):!^!/ V?oi vXeiv^S^» ^Xoioi^au»-^:^ 

„iiftt?ojLi*|tt©f ^j ^,Aao>.)j>u/ {9oj«,AoA ^io):]i|-[ 

|o> |A°U>oZ ^ouap (j*A^lA/j/^1^oo : J*»5aA* /AuilJL*') :fc 
3 /AfiutooA Aioa ?oi : uuj W ^,iia iu?4*fe I* V^*» : l*V»t 




!• 



A £fe£ )4&(y*1 /A/i«M» ^" v^* *& •***? «*v? liN* 

v *3'o&tX ^oA?\ ^eua»; :{&&£. 

Oia»iLoo?ffc ^i^ I^ooa |Ai ^o ^Ao)o ^iCLSt{*oju. 

L^^»to»>JUoju/W)>oak lftV> t nv»:5?^oiMA> lvtL»£o 2an£ 
txAjoM?]* ooi%^9 Jaoa**'.)oJ* Vt^*^ '•**! •* «H l?*a*l 

rffOgtoVAfl fZo?«ttk^df» Jouj:|a4A^o |le»aa*> }>oal:jMi 
^jooA^/jybAij J*ji 2**»o* |u\so/jUo^^aAo</{oax 
&»t(0a?)»oJ&? }*A©v©» \^od £»Aa v*fe J«^:{£>J*l3 fea 

*XB iitriun 9*fi<StM^Xk* r >3&n*m mnf^^uJtt^k^.^B v>fa 



27 



LJ 



oo 



:Z:^iw:oi:T>^3A m» ^ooA/sjboaLo» jAiJXoiao)/2oZ/ ^aiteo 
•aS&A2»Aaaio:^Jiv»V'A^l^go A*l»^)}oi!ao» <£<°!l|£* s ^ 
^ jA^,)^t)a» :^:)Zo«»/,)k» ,)-j=^.p*aa ^aa 

/J^Jts^Il-ffca /&{» ^-.Ji^.Ja-f :)^:1^'|^a-«?A 

: ^1901 ^Aap:p^aA| /^oV/^ot^U^u?ja/^j ^> ,**> 
OU 01*. 4*^:0)0?: 0477 •>)»« )lU» ^VAa»- 0QJ9-.)a|]^ fe«g*j& 
£U ^JftOt^ .>o^;*4*>:dM^:oJ*^:o»a^o\o^:oAA/:Ao4/ 

aUoa :*>*? t»?£:&o) XvhAfol ■■ &»l\& ]atW) U-Ai joj 
i )Iaa oJls ota; /*iAaul4 £&0j$3 *«^> {191 &&**? <? /&* 

s|ZjSD^t^Ol 5 ^^j]j0J^/ : //^^^l\3U3^ : P^?A 

/i$ ^01. &d P*aa? ) £0/ ^ ^oi *]•> ^Z/ :\J)^o 

J&db a*a\ao9 ]ba* «oftj -:)Aj«uu/ jji JLjaoo» |£ojV»^a*A? 
'^aa :Z://-jAaai /iotaii^/J** ^u/Jbl*o» ^j -4»/» •**«?• ***?* 
^Jaojva^/^o a>^^ ? o/-.^^:'^'.^3 1*a 
lloilj&U* ^.'tskc »aAa ~j jtoats : (•WaA^Wk.i: feou» ota 
I» /ooX,Aa/:)m&.* )»}*£> Jaijs &*lj&»» (L»ao:j!CAo ^ 
' .^***?oor» ^Oj«A«d/}ia«i*A*»»otXT^a/:^Dtt)v^» 



»* 



019 



ZV*f 1^*5*^**4** JjoUjaZ^oiso *.*»,» Ato »ttAo)v>5o 
\4^/Joo } o.-^t^:AjU»^/»^^/:^/s^| 
^o/:Ai/ia\o/.W^L3aa\» J»jt&^*/Zoa^l**v^)l£* I^ 
/j>oa o/.Ja« o/:jo^» }Zasp>& o/tjfcaji* foiSa? -.}*,* {a* 0**^ 



)ajp» 26 



£0* 






010 



XV 



►^cr ~}i\\&\kQ Oui^jj»o: ^;te7fc&:VA**M$0 /jo^&o*»«£&o 
J*lufk& :?At*ta:?:oi}A9o*.fAAA pUoAte>.£: A,]? ]a./\»o 
£o*/a\a ,,:*,/, M.V^a« * Wftf ^i^t-o^/^t/t^^a 
£ jljta*. )Z r .jSo^./*.>Loi J^ifc:jAujL»tZ4^Ai^s*.i-. «Ua* 
^/ ; ^jU:~oil*o/Ay:4«ai>A*o )jA*:f:A.t» M \ao<.(ljtO-i 
5 )A*»A!0 :7:oiUso:lA^..4U,?, M\^» .>tVo#f «Wl/ : *4*J 
o : ^A^Xa/o : Jj&o/ -owi^uf/*? '^ 01 ^i*.Io**£jiiA* 
A* ]Aoo,* :I:oi$Aio :)JuVo )Aojf$o:»*.A,J». Jalf V» .>***&£)& 
U»l \oo* |4olfi :A./{ r :||j*» -u/t» :_6i ^a/A* )A^iL,i/A* 
}Aut6*:£:oi>ib ^Oo U^oom |-»*ou*^ ^oo>.|A)i*:^JtA*fe 
o^A./^4ooeio%{&U9i (Aua* jAijjSo ^/ ^oJu.oi Uo^A» 
*«.Zta»;\!]ooi4? ^A»?^o:]Alm/&j£) W:fAM>Afi»)ioZf a9J*5 
Afco :~l\:\; |Zo±X.tiA^£jJ^So:)AAo Ot£OjO ^O» '^io^tA^ 

o»^o/:)A*3*:\o! A.{ila )AtU*<|/AX> :i:)*oo\ ^yi/t ^itit^ifj 

? po|a^)iAo <<^£\{o ^ifo. ^f ^^\:Is^to:)AuL^ 

lfe^«ot|A)M^/^|j/:{*^o?p.i^ fca^A*» frotf A\ ? 

*fAo2to« Jip? ^./ «<*£A»o ^i^oj (tftf 

«A.*7* {**oa5.> pkboo» f^otf ^i( ^l/ ^V^A^jao, 

:(tooioi> ]A&ftol ^Si feaA ^fc* J*? ^^<ouA/ li\»oo? /2*4 

1 )3om3.*xtt: % J&*m.b%*. coJXJ-fbftaafr.* &•*££ £*»&?.$£ »m.l*VH*A>GQ. 
»>& {uo».4ft«^.*J& i lojft«,«»t ^tyluite 1 4l*4»7o»»*>tfcM««^*o? 



^JoAsso jjjj 



J&/A*a ^ei ^Ap; JuoAo^oS^kA^^oid^U^ 3!^ 

.% Jjlso ^0«*^*;^o:)»i 
o/: ^A» oai^» o/ (^ )**»,* ^*/* J^lcA 
W:«j.ihAX*) < ouA t / «3^, <? ^M^*» «W^ 
5 fi^.^o /aio ^ft to^ffjatjg» £»* l Al ^ ?*=><***> ff» 
Job {ftAtiio e/«)b^3 /*a/fc»o /=rio ^» Ja*^p o/ .>JaA^p 
^AttJr*} Ju*oo Jsias *£^*? ^o A^UifS tu^ftfo £ 
auootot»? oia-.^ofe N ^J^fco^Uoijk?:]^:;*/ 
• |1^3 s}: jAa 1« 6/too *I&x2? U^j 00 » «•1» *«***o }-»>So: .uSo 
^>^|uiAOi^tMO:woa :O10O|ov»o^:0X9!^001 ^£»1» 1*!%^* 
op^:}|>iao:cai^o»OjAd?tSSA»o' : «i^oio\fib4?5 , ^|»A3 

|^j:|:-.?o:^',-?o:^u*.jo: fafapuji lA*,o«ft^*tt*obAMbt49 
. ,^o-A*3> »-»/»?os o^oto^o ? o\^pooy^o:|)^>o:]l^o 

^)^\kd?j]^aM».:.**A,oo»*s*»=>0;**iA,oo «rfioK*o -ip*?o 4.^*0 

.>l\^.o?A>.^oi 

jOuaA A&^oa kk±ax ja*Ao? (ioLl \a -. Jooi ^«^IJAaptZ 
X ^f/A^^^A^.^A-^iii^lA^JiolAilAASByOO 

f ^o:^Jr.^ / »W^<>«V^^ i I i ^?^/*^l A V 

^3f*0O| *)^l<Wf.^w«tf>^I».!>5tl«..o M&Jt^ SGtUicm..t4*e. 



rf* 



^* 



A»*1 



Digitized by 



s* ^ 



010 



#* 






^Oo^Vm^o^^o oi>ty?:>o|>^oaa>o^n4^r } 5o:\l^£ 
o ^y»h. /•/•* -^4/<» j*iJi2|o: v>a^o^ufl»iI?o :.«oi£t? * 2*-.]© 

J*2**±to ilAAAAXi*'-a>L3o\\A+±A \KAik!*kl;li]i l±*J\»o 
^|AAi»^lt U./^ao .;. >9f^ #?tf.-o ? i#W4*.3»?4/^ 

: 7.^^4/0 : Jfe*/ -oJs^Uf ^/ 14^01 l^^y-.y^^Uif 

A* ]Aoo-,te:I:«)Aao tfjA» ]A44$o: ? a.)? M^>» *-««£$$ 

lisl \so {. ^olji :/u/{ r : jl^^t? j-,01 ttft/Afi ^Aoi^fiZAap 

}A*ft*aao:l:*^ib ^Oo Ji^a». «-^©u»^ ^£0>.{A«i*i^itA.fe 

«^o^/^Zaooio*J.>|Auai JAuA* fUifo ^ ^sSa U*£A* 

*»%A&'\\\0Olll ^AxJ\»Oi\io±Aofix31 -M/i)A*.Aa)i©if «OJf^ 

Aioo :^{is\; tioa^tlto^u&A*»)AAft ot£0jO ^o? * s ^io)|)AjJ^ 

i»l$lo(i)J&Uk\oi Ajfua )f^ix>v^9 »l4*o£ ^jif» ^i^^](j> 
Ji*|A)o*o v^o ^1)0. ^t) ^^ka^jA-JJLiiA» 
i^^Mt^oV^/^^o^oV^iaa Ja^go? fcotf a\? 

«1**7« {oafiD* l&Mft? ^oV ^f ^W ^v^PW 
: jtoouc p&ftol y ^ )*A ^t J*> ^.f %^A* J U*oo? {iftfc 

!&<»i».3.«««t *>£«*.»>*» «» /ye Jfeo *. *> iUy^^Ul. *j3»m.»v»ct6Q<3. 



^ttt^u ^j Iaa&x>)\\IoJJ ^o A»o\ja«»/&ft9 ]»ooj •.oXf* 
J&/A*a ^oi ^ftfc ^kOAo^o»^lV)^oio.>lia^ ^J^ 

o/: t^&> *»*^» o/ I***h l*»»f* *tL*>k ^ 40 -^ 
V-^ijiA^^ouA,/ «3^? <? ^f^ 4^A5 o^A» 
5 ^',00 JsAo ^o u^ »>fa4^o fi\ {Al ^ ^s^oajto fe» 
A*b {ftoiA* o/^-iOs /*s/oJ»o /»Ao ^o J^A* 6/ .yJaJ^A* 

maoo: ov-o ota : ^o/> k» ^S^ 5 * ••!*••» 1***o * J* 3 ? -P*:^ vS h 
S )1^3 jJ.JAa 1« 6/too J^axZ^ Va^Jooij»?: «^koo|«*>iios-a3o 
^^waoo|^tMo:uAa :aiAoiov»o)' : 0492^001 ^fi?» *pO!*A* 
opw:j:JAao: <*n1£o {OjAs? :3* 3A0o*.«*&4o :o\aa?$^{>As 
JiL/o {i,||):h r /:>ia3 ^iA»J)£A^,^A* ? ^.U-^ 
^•W.JoAfta ^CLriA*; ^.lo^boo^ joo ^(o-.^Jo» Aw> 
^:f: Wot£i4o:Ju*»jo : /f^fo-. jkjfe ^iuao^» : hfb^&U U*f«P 
, ^o^Axr»» i-*« r *o: o^otoJ^ao: o\^ > too^Mi^ ^' 

^o] ! M^9>)i^^o{. fa «AjOo««ov 9 ^« wJL *f AO wiojao -ip*?o «r>*« 

.>t\^o'{a\«.^o) 

X eU,ty?A^^/AO^A^.*lA*j^iZAjo^ 

f ^o:^jtt^ r W^o'.l2«^'.)*^?^hl»^ 

1 

yj t & *■* ^ 



If* 



3S l 



{aaeio Uaoa \fc*> 
)A*,4a \Ull Ote*,o» W j«w *^l? kk^ (uV«)^ 

^a!oj\>: ^4*^t ^JL&S ^» Joi /«AoAm y»*O0 Ajfe 

o Ujt^- ! -:l**» o» A^*tx* **•* * •<?** ?»>*• i ^*r 
'•/A^AaoVj/AA^i o?}*»»:^»?*,» jioi/ ^* I,- o^U*io 

ItAoA» :)A~Aa3fc «j^,0| |WJ»oof ^?*l^j^«M|a-" 
goo -.Zi:)t« -^» ^//^/Aiij^l&a |iuV*^f % — l >tof ttof 
7:)|o\j.^ {iv»/:Jafl)Aje ofJAo; :Zjor.)oao*> i? IZ^x 
9«Z^^A ^vttot/Zoisi :JloW#oxhj:{Xo»«A:/io;* ,r ) //©Aa 
-*©jo -./Aa» p* /A,>-/ \l«Q ^ooio ia^; Jwj\ A>V**»? lAao ^t 
/Aa^IoiP^^^^^oJo^toi^ebva^^tO /AjtooW,»? 
0A»:^jAdijOJOt^^M y.t^ault^ax^ yny^ ai^^^a fj*?\ 
JsV»***]) :JA«uAa ]A*«o U»*/ J»ooi ^*,»/ *^Aia A«u:^A» 
^S»*A» -3>ot ^aso^vs *,^,*4u*£m ^lS. /Aoo^o /Zoi/ 
&^»IJb:/ZoI/<«*»» ^oivt/uooo^ioi» )iojlo «oj/^oj • 
rA'A^i ? o:o*A^J?o A*uol/*&i* f»ft^./t JAo»v* »/»*f»A» 1*4* l*^» 
.;. Jdlo *}&ao ^oAa»t]tg*.t5 ^./tAt.24**»* /AMhfcftt&o* 
**>o\ aA j^o-^ls ^Boito"); I»V» »o* £»VA ? 1 A j r AlA*Aii» «^o 
]*oo i]ao\o>4o jlo/o AaAjlp^}loA»)P /Aaa«»ot|j^ 
jLooi» P i*»i{A»»,o ]Xo4 JumAyt^ )Aa* ^ / r W»***) 
& ^jo* • oS^/ |A*V| /Afcop 4JIJ */A-> W^t,r/ & 
5 «A:A^> >Xj*isO»to\!*\i4UBZ} ^oiaa^Z jlf.tiAAto? ****** 
/a»o3? ^o {./iuAOA J)( /JuiLfXA» i«A fjlo \ |aA» ^jl/ U*»tf* 



?Ao/ Digitizedby VjO JbS 



l aa« So Lo«o %Ap 

^ok ~oiaa>ao2.to>~«opo*.o. «wo^ftxy/^AluK^/iU v»? 

i^*.^ ^ «^tta7«U©*7?i» «*=>« .Wt W Uy** J 5 * 

^^.^AAo^^i^.^^oiA^h»^^»^ 
Sfiflhp ^JUia.ojiaoL fM^&fhf» jr *Uy t*t«9 A»\ 
mjJ[mmU P-.V»?i» J»«W? Jdojto^^v^oW^JUa? 
jt»«*o&/:^iA*7HgA'^<' ^jfl s ow A^ ^o * ?2j*a»}~i o» 
<! )»?•?* «A*W *.*&•?» «A.^ JiwAajXJ l©«ljo j»oZ 

©.{*ip ? J-50,0 ?Aojtft*Aof» fAjbjDja*-)^^? «•W <>*> 

» U^f : jjAaAJ ^AAi |a©yA *oo» p**? » JL \ <» -aoiil 
^joAaflt Joi^fifiUiAaAi ^ ?iu»p» A^o\^A» ? 
«iaou^ Ji?«Aaou« J«)oij£«L* ^:^?«&a*o Joi «/Cab ) 

'luJfiifi feoVtap »1»|mi {.ooi J*i«,a| U*U Jloj* ^U ^,if 

jooj Jaojj» |a* jo.>ofi-»5fc«»o?oa ! aktw«»«ir»*"»*-**^f a ^W 

^jA-A* * •ai.jOA^ irf» «•j/^*/ t»»i» owl Mo^J^di ^i 

.90 J. vflfAoja Oli.tU»toUp*»yA»p ^Jti*0)« r Xf«fi-lA»t3 



J**' 






I" 






r 



Joi &oA»,./j\s, Ihj*.^* *i*" ooio febo>Vo. ? 1|S^ 

^- fo • jjA):Uo£j: ££ : jl^u^i^/ : /jA* e&oett* ^oio *.fAk? 
\* ^fa»j:<bmfJl |ii* H^oAa*.?eAf ^:^* Jo^tjo*» 

*M&j&<ua ^ffft^oyj} )*«*•> to&i ^^(.Jj^Mii^ 
^ ^»? ~0n|e^U oumJo q>S)\Ul? feoiie «j&L» ^« 30. f> *i*?A* 
&*>; l44/|.^iu|Li^:;ju^o?-.^U?Wl^"o?>;^ 

v« o7'.|lj-.jx 00 o/ /a.i^.i/Ay> )X»£»|, outtjft ^5? Uoz/ fc^^l 
f f**W '*•*' **/ ^" ^' ****** A*k*V» ) z j*** |3si|:TflAfcf 

/A»f O0f'Z ^jl) .> A*|o A*U6 ^O^OmJO .^Oji^*?Ot^ji *.Am» 

i^oltj^ ^io-p )oo>24*»*oi*Jl3*> WtVoi 4uae?l.»oi 

e/ ^a»jO '. J-jAaaj o/ /u>» ? J*i r {a<y*\>. 50 \ ^.IJi^j of 

{o&e ^jouA.?? lA*i>t*)|ZoZ) o\A<ua ^UotfctlA» **A^A 

•a |)A»./o?t ]AoAu^|A,v~£)Zolf >*y* ** *«UiS» t*«|°i* 

: Vtoti ju/ ^m) ♦, ||A* o*uao^9 ^m .*e)o:)A*ia*iiAw /Zoi/ -« **eoi 

•^fV-^ri^Of^^nt !-ojo#3StwJ0jf^.:-J t ^i^ I ^*U ? 9L 
eWjO^; Jeio.)Aj^o (JKlA^&vW )Joif l*o« <t »l *Z?*4* 

t^» )»i Itjoitefjrja» W^ft. <v £ ^^-.-.15-/5-1^ 

e/ :^/ oJ.££> k>io#A*S ^» V«4 ^.Jf4*4»o.Ia*Jto V* «* 

fe&Afco )u*4 |3B |i|3^ol ed :,.A*»» Jjlji titgoi** |o«2. 4f * j»fA» 

|Ato )o*l Jo v^uA* e/t j*~2i •/ s pfo4a»o*li» 4»>«t f 

*«£* {»••». ^b^A^Asft^.^J^t^atejO *3fJny>v»4. 



- fcodi 



Digitized by 



*f 



} .> )^^,]jaA^i^uJ»^^^Aii^^Ji^o \M*i *Mo* 

^frj? *ut!»i» <\«? UcUI^ OtOOOJ?o)o&00? £1 .t',00»^*-* 

:/: -01 {aAj/Jo ]}:/&* «fc \ r ou*£ <* HJiot J*a^i*|so 
S^Ze ^Vfl? Jo.^h/.»** £j^A*W •; jwh^^w 
o *&£'• jpofLo \jtOJXJu\i fflt&o i lx)1 -jojfco | Uo\}o> 

fefc 4o')*f&«&.li»o>*A J^i*oiJikso?M»<tfi«-« 

joi :T: J.^ A-JiJuiao J^V-I )A** «>A3 ^o ijita» \7*<**> 
l*?*o:^;i/? Joi j.h**fo fU^?io!?^Y>?)Mi» ^M 

4ua&? /&*,<> U°4? !•«» <W *V^*lf^>^^ J *&*° 
A ju*? fiuJOjO |Zo//joib^»ot|^oi r: V^^./^AA 

;J»A ^ £ju#»? |^H i*uio4^^^^<>of)* fr 

eAj|^?A» .oomijoo^? Jui 4064? ?iio|i» msl&tfbfcof 

^»tt**)>1 (loiVoiJao^ .jgo&s oi»oo» V**^? *«^ 
.\ p&*|J&op,{|l:j&t <^« ^ r f& ^W^fO? H» 

1 j« Mla^fi^tdi J,- tef*l*>*? If^^u^i! 3 <j 4. 

jtf ^o&a fpjj» Jooo. tji?, ^ ^ JM**ftA»» fcioftyl 
^ ^o2kO ^)ti?|0 JLtfOj* 001 f^?'oj*o fciio»*)ooi f£ 

bJ*»»**^ *> tm»r\u* } Ja»o> om mt*4*f«< U.amtyJbAf 



** 






F* 



»♦ 



^tM 



Digitized by 



Jto 



y 



r 



** 



J. A* li#j-A>ij j*ii «j»J l*i»? )a*M JsoyAUff I* **«** 

A* ^» ^* v 1*: A ys • * 1^.* * ^ifa» ^o ^iS*» ^tij 

lAsfclifc»VUMk/W *^*<W W )***•*•* 
•Af^M»* ^jf ^l .>^S. f,Jl*. ^«» t)*i* t |id* ii 

fc»"*/** M« «^»^ ^ ^& l^. %i3/ ^i t *ii 

!>&.*m. C vcee npmtmlitt *0JL*m Tvn*t- je p u d ce fmphr in x t ci k & m t 
O^Z/f»^ 'tOl^mUk *>£i<^y~<&. oyt>M.4iJ^m $&*. 
Afc» *4u*&» ^V**» 4&Mkf~r ^/ * &<*^«i .*>** 



-^ M~ 



^PhWv *ta**V^ f ^M^A^^f 1**** 

Uit^vuA» )£.}*» )A£JA •7-1^ fA»»^» * *•*!•! -'« 



«"• 




«H**^ 



'^»J»Mit4l>iA *»*/<>« ^fuAfe ^ri» foaft 

>.62U». $ J«*£TF}itft.*Jlff« tvtnr pyAr&mMrt&td*» 



10* 



}»«j'«*^ *>£»* V £Lia© DigitizedbyGOC^le 



18* 



!• 



^u/:«3 ^Mi A n A» ^<A^p!»^/^{ ^tf»A*/*)»;£»o£j£ 

: jAas-,» |Z8Z/ ,£,£*/ <? ^A A,/ > |l3k^afAi ? ^ 

^ :)#j»aJ©J — /io-jujttj <*«**? J»>«*» Zo^Jieji-J^oA 
^a <uu Jwa^^o : «*A^o/ «» #*\jg?« '. K^. 
*/«£*/»,!> :^Sj ^/o :)A£* ^ouA,/ luo J.A.A* pfaA. 
^A>o5;<n^^^>^; < «uA./|ASi ? ^?o /^oA*) 

: < iUoh.W01 !fJU||Afi1A9 ,J 1> Ji^ r AVbi < ou-/ s - o) 
U Ju/ r /.Az •/ ^fAJkilA^.JAajijA^x^l» w r ? 

^» /j- JkjJ /^? \>t.«Xji(A^»10 a)A^90.)A9A0 f»l» «W 

f*V?A* A.]AAS)AuLtX*^ |A»*j<i ot£oij? «*u*4/y> )ASao 
fcux.>iA» piij* :):««uoA) lA* ,0 fcoi.Plo.1 JW ] A&»-*ot 
^o W :]<&* r h)„A. cV^lA^ -« ou/w//,.. ^ lAVft^ 
\>6hSh.]tjU /AA^fl A*oi/> jum&^b ]&&^ ?t-^»4° 

:jiWj» )lI^:fcAaA ? jLi^o |4,4/| «i^P/:)*W.*oi 
/A& ^iii^Sijo *oVj»£,» ? |A\fti»\ &]\** V Uuhihf>l 

$ /A\&* JLmAaA» ^A*iiuiite> )K*js a4ol\i>*au*&pf 

ij^Jl^Jo^^kuA^o:^^ 

moaib/e*U*. ^JU^AjA*. *>?<£&, M /»/»• "31™. »nm 

J aJ L«. f ^ " ^ 






5*<VW* ^J^W*/:^^^!^^^ 
#?'•#?! *#/•!• $ ]% «» <* ?.• ji^» «<! -*! P^i 

»£uftf £ «U.}. t^AJAa?; s^^ jSgtf&ttf j» iV»-<$« 
T ^^•{^^•^<V^>.^t^/^«v^^i.*-?f 

^a: <^o:^v < u>3&»* i^nvM+ut *? 

-•VAa» ^ja-.ii^/^Xii/^oiA? <L/^l4«uW<j^ 
^./.Jiialwio^» ^oil^/^il <7«be^^/0dU^<i* 

7 «3 <~*«A»> t3.«a/^a*i <? XJ *^f%» fcowo./* 
}^|ko.^o^i? Ao^-./^-^ r / #i Ai»^ooiA v^Aa 
^Xi?JL !)Jl»».^ $&<»•. 5^* «tf^*j ^^«.^.^«-««r, 

l^ !>^/diU. 3*f4*U,«« ,.,. 3JI.... 

Google 



tf* 



Digitized by ' 



^Wsi^K&f M *<*-* froMO>J& ? ,\oi ^j/Auij 
£»o i/Ao^a? H^ ^ teW «?*»* /#■* 



r 



^io» ^*#o# <^«<f *•»!*&> •/ f** •• 4g*f f*. 
\rp*m «fiug/ <oou*» ^/ ]o»&»>«*» -ow.^ouA,/ li2»A.*\A»o 

•^./Aa. fcfo^, <? ^iJiV & Jo* P *<*A* Ajfif* 

^ykJO&tfa 009 j&ltOJMIpHSIOilUoo t{%*ft9fr*>»4» 

]^oAo]U$oo^»!|ft*o^ ^55*^»oijA^|oi|J^o l /fu> 
:oe:^^i>%A,ft^H^)A^^ , ^'^o 

•j ^iy^mto^)^ ),oor-^M 

X ^o^U/:J^oj;^/»tp{oo> a|o]Li/t^ooo-.^oAof 
/aW» ^JUi^/^o^t^o^o/iJ^ **W*&o- - 

^^ DigitizedbyVjOOgLeJ 



rl 



*$&> r \ 3" /. ]*•>)«* ^Wt «Mftoip? J«« 1 «*»/!•»* ^f 
{/&M$W JjAlte»^^ | *£*£• \*S&>\ J^oS. J^ 

^W i«i^ r f K*? JM^/M •*& «s** ^ 

^»&&t? ^»'«4***? J Mr /^ *l*i» -m±k ?A$*M§*« 

^<*;«A» *•?**& ?&**•* ^Jt{aW<?-»«**W** 

^M^A^H^uof <W^f» t<»1*?*^*<J IA»* 
> J**fta, Cj***} WJw 'j£ubt ^t~ •jWW-S*» 

.u^ /«*,< X^^^fW,^/""* .*••»•» « «"^;^* J»a^A6*A«f «-< 



** 



|JtSMft«iA»« IfUm^lloil 
• jtyfeifpafe; {•• ! ^\ <w l; pfM j£kk» ] k 7 tamm i m — ) 

»t lj«j£a« {&**• j£*»*M *o^»*|#l«A«-\^/-va*iV 
J ipl^ilA^M^^Jo *f^/^o/l«4,«*^ £*•*.? 
iko.jiiL»!*, : oUxpfjfi *)**•*» #AJfau»Vh.{ )ui*a» 

^•^fftJftl^Qift^fcaao fujfc j^*|^t£tai^*ft 

vsMuifc* ,*kijj •!• ^ftV^/ft t^M»» ,.!** fc»* lUif^^Wt 
5» ji> ? )i»i V» *f *»«t.aiuA* jat/k? «*• 5» i 



»»• 



^V •*•*« 4*1 •s^a^s»^ /»&» fjliiiP <»3l» 1 J 




'J&£tt»r *J%a.f« 4 i#>.«*.o. JJUfe l**» f*Sk*A«». 



/4«o i»;a»i .**» t^ ,»i i «** <*? M i V*« ^»*** \ \>* 
jfc,o ^.v»Ms Im/ :i : li*«iM» J««ju\;»vm<>a* ;&*£ 

)4aMM%^1» |AuiL^]*S|/ <i/ ^/ *****. ffia* 
fU«*^ft }*2*ta0£\^*» pt |AI\ )Klfol** <? 

£ (MU3 } O mMt$yfi* « {|»Ju*4 J\ J«/ hm l f . <* Vi fc. 5 «rmi^i 






«• 



r 



fi* 






I' 



r 
*• 



*« )oa£b» \/»e*l /A%oi »*, /»,0* ltotf ^i/ i-iaoo t^»^j 

/ift^&^fi/i -*•/ : «*»1 : «il: J&> J«i*0 j i»t 'Sm. ^U^f 

<£l*lJU 4»i-??i-$? /•/i— && 9-1»** /*V/W 
«Lles ,oj i&fee^ \ jLiJLsg jU&atoi Jft«.i»\^»«9o/.*J|e?3 

i^L^J^-, ^oo -/»/»»» «u*o ^» |wuo i/Aa»} /«" ■ ^ , 

*/»|0« 
jnJUajjUoi* Ul*sL\&oyp> -,|«*Am} ,Ol jeM^? «O 9 
jl»{ j»oi «am !>■?» '.^oM&i^»?» !^»o& fl |je*£/AM»el 
ft ft || 3» Jlo:/»«4)il^A»>«b»o t ft» /i*i/ JW:i^A)9uAJ»||at* 

^•t .a»*^:^:^»»!^:^ «^:«^ *"/*/* 
/Afeot tt*4»; Jioi/ A*2um/ (^?oe»'>) JfeU» V*f&\ •£•* ^? 

^•i/ti/iT^J */*•* i/^1 */*•> /*/ *:l^» «fe t >» 3 <6/<*f 

4/|j2bi: j£? :^A-f^?-«SuLi-^/-/*:M/ A -t^ 
]oo>L)Aauo| «use^e? »o%/lo>JiLaoj /*.tooae} joo»> \\).\^ 
* e^i*^»*aft* *** jo^i^^/ii^. ^ 
/«Oft^^flooi Jaoi «a «\ Aj/ojoi £ ^ ]o*e* )»e 3/0 
^V ^l i»«.,aM&ao.^«i^a* )Lao^»^/4»e^:.eeA* 

acVr»! ••V »/il/«»o4j) v4^<* l 5 ** °* 

**•*•££ • *±9mjl*i*.*> C/fcoo. * ftet Cb/^«. 
4.Bee%..£2/ 6 ZO.vm^Qil^ujrsJucJ imUf?^ ft&C*WoW 

* AAejlft^V. f !). A«» J^.,4S.**« AX tt i»r Jsl mrr«ft*m utJm% 



^r;» : ipjto : jp;*$*4* \ *** * Jm£» * ,-J»J ^/ <? <i>« 
5$?a>fc> : {:)&*> «Z^ *.< ^/ * ^" /*** J** *** 1 * 
^.[flioo.] Joo, r /> /o„l fA~o' ^» ^o UJi» «b U* 

li*«9 iA? 1**^« ! Juoi^fe I •»*** : ~««f}0 !**• : <«ffc 
JliUt ; oV> ./t ^.Vi :J^ v^» |W <•& — ^••-* 

i^***, :>a*: ^»£/!,ai/ r /» : ^dB^.^f •& «Ay 
(.>)ou-**S *j*uUki*-£*OiA «**** :*U **&•*» 

♦ ^Ji^o^ Aoa «J03O |4»«- &g 
5 jjto^ jfc»£u»*.oW>*/ |*Ao fA»? /**** «W/<W 

.>^»W:«o^/i*»jW 
(K^f* *io* 4« */? | ftt» %W 0» (•»<» Poji* <,>/ 
**» t|^0{ 4^a #-/>~ <W *•*•• H*»J ».-*" I-** \ <W 

*W?4 i^<e/*fc^W*>**» ****** ^ 



*' 



*• 



9 



^]'^***'*^/**** «^*? •* l* 4 ** <W*t^P^?V* 

yA '•<! /?**& i.& i*rs /•' ^£~» Ofje* <? ^ f»"* 
t).^ Jtj*»* o?'4fo»/ ijA^-U (♦o*/; < ,W**h\f/i/# 

K-*- - *]*»M* «5?°? iMmpto/Kk. &•** «*©A3 ^U* 

• : <f r^lr** 5 <•* i <r^\)ffiSf l #± /*/ *:/»<»?*•*»» 
^n.oV. :/:<ji&g* :i-A*> ]of ^o*** /*o{/ «\/.5^om 

f/A* J-^lA» ^39 )*o Jf * V^W» !»•«=» «^» Jij»^ 

^<Vrl \ <&U 4&>b\ $** iVoii iJikOl ! )>o/l f*fc M 

*r?y^^ \^h^ r l\^^^.^L 

^f x)>*u> ,A /v^ >*• j^*V *•»*»' I»V «*f tf /»«=» 

/ \-o/s « JI ^-/ : *£»,,»> :»\ -}A« •. oo Jluuil )ioi/ {oovt 
t»e | oVfc : o*k : ov- : eje V©JO ^./a •. «ajko/ : ^.o/: .Oo/i go? 

^l* oy.» />.»•*»? /iW : <&*/»: *$o£o/ ••-*=»*/ * ~vt4 r t 
: v» /o ^j» o/fc )*A*a oY^oo;» : JL«o> »*M? <^/ *• /**«* 

17^/t .^«/»t; l»J*o W»*/] )*4\kJ\ $ i/fWl »•»/ 
:*iii3 (LmAa* %a»/ ^oi ^ J r o |Z«t/ *i*iA/L )o\io eU</ 
3" ^ J/ :.»«)* \» ^* )o«i. }&•«&* ecAo r > Jei :T *>*-*£ ie1 
V <f i/ p^jj-^n^li ^rr^^/:)^ )*•*» 
: »•!*• « Vf./*/ M***]* •»* «??j4j{j* *•* ^oi^» / r /^o 

&L.b&0.m&pfAr. 



:^ iX t^owM? Vj-Aa> Jjlsi <£?oite> ^5X/ Al ^ors i V 

iVi ^lr»\J>\4»! fh \)Lj**><> M^^ootiJAAiyo 

**> * : ^.oMi^o)ZV. ^A.oli \ l$X*\l \%*V* 5>oy* t «*of 1 »*of 

ji • 

USjjooZ.: jrttoAJ •• ^erjjao* \JO*as *^oaol yoo :[,j»Xovi i ^«U 
: <S^* ^*» 1>% * V**j ^JRj *: 1$»1 1 1«3& tSelJL V? ^o 

:Z j-y : 'A^i v^? ♦ )^\ »U\> p ]AJUof ^ootLo :|i^o K>oJh* 
a£ oUAA AmAa*'^? )A***A& :*ASfib /1. s vAx{ :'Ai*ik 

lAli' |Aiao | Aau» t i« ^e Jl^o 0*W ^o &X| v£ «g \ l\=» 

JL )fto|s ;A«fcoOAo ,»Ax* l^tX rM*V»* •«•*<» «»•! 

j^oajo : ^i-j ^ i?jO >y ^m? : V^ !*»**?• i )*«*• HjJ* 
JO (t*-)«0OO<&! OOjO t ]iij jj ^ ^^jl/*' * ^DOAIO i^oooo 

*(ti<|to>0 ^Va^io 
Joo j»Ajo Jtoi ^oAjte; ]lioa%*^j ^o*io> So: ^» jol 
^iojaa > |lis ^t"*"»/»**» * 5**° i (W 1*/;****** ^**^? 

(.%)^gJuJ» t^pij »^uj> - :< v*^ r \ ^j feoi \^»v» 
1) sfWt /oliutn jmum jm. fc ihf* / *UimS ! ' txjntuinmC 
**3* CToMrmfMcllco tnttf UUt» reps&fyvL sutit. 
*) Mfc. /ttilmhum /»rot foaj.3Ui3c.fc vate/ikSf Ltctemrf 



Uigitized t 



w 



Mt-fcf l~i*> |t«ak ? JZ^ -X*»^ ^, 

i Mj*»* 4A1».j»m« ^ot^Mii/ilo? |fc»iYk%j*A*j 
||^3 «vA/.S.,.*».» \is>\ V &«**? ! ,au • |»i> «9 

•M«t |ft*i •/•,]!«£/ ^JLtt ^I» fc^m 1* tC 
ifctf >fS Ut i/ »)», jWp <? J * t£ ..£fV / -t<» 

5* Jtti^-||ft^*ft <*A&J*Al? ^ia.-^^ 

:^*/4* W» <?Vil*:i!l^|t *<*»t \^]ja*i|^ii 
:<*<•* ft.4f.4f, ^U: PK *^|£|%iL *# ** ^ 

*\»> v *y±\ \i+* +|i, |i«u> U*> <W?^ii jtfs 

|ft»n |k»«ia» <>^^vi<j»>»<«^<k^>om 



<*^ ? >i^<u i<* y*> U*« |LiXfcf ? y \wu ^ 

.**•«*/ <jf ^. vA-A^? j-o -.V^,- ^t*»t |li«J 

JVo«u \-«oA.?!><! {p**4*« < Am&jH&U*} f \u* 

5* [JT]W«j] ]p oi : «aol U&k. *•• ^ \hl tft^/A»? «<• 

^^ I4aU=» *<? ^^ ! P«?] S ^ A^ JUftfttoj 

/*kV .faiSuvV <? ^A^^u» {**{*«{• ^? 
[0^]Ai|iuii ^^U^-.IAi^^ H Ai ? 

y«Ufli-.|5i <? \jJii? iMt l& «^jt** ;(**,*. 

«^'fcrf^iltyi ftff Vj-«* |4.Z/ ^{ktt* 

*)l40I^Ol«:«*7 

7 JJ*A*£» «o|A^i ^ouA^» l^s^bjifoiS^?: liOAj 
Vy»af <«uA*|» ^(il&tonjtto-, W*-?* 3i^-|«f < jfl*J<i| 
^£A»;.]va*? 3« ]jao> ;*^«.<«poi»> \w[o «a 



1 



6% dfrMMt <•)■*<«. .itfftfia. «£*M*t im MaWftC »T «xtobffwi". 
•t>4<*«f»7 M «» WjiWf^ +»»4* Z? 4$t ?£<«£•'* 



k*\> 



ot 



«vgo* Ai ! ,o9>oZ:<^o raaL: «ta& » o 90JL \ « ,a*.: ^sM; /tcl 
.;. ^Ast _m7> |i>ikd: ^cuAsAatwtful^siX 
\*l/ ^l^eu^l j&Llla) ^ua»:|A\^ V ? <? ^J* 

iA-kja-aA* *A./>oaA 7 _,/ *:-<]*~* ^A o/ ,>|lntpVtt\ 
/>f» ;o** £i**/^m/ ? -**uio * A,/-5u ? r. A-U^jA^^a, 

|io__aA ^«ttio *--i JU. : p ^: jta^tl]^^. J ^O-jJft 
3 <ftt» *&/»*-£ ^yioi A.£^ fc 4^J__o^ft < ai_o 

j*Viv> .>fa_;^i__w ]jcuit «a*»1 W J^iAaxuo Ju--»? 

^i^^lj^^i^-li-^l^U^o V-i^- -<? 

/-A*\Z Aj/uu ? j,}x*iJL^;uu. ? jtl*jft t oi{^ < > Jao J? A 

(.>)|«AAltfJaaf ^/^aa -^«10 jv2? 

-C*o] fluAJtiAte; p^JSoA ^i/ £_« ^uaS PJoa 

(v)^JM» {m UA 9 ft*° 2*----* «t^M? E^ 

iji*? ^«^AJ-? *l^,]Af.3 -ju$.Jo t-iai- 

{-a_* ? ^o «l^)o )l£o l«3u V ^j-. JZ-4-«)Z/* 

<.fr-S«i A» 2va -A« ^o | r <£ \Ji jl ? !>&>• PW' ? 

*«u:\o:/- ? J ? » ? o./.^-/-aioA 1 J <? {f^A^ .]A* J>aA* 

i|--U f i~o. ]_**{• / -*-?*.-«oA./ <? jjii j/a! 

|>oj ? r J:Ja_u.o :^ajiJ,> Ss o] ? jo.^-hj^o »J_-. ? )o 
(---» :-^c__ o-V : f-0--vo ^j j^^jjjio *l>a-»o 
b & (Kiintfmtfi ^racoc^Jlool]» auA vwtwm mC (^inftttj. 



uigitizea oy 



})jum : )A«\o^i> : JiosoAo v )?o»i. • |aoAi : poAi » •*//.? 
: JZo-=ijA» ;]2oL^o :]W»*. :]L^o : K?Aj ij^.v^t 

)il?3 ]£«u o»* v|3&» . U«i«jf ] Aaxu ? i \ \&» i]lJi* • )**=» 

<? ]l\^t)xS(i^4i)9«L|)i»9»iliat9.|^A{ )*w/ 

t(^P i]a&o » |«k? : |«&o ; ^Ji, }jp/ £\ ?o :. ? : .a » *sJ J 

;|Z«£j-/ :|aoj*& :)a*I .^ »>^<<£AJ <? [A*l\ 

•.feAoi .*>'*»».£»//» Jjjj/jJuAajuo ^jp? {jma^^oJW 

i vas» » * |i& ^? ]aSi •:♦ «An « 1.1^* ^<r^ % r*^ /•^P" 

;*a Aa :||0 :^|o » * *Mh- .aA«fj|ft| ,J*/»y*»! ;^A>oo*^4am> 
«V*/ ]-*.<» :)^ A <> !»•£» •>-?•**?* J*««i \f»** t***» 
0^:>/^.A^ W:>^ *>** itf/O^ff?* 

-»• * # I^L W -sAj* W ^ ^/ Kirit s^l fco^jV/ 

%:.^/-3^:fe/^4^jfe/^A^^/»JjL:'X.i^o 
&j3SOJ>/:)ftOj*va :£llup i^JB-j^J ^aoi ,_o l*jk .\\.\ 
-^(«.^»«i^Aj/i^-!«««Aj/?)J/^./»*-jAaA»o ^j^, Vf^ 

•«^'.^? »«!Ai?!l»7/«/ |^V^« l*»j* Iujj» !^»«i-« 

:Jj->2;^:?i/:^iOrA:)Ajl ^? ^oy,» :^i f< Al/:^j«l 

)*£•/ * ^ji.; ^oja } Jr » 0« : ^A^Z * ^Jlj/ --Aj/i ^Aj/: Aj/ 

j^a^tfets Jb | -W • «, ^aaTj («AAJjpM/ ())/^/t)i? ojA.^jI 

-00Z og!e4 



4» 
P* 



!»• 



p* 



3 



l~>o* JIW 9 /io*i. 
fc«** i |L : ^> { %x { .*/>? : i»(f? Ji W 5 ^»*» Jau iboj» 

: >Aa ^.»,/oiJiv*£ fya» |I/ • <M*/<ou* ty>/o« jlo 

,-j» i Vi iV ! ^ i^/ i^L \ P j / { ? l£ : 119 : ^j ^A j^ 

•|i\*?0 (tio» )£» »«R /*/ *<** ^^? J»*V*° j t- 

^ !>?? )»• ijoujh*^ Jo : ^^ J$«\ Wf 

jUfe > ^oi? ^| ^^ Po t*o]f^4 JU 5 /** 

i**a i K^<? I ^ :^« ]v»l <? f<f»^n ^^/ » jMH^ 
5^/^JSkA :Coo.^/)i\i.o> A *.^J»> Jiol»> \%£+i£ 

■\iMioA Jf\^$ JiW *)Joo f*U yn»» «« ^l»: J*v^f/ 

K«« 5 /**« >£ <$ ^* * F)**'] W H* lsJf**fi m^U 
f)Ateo ^£o )&£> ^,| <OuA*(o :.^u)^«P^ ^JotSdooo 

• : |1W ]u& ^ j r tk ^oi <L/ |-aAz p)U 

:*£**-* ,Aao i JLuXslojo Juja? ^o JolL» »| jSiai» j|i*a./ \\&* 
i (>oi;(>«t « fe^Jis^ S»JZ? M*Pl$«if]Rs^?Mr 
\H*\t\^jk J^oo[loy«*i]>«ui|io5Xji/U/« £«Ioi{*A 
^AfcjA* i g^K^H^ «.!«•* i(Ju£«j. i(i*o* \ [Ojlio] |2Y 
;{*,oo ^ l^iJjAlo ]A* « : Jx.U« l4ft,o '.<>*<) W 
i}A*io j '\uik <?. -VA^ ij^^|*« lM tj***i M 



•*** 




~;A >to/> «*£>)»>? >M*»t )»•> ^Aa jaAaiA ^*;J0» 

:)*\» V :)fe«A. :}&» :]** -.<cb^|{ feu\ ^s»/© JJoA 

*-];»/ : )*1» i«*fyO : }** A» 

wl^j £?***? ;p\w?? ]&»,• ]A** •• -*•*-! K* V**-* 

: W* ty&J :l«*1l «.)M 1 £••* 5 l«^?*f? «W/*l tl»*A«* «J 
*V"1 J* fc*?». W? jAa.it |Au» «uA»/ )lU:^di r |» ]•*,*« 
«<**. : ^Ai ; ] v» 1-aAi : >ji ^j/^m/ : .*£ o/ ^l/ pi, ^ «A 

<«& i^bj <M )** 3L. :^a ^-fe Ja-^o \ ^p^s \ ^* 
^JloJiJ^jW-/ ^oajoo /«&« , A»«p^ ? *ii^, ]U At» 

<£f :^»« ! <A*f « ^Al/ t oil j Ai/ : flf : jjo/i» ]xyaf ; Ji^a* »7 
j^ AO <**»!,£.*/< /AfcV;^],).^^] 
1*V» < >fc» • <J** av^ «/;«*«/;./»# ^cv&l Jial/^/,, 

•^/i¥ ,.? ^ft ^A. j <•, Ll <? ; fett '*> * ^^.J, ^ v»« 



Digitized by 



Google 



Digitized by 



Google 



Digitized by 



Google